장음표시 사용
41쪽
Io a mἰ VUIA P avLan Iaporum. Ergo ita etiam poni ac statui de anima nostra opus est rationabiliter ; quae actus nostri corporis est. Maior est
Aristotelis primo Caeli contextu Ioa. Minor quantum ad formas inferiores caeteras ab omnibus conceditur 3 & uidemus quod, ut Aristoteles testatur. Si planta, aut lacerta diuidatur, ubi in una planta erat actu una anima, fiunt tot, quot rami abscissi ; sic de lacerta. Quantum ad superioreS, intelligentiae apud Aristotelem sunt tot, quot orbes , prima Causa non adnumerata, ut Ia. Metaphy. ab eodem dc ab 3 Duq Alexandro concluditur, ac determinatur. Tertia ratio sit haec. Si intellectus noster esset unus numero in omnibus hominibus, cum in Mundo aliquis homo sciens semper sit: sequetur etiim imperitos, qui eumdem intellectum habent. scientiam habere . quod Thesaurum eos latebit, & addiscere erit reminisci, non autem nouam scientiam capere. quemadmodum ad haec incommoda ego in publicis disputationibus aliquando quemdam, qui hoc Averrois figmentum tunc disputationis gratia substinere uolebat, deduxi. Quamobrem firmiter etiam ex Aristotelis sententia, animas nostras esse tot numero & credimus,& demonstrati uescimus; quot orbes humani sunt. uaria Conchrsio demonstratur. Cap . XXI. QVarta & penultima conclusio erat haec. Anima n stra, ob unionem cum hoc corpore, non nihil imperfectionis contrahit, & non nihil impedimenti ad bene- perfecteque operandum. Id quod probatur, tum authori, tale, tum etiam ratione . authoritate quidem imprimis ip--t-μsius Platonis, ut in Phaedone,&in Timaeo uidere est: in et Phaedone dicitur sic. Impedimenta pene innumerabilia corin Pus praebet propter necessariam eius alimoniam. Praeterea morbi nobis hinc incidentes , inuestigationem veritatis impediunt , cupiditatibus, timoribus, multiplicibusque imaginibus , multis denique nugis nos implet; atq; alijs id genus
42쪽
Furimis , ut Ierissime dicatur, nihil pensi umquam , ac veri nobis ferme adferre. In Γimaeo ab eodem Platone statuitur , neminem sponte es le malum; sed ob prauum corporis habitum, & rudem educationem. quae sententia ita vr arbitror intelligenda est, scilicet neminem ex electione tantuerrare; sed etiam ex propensione quadam, eX mala corpΟ-m S temperie procedente. Insuper authoritate Aristotelis
eadem veritas confirmatur. Etenim, quantum ad moreS at- A., tinet, variantur incitationes ad mutationem temperamen t.u P
ti corporei: ut ipse confitetur primo de A nima conte X tu I . qui abundat bile flaua audax est, qui atra timidus. Quantum vero ad intelligentiam spectare videtur. Molles carne apti mente, duri carne . inepti mente, secundo de Anima Contextu 9 . Paulus Apostolus, cum stimulum carnis ad opeccandum sentiret, appellabat suum corpus, mortis corpus stoli dicens e In talix homo, quis me liberabit e corpore mortis ἡρ is
huiuSr Ratione vero hoc idem demonstrari potest, quia cum corpus hoc nostrum instrumentum animae sit; si bene dispositum existat, perfecte illi deseruiet; sin minus perperam;
quemadmodum Artifex, ut excellens Pictore Xarte, exempli gratia, Alexandrum Magnum representabit, aut Helenam, si penicillos optimos habeat, sin minus imperfecte.
Atque multoties contingit corpora hominum male contemperata esse, ob malum parentum temperamentum, aut loci, aut etia Ira eX certa astrorum dispositione in Natiuitate Vigente. Quamobrein praeclare etiam Plotinus a materia omne malum oriri vult ; & non minus scientifice, quam vivere, MagnanimuS indignabatur, cum animam rem ita prς- clara in ,& speculationibus diuinorum idoneam, esse corpori addictam, ut rei imperfectae, & corruptibili; quod a contemplationibus eam distrahit, perspiciebat. Paulus iterum diuinius de haec re loquutus est, qui diuiniori amore flagrabat, inquiens . Cupio dissolui.& esse cum Christo. Sed hic opus eii primo, nos non lateres ne decipiamur, animam n
43쪽
stram ex eius unione cum corpore non contrahere impedimenta ad bene operandum, & intelligendum . Vitio namque corporis id nequaquam primo contingit ; sed ob peccatum a primis parentibus commissum . quemadmodum Doctores Catholici ex diuinis literis eliciunt, quas Plato, & Α-ristoteles non viderunt; aut si viderunt, minime intellexe
1. ABL runt,Vt infideleS. Secundo animaduertendum est tempera- maduer- mentum corporiS prauum nos impedire quo ad propensio-
μ' nem: quia nos ad contrarium propensos reddit; non quidem cogendo; si quidem intellectus, & voluntas cum p tentiae immateriales sint, non subiiciuntur per se , & proxii me causis corporeis quemadmodum,& vere & pie a Diuo Thoma s. physicoru,& in sua summa, sicut & alibi determi. natur; cui veritati conformiter Toroaster locutus est, quan, do sitis in sententi js & praeceptis dicat, Ne fatum adaugeas, idest ne causis naturalibus ordine quodam se habentibus, ultra uires animae materiales,&organicas, insuper intellectum, & uoluntatem eisdem subi jcias . Ita nimirum ueritati conformem, & fidei Ptolomaeus illam uulgatam senten-3--- tiam protulit. Sapiens dominabitur astris. Tertio sciendu est, homines sine gratia consideratos, liberae esse electionis, quo ad actus virtutum moralium, & ciuilium , quippe qui Ditijs opponuntur. Sed quo ad actus meritorios aeternae beatitudinis , ac Deo gratos, opus est, ut cum libero arbitrio adsit diuina gratia, quae per Christum Dominum nostrum nobis largiatur nobis tamen consentientibus) ut actiones promere possimus meritorias. quemadmodum uere, & pienos docent Doctores sancti, atque Catholici.
inta conclusio de anima probatur. Cap. XXII.
QVinta,& postrema conclusio, quam ex naturali Philosophia Plato, & Aristoteles reperierunt, est haec. Ani ma nostra, postquam a corpore fuerit separata, aut fae- s liciter
44쪽
I i Q lucr Deum contemplatur, aut infeliciter vivit,idque non miratas secundum Naturae leges quam diuinas, Si enim Na Rissi, eet, vincor legeS spectemus. in corporibus ipsis primis, ac simpli- cru nu. QilataS, ira Lupremo loco corpus i psum caele ite est, velut om-Hic, Proectantissimum . In secundo loco descendendo, ignis inQmeritaris constitutus est, qui aere, dc caeteris inferioribus motatior existit. I n tertio est aer. I n quarto aqua , terraque, - eadem in infimo loco, dc quasi, ut materia, quae desu-PQT omnem perfectionem recipit, collocata est. Ita namq, x xio lex naturae requirit, ut ex animabus nostris, quae com prudentia, iustitia ac sanctitate a corpore caduco sepa- Taritur , locus illis conueniat, ubi Deus est sapiens iustus, ac sarictus , illoq; sempiterno tempore fruatur. Illis vero quae impurae sunt, & viiijs obscurae, sicut a iustis maxime mori-ribus distant, ita nimirum locus infimus, dc impurus, d obscurus eisdem congruit, ubi semper infeliciter vivant, Vnaque torqueantur. Caeterum eorum animae, qui penitenditia ducti sunt ob commissa scelera, sed tamen sine purgatione, dc perfecta fatisfactione moriuntur, locus purgationis manet. atque ita secundum Naturae leges Plato Paradisum, Purgatorium, dc Infernum confitetur, cum in Phedone, tum in decimo libro de legibus. Aristoteles vero horum trium locorum Animae non meminit in sua Philo ditia verumtamen haec inde deduci possunt.ratione sumpta a Naturae legibus , quandoquidem ipse animas nostras dc remanere post corpus confiteatur, dc numero multiplicatas existere, quemadmodum supcrius demonstratum est. Ita lex . . i diuinae Iustitiae secundum catholicam fidem, haec tria animarum loca ponit, dc ulterius limbum Sanctorum Patrum,& limbum puerorum, qui sine baptismo moriuntur . Haec de veritatibus ad animam nostram per se consideratam dc quatenus a Deo est. dicta sint satis. ι
45쪽
De anima vi virtutum generibus informari potest ,sermo habetur, ac numerus ligarum proponitur. p. XXIII.
Modo de eadem dicendum est , quatenus ipsa omni genere virtutum informari ac perfici potest. At quo niam partes animae virtutibus eXornandae sunt, aut mente Dei opera ac Deum ipsum contemplamur, & cognoscimus ope sensus, dc discursus, aut voluntate in actionibus ad appetitum moderandum ducimur Prudentia , cui, aut deseruit Iustitia,quae ad appetitum intellectivum pertinet, idest ad ipsam voluntatem , quam etiam vim electivam nominat, aut fortitudo assectus, & actus appetitus irascibilis re. gendo , aut temperantia gratia ipsius appetitus concupiscibilis temperandi. Propterea ex naturali philo phia osten, dam nos cum dirigi, tum inflammari ad omnia haec viri
Ex naturali Phrsiologia ad scientiam contemplatoriam M l for praecipue ad Japientiam nos cir dirigi,ct in- i ta
QVod autem ex naturali philosophia cum inflammei
mur,tum dirigamur nunc ostendam. Primum ad dcientiam & virtutem contemplatoriam , praesertim ad ipsam sapientiam, quae in Dei cognitione,& fruitione com tis sistit. Cum enim cognouerimus omnia bona, quae sub luna sunt interitui obnoxia existere, superiora vero perpe- aua, diuinaque, ad haec in nobis esse corpus,quod corruptibi te est , animam vero sempiternam ue merito his terrenis atque caducis bonis, quantum necessitas postulat, utemur, & ad supremum inde , sempiternumque bonum cognoscendum, amandum, ac imitandum omnibus, tum internis, tum eX- ternis actibus, toto animo conuertemur i scilicet ipso tan-
46쪽
Hem una cum diuinis mentibus feliciter frui nobis diuina gratia fauente & supernaturalibus adiuti virtutibus, in aeternum liceat. Ex naturalium itaque rerum cognitione de recto harum rerum inferiorum usiti admonemur , simul ac ad eundem seruandum accendimur: dein a malis cogita. tionibus, & operibus, quae noS remorantur,ac praepediunt,
abstrahimur ; & ita sapientes officimur . Namque munera, quae decent praecipue sapientes, haec duo praecipue sunt, sci licet recte uti caeteris bonis, quae utibilia sunt, & ad Deum frui bile bonum toto animo, atque ardentissimo desiderio adspirare. Secudo cum nobis per philosophiam naturalem a ratio. ipsam innotescat quamlibet rem naturalem tunc esse perfectam, ubi perfectam operationem secuiadum suam propriam formam aedit, ut equus cum uelociter currit, & oculus, cum persectam praestat uidentibus uisionem, Hinc concludimus hominem , cum ipsae humana, ac ciuili uita uiuere potest , iupc persecte, ac feliciter uiuere, quando ita secundum rectam rationem uiuat, nam hoc idem est, quod uiuere secundum uirtutem , & praecipue secundum prudentiam longo tempore. Sicut enim neque unus dies, quoad essentiam facit pulcherrimum, atque desideratum tempus Veris, neque una hirundo nobis, quod dici solet , cer- . to uer pollicetur, aut ostendit 3 ita neque felix felicitate activa re uera aliquis est, aut existimatur , quod bonum tum pulcherrimum, tum iucundissimum est; Si unam tantum actionem secundum uirtutem aedat . Amplius 3. Ratio. quoniam ad bene agendum non satis est intellectum prudentia esse informatum, sed etiam, Iustitia ipsam uoluntatem, fortitudine irascibilem appetitum , ac temperantia concupiscibilem. Ad Iustitiam itaque perducamur oportet. Iustitia in operibus Naturae cognita, ut pro formarum praestantia aut maiori, aut minori, materia melluS , aut deterius ab agentibus naturalibus a Deo in finem proprium directis ut sagitta a sagittante, &. in corpore nostro quaelibet. E a pars
47쪽
pars elementa simul contemperata & squalia continet, noti ad pondus, sed ad iustitiam, idest non secundum arithmeticam aequalitatem, sed geometricam. Ex his in conceptum,&desiderium Iustitiae destributiuς deuenimus. In cognitionem vero atque amorem iustitiae illius, quς equalitate arithmetica utitur, & qua iustitia in commutatione utendum est, eam in indiuiduis eiusdem speciei reperientes, ut in omnibus hominibus ea, quς speciei necessaria sunt, adsint, ut anima cum omnibus facultatibuS, & corpus cum omnibus eius partibus. Fortitudinem uero ex naturali philosophia consequimur magis quam ex sola Morali: quia cu sciamus corpus nostrum necessario morti obnoxium, ob id, quod materiς prim iit particeps, ac clementorum adinvicem Pugnantium mortem minime timemus: & ita ad fortitudinem disponimur. Tandem cum delectabilia ipsi sensui ad conseruationem corporis faciant, illi mediocriter adhibitaγα quae dolorem adferunt ad destructionem huius mortalis corporis tendant, hinc fit, ut moderate quaeramus assuesce re delectabilibus, & circa fugam dolorem adferentium me diocriter intenti sumus, ac ita demum ad temperantiam
ducimur , & excitamur naturalis philosophiae. subsidiis huiusmodi.
Ope se sub dis mauematicarum in uniuersali,ad diuinorum Icognitionem nos deuenire. Cap. XXV.
Vm itaque satis de philosophi ς naturalis ueritatibus,
& fide Christiana,simul ac de bonorum Consensu morum dictum sit in presentia docendi methodus expostulare uidetur, ut ad secundam philosophiae contemplatiuς parte accedamus, quς Mathematica dicitur. H qc porro, quemadmodum superius explicatum fuit, in plures distribuitur partes . At, ut in communi prius omnium Mathematicam scientiarum utilitates tangam, ad Platonem, atque ploti-
48쪽
21um , at c teros platonicos accedo . Hi sane unanimiter, Materius ex eorum scriptis colligere licuit, aperte nobis QRecidant. Mathematicas philosophantibus conferre, quaterius adsuescimus harum interuentu considerationum ab-nractionibus , quamlibet ab animo confictis.: siquidem quantitas imaginatione dumtaxat, non autem ut ipsa di-QuCatur a subiecto. scilicet, ut inde demum ad ea, quae secundum rem abstracta sunt, erigamur . Quemadmodum enim e X maxime tenebricosa domo, ille qui exire voluerit, in ea morari prius debet, in qua mediocre lumen sit, & in lucidissimam subinde transire., sic Iuvenes antea quam a naturalibus ad diuina ducantur , in Mathematicis prius exerceri debent, Ita enim fiet, ut a naturali scientia, quaereS naturae a particulari materia tantum abstrahit, ad Metaphysicam, quae a Platonicis Dialectica nominatur, qua 'scientia diuinarum rerum, de poenitus a materia separata-xum per medias scientias ascendant: quia mathematicta magnitudines . & numeros, quae in rebus sensibilibus sunt,inon solum absque particulari, sed etiam absq; subiecto tamitisper uniuersati,considerant. Facilius itaque rerum poeni tus separatarum cognitionem capimuS,& credimus, Mathematicis disciplinis assueti prius. Si deinde bonum aliud quod nobis hoc philosophiae contemplativae genus praestat, Ex Aristotele scire volueris, i pie I a. libro Metaphysices capite tertio nos illud edocet, nempe ipsum pulchrum . Mathematicae enim ordinem, commensurationem , atque fines , seu terminos rerum examussim contemplantur, quae
species pulchri sunt. Si itaque ex pulchritudine rerum , eX-tra Deum existentium, ad diuinam pulchritudinem ascendere volumus, ad id nobis.utique conferent ipsae Mathematicae. Proinde falsum dicunt illi, qui has scientias nihil de bono, aut de pulchro docere aiunt. Sed dicet aliquis 3 Si S separata comprehendenda ipsis,& immediatius quam naturalis Nathematica, ad poenitu: philosophantibus conducit Subsidi
49쪽
philo phia , cur est, quod sapientia , & prima philosephia
non dicitur ab ordine addiscendi Mathematica, sed Meta . physica Secundo Mathematica abstrahit a motu; at finemὸ& bonum motu consequimur. ergo Mathematicae de bono minime disquirunt; sicut etiam dicitur ab Aristotele tertio Metaphysices contextu. 3. Ad primam obiectionem. Si quis cum Platonicis entia Mathematica, substantias re, & ratione a diuinis , &a naturalibus distinctas opinetur; ac susti . nere velit, aut dicet diuinorum scientiam potius Mathema. ticam dici debere quam Methaphysicam, aut sic appellari Potius, quia prius a naturalibus, velut a minus abstractis exordiendum est. Unde implicite indicatur secundo loco ad Mathematica entia deueniendum esse. Si vero cum Ari. stotele, & reliquis Peripatheticis & cu veritate ipsa statua mus easdem esse magnitudines Mathematicas, & naturales quemadmodum in libris Metaphysicis demonstratur, tunc facilius prima dissicultas tolli potest, nempe dicendo,quan titates mathematicas naturalibus rebus inseruire, & gratia naturalium dine considerandas . Secundo denominationem
fieri a nobiliori &ab eo quod per se tale. Et propterea prima philosophia potius Metaphysica, quam Mathematica dici
debuit: praeterquam quod si denominatio ab eo, quod in ropraedominatur, multoties fiat, & in multo pluribus natura. lis philosophia primae est utilis, quam Mathematica, merito hinc etia ratione potius Metaphysica, quam Mathematica dici debet. Ad secundam instantiam respondet AleXander tertio Metaphysices loco citato, dicens bonum esse dupleX, aliud, quod motum terminat, & motu acquiritur, Ut bona quae artifices per artes consequuntur suis artificiosis Operationibus, & agentia naturalia motibus ip rum natu ratibus. Huiuscemodi bonum in Mathematicis , atque in immobilibus esse non potest. Aliud est bonum quod motum non terminat, sed contemplationem. Istud , ad distinctionem illius,pulchrum dicitur ab Aristotele a 3. Metaphysices capite
50쪽
eapite 3. Marcus Antonius Timara ex Averroris senten- Solutiotia dicit in Mathematicis non esse bonum per se, sed per ac-Z 'μ φcidens quatenus bonum quod cotem plantur quantitatum, est rerum naturalium . At responsio Alexandri, vim argv. Atio menti de medio tollit: obiectio etenim fuit. Mathematicasta' ' non esse de bono, propterea quod ipsae a motu abstrahunt;& bonum motu acquiritur. Praeterea in diuinis bonum per se reperitur: & nihilominus non terminat motum proprio dictum , sed motum Metaphoricum, scilicet ipsam comtemplationem . il
S Equitur modo , ut particularius nonnullas utilitates
cuiuslibet scientiae Mathematicae declaremus, & primo ipsius Arithmetices: haec etenim numerorum scientia existit, principia , atque affectiones ipsorum considerans: numeris vero formae ipsae assimilantur, ac definitiones ab Aristotele octauo Metaphysices contextu 9. secundum Alexandri diuisionem; forma vero diuinum quodam est participatione, atque imitatione primo Physicorum 81. Conueniunt autem formae ac definitiones cum numeris in tribus, quorum primum est, quia quemadmodum numerus diuii bilis est,& ex indivisibilibus componitur , ita forma ex imdiui1ibilibus gradibus constat, ut ex generico,&specificis& non in infinitum. Secundum est quemadmodum si numero addaS una mimitatem aut remoueatur , iam non permanet eadem 1pecie&nutineri , sic si definitae rei, &essentiς. aliquis gradus addatur, aut dematuri non remanebit eadem. Tertium est,quia sicut una species numeri per aliquid est
una,sic fit per aliquid una,& distincta ab alia erit. Q no pa- autem formas substantiales per similitudines specierum