Onomasticon sacrum opusculum tripartitum in cujus prima parte termini sacro liturgici vocesque minus usitatæ a diversis liturgicarum rerum scriptoribus adhibitæ explicantur. In secunda rituum, usuum, dignitatum ecclesiasticarum, atque rerum quæ ad sa

291쪽

menis ante offertorium docet seras expelli. Trotelesteae . Orationes. Sunt orationes praeparatoriae ante Missam dicendae e Graeci enim Sacrificium vocant Teleten, Huiusmodi est

illa celeberrima S. Ambrosii . quae incipit,

Summe Sacerdos . quam quidam contra fidem veterum Codicum, ut notat Card. Bona, Anselmo Cantuarien: adscribunt.

Trothesis, Altare parvum , in quo Graeci praemparant panem , di vinum pro Sacrificio , multis adhibitis caeremoniis. Hallenda in ritu Ambrosiano est illa Antiph na quae ad laudes , de horas cantari solet.Wallentia . Psalmorum cantus , seu ordo. Teto etiam charitatem tuam, ut sicut actore tuo Alexandro Episcopo nostro didie sei . Graecorum Hallentiam ad nos dirigere tua fraternitas dignetur. Damasus PRIM*ronymo scribens.

Hallentium psallentii. Copia Psalmorum seu

multitudo cantantium . In vita S. Galli. Igitur exinde cum multo Hallentio in civitatem fuscipitur. Et S. Gregor. Turonen. l. p. c. I o. cum honore debito, grandique psallentio in Monasterio locarentur.

Halmellus , Ex Rubri Missalis Ambrosiani est ille Psalmi, qui post lectionem dicitus

loco Gradualis, Halmista , ex Concit. Tolet. Cantor , apud Graecos , Psaltes . S. Isidorus. .Ad Psalm

Iiam pertinet o clam canendi , dicere benedicti

292쪽

dictiones, psalmos Laudes. Et quidquid pertivet ad eanendi sapientiam . Psalmi familiares , qui apud Monachos in fine horarum dicebantur pro Familiaribus. Maditene ex pluribus Ritualibus . Psalmi prostrati, ex cit. Martene in inadragesima addebantur Familiaribus, ev prostrato corpore dicebantur. Psalmus responsorius, erat ille , cuius singuli

versus ab uno cantore praecantati, ab omnibus repetebantur. Martene.

Ps mi plebeii, idest a particulari persona compositi: quo, Concit. Laodie n.C.ultimo pr ' hibet. Suod non oporteat plebeios psalmos canere in Ecelesia . Halmi fortiores , idest longiores . S. P. Benedictus Reg. c. I Torachia apud Graecos significat parvam illam lineam pallam,qua latini Calicem operiunt. Puer, Pueri, Pueros olim cantasse in Ecclesia patet ex Venantio Fortunato, sic loquente.

Hinc puer exiguis attemperat organa cannis . Inde fenex largam ructat ab ore tubam. mpana rauca fenum puerilis fistula mulcet.

tque hominum reparant verba canora bram o

Tugillares , erant Fistulae illae, quibus hauriebatur Sanguis Christi e Calice . dictae de phon. Ordo Romanus: Deinde Archidiaconus tradit calicem Subdiacono, qui tra

293쪽

dit ei pagillarem, cum quo confirmat L idest

communicat populum. Tubitus , Locus , ex quo habentur conciones, leguntur Evangelia . lectiones , promulgantur Decreta dec. S. Cyprianus epist. 3

Gid aliud super pulpitum , idest super tri

bunal Ecclesia oportebat imponi , ut loci altioris dimitare subnixus . V. .Ambo. Tuisillus , lectorile , Pulvinus , 'ino. seu velum oblongum . quo cooperiebatur Pulpitus , sive Ambo, ex quo Evangelium cantabatur. Subdiaconus everb se dies festus est, praecedens portat puistilum , ponit super analogium. Conversus pulvillum

cum anagogio incensat cum uno tantum signo icti , ac Diaconus Textum de super P nit, o Eva melium inchoat. Martene l.2. c. . & infra Subdiacono eundem O textum utraque manu circumferente super c Dum. Turificatorum linteus , quo Calix abstergitur , hunc autem Monachi appensum tenebant in cornu Epistolae cuiusque altaris.

O Padragesima olim communiter dicebatur

Muna maior, altera minor. Haec pro Ecclesiarum diversitate incipiebat a Festo S. Martini , usque ad Domini Nativitatem , ideoque , Quadragesima S. Martini dicebatur . incipiens diebus o. ante Nativitatem. Maior autem , dicta etiam sei

294쪽

seiunium magnum a feria quarta Cinerum exordium sumebat apud varias Ecclesias. Dixi apud Varias Ecclesias. Jeiunium enim iaciadragesimale, non fuisse inchoatum a feria quarta post Quinquagesinam an. si . nundum enim hic mos invaluerat sub exo diis S. Gregoriis M., aperte probatur ex eiusdem Gregorii homil. . in Evang.quam ad huius rei probationem profert Ac Amalarius lib. i. de ossit. c. I. Probabile tamen est eumdem Gregorium sub vitae finem , constitui se , ut a feri . post Quinquagesimam ieiunium inchoaretur , ut patet ex ipsius S. Gregorii Sacramentario , licet nonnulli suspicentur hanc esse laciniam Sacramentario Gregorii assutam , ut notat Cabalatius in notit. Eccl. in Notis ad Concit. Aurelianen. i. Ritu Ambrosiano ieiunium initium sumit a feriaii. post Dominicam dictam . In capite madragesima . Dominicae porro diadragesimae eodem ritu denominationem sumunt ab Evangelio , quod in eo die in Missa legitur. Dominica secunda dicitur De Sammaritana, in ea enim legitur Evangelium mulieris Sammaritanae. Tertia de Abraham in ea enim legitur Evang. Joannis c. 8. Dicebat Iesus ad eos die. usque ad illa. Exivit de Templo hoc enim in Evangelio pluries de Abraham fit mentio. Quarta nuncupatur de coe- eo ob Evangelium coeci nati, quod recita

295쪽

tur. inainta de Laetaro. ab historia elucdem resuscit iti,cuius mentio fit in Evangelio . Sexta Dominica Palmarum. mcella,apud Martene l. 3.c.6. parag. et T. Ritus . in die Epiphaniae observandos praescribens, haec habet. Hora igitur cantata induant omnes Cappas a Cantore sibi ministratas, flantibus interim ministris ante altare majus cum aqua benedicta , Crucae eandelabris, thuribulo uno , Diacono eum quasella eburnea. Thurificet Abbas altaria, deinde Textum , Ud gestandas steliquias die. Qti asella igitur eburnea nihil aliud erat, nisi theca se ii cistula , in qua portandae reliquiae recondebantur. Quasillus enim , sive sillum significat cistam , seu vasculum illud, in quo reponebantur ea quae ad Lanificium spectant. inlaquagesima sic dicta, ex eo enim die usque ad Pascha, quinquaginta dies decurrunt . Ordo Romanus . stuinquagesima vero , qua decurrit usque iv diem Sanctum R. surrectionis.

Q laquagesima. quoque accipitur pro illis diebus , qui mediant inter Pascha. de Pentecolles . Non igitur jejunamus in minquageiuna, quia in his diebus nobiscum Dominus conmmoratisr S. Ambrosius Serm.6 i. per hos quinquaginta dies nobis est jugiso' continuata festivitas , itaut hoc omni tempore neque id observandum indicamus

296쪽

jejimia, neque ad exorandum Deum genibus inclinamus . Idem Ambrosius relatus dbstinc. 6.cau.8.

RAstrum , Instrumentum quodam dentatum , ut plurimum ferreum , super quod candelae in Ecclesia poni solent. Ordin. Tullens. apud Martene l. s. c. ao. Ad hanc Nonam quinque Lampades in Lampario a cendantur, di septem cerei in rastro di Ce- reus Paschalis , qui post debet auferri a Sacrilia . Ramoliva dies. V. Dies Ramolivae vceptaculum: vas illud quod ponitur ad Ecclesiarum ingressum, & in quo adservatur aqua Benedicta , ut fideles ingredien tes ea se aspergant, & signent. Sediens

autem de osciuis si quid superest ei de ipsa

aqua infundat in receptaculum, quod est adi3troitum Ecclesiae ad hoc deputatum. Lbber usuum Cistercien. Dceptorium , Sacrarium ., seu locus alius, in quo indumenta, vasaque sacra recondumtur. Sidonius lib. s. epist. II. Et nuntiam tum est progredi Episcopum de Aeceptorio . Ad sacrum scilicet faciendum . Reclinatorium Cancellus brevior inter Ciborii columnas, ubi Diaconi, Subdiaconi, alii

297쪽

Regia, Ianua, seu Porta maior Ecclesiae. Puri celitis loc. cit. p. Ios8. Si Abbas O M nachi recipiant Ordinarios ad Regias S. S tyri, cum incenso, O aqua faucta ... Monachi S. Ambrosii recipiant Ordinarios adjanuas illarum Ecclesiarum cum incenso egiae Virgae . Martene l. s. c. g. Post Processionem assistam: tres tantores in choro regias

virgas in manibus tenentes . Et c. I 6. A

chicantoro duo fodii ejus assistentes in choro regias virgas in manibus tenentes incispiant eficium. Has regias virgas nihil aliud fuisse arbitror, nisi baculum quemdam, quarum usus adhuc viget Mediolani, in Metropolitana enim Dignitate. Caeremoniarum Magister, & alii: sicut Praepositi Basilicarum , & Collegiatarum, baculum ligneum , in summitate globum a genteum habentem deferunt in Processio- Dibus , aliis functionibus . ea , Remus . Gallice une raje, Rang. Linea, ordo: Omnes tui, qui in rea stant , quando privatis diebus revestiuntur ad Epissolam, sive ad Evangelium, vel ad quodlibet al- taris oratum , non ideo mutavi stationem reae. Dum in albis est ultimus stet in reja . Liber usuum Becensium. Et Rituale Combeiae apud Marte ne l. s. c. s. n. O. Debenit etiam esse de remo, ariete praedictumgradum,seeundum tempus , quo fuerunt induti. Repraesentatio corporis Tumulus ille , qui poni

298쪽

tue in Ecclesiis in Defunctorum anniversariis, sim exequiis , ct Castrum doloris vo-xatur. Item sciendum, quod quando corpus erasens, vel repraesentatio feretri ponitur.

Et in . Suod se aliquis Religiosus obierite' ippius corpus non fuerit praesens, inpradictis exequiis O Missa, vel aliquod fer,

trum vacuum repraesentans corpus ipsius, tam tu praedictis exequiis, quam Missa tune praedilita solemnitates non fiunt. Martene lib. s. c. I Q Responsorium: species Ecclesiastici cantus , qui post lectiones canitur, vel recitatur. S. Isidorus lib. I. Ossit. Eccl. c. 8. Responsoria ab Italis Longo ante tempore sunt reperta, invocata hoc nomine, quod uno eanente, chom rus consonando respondet. Accipitur etiam

pro Graduali, quod lecta Epistola Chorus cantat. Cassander in expositione ordinis Romani in Liturg. c. ai. Responsorium , quod ad Missam dicitur, pro dictinctione aliorum , Graduale vocatur, quia hoc naἰ- litur in gradibus. Dicitur etiam Responsum, Responsus. Uponsorium orationis. Responsorium exhortationis , ex Regula Magistri cap. ai. Psalmus p . Venite exultemus Domino. Responsoria Ambrosiana quorum frequens mentio in ritibus Monasticis ut apud Martene et ex MS. S. Martialis Lemovicen. Nonis Aprilis. Hie incipiunt parva responsoria , qua

299쪽

dicutitur Ambrosiana. Et lib. c. 26. A PVeha usque ad Calendas Septembris erit P. Ambrosiorum. Et alibi: Dareum erit Ambrosianum de pluribus Apostolis. Cum' etero ad Laudes, vel Vesperas cantat aliquis eorum Responsorium Ambrosianum die. Resurrectio . Lectio S. Evangelii, seu Evangelium agens de Domini Resurrectione,quae alternis Dominicis variabatur, S. Caesarius in Regula ad Monachos c.et t. Omni Dominica sex Missas facite. In prima Missata

semper Resurrectio legatur. Dum fissurrectio legitur, nullus sedes. Et in Regula ad Virgines , cap. . apud Bolland. Ia.Januarii : Omnibus vero Dominicis ad Vigilias semper Evangelia legantur: sed semper in . , prima Missa una Resurrectio legatur . ait c ra Dominica , altera Raesurre illo sicque tertia, sicque quarta . Missarum autem . nomine intelligi debent orationes. mpis Upidia , Bipidion . Flabellum , Ventilabrum apud Graecos. V. Flabellum dic.Aochreum: Vestis sacra, linea, Cardinalium .& Episcoporum propria , sed & aliis per

privilegium concessa . Caeremon. l. I. c. .

Diuntur croceis obscuris, di subtus parvo caputio supra Dciatum. Rogationes: Litaniae &c. seu Processiones, quae ritu Romano fiunt in triduo ante Ascensi nem Domini, Ambrosiano autem post primam Dominicam proxime sequentem

300쪽

eamdem Ascensionem . Harum institutorem fuisse S. Caeturum Mediolani Archiepiscopum, non autem Mamertum Viennensem Antistitem ad evidentiam probat

vir Clariis. Josephus Saxius in Vitis A clite piicoporum Mediolanensium. In aliquibus locis in hisce Processionibus portabantur super perticas Lupi, di Dracones ,

seu Serpentes , ad denotandam causam

propter quam inititutae fuerint , hoc tam tummodo factum legitur : in Gallia tamen . nam in Ambrosianis ritibus nulla aeorum fit mentio, sed solum de malis , &pressuris ob imminentes Barbarorum incursiones . Concilium Aurelianense Can. as. iubet . ut his tribus diebus omnes abstineant,& cibis inadragesimalibus utantur, quem ritum observat adhuc Ambrosiana

Dioecesis, & Insula Melitensis . ofa mediana, nuncupatur a Theophylo Raynaudo in trae . de benedictione Rosa illa , quae benedicebatur a Summo Pontifice in Basilica S. Crucis in Hierusalem in quarta Dominica madragesimae, ut patet ex ser-nione Innocentii III. occasione ejusdem benedictionis . Fit autem ex auro purissimo , & a Sum. Pontif. dono mittitur Regibus, aut Principibus ACc. Rogus Dei, Oratio , sive Collecta, sic dicta, quoniam per illam rogatur Deus . Magis . Regul. c. 3s. Extra lectionem versus, Onetus Dei, & alibi pluries. Ao-