장음표시 사용
31쪽
materia, & contrarietatibus': merito quorum res materiales , & contrarietatis participes , a tempore patiuntur. dc alterabilia existunt. In hoc etiam Philosophi cum catholica doctrina consentiunt, secundum quam Angeli creaturae. τὸν iaspi ritu ales sunt:& in aeternum permanebunt. Tertia est huiusmodi. praeclarissima entia optimam vitam habent, ρ μ' & per se lassicientissimam viuunt: etenim vita beata, quae, quantum ad intelligentias pertinet, in intellectione Dei per essentiam consistit. Quantum vero ad ipsum Deum spe- .ctare videtur, ipse in sui intellectione faelix, ac beatus existit. quemadmodum inferius, cum nonnullas utilitates Metaphysices explicabimus, a me demo strabitur: Entia uitam optimam, ac per se sufficientissimam habere : hinc pate. re arbitror. Deus & natura nihil frustra faciunt; sed onDinia alicuius finis gratia: & quanto res praeclarior existit eo. praeclarior etiam eius finis est: cum Deus optima res sit: αpost ipsum intelligentiae: Ergo horum entium finis etiam optimus esse certo scitur. In hac etiam philosophi cum ve- .ritatibus nostrae fidei consentiunt: fide etenim tenemus, Deum perpetuo in intellectione sui esse felicem dc Angelos in Dei uisione. Quarta & ultima pars est Deum, & subcuaria stantias separatas toto aeuo beatae uiuere: cuius ratio esti pars αρο quoniam cum a tempore non mensurentur, non possunt ab
πιιμr. illa uita impediri, nec distrahi. Sic etiam philosophi no stri confitentur.
tur, Gr con firmatur. Cap. XIIII.
TErtia conclusio principalis huiusmodi est. A primo, id- ,
est a Deo, comunicatum est esse,& uiuere omnibus, ijs quidem clarius, ijs uero obscurius. Habetur etiam hoc in: Prima eodem conteXtu Ioci . quod hac argumentatione a me pro-Nrtii ra batur. Si res a Deo esse, & uiuere minime habent ; aut, id ua euenit; quia prqstantiae ipsius Dei minime conueniat: aut
32쪽
quia repugnet ipsis rebus . aut Deo, & rebus simul. Non est dicendum id Deo non conuenire: quoniam cum ipse sit summa , & prima bonitas: dc bonum est communicativum sui, ut patet de rebus omnibus uniuersi, quarum quaesi-bet, quemadmodum aliquo gradu bonitatis particeps est, ita futuris rebus eam communicat. Quod si id alia, quae post Deum sunt, praestare uidentur, quanto magis Deus. ita Plato causam finalem assignans, quare a prima causa Mundus productus fuerit, dicit: quia ipsa bona est, de inuidia caret . Theologi similiter asserunt Deum in creandis creaturis cius bonitatem illis comunicare uoluisse. Ex par te rerum similiter illis non repugnat, a Deo habuisse este, Sc. uiuere. Quemadmodum etenim ab ipso, qui Universi Princeps existit, Optime gubernantur, sicuti filii a genitoribus cui dubium esse potest. quin etiam res omneS a Deo bonitatem receperint, & esse 3 Tertio, dc postremo. Neque Deo, dc rebus timul acceptis repugnat, illi quidem res produxi sese; his vero ab illo fuiste productas. sed maxime congruit, ici Dei enim gloriam , rerum omnium cum huiuscemodi admirabili ordine productio, ipsa redundat : rebus vero; quia si ut Dei creaturae gubernantur,ergo sim mo eiuS amore , dc summa eius sapientia. sic, ut non sit remendum, aliquam rem ab ipso unquam negligi . Quo ad secundam Moia
Partem, quae erat a Deo clarius, dc obscurius rebus ipsis esse, ρ ωι να vivere communicatum fuisse. ratio est: quia sic conueniebat conditioni rerum . ut ordo ipsarum, quo ad cntitatem,& praestantiam in Mundo existeret, conformiter
ordini intelligibili rerum, qui in Deo ipso est. de quo ordine
inserius dicetur. Ordo vero in Universo ad eius estentiam,&pulchritudinem necessario conducit. Signum huius, quia eo remoto Vniuersum non esset Universum , sed Cnaos , dcconfusio. Ex parte vero Dei. intelligibilis ordinis , dc pulchritudinis testimonium existit; & eius sapientiae; cuius est ordinem rebus tribuere. Ex parte nostris ordo creaturarum, Velut
33쪽
uelut scala, est; per quam mente ipsa ascendimus a cognitione rerum minus bonitatis participantium , ad eas, quae eiusdem magis participes sunt: & cousque quousq; ad Deum primo cognoscendum;deinde a mancium , ac colendum perducamur, qui bonitas, ac sapientia existit: Praeterea; non solum ex ordine cognitarum rerum in Dei cognitionem deuenire possumus; verum etiam beneficio ordinis melius huiuscemodi rerum omnium, & ipsius Dei praeclarissimas notitias in memoria retinemus3quae etenim ordinationem habent , ut tum experientia, tum Aristoteles in libro de memoria , & reminiscentia nos docent, melius in memoria
retinentur. 'naria Phs caconclusio diuina attingens exponitur. Cap. X V.
PEnultima conclusio principalis similiter in duas diui
ditur partes, quarum prima est haec. Deus mediante motu diurno omnium sphaerarum caelestium , causa est 3 ut seruetur ordo generationis , & corruptionis . Secunda uero est. Deus , mediantibus Intelligent ijs orbes caelestes e contrario mouentibus ab occasu in ortum, & praesertim orbem solis sub obliquo Circulo, causa est generationiS, & corruptionis rerum : Accedente etenim sole ad nos, generationes fiunt rerum praestantium: & recedente earum corruptio. Et quia cotinuo sol accedit, & recedit sub obliquo circulo; propterea conti nuo generatio & corruptio permanet: DeuS uero , mediante motu diurno orbium caelestium ab occasu in ortum, causa huius ordinis existit; Nisi enim orbes caelestesῶ& primo firmamentum motu diurno moueretur a Deo, qui in supremo circulo apparet, quoad huiuscemodi operationem , & motum diurnum , dies, & noctes ordinate sibi inuicem succedente minime scirent. Et si per intellectum, aut imaginationem in solo circulo obliquo sol moueretur, esset utique uniuersa hyems nox una ue si ita contingat, & astas
34쪽
una , dies una; S ut simpliciter dicamus, uniuersus annuS, unum diei, noctisq; interuallu hoc est, una die nocteq; constitutum. quemadmodum dictum est a Ioanne Gramatico in secundo de ortu ,& interitu in Commentario . 1, inta Naturalis conta sis diuina amplecZens, ct diluci
datur Or roboratur. Cao. X VI.
Postrema, ac ultima conclusio, quae ex naturali philosophia habetur de ipso Deo, eit haec; ipsum rerum
omnium prouidentiam habere , ex Aristotelis sententia. Primo etenilia physicorum conteXtu Si. ex appetitu materiae, quo ipsa formam , tanquam quoddam diuinum bonu, rimulis.& appetibile expetit, colligit Themistius secundum Aristotelem Dei prouidentiam. Iste enim materiae appetitus docet, Deum ordinasse materiam ad formas vicissim suscipiendas: ut corruptione uniuS: & alterius generatione,
hic conti nuo generabilia , & corruptibilia seruentur. ut dicitur a Diuo Thoma eo in loco, ubi quid ille appetitus sit, exponit. aut saltem indicium certissimum huiuscemodi diuinae ordinationis existit. Primo Metheororum capite secundo,reddens Aristoteles causam, quare Mundus iste elemen-'' 'taris contagat Mundum superiorem. dici t, ut Omnis huius
Mundi inferioris virtus ab illo gubernetur. Ecce inquit Alexander eo in loco , quod, secundum Aristotelis doctrinam, Deus harum rerum inferiorum prouidentiam habet. Secun-d ' do vero de Anima Contextu 3 . dicit idem Aristoteles. propterea ipsis viventibus tributam esse vim gignendi, ut ipsa per successionem , in alijs , & in specie seruentur. cum id in te ipsis consequi minime valeant: ubi Auerroes dicit, Sollicitudo diuina , cum non potuerit facere ipsum vivens permanere secundum Indiuiduum, miserta est in dando ei virtutem, qua potest permanere in specie, ubi animaduertendum est Deu mi, non potuisse facere haec inferiora in se ipsis seu Per permanere, non quidem ex aliquo sui defectu, sed quia.
35쪽
quia contradictionem implicabat, haec futura esse corruptibilia: ut uniuersum omne genuS rerum contineret, & non 2 corrumpi idem ex 4. de partibus animalium capite X. clarissime haberi potest, ubi ratio assignatur: quare est; quod, inter omnia animalia, solus homo erectae staturae sit. & dicitur : quia ipse solus intellectu praeditus est. unde ut intclligere diuina possit, ea prius intueri oculis corporis, &. circa opera eius humana lapere valeat: propterea rationi consentaneum fuit, ut ad diuina contemplanda prompte se haberet, ut ad inferiora etiam perspicienda: quae duo facit, lime ex huiuscemodi erecta statura obtinuit. Ergo patet. Deum hominis curam optimam habere, & tanto magis itilius, quam caeterarum rerum inferiorum, quanto magis omnium inferiorum homo praestatissimus existit:&; quemadmodum genera non sunt praeter specieS , neque species praeter indiuidua;ita si Deus hominis in specie curam habet, etiam eiusdem prouidentia in singulari habetur. Multa ita. que atque praeclara sunt ea, in quibus Philosophia naturalis de Deo cum Catholica fide conuenit, & in quibus illi ob humanae Naturae imbecillitatem inseruire valet.
VcriIares aliqaos de anima nosra in sici a via Deo est ex phsiologia acceptae proponuntur,quae catholicae fides
Onsequens modo est, ut a me demonstretur, hanc camdem philosophiae speculatiuae partem quam plurimas veritates ad animas nostraS pertinentes, nobis non tantum, ut philosophantibus , veru metiam , ut Catholicis exponere. Porro ut anima ipsa nostra, qua ratione a Deo, mediantibus causis naturalibus, huic mortali corpori coniungitur , spectari possit. tum etiam, ut uirtutibus perfi- ' ciatur: atque eXOrnetur. denique, ut tandem pulchrior effecta, ipii Deo, a quo procreata est, grata magis fiat: ut ob
36쪽
virtutum operationes, auxilio simul diurnae gratiae, eodem Deo, ut summo bono, in aeternum frui mereatur intercedentibus fide, spe. & charitate diuinitus infusis. Proptereaveritates s ilim ad animam ipsam , ut a Deo & natura nobis tribuitur; tum quo ad virtutum genera, quibus informari debet, recensebo;ac easdem ex naturali philosophia deduci posse ostendam . Quantum itaque ad primum essendi modum animae nostrae pertinere videtur . quinque fatis erit, . conclusiones statuere; quarum prima sit haec. Anima no- ὰδ si,' stra , ut intelligens a Deo ortum ducit. Secunda sit haec. Secunda eadem immortalis existit. Tertia, numero multiplicata se- qes ρ-cundum numerum hominum, & humanorum corporum. Quarta. Anima , ex coniunctione cum corpore, non nihil Quarta
imperfectionis contrahit. Quinta, & vltima. PCst hanc vi- tam, a Diuina Iustitia, aut praemijs insis nitur, aut punitur; Pro ut cum hoc corpore bene aut male se gessit.
Prima conclusio demonstratur. Cap. XVIII.
PRima itaque conclusio si ad Philosophiam naturalem
ipsius Platonis recurramus , quae praecipue in Ti- Pt nismaeo continetur est manifesta. Ibi enim Plato clarisI1-Σ ' Ρ. me confitetur, animam nostram a Deo procreatam esse, α productam in eodem cratere , in quo etiam, & anima
Vniuersi apud ipsum producta fuit , idest ad exemplar animae Mundi; quae, ex huius magni Philosophi sententias, cuncta vivificat, regit, & mouet;& cuius operationes partim cum corpore communes sunt, Vt mouere , par
tina propriae, ut intelligere, & discurrere. Ita anima nostra corpus istud regit, vivificat, & mouet; & illius operationes Parti m communes cum corpore sunt, ut vegetare sentire,& mouere,partim propriae, ut intelligere , & ratiocinari ex quo loco hae tres veritates ex tanti Philosophi sentcntia clarissime colliguntur, videlicet animam nostram a Deo crea-D ri.
37쪽
ri. aliquam operationem propriam habere & esse immortalem: reliqua vero: quae ipse addit de anima mundi. de productione nostraru animaru ante corpora & alia huiuscemo, ωι, ; di vr falsa& rationi & fidei repugnati a.Similiter si natura-ιas Ari- lem Philosophiam Aristoteliscosideremus; animam a Deo sim oriri luce meridiana clarius videbimus. Nam secundo de generatione animalium capite tertio, quoniam anima intelle- . ctiva, ut intellectiva, non utitur in intelligendo parte aliqua corpori S, quemadmodum caeterae inferiores potestates; propterea concludens dicit, Restat igitur, ut mens ita extrinsecus accedat;eaque sola diuina lit: nihil enim cum eius actione communicat actio corporalis . Quibus verbis Aristoteles nihil aliud sibi vult, nisi animam nostram, ut intelligentem, non deduci de non esse ad elle, quemadmodum formae materiales de potentia materiae educuntur; sed ab extrinseco conditore, quo cum ipsam cognationem habet. Thestiet' Ita Augustinus sanctus,& alii Doctores catholicae Ecclesiae,
Ita is ex primi capitibus Moysis in Genesi, eliciunis Animam a
Deo creari formato corpore ;& simul in illud iam formatu infundi. Quam ob rem , si iuste vixerit, ad Deum redit, &corpus ad Terram;ex qua formatum est, Idem confirmatar, ut videre est apud eundem Augustinum sanctum in libro de Genesi ad litteram . ubi a pse de anima nostra, acetus immortalitate loquitur, capite 9. Secunda P fiologica conclusio ostenditur. Cap . XIX.
SEcunda conclusio etiam a naturali philosophia consormiter catholicae fidei determinatur, scilicet; animam nostram esse immortalem, & remanere corrupto corpore, Platonis ut patet: quantum ad Platonem attinet in Phaedone, in authora- Phaedro, in Timaeo, & alibi. una ex Praecipuis eius argumentationibus, quae huiuscemodi tumueram, tum piam 1 ratio. sententiam confirmat, hunc in modum formari potest. Anima nostra diurnorum cognitionem expetit, & quo magis χλ
38쪽
ac defenso a calumnus. a Tab his rebus corporeis abstrahitur, eo melius, & sincerius aliquid illorum percipit. ergo diuina ac immortalis est, &a corpore seiuncta , optime etiam illa intelliget: At antecedens uerum est. ergo,&cosequens. Coni unctum deducitur. quantum quidem ad desiderium, quia alioquin frustrat animae nostrae inditum esset, nisi aliquando perfecte diuina intellecturi simus 3 & cum id nobis in hac uita minime contingat,ob infinita paene corporis impedimenta, sequitur quod in alia uita consequemur. Quantum uero ad cognitionem aliquam illorum per excessum mentis, id summi experiuntur philosophantes , ut Mercurius termaximus de se ipso in principio Pimandri asserit. S ut de Platone refert Aristoteles in libro de philosophia, seu Theologia mystica AEgyptiorum, & Assyriorum. Ad haec Plotinus de se ipso in s. libro
quartς AEneadis capitulo primo, cuius uerba sunt haec. Sae-pae quidem experrectus e corpore ad me ipsum , & extra caetera positus, intraque me receptus, pulchritudinem intueor admiranda; tunc confido quam maxime sortis me esse praestantioris. Potest etiam hoc idem ratione comprobari , propterea quod si, cum in sorti cogitatione alicuius sumuS, amicum praetereuntem minime videmus: & cogitatio de diuinis ob lummam praestantiam , & admirabilis uoluptatis concomitantiam , fortissima omnium cogitationum est3 quid mirum, si nos a cogitatione omnis alterius, & inferioris rei, tunc distrahamur ; consopitis, & quasi ligatis omnibus facultatibus animae sentientibus, ac ipsa motrices ita ut neque etiam respiremus . Vnde magna deinceps respiratione opus est; ut muneri moderatarum respirationum fatistaciamus: extra spirando halitus cordis nimis excal factos, & aerem frigidum pro cordis calore moderando, intus spirando. Ratio Aristotelis. est haec, & hoc pacto ab ip-1. Ratisse formatur. Si anima habet aliquam operationem propria L pq ς est separabilis , ac diuina: Sed anima nostra ut intelligens Operationem propriam habet, ergo anima nostra, ut intel-D a ligens
39쪽
ligens separabilis, & diuina existit. Maior est eiusdem philosophi primo de Anima contextu l3. Minor atque conis clusio etiam ipsius sunt,loco superius citato. uidelicet primo de Generatione animalium capite tertio. Maior probatur propterea quia, si anima paenituS mortali S e Xilteret, quoad omnes etiam eius operationes , ob partem materialem perquam posset esse & non esse, materialis existeret . praeterquam quod, si aliquam ex eiuS Operationibu S sine corpore edit, separate operari poterit, neque frustra erit. . Minor probatur dupliciter . primo quidem ab Aristotele tertio de Anima Contextu septimo: quia si intellectio fieret mediante parte organica, sicut, exempli gratia , uisio mediante oculo,&auditio mediantibus auribus laederetur ab excellenti intelligibili. quemadmodum sensatio ab excedente obiecto laeso orgetito. Sed non laeditur intellectio , laesa
ulla parte corporis: ergo intellectus pars animae organica minime est. Id quod etiam haec alia ratione confirmari pontis. test. Si intellectus noster pars organica ,& materialis existeret, particeps conditionum materie esset,& partium animae materialium: materiae etenim est, formas suas partic tiariter,& signate recipere: sensuum particulariter, Si sis nate recipere, & per illas species res in particulari cognoscere. At intellectus noster per se parricularium simulachra nota recipit, neque particulariter intelligit : nisi ope sensus, sedi recipit specieS abstracte representantes in uniuersali, & abstracte intelligit. Ergo non est virtus materialis,& organicae sed abstracta, & a materia immunis Argumentatio A ristotelis consimilis esse videtur rationi ipsius Platonis in Dialogo illo, qui dicitur Phaedrus vel de Pulchro, quae huiuscemodi est. Quod per se mouetur , semper mouetur , & ita sempiternum existit. Sed omnis anima, scilicet humana per se
mouetur id est, libere corpori dominans, non autem, ut animae brutorum, quae potius in suis operationibus a corpori S
40쪽
lem perte ducuntur, igitur omnis anima humana perpetuo suis mot: bus, scilicet intellectione & volitione mouetur, dcita est immortaliS. . Tertia conclusio explanatur. Cap. XX.
TErtia conclusio sic habet anima nostra intellectiva est
numero multiplex secundum numerum hominum. In hac sane tum vera,tum recta, ac pia veritate Plato etiam, d Aristoteles conueniunt. Plato quidem in Timaeo dicit. Ani- fis pluimas nostras a Deo productas esse secundu numerum Astro- nis. rum. In Phaedone vult, bonorum animas ad caelum redire.& ibi faeliciter vivere ; malorum vero ad loca sub Terra , dcibi puniri. At si una esset, ut finxit A verroeS, semper eadem manens cum hominibus, qui hic in vita remanent, degeret; Aristoteles vero quamquam animae nostrae multitudinem nulli bi in sua philosophia aperte nobis indicet spintest nihilominus ex eius docti ina deduci his tribus rationibus. quarum prima sit haec . Illa forma quae materiae sensibili coniungitur, ita ut totam minime contineat; &-stotelis solubiliter, numero multiplex est, aut esse potest sub eadem specie Haec est ipsius in primo de Caelo, ubi quaerit. Vtrum Mundus sit nunae ro unus, aut multiplex , & concludit ipsum esse unum numero: propterea quod uniuersam suam materia occupat indissolubiliter. Sed anima humana corpori huic sensibili coniungitur, ita ut non occupet uniuersam materiam; nam anima Eudem ij tantum eius corpus occupat, & continet, & anima mea solum modo meum &sic de caeteris. Anima igitur humana est multiplicata numero
secundum numerum corporum humanorum . Secunda ar-
gumentatio iit ista. Illa omnia, qua ita apparent in omnibus , aut in multis, ponenda sunt rationabiliter. Sed omnis alia forma siue sit coniuncta corpori corruptibili, siue aeterno multiplex numero existit secundum numexum corporum,