P. Cornelii Taciti ... Ab excessu Augusti annalium libri sedecim

301쪽

ave: Tu et, Rufe, qui in banc prouinciam proconsule uenies. Tali omine in Demsublatus, di, Iressu s in urbem, oe largitione amicorum,sio mul acri ingenio , quaesturum, mox nobiles 4nter caudι datos praeturam priucipis si fragio assequitur, cum hisce uerbis Dberius dedecus natalium eius uelauisset, Curtiim Rufus uide, tur mihi ex se natus. Longa pos bacsenecta, induersius seu periores triRι adulatione, arrogans, mi oribus, ini r pares dissicilis, confiuliare imo perium, triumphi insignia, ac posremὸ Africam obtinuit, at que ibi detun Im fatale praesagium

impleuit. Interea Rcimae nussis palam neque cos guttis mox eausis, Gu. Novius eques Romanus, Ierus accinctus reperitur in coetu mutauistium principem: nam postquam tormentis di, laniabatur, de se Nouius consitos non edidit, incertum au occultans. Iisdem consulibu, P.

Dolabella censuit Dectaculum gladiatorum per

omnes annos celebrandum pecunia earum qui quaeriuram adipiscerentur. Apud maiores uirtutis id praemium fuerat, cunctisque ciuium, si bonis artibu, siderent icitum petere magis7rutus: ac ne aetas quidem dii linguebaέur , quin prima iuuentia consularum ac di saturas inirent. Sed quaesores regibus etiam tum imperautibus instituti sunt, quod lex curiata ostendit ab L. Bruto repetita. Mansitq: consulibus pote-

μι deligendi, donec eum quos bonorem popu-

. lus

302쪽

lus mandaret, creatique primum Valerius Po-shumius, Aemilio Mamercus LXIII. annopos Tarquinios exactos, rem militarem comitarentur. D eiu gliscentibus negotiis, duo ad diti qui Romae curarent. Μox duplicatus nu merus ,sipendiaria iam Italia, Gr accedentiabus prouinciarum uectigalibus. Pὰβ lege DPauiginti creati seuppleudo senatui, cui iudicia tradiderat. E t quanquam equites iudicia recuperauissent, quaHura tamen ex dignitate candi, datorum, aut facilitate tribuentium gratuits concedebat γ, donee sententia Dolabellae uelut uenundaretur. A. Vitellio, L. Vipsano consu

bus, cum de supplendo stnatu agitaretur, pr moros Galba quae comata appestatur', surdeora oe ciuitatem Romanam pridem assecutidus adipiscendorum in urbe honorum expeterent, multus ea super re, uarii que rumor,insudiis diuersis apud principem certabatur, assevera tium, Non adeo aegram Italiam, ut senatum suppeditare urbisua nequiretsi fecisse olim Modigenas consanguineis populis, nee poenitereue, teris Reipub. Quin adhuc memorari exempla, qua priscis mor bus aduirtutem gloriam Romana indoles prodiderit. An parum quod veneti γ Influbres curiam inruperint, nisi coetus alienigenarum uelut captiuitas inferatur' quem μltra bonorem residuis nobilium ρ aut li

quis pavere Latio senator foret ' oppleturos

3 omnia

303쪽

ro ANNALIUM LIB. XI. 3or omnia diuites illos, quorum aut proauis hostilium nationum duces exercitus nostros ferro ignis ceciderint, diuum Iulium apud Akxiam obsederint. Recentia bac, qtuisse memoria eorum inoriretur,qui Capitolio γ ara Romana manibus eorundem pros7ratis' fuerentur sane uocabulo ciuitatis : insignia patrum, decora magistratuum ne uulgarent. Iis ais talibuι haud permotus princeps, etia statim conotra disseruit, uocato senatu ita exorsus es: Maiores mei, quorum antiquissimus Clausus origine salina, in ciuitatem Romanam tu familias patriciorum adscitus es, hortantur uti paribus consiliis Remp. capsam, transferendo buc quod usquam egregium fueo rit. Nes enim ignoro Iulios Alba, Coruncanos Cameris , Porcios Tusculo : O ne ueterastristemur, Ethruria Lucania, oe omni Italia in senatum accitos, Posiremo ipsam ad Alpes promotam, ut non modo Detuli uir tim,sed terrae gentes, in nomen nοῖtrum coaleserent. Tunc solida domi quies, oe aduersis externasoruimus cum Transpadani in ciui talem recepti, cum specie deductarum per orbem terra legionum, additis prouincialium ua. lidissimis,sesso imperio subuentum est. Num poenitet Balbos ex Hi ania, nee minus insignes. uiros e Gallia Narbonese transiisse ' Manent. poseri eorum, nec amore in hanc patriam nobis con

304쪽

ata P. CORNELII TACITI bis concedunt. Quid aliud exitio Lacedaemo, . nissω- Atheniensibus Dit, quanquam armis pollerent, nisi quod uiectos pro alienigenis arceta baut ' At conditor uostri Romulus tantum sapietia ualuit, ut plerosque populos eodem di hoses, dein ciues habuerit. A duene tu nos regnauerunt. Libertinori liis magistratus mandati, non, ut lea is falluntur, recens, sedpriori populo fastitatum es. At cum senonibus pugnauimus, scilicet volsci γ Equi nunquam aduersam nobis aciem ms xere Capti a Galliis sumus, sed γ Tu is obsides dedimus ,

Samnitum iugum subiuimus. Atriamen sit cuncta bella recenseas, nullu breuiore spatio quam aduersus Gallos conse Ium. Continua inde acsda pax. Iam moribus, artibus, assultatibus, nostris misi, aurum opes μω inferant potius,quam separati habeant. Omnia P. C. qua nune uetussima creduntur, noua suere. Plebei

magisratus post patricios, Latini pos plebeios,

caeterarum Italia gentium pos Latinos. Inue, terascet hoc quoq;: quod hodie exemplis tuenrur, inter exempla erit. Orationem priuespis

secuto patrum consulto, primi Edui senatorum in urbe iαι adepti sunt. Datum id foederi antiquo , quia Hii Gallorum fraternitatis no men cum populo Ro. usurpant. Iisdem diebu, is numerum patriciorum asciuit Caesar usuHsimum quens e senatu, aut quibud clari paretes. fuerant,

305쪽

ANNALIUM LIB. XI. 3 3 fuerant,paucis iam reliquis familiarum, quas Romulus maiorum,oe L. Brutus minorum g tium appellauerant, exhausta etiam quis dictator Caesar lexe Cassia, oe princeps Augu-sus lege Senia sublegere. Laetas haec in R. P.

munia, multo gaudio Cenoris imbatur. Famosos probris quo nam modo senatu depesseret anxius, mitem oe recens repertam quadam ex severitate prisca rationem adhibuit. monendo,

secum quisque de ρ consultaret: petereis lita

exeundi ordinisfacilem eius rei ueniam. motos senatu, γ excusit ossimul propositurum ut iudicium censorum ac pudor sponte'cedentium permisti, ignominiam mollirent. Ob ea Vipsanus consul retulit,patrem senatus appellandum esse Claudium. Quippe promisiuum putris patria cognomentum noua in R emp. merita non

usitatis uocabulis honoranda. Sed ipse cohibuit, consulem ut nimium Uentantem. Codidiis; lustrum, quo censa sunt ciuium L X I X. celena crC X LIIII. millia. Iss illifinis insitia erga. domum sevamfuit. Haud multo pos , flagitia uxoris nostere ac punire adactus, ut deinde aris desieret in nuptivi incestas. Iam Messalina facilitate adulterorum infastidium uersa, ad incognito libidines prosuebat, eum abrumpi dissimulationem etiam Silius, siue fatali uacor dia, an imminentium periculorum remedium ipsa pericula ratus urgebat .quippς non eo uens

306쪽

3o P. CORNEO I TA ITItum, uisenectam principis Opherirentur insons tibin innoxia conmia sagitiis manifestis,subsidium ab audacia petendum. A desie conscios

paria metuentes se cuiatbem, orbum nuptissa piando Britannico paratum. Mansuram eandem Messalinae potentiam, addita jecur tales praeuenirent Claudium, ut insidiis incautum,ita ira properum. Segniter hae uoces ac, cept4,non amore in maritum Mne Silius summam adeptus perneret adulteram, scelus, inter ancipitia probatum, ueris mox pretiis aIliomaret. nomen tamen matrimoni, concupiuit Obmagnitudinem infamia , cuius apud prodigos nouissima uolupta3 es. Nec ultra expectato, quam dumsaerificis gratia Claudius Hostiam.

proficisceretur, cunecta nuptiarum solennia ce uitate omnium gnara nihil reticente, nodum consulem designatum cum uxore princispis prηdicta die, adhibitis qui obsignarent Me lut suscipiedorum liberorum causa conuenisse, atq; istam audisse auoleum uerbasubisse,sacrificasse apud deos, discubitum inter conuiuatioscula, complexus, noctem denique actam licentia coniugali. Sel nihil compositum miraculi causa, uer.um audita scripta, senioribus trasdam. Igitur domus principis inhorruerat, maximes quoi penes potentia, oes res uerteren-

307쪽

tur formido,no iam secretis cossoqu3 sed aper te siemera'. dum industria cubiculum principis occulit adulteros, dedecus quide illatu , sed e

ludium procul abfuisse: nunc iuuenem nobilem

dignitate,'rma, iuuenta, ac propinquo consι-latu maiorem adspem accingi. Nec enim occultum quid pos tale matrimonium superesset. subibat siue dubio metus, reputantes hebetem Claudium γ uxori deuisectum, multasque mortes iussu Messalina patratas. Rursu ipsa facilitas imperatoris fiduciam dabat, si atrocitate criminis praeualuissent, posse opprimi da

mnatam aut equam ream. Sed tu eo discrimen

uerti, se defensio audiretur, utque clausa aures etiam confitenti forest. Ac primo Cabstiti iam mihi circa mortem Caesaris narratus, σAppianae caedis molitor Narcissus , sagran tissimaque eo tempore gratia Pallas agita9ere, num Messaliuam siecretis minis depelleis rent amore S iiij, eundia alia dissimulantes: deinde metu ne ad perniciem ultro traheren-

tui desiliunt. Pallas per ignauiam, CabHus prioris quoq: regia peritus, γ' potentiam caustis quam acrioribus cosiliis tutius haberi Per- sitit Narcissus, Diam id immutans, ne quo sermone praesciam criminis oe accus toris faceret. Ipse ad occasiones intentus, longa apud Hostiam Caesaris mora duas pellices, quarum is corpori maxime inseeuerat, largitione ae

' promi

308쪽

ῖO6 P. CORNELII TACITI

promissis, oe uxore deiecita plus potentia ostentando perpulit delationem Abire. Exin Cauturnia idpessici nomen ubi datumst elum, Caesaris genibus prouoluta nupsisse Μesiali,

nam Silio exclamat: simul Cleopatra, qua ideopperiens adflabat,an comperisset, interrogat: atq; illa annuente,cieri Narcissum po1lulat. Is ueniam in praeteraisipetens, quod ei cis Vectium Plancium dissimulauisset, nec nunc adulteria obiecturi, ait,ne domum, seruitia caeteros fortunae paratus reposceret ueretur imo jr,ceredderet uxorem, mperetq; tabulas nuptia-lm an dissidium,inquit, tuum notiti ' nam mastrimonium Silij uidit populus, oesenatus, miles, ac ni propere agis, tenet urbem marit s. Tum potissimum amicorum uocat, primumsrei fumentaria praefestum Turranium , poHLucium Getam praetorianis impositum, percῶ-ctatur. Quibusfatentibus,tum certatim cateri circunΠrepunt, iret in casisa. firmaret praetos rias cohortes secur,tati ante quam uindisia consuleret. Satis costat eo pauore ususum Claudium ut identidem interrogaret, an pse impesrj potens ' an Silius priuatus esset ' At Messalina non altas solutior luxv,adulto autumnosmulacrum uiudemia per domum celebrabat,

urgeri prela, fuere lacus in emina pi stib saccincta assultabant, ut sacrificantes uri insanientes Baccha. Ipsa crinesuxo thrsum qua-

309쪽

prin-ἰωm Mrborem conmsum, interrogantibus quid assicere re1pondisse, tempestatem ab Hosta atrocemsue coeperat ea 1pecies, seu forte lapsa uox in praesagium uertit. Non rumor interea sed undique nuntii lucedunt, 'm gnara Claudio cuncta, uenire promptum ultioni errent. Igitur Messalina Lucullianos in hortos, Sibin dissimulando metu, ad munia fori digreditur. Cater assim dilabentibus, assuere centuriones, iuditas sunt uincula , ut quis reperiebatur in publico aut per latebras.

Messalina tamen quanquam res aduersia con- , Dium adimerent ire obuiam, ci a ma

rito, quod saepe subsidium babuerat, haud se,

guiter intendit,iuinis ut Britanicus oe O Aa-uia in complexum patris pergerent. Et Vibidiam uirginum Vestalium uetustissimam ora-u t, i Ontificis maximi aures adire, clementiam expetere. Atque interim tribus omnivo cimitantibus id repente solitudinis erat patium

urbis pedibin emensa uehiculo quo purgamenta hortorum eripiuntur, Hotae em uiam inis. trat, nulla cuiusquam mi sexi cordia, quiasagiatioris deformitas praeualebat. Trepidabatur nihilomis' a Caesare. quippe Getae praetoris praefe

cto haud satis sidebat ad boues. stu praua iu

310쪽

3o8 P. CORNELI, TACITI xta leui. Ergo Narcissus asiumptis quibus idemetuta, non aliamDem incolumitatis Caesaris

irmat, quam si lim militu uno illo die in at quem libertorum transfrret, ses ossert susce

iturum. Ac ne dum in urbem uelatur etdpor nitinuam a L. Vitellio, P. Largo Caeci a mutaretur in eodem gestamine Iedem psit,su-nuis. Crebrapost hac famafuit,inter diuersas principis uoces, cum modo lucusaret flagitia

uxoris, aliquando ad memoriam coniugi', σinfantiam liberorum reuesueretur, non aliud

prolocutum Vitellium quam oraclam, o scelus. Insabat quidem Narcissus aperire ambages, oe ueri copiam facere, sed non ideo peruicit, quiu sisens oe quo duceretur inclinatura responderet, exemploq; eius Largu Caecinna uteretur. φ iam erat tu aspectiι Μ alitia, clami, tabat s audiret Octauia γ Britan*ici matre eum obsereperet accusator, Silium γ nuptias referens: simul codicillos libidinum indices trais didit, quibus usim Caesaris auertereta te mulsio post urbem ingredieti osserebantur comunes liberi, nisi Narcissus amoueri eos iussisset. Vibidiam depellere nequiuit, quae multa cum inuidia sagitaret, ne indesens colunx exitio daretu=L Ergo auditurum principem, oe fore duiuendi criminis facultatem respondit. Iret interim uirgo, sacra capesseret. Mirum luteo hec silerium C laudii. v ιι ellius ignaro propiorr