Orationes habitae Pisis auctore Benedicto Aueranio Florentino in Pisano lyceo Literarum humaniorum professore serenissimo Cosmo 3. magno Etruriae duci dicatae

발행: 1688년

분량: 258페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

31쪽

nam ratione moderantem ἔ comitatem gravitati non officientem, sed gravitatis temperamento iucundiorem a modestiam in magna potentia patriae liberae semper, &magistratibus obsequentem ; magnificentiam non in luxu , & opibus profundendis, sed in hominibus demerendis eminentem ; quis digne laudibus possit esterre, aut tacita veneratione satis admirari Certὸ his viri tibus Laurentius admirationem non modo civium, sed& exterorum , & totius orbis terrarum excitavit; neminem umquam in libera civitate tam acceptum fuisse plebi , tam gratum patribus , tam nobilitati, quae modbrecte de republica sentiret, probatum serunt 3 neminem summis iuxta, atque infimis aeque amabilem , venera bilemque sese praestitisse. Qui consensus amoris in eum,

qui in libera civitate rerum potiretur , cui non admirabilis , & ab excellentissima virtute profectus videatur Sed, si quis reputet hominem, qui hostili odio imbutus

ad res novas in Etruria moliendas ab hostibus missus Legati specie venerat, adeo Laurentij comitate, & viri tibus in uno congressu delinitum , ut inimicum animum deponeret, S a patranda Laurentii caede abhorreret, minus mirabitur cives in eo amando, suspiciendoque tanta conspiratione voluntatum consensisse s caeteri vero admiratione tantarum virtutum stupefacti quo longius aberant ab invidia, eo vehementius in eius amorem, cultumque serebantur. Et quid de populis Italiae dicam, qui Laurentium imperio orbis terrarum dignum uno

ore praedicabant e ipsi barbari , quibus ignota species verae magnitudinis , magnitudine viri movebantur.

32쪽

splendidissimis donis oratores ad Laurentium eius Voria commotum, in eius amicitia magnum putantem regno suo prasidium constitutum scriptores imprimis graves smemoriae prodiderunt; quod nemini privato decus arbia, tror contigisse. Vix barbarorum superbia pari faitigio reges, aut etiam altiore colendos donis e & legatis ambiendos existimar, nedum homini privato Lices quodammodo submittere non dedignetur ι qudd obsequium quum rex barbarim, qui florentissimo regno, ac tot provinci js imperabat, Laurentio praestiterit, nonne vid tur Laurentium virtus supra homines, supraque reges extulisse Uerumtamen ille quamvis barbarus , quamvis ingenti subnixus potentia, non tamen insensus clarissimo viro hostili in ipsum odio ferebatur. Ferdinandum verb Neapolitanum Regem , qui incensus ira ad evertendas Laurentij opes cum Summo Pontifice conspi- rarat, nonne eius congressu delinitum , eloquentia permulsum, rationibus victum iram, & belli consilia posuisse accepimus ξ quod iter ad inimicum regem summus ille vir sponte suscepit, ut suo periculo patriam maximis circumventam periculis liberaret, in quo quid prius miret ὸ Pietatemne inimico homini, & externae fidei, ut patriae laboranti subveniret, sponte se committentis Θ An animi magnitudinem omnia suae civitatis,

de sui praesidia in se, & prudentia sua collocantis Anconficiendi negotij dexteritatem, qua regem suis rebus intellum, & ingentem irarum molem antino volventem p acavit,& a societate Pontificis alienavit, & ad suam caussam traduxit ὸ itaque tantum fuit in Laurentij vim tute momentum , ut is aptior esset orator ad regis animum leniendum, cui rex irascebatur, quam alij o

nes s

33쪽

isio νη NUPT M TE EN Iss IMM. nes, quibuscum aut amicitia, aut nullae simultatis caussae iregi intercedebant. Sedatam Xenophontis oratione militum seditionem ad diripiendum, excindendumque Byrantium inflammaram, & i in ruentem miramur , sed vulgus levi momento huc illuc impellitur, & sarmis gravis pietate viri aspectu ipso a scelere deterretur ;quanto magis admirandus Laurentius , cui rex inimicus e constanti sententia dimovendus , & a bello , quod non, impetu animi,' sed ratione susceperat , erat deterren dus, avertendusque a societate maximi principis, quem regibus ipss venerandum cum humana, tum divina iura. faciebant ; ille denique erat auctoritate privati civis cona' movendus, qui propter sortunam regiam, & opinionem quamdam sapientiae omnes homines insta se politos arbitrabatur P Asticanum superiorem celebrant, quod Sy phacis Numidarum opulentissimi Regis animum , quum ad eum venisset, & hospitio regali esset exceptus , adeo sibi devinxerit, ut ad seriendum cum Romanis laedus impelleret ; sed ille ad regem, nec sibi, nec Romanis iratum vehiebat; veniebat adversus Carthaginienses anti, quos regis hostes, novos socios, numquam fidos, quo, tum scelicitati Syphax maximε invidebat ue Laurentius ad eum, qui non suae modo civitati, verum etiam sibi magnopere succensebat, qui nihil habebat causae, cur a s cietate Pontificis descisceret, & novam Florentini popinli gratiam amicitiae veteri Maximi Principis praeoptarenquum autem in tanta .dissicultate rerum Laurentius idem, quod Scipio, fuerit consequutus, quis neget Laurentium Scipicni litic quidem nomine anteponendum Sed mirarbilior fuit Laurentia virtus in reserenda regi gratia,quaM in hoste placando. Quum enim Feicinandus amisso

cxercitu

34쪽

exercitu , regni principibus rebellantibus, popularibus

ad desectionem concitatis, victricibus hostium copijs urgentibus , & extremam ruinam excidiumque amicto regi minantibus, regnum amissurus videretur, unius Ope Laurentij, accisae opes Ferdinandi sunt restitutae. Quid

hic ego praedicem , quam sagaci consilio Pontificem a belli consilijs deterritum ad studium pacis revocarit, quanta solertia Ferdinandi hostes ad eius partes traduxerit , quantis auxilijs labantem regis sortunam sustentarit;& quod maximum est, quum Pontificis hostem tueretur,& ab eo socios regulos abalienaret, his ipsis , quae adversus eius dignitatem facta videbantur, arctissimo foedere amicitiae Pontificis voluntatem sibi devinxerit, ut in ben fici j loco haberet, quod a Laurentio prohibitus ellet ma gnificam de hoste victoriam reportare Θ O divinum ingenium, o prudentiam singularem, O vere arbitrum regum Laurentium ; qui, & quibus consulebat,& quibus oblistebat, habebat obnoxios , & pari beneficio a tacisse videbatur l Nec poenituit summum Sacerdotem tanti viri consilijs obtemperasse . Nam, quum Auximum a Ponti fice rebellasset, & eius exemplum civitatis esset tractii. rum caeteras civitates, desectionis auctorem , scelestum hominem , ac nefarium , ct impietate quadam immani, S inaudita, qui ad balbaros in Italiam accersendos, dedendamque Turcis urbem legatoS miserat , quem nec aequata superis Pontificis potestas , nec nostrae relistionis respectus, nec divini Numinis metus, nec execrandi se teris horror , nec excidium , S uallitas Italiae imminens moverat, Laurenti j movit auctoritas, ut patriam ad obsequium erga Pontificem redire pateretur , S exilium imperio suae civitatis praeoptaret. Conservata est igitur. omnium

35쪽

omnium salus Laurentii beneficio, Italiae eranquilis pax

reddita , & quies, quanta vix umquam contigerat. Ut corpus animantium , quod ex tam diversis, inter seque pugnantibus constat elementis , donec anima, quasi vi culo , continetur ; non dissol vitur; & dissidentes natuis mirabili quadam concordia colligantur; ubi vero extincta est,

aut e corpore evolavit vis illa coelethis, animantis conservatrix, in pristinam discordiam redeunt elementa,& e rum discidio labefactatum corpus dissolvitur, sic Italia ex tam discordibus conflata membris, tot complexa principum, & rerum publicarum diversa ingenia, S inter sedissentientes voluntates, donec Laurenti j virtute, quasi anima regebatur, mira consensione ad tuendam publicam quietem conspirabat, florebat pax, florebant studia, florebant opes Italorum, vigebant principum vires exterisormidandae; extincto Laurentio concordia omnis cist tuta est , extincta gloria principis terrarum provinciae ead lacerandum Italiae cadaver, quasi famelicae canes , aut avidi vultures, barbarae gentes convolarunt, & reginam orbis terrarum suggi praedam putaverunt. In exiliunia, acti nobilissimi reges, in carcerem coniecti opulentissimi olim principes, eversae urbes praeclarae, servire coactae sunt liberae civitates; quas clades, quas direptiones, ex cidia , ruinas, vastitates vidit Italia ' Quoties Italo, quoties exterorum sanguine redundavit i Vt Alexandro Magno defuncto, quali eius funus celebratura, commisit riuua reges , Sc cruento nimium ludo tanti bellatoris exequias honoravit ; sic extincto Laurentio non Italiae

solum , sed totius orbis Christiani sanguine parentatum est. Sed quae consequuta sunt viri mortem, facilius deplorari possuat, quatu recenseri; quae vero calamitates

36쪽

miserae, & perditae Italiae, & Europae amictae post obitum Laurenti j acciderunt, quae, incolumi eo, pace tranquilla, & talicitate summa fruebantur, omnium salutem in eo positam, & talicitatem sirisse declarant ; nec a veritate aberraturum , si quis dixerit ἔ Cosmum patria Laurentium Europae, & praecipue ii taliae patrem pose

merito nuncupari, quo illae orbae in tanto,& tam diutumno sunt luctu , & moerore versatae. Atq; hi duo viri, si nullum aliud Mediceae gentis decus extitisset, clarissimum genus tam insigne reddidissent, ut nulli secundum haberetur. Nam si Hercules ille tantum Heraclidarum generi peperit dignitatis, ut eius posteri exules Pelopone imperarent; si Furiae genti Camillus, & ipsius filius tantum splendoris attulerunt, ut licet posteri a laude bellica longissime abfuerint, Romae clarissima Furiorum domus putaretur ; si Gesar,& Augustus in tanta nequitia, & malefactis posterorum, sui nominis gloria Iuliam gentem iacoelum extulerunt ; non deesset Mediceo nomini decus ingens, decus eximium, & singulare, & sempiternum , si Cosmi, & Laurentij dumtaxat laudibus niteretur . Sed

quot praeterea decora in unam domum confluxerunt ΘMitto congestos honores, insulas, imperia, sceptra, coronas, opes: non dico tot sacris Principibus Romani Semtus effulsisse ; non unius fere seculi intervallo toties tenuisse altissimum inter homines gradum dignitatis, ct Deo proximam potestatem: non commemoro affinitates cum Regibus, & Principibus potentissimis etiam in

privata fortuna contractaS, quae tam late patent, ut nulla fere si, aut longo intervallo fuerit domus in Europa dominatrix , cuius astinitate Etrusca domus non attingatur. Haec, quae sola plerumque solent claralsimas gentes

37쪽

illustrare, commemorandis virorum virtutibus occupat praetermitto. Sed doleo, Auditores, vehementer doleo ,

quhd,quum de multis Mediceae gentis heroibus, qui ante magnum illum Cosmum , vel eius artate , vel magni Laurenti j, incredibili virtute , & rerum gestarum gloria foruerunt, nihil angusti js temporis impeditus dixerim ,

multo plures adhuc cogar praeterire; neque enim possunt omnium virtutes oratione comprehendi r tam serax Hie

Heroicae laudis Medicum domus , ut nullam copiam di .cendi non sit exhaustura. Sed, quoniam de duobus viris verba seci, quorum toga omnium paludamenta , & palmatas obscuravit , non possum mihi temperare, quti mi nus illud columen bellicae laudis, illud militiae lumen, illud belli fulmen Ioannem Medicem, si exornare non possum, certe commemorem; nec ab eo Gallos, Hispanos, Rimos, Germanos profligatos praedicabo et quae lolae in alijs ducibus laudari solent, quia earum tibi sertuna vindicat partem , res prospere gestas omittam; singularem vetb icientiam rei militaris, qua omnium iudicio cum clarissimis omnis aevi ducibus eii comparandus, quis non esse celebrandam arbitretur ρ Nemo ulo vel ad amorem militum, venerationemque sibi conciliandam, vel ad λιcios in fide continendos aptior, vel ad hostem fallendum sagacior, vel in insidiis vitandis cautior, vel acrior in urbibus oppugnandis , manu promptior , consilio reuctior, ijs, quae secunda suis, adversa hosti eligendis, explorandis , praev Idendis acutior , quibus artibus adeo semper obsequentem fortunam sibi concinnavit, ut In victi cognomen multorum consensu mereretur; tantumqviro superfuit bellicae solertiae , ut animadverterint eruditi neminem suilla, qui eius fieri disciplina doctior po.

38쪽

PR er 'F. Fg n. gris Enatuisset, quin ad summam artis imperatoriae gloriam pem venerit. Atque utinam Mars , qui sertissimum quemq;

ex acie pignerari solet , tantum virum florentibus annis non extinxisseti Italiam gentium immanium, S extera rum oppressam armis in libertatem vindicatset. Et erat sane consentaneum eam provinciam, quae tamdiu impen dentem externorum bellorum rem peltatem , & ser v itu

tem Laurent ij magni prudentia vitaverat, Ioannis invicti bellica virtute liberari; sed invidit fortuna Italiae Delicitati.

Nimium mobis Romana propago

Visa parens , Superi, propria haec si dona fuissent.

Iam Leonem huius nominis Decimum Principem sacro rum praeterire sine piaculo non pollium, quo regnante Romae Augusti seculum reititutum videbatur, qui ara- villimos bellorum tumultus compressit, Italiam pacedonavit, urbem splendidissimis aedifici js augustiorem, pulchrioremque reddidit, Christianos Principes ad bellum adversus barbaros numquam deititit concitare r cui viro laetam gravitatem , & sine tristitia virtutem contigisse vere possumus affirmare ; nec ullius Romam suisse beatiorem, helioremque principatu et non illo quisquam liberalius literas fovit, amantius complaxus est artes liberales, largius divit ijs, S honoribus auxit homines literatos, quorum incredibilis multitudo quum Leonis liberalitati , & exemplo, quo ipse liberalissimis doctrinis cultus imprimis alios accendebat ad capellenda st dia , debeatur , veterem opinionem aisirmavit; reipublicae literariae bono Medicum gentem esse natam , nec ea incolumi interire ἔ nec florente non florere literas posse. Iam viros, & seminas vitae Sanctitate praeclaros, quos in numerum coelastium Christiaua pietas reserea-

39쪽

- hv Krerras SI INM dos putavit, nee ornare digna meritis oratione valeis mus , & de his omnino tacere nefas arbitramur, quos quum paucissimis aetatibus in Medicea domo tres extitisse cogitamus, nullum genus esse excellentissimae vi tutis, quo in ea tamquam in seminario quodam Heroum uberrimὸ non provenerit , omnibus exploratum, cominpertumque esse censemus. Iam, quum dicendo sessum .

ad sese rapiant Hippolytus ille bellicosus, ille Iulianus,

qui ob heroicum vitae splendorem ab Italia cuncta Magnificus est appellatus, in eorum laudibus immorari

maiorum rerum curae non patiuntur. Nam principatu constituto Medicum virtus velut patentiorem nacta campum ad inauditum decus, & dignitatem , splendoremque eontendit. Nec libet in hoc loco omnes Etruriae, principes laudare, & eorum facta singillatim, virtutesque divinas, & immortales recensere, quum uni celebrando non mea, quae nulla est, sed cuiuslibet ora. toris eloquentia sussectura non esse videatur. Est hoc in laudibus principum Etruscorum, quod eorum laudes a nemine satis possunt praedicari, & quod, quantumvis exi-mla de illis , & praeclare sentias, omnem cogitationem seperat earum magnitudo , quae tamen si non omnino percipi, aliquo tamen modo concipi potest, si cogit mus, quum Cosmus ille magnus, quo melius nemo

fertur omnes artes regnandi tenuisse, patrum auctoritate delatum sibi regnum fundaverit , & rempublicam discordiis ciuilibus agitatam constituerit , ad illud unicum exemplar imperandi omnes Etruriae Principes respexisse, S eodem rempublicam tenore administrasse, ut quot rerum in Etruria potiti sunt, tot Cosmi su iste videantur. Hinc Etruscorum Delicitas attigit coelum s his enim re-

40쪽

τ 'inervPἰ νε IL κτ rror eis r gnantibus extincta semina , & evulsae penitus radices. discordiarum, bellorumque ciuilium, quae miseram provinciam tot seculis acerbissime, crudelissimeque vex

rant; imper ij sines latissime propagati ; eiecta Cosmi

auspici, Turcarum immanissima natio , quae Etruriae portus insederat, & nostris ceruicibus imminebat; ma-lnificentissimis aedifici js cum publicis , tum privatis ures exornatae; in uva insula condita urbs firmissimum Etruriae propugnaculum , & a conditoris nomine appellata ; portus, quem quidam Labronem vocant, tantis operibus munitus, extructa urbs , quae stratis viarum, de nitore, aedificiorum elegantia, incolarum frequentia, divit ijs, mercium copia navium appulsu non in ultimis Itasiae numeranda est ι Pisanae urbis nobilissimae, vetustissimaeque pulchritudini, frequentiae, salubritatique consultum ; tot firmissimis munimentis Etruriae vallata

securitas ; obviam itum pestilentiae grassanti, & superi ta natura morbi providentia , consilio , cura, periculo principum Etruscorum, & quasi de morte trophatum constitutum est 3 prospecturn Italiae paci ; ijsdem arbia tris discordiar principum opulentissmiorum mira seelicitate sedatae 3 adiuti opibus potentissimi reges ; adversus iniuriam validiorum imbecilliores defensi principes, di Diusa late maiestas, & splendor Etrusca nominis, & ad c lendos missis legatis Etruriae principes extremi orbis reges barbari excitati. Haec sunt opera Medicum obtinentium principatum , quae si velim exaggerare verbis , aut pro dignitate rerum satis ornate explicare , quis orationis modus, quae dicendi finis inveniretur Sed longe ma

SEARCH

MENU NAVIGATION