장음표시 사용
11쪽
Inaex , apitum. Adducta calumnia exploditur ct rationes illius pulcherrime aetatuuntur. Cap. ALI. os Calumnia pertinentes ad Angelos o daemones proponuntur suis ratianibusfulcita in quibus philosephiamTheologiae oppugnatricemgarrisui. Cap. x LII. σι Lapsius calumniarum ad Zetes pertinentium praeceps ostenditur. p. XLIII. σρCalumniarum ad daemones attinentium ruina maxima demon mtur. Cap . XLIIII. ra lumnia de anima nostraproponitur,eademque rationibus se a thoritatibus confirmatur. Cap. X L V. ra pias calumniae patefit, o animam nosram immortalem esse δε- mon atur. Cap . X L VI. Ioctationes detractorum dissoluuntur, o othoritates illorum expla- .nantur. Cap. X L V II. σDuae calumniae ad animam nossem pertinentes proponuntur osvis rationibus confirmantur. Cap . X L V III. ro
Philosephia ab utraque calumnia doctis e defenditur. Cap. XLIX. ra pradicta colliguntur se detractores ad Philosephiam benigne reuocantur. Cap. L. s
12쪽
In quo a calumni jsdctractorum Philosophia defenditur eius praestantia demonstratur.
Garritus isiorum reprehenduntur, qui Philosophiam sancta Theologiae repugnatricem reddunt. Cas. I.
Vo ruitis vos vos inquam prae caeteris, qui pro dignitate Philosophiam profiteri vos ipsos existimatis, cum alioquin eius interpretes ita sitis, ut eam a quam plurimisCatholicis veritatibus quae nos ad verum Dei cultum perducunt, & ad aeternam beatitudinem dissentientem stendatis,ac praedicetis. Nonne a Deo ita fuisse rebus omnibus communicatum esse,& viuere, his quidem clarius, ijs vero obscurius, rationi consentaneum est, ut ipsae primo in eius cultum nos manuducant 3 Deinde, ut ad operandum secundum rectam rationem Prouidentiς, & v luntati Diuinae conformem erigani3 Id quod praeclare a Platone vj. ac vij. de Repub. nobis ostenditur & quemadmoduOptime etiam a Peripateticis deducitur, ut ab Alexandro, Simplicio, & Averroe in praefationibus eorum in primum de Pnysico Auditu. Praeterea si Theologia diuinitus reuelata omnium aliarum, quae humana ratione adinventae sunt, eritiarum Regina existit,ut quae sola diuina Mysteria no is aperiat,& absq; ullo mendacio,non ne illi Philosophiam A vestram
13쪽
vestram hanc inseruire decet cur eam igitur illi aduersari
Ratio ter tam acriter contenditis 3 si Aristoteli licuit gratia suae D ctrinae pro viribus confirmandae aliorum Philosophorti sententias ad rectum sensum deducere,& quod ei negocium facessebat ex hominu mentibus amouere; quanto magis Catholicis Philosophis conueni Doctrinam Aristotelis, quantum fieri potest, Christians Theologie conformem ostendere 3 illa enim si vere, & pie exponatur , ac edoceatur,falsitate videlicet,ac impietate simul explosa , id ipsum ob oculos Rasis palam constituet. Namque cum, Aristotele vestro teste,re-lMaria, ctum sit iudex sui , & obliqui, obliquum vero neque sui, neque recti: cumque Doctrina Catholica penitus recta sit, humana vero Philosophia comparatione illius obliqua,& imperfecta,dubio procul Aristotelica contemplatio,tamquam Ratio ad Iudicem, ad unam Theologiam referri debet. Praetereat' si media,quae finis alicuius gratia sunt, eo praestantiora eXistunt,quo magis ad acquisitionem illius finis coserre videntur, non ne vestra haec Philosophia tunc longe praestantior erit,cum ipsi Theologiae diuinae melius inseruiet, illique magis consormabitur 3 Audite igitur, audite,qua ratione vere, ac pie potius quam eleganter, aut acute, iplam Philosophia i , intelligere opus sit, atque alijs exponere: quemadmodum etiam ego tum publice, tum priuatim in hoc Pisano studio XXXj. annis eam intellexi, atque alijs interpretatus sum;nec non ab omni argumentatione cotrariae deceptionis semper
Ihoris intentio proponitur, ct methodus in eius declarati ne seruanda aperitur. Cap. II.
Tos itaque viri admirabiles dum vestram hanc Philosophiam magni facere creditis,&vsque ad*dera extollere, eam parui tacitis, & inferiorem qualibet arte effectrice, quae apua nos est,redditis, idq; nimirum vestris acutis,
14쪽
atque ornatis potius quam veris, & rectis interpretationibus, adeo vestra hac protervia eam infinitis pene calumni js obnoxiam essicitis, a quibus ego ipsam tueri cupio . Verum ορδε quia calumniae,si detesantur,& expurgantur, utilitatem. ac cendo beneficentiam Philosophiae saltem ex accidenti praestant, multiplex autem utilitas, ac beneficentia ex multis eius partibus rite propositis depedet, propterea quo meliuS eius partes nobis innotescant, ac per colequens eiusdem essentia i lius, ac ita demum illa calumniarum pestis abdicetur, ac mittatur in exitium, a primis, unde Philolphia ducit originem,causis auspicabor, ordine videlicet compositivo progrediens. Secundo definietur quid ipsa existat. Tertio in omnes eius principes partes diuidetur. Quarto bona, quae ipsa nobis praestat, & praesertim ut cum iuxta Catholicam fidem,tum etiam secundum virtutes morales, & ciuiles vivamus,iudicabuntur. Postremo a quampluribus, & grauibus calumnijs eam nulli labori parcens) vindicabimus.
Diuinum imploratur auxilium, o Philoseophiaeprimam originem ostenditur a Deo esse. Cap. III.
Ggrediamur itaq; negocium,initio hinc desumpto. Qui
primo caetera mouet,ita mouet, ut alijs non ςgeat, alia
vero non sine illo, me in viam veritatis ita dirigat, ut ne in aliam quidem ob ignorantiam depellar, ut cunctis ipsam Philosophiam secundum Naturae leges, & catholicam veritatem in verum Dei cultum & veram animi pulchritudine tendere,luce clarius demonstretur,ad eius gloriam,& nostri
Philosophiam itaq; Plato,atq; Aristoteles a Deo ipso ortu ducere confitenturi quae sententia,tum authoritate horuPrincipum Philosophorum , tum etiam ratione Ostenditur, pias. authoritate quidem Platonis in Timeo, ubi de usu oculorsit, aut
di de fine cuius gratia ipsi nobis a Deo tributi sunt, verba fa- piciens, dicit Philosophiam esse donum, quo nullum maius '' '
15쪽
unquam generi Mortalium a Dijs datum est, neq; dabitur.' thora aut horitate vero Aristotelis secundo de Anima, ac tertio, ubi vult,scientiam nostram a rebus, ipsarum simulachra in in . nostris sensibus imprimentibus,ortum ducere. A tres a Deo esse,& viuere habent, aut clarius, aut obscurius,primo Caeli Ioo. Quare, si scientia nostra secundum Aristotelem a rebus exoritur, & hae dependent a Deo, etiam ipsa primo ab ipsoatio=ri Deo ducit originem. Quod ad rationem attinet, similiter, ex Platonis, tum ex Aristotelis sentetia demonstratur, Philolphiam a Deo originem ducere, quemadmodum, αο Hicis caetera bona. uod ratiocinium formari huc in modum p m PM-- aut Philosophia, & omnino rerum scientia congenita'. L 'Animabus nostris, aut studio acquiritur. Si primo mo-ientis. do ut videtur existimare ipse Plato tum in Theaeteto, vel de scientia, tum in Mennone, vel de virtute. & animae nostraesecudum istum praeclarum Philosophum a Deo create inti ergo simul cum scientia . Si uero secundo modo ut nos docet Aristoteles Deus etiam, qui res produxit, illis tribuit uirtutem formandi sensus proprijs illarum simulachris nostr scientis erit author . Rursus, quod Philosophia, ac omnis. ρομ' rerum cognitio a Deo nobis tributa sit, tum secundum ueritatem, tum secundu omnes sapientesaaac alia ratione ostenditur. Quia cum Dei opera primo propter ipsum ab eo prOcesserint ad eius gloriam S gloriam uero ipsi exhibere, ata summam reuerentiam, qua ratione poterimus, nisi admirabiles eius creaturas cognoscamus, aut ab illis per illarum simulachra edocti, aut quia huiuscemodi scientia simul cum
anima congenita fuerit, & ope rerum sensibilium in illius reminiscentiam deuenire possemus 3 Quamobre cum haec praeclarissima facultas a Deo ueluti primo principio effecti-uo in nobis producta sit, & gratia ipsius , in eius scilicet cui.
tum G gloriam, merito, tum eius admirabiles utilitates eX ponere oportet, tum calumnias recensere, atq; ab eisdem
Philosophiam pro uiribus defender .
16쪽
Philosephiae desinitio, tum quoad eius veram esentiam rem quoad
nominis Ethimologiam traditur. Cap. IIII.
QVantum uero spectat ad definitionem ab Ethimol gia accepta, Philosophia nihil aliud est,quam sapientiae amor, & merito. Nam cum Deus sua sapientia omnia Ratio creaverit, ac aliqua bonitate insigni uerit,& haec omnia aliquo modo nostri gratia existant, cui dubium est, quod Phi- 'ita. losophia, perquam res omneSMobiSinnotescunt , ardem gia. tissimo Dei amore nos inflammet, qui i psamet sapientia. ac bonitas existit . Quantum uero ad definitionem huius eiusdem facultatis, quae subiectum finem ostendit, haec nihil aliud est, quam cognitio rerum diuinarum , ac humanarum , ut Deo assimilemur, quatenus id nostra permittit Ratim infirmitas ad Dei gloriam celebranda dq, non solum mente, uoluntate, & uoce , uerumetiam operibus , Id quod non alia raticvae fieri potest, quam, ut eidem pro captu nostro si- a Plimiles efficiamur, nempe cuncta eius opera cognoscendo, ut ipse cognoscit, & humana recte instituendo, quemadmo- ι. Idum omnia, quae in uniuerso continentura Rege Regum rum. rectissime gubernantur. Cum itaq; ope Philosophiae homines praeclarissimum finem consequantur, qualis est Dei similitudo, ut possibile est nobis, qui finis optimus omnium aliarum artium , ac scientiarum existit : merito etiam ab Aristotele Philosophia dicitur Ars artium, & scientia scientiarum. Cum etenim ad ipsum Deum summum omnium honorum, ac sempiternum minime accedere ualeamus,nisi quantum ad affectum, ab ijs caducis remoueamur, idcirco eadem Philosophia quandoq; etiam a Platone definitur, quod sit Mortis meditatio, & interdum deductio animae ab ijs inferioribus ad supremum, ac diuinum bonum'. Videte Corro. igitur, uidete uiri admirabiles, quanta sit non solum praestati tia, uerum etiam pietas Philosophiae, quae Deum,ut sui primum Principium constituit,& ad eundem, uelut ad ulti
17쪽
mum philosophantium finem properat . Haec de ortu, aedesinitione philosophi ς dicta sint. Ex ortu namq; didicimus. ipsum Deum, ut pote principium agnoscere , quamuis imperfecte,si cum intelligentia Christianae Religionis collatio
fiat. Ex definitione uero eunde, ut finem percipimuS, quem admodu ipsemet Deus in diuinis reuelationibus Diui Ioan-Corro&- nis dixit. Ego sum α & α , principium, & finis. Itaque cum
ex ortu, tum ex definitione simul,percipere potuimus, hanc fulehὸἡ ' Praeclarissimam facultatem, triplicem , aut potius quadru-mmu de plicem modum essendi habere. Primum, atque inexplicabi quis V lem in Deo, secundum in caeteris diuinis mentibus propor- ό tione quadam . Tertitiqn rebus sensibilibus , ut simulachrisiosophia. illorum nostros sensus informantibus. Quartum denique in ipsa anima Philosophorum , quoad esse internum, atqu caeteris occultum. Quantum autem ad esse externum, id,ob. manifestationem in uocibus, sic in scriptis attenditur. Qua uero ratione Philo phia in uocibus & scriptis existeret, nisi prius in animis Philosophorum esset,& in his quomodo re--ε Periretur, niti merito rerum sensibilium & hae quo pacto id praestare utique possent, nisi a Deo rerum ac bonorum om-mium causa, illis uirtus formandi animos nostros data fuiΩset. Illi itaque in numerum recte,ac Deliciter philosopha tium Qtum conscribendi inr,qui huiuscemodi ueritateS,Mintelligentia,& Operibus amplectimtur,atque imitantur, Minde caeteroS ea, quae ab his utique dependent, edocent,qui que Doctrinam diuinitus reuelata, tamquam Philo phia superiorem, ac subalternantem agnoscunt, & hanc ea
dem ut scolastice loquar) ei subalternatam, & credunt, α
Vniuersa Philosephia insu.rspartes Ai ribuitur, o guiarum
partium ratio redditur. Cap. V.
QVa ntum ad tertium caput Philosophia diuiditur pr mo in duas principes partes, in speculatiuam uidelis
18쪽
ac defensio a calumnijs. Veet, & activam: Namq, si res ipsi subiectas spectemus, quia
tum circa res diuinas & speculabiles uersatur, tum circa res humanas & in actione consistentes, eam dubio procul in speculativam, & activam partiemur. Similiter, si eam consideremus quo ad eius duplicem finem, seu actum, quo Deo assimilari valemus, qui contemplatio simul, ac recta ratio, seu administratio existit, nimirum hoc eodem pacto diuisionem sortietur: quemadmodum etiam, si eas animae par tes contemplati fuerimus, quarum Philosophia perfectio dignoscitur, quemadmodum corpori S Medicinata. Harum porro pars una dijudicatur apta obedire ratio. nibus re uidelicet, ac assuetudine, illi q, ope eius partis philo sophiae, quae activa est: alia pars animae intellectiva est,quς scilicet ea, qui; diuina sunt, per participationem cognoscere, ac contemplari expetit, ut tandem ad Deum ascendat, in eo spe si item, & praeparatione diuina simul fauente gratia, ac ueritate diuinitus reuelata foeticitatem consequatur.
subdiuiditur deinceps unaquaq; ex his Philosophi ς partibus
intres: ut autem ab inferiori exordiar, ab ea initium summam, quae prima ordine naturae censetur. Itaqs primum occurrit appetitus sensitivus, deinde ea pars, quae suapte natura rationalis dicitur. Quae activa dicitur, in moralem Oeconomicam , & ciuilem , seu politicam diuiditur , cuius ratio est, quia aut quo ad uirtutes activas, & ad actiones homo per se recte instituitur, & hoc fit a morali;de qua ordine resolutivo, idq; breuiter quidem, sed exquisite spro ut subiecta materia tollerare uidetur. Scripsit Aristoteles in decem libris de Moribus ad Nicomachum filium , cuius Interpretes praecipui sunt, Eustratius,& nonnulli alij Graeci, quibus a cessit, inter lati nos, Donatus Acciaiolus Ciuis Florentinus. Ceterum ab activa philosophia plures etiam recte instituuntur. haec autem plurium multitudo si pauca sit, quemadmodu familia, ab oeconomica de qua similiter Aristoteles uerba fecit, atq, etiam ipsi Lenophon in libris Oeconomicorum,
19쪽
recte gubernatur . Si uero multitudo magna ex pluribus constans familijs extiterit, quae ciuitas appellatur, de eius modis gubernationum abunde dictum est,tum a Platone in libris de Repub. tum etiam ab ipQ Aristotele in octo libris Politicorum, quos D. Thomas doctissime , atq; clarissim Einterpretatus est. Hac tempestate nostra non modo docte,
sed etiam admirabili verborum elegantia Petrus noster Victorius, & rem ipsam aggressus est,& absoluisse credi tur3quitum ob summam sanguinis nobilitatem, & utriusqi lingustam latinae, quam graecae eruditionem, praeterea moria Pro Contra bitate, tamq iam alter Sol toto Terrarum orbe refulget3 Sed
- dicet aliquis, Haec Philosophiae activae subdiuisio diminuta s. hia esse videtur,tu quia praeter homines,qui per se viuut,& prae- istis . ter familias,& Ciues,dantur etia Vici,qui ex pluribus fami O ' lijs costant,quemadmodum Civitas ex pluribus vicis, Erg. ' '' altera pars Philo phis achiuς erit de recta vici institutione. biectio Praeterea quot sunt partes Prudentiae, quae habitus cum re-ς - ' ratione activus existit, totidem esse similiter partes Philo phiae activae,rationi consentaneum est, At quatuor sunt partes Prudentiar, sicut Aristoteles sexto de Moribus osten.dit, & hoc ipsum experientia comprobat, nempe moralis, Oeconomica, ciuilis, & legalis, quae supra videtur a nobis Prima Ommissa per incuriam . Prima obiectio ita diluenda est ut ιι. ζ. rbitror) Si dicatur Vicum Vnum, aut plures, non tamen in 'μ' ' sufficienti multitudine, aut familiam Eine abundantem eX
pluribus, hoc pacto distinguendum est, Si ab uno principio
illarum familiarum regatur illa multitudo magna familiς, tum Ciuitatem inchoatam, & imperfectam dicemus; Si plures sint vici,& distincti; tum ea unius vici gubernatio Oeconomica dici potest; plurium vero,ciuilis aliquo modo. Ic ita non opus est ob vicum , seu uico, nouam partem philoissis activae constituere. Ad argumentum de legali Pruden- i. . tia,ac doctrina,dicendum emtaut hanc esse quartam partem ciuilis facultatis per accidens, quatenus accidit plurimos
20쪽
non conuinci ratione ad bene agendum, sed ut a legalibus adduci,& sunt illi qui nimis perturbationes sequuntur. A ut dicatur, leges reduci ad ciuilem, ut ad ciues pertinent; si ad familiam, ad oeconomicam si ad unum homine, ad moralem . Speculativa porro Philosophia similiter in tres partes δεσμωsubdiuiditur, quemadmodum praeclare ostenditur ab Ari- δί'
stotele 6. Metaphysices cap. i. nam, aut ens, quod speculari diis ij. quidem possumus, non autem esiicere, penitus a materia immune est. vi Deus, ac ipsae diuinae Mentes: nam circa huius fibhis ricemodi subiectum Metaphysica sitis contemplationibuS ver iis tri- satur; Aut ea contemplatur, quae pς nitus cum materia, &motu sunt,cuiusmodi videntur res omnes sensibiles & naturales , sicuti corpora cae lestia, quatuor elementa, & mixta ex ijs, siue inanimata sint, ut lapides, de metalla , siue anima praedita comperiantur, ut animalia, & plantae, quae omnia cum materia sensibili non solum existunt, verum etia cum eadem concipiuntur, & explicantur. Has omnes Philosophia ipsa naturalis contemplatur. Denique corum,quae sub speculationem cadunt, quaedam in materia sensibili subsistunt, sine materia vero tantisper amota videlicet quatenus ea, & concipi, & alijs exponi possunt, cuiusmodi cernuntur quantitates , quae subiectum Mathematices existunt. Hac
eade speculatiuae Philosophiae subdiuisio, ratione sumpta a fine, cui ipsa deseruit, cofirmari potest, hoe pacto. Aut enim . Philosophia rerum contemplatrix potius in mente, & sen- ὸ ,Δ
sibus externis reperitur, & ijs duabus partibus animae potius circa rerum speculationem occupatur, & haec est Philosophia naturalis ; Aut in mente ,& sensu interno praesertim in phantasia, ut Mathematica; Aut potius in ipsa mente intclligente, & ratiocinante, ut Metaphysica. Cum enim diuina qualitatibus sensibilibus careant,ob id uno duntaxat intellectu potius, quam simul cum sensu spectari debent. Quantitates uero Mathematicae, cum sensibilia communia