De Apuleis fabularum scriptore et rhetore..

51쪽

- 43 Et primum incredibilem, effrenatam, impudentem a tantiam. Cedite, Protagora, Gorgia, Hippia aliquis considentior, imo impudentior vobis omnibus, natus est i uanta superbia inflatus sibi ipse auditorum siluentiam gratulatur 4 Si qui 10rte in hoc pulcherrimo coetu ex illis invisoribus mei malignus Sedet. . . Si ex illis livedinis splendidissimo huic auditorio velut quaedam macula sese immiscuit; velim, velim pauli Sper Suo oculos per hunc in eredibilem

consessum circumferata contemplatu Sque frequentrum lantam itantum ante me in auditorio philosophi nunquam visitata est, reputet Um animo SU0 et Nos ipse docet,

qu0dcumque protulerit, exceptum illico et est tum esse; plura sua eSSe in Campent quam Hippiae in opificiis opera;

Se re uno hartario calam reficere poemata Omne genu S,

apta Virgae, Trae, Socco, cothurno item Satira ac gryphos; item iis toria varias rerum; nec non oratione laudatas di-

Sertis, nec non dialogo laudatos philo S0phis, atque haec et alia ejusdem modi tam graesta quam latina, gemino Volo, pari studio, simili stilo circulatoriam loquacitatem lΤanquam aliquid memoria dignissimum, diligenter narrat si se in palaestra adeo vehementer talum invertisse ut minimum abfuerit quia articulum etiam a crure defregerit; u nec pauca shquuntur de febri et intestinorum dolore. Aliquot cives illi statuam poni curabunt uox, ait, ad dedicationem statuae meae, libro etiam conscripto, plenius vobis gratia canam, itemque libro mandabo, uti per Omnes provincias eat, totoque abhinc orbe totoque abhinc tempore, laudes benefacti ubique gentium, Semper annorum, repraeSente V . η uam modeSta Spe est Sed hoc modestius : operae pretium S attendere uia Sarum cratera, quant crebri0r, quant0que meracior, tanto propior ad animi sanitatem. Prima cratera litteratoris ruditatem eximit; Secunda grammatici doctrina instruit tertia rhetoris eloquentia armat. Hactenu a pleriSque potatur. Ego et alias

52쪽

crateras Athenis bibi poeticae commixtam geometristae limpidam, muSicae dulcem, dialecticae austerulam, enim ero Universae philosophiae, inexplebilem scilicet, ne et aream Canit enim Empedoeles carmina, Plato dialogos, Socrate hJ- nos, Epicharmus modos, Xenophon historias, Xenocrates

Satira Apuleius vester hinc omnia ... Da impudentiae Venit Ut agger vere Se ex tempore dicere tum quam maxime Omnium meditata utitur oratione' ut Serapimenidi, rpheo, Pythagorae Empedocli, 00rati, Platoni u ceteriSque rerum naturae patronis , associet; ut ridistulam hanc, quam agit, cauSam eum celeberrimis illis antiquis Carbonis, Norbani, Aquilii, Metelli tantum non conferre audeat' ut denique cuilibet rei praeconium suum immisceat, et omni materia,

tanquam Oeensione, abutens, laudes ipse Suas ad Satietatem, plena Voce Semper et ubique, canat .

Deinde quod forsitan magis etiam quam aetantia rhet ricum est maxima omnium illi cura est, imo nica, Ut percellat animos, fulgeat, Splendeat Si 08Sit, recte Sinon, quocumque modo. mni in hoe est. Interdum quidem simpliciter loquitur, et Vera eloquentia : Si cur et quomodo Pudentilla iterum nubere voluerit, enarrat ' Sic etiam quaedam a SSim in Apologia, Veram ejus, in nubendo, Odestiam te Slari necnon aliquot in Floridis, narratiunculae aliquid de Metamorphoseon leporibus reddere identur. Non injucunde narrat 00lce Philemonis mortem' aut Aselepiadis medici peritiam', aut vulpis erga cor Vum doloS' quamquam non pauca rhetorica maeula huc et illuc inspersit. Non minore cura Bathylli statuam quam Byrrhenae domum describit et v0lautis aquilae' pieturam exhibet quam ver luculentam dixerim et admiratione non indignam. Verum haec atque talia, etSi longe a persecti0ne Sint quam rara deprehenduntur et inter quot assectata,

ridicula, puerilial uid magis rididulum quam haec quae

53쪽

- 45 de capillo ipse suo profatur is Capillia ipSe ... Vide quam sit amaelius ac delicatus, horrore implexu atque impeditus, stuppeo tomeni adsimilis, et inaequaliter hirtus, et globosus et congeStuS; prorsum inenodabili diutina induria, non modo comendi, sed saltem expediendi et discrimi nandi η Neque Satis profecto Apuleio esset, nisi facetissimum jocum hunc adderet Satis, Ut pulo, crinium crimen, quod illi quasi capitale intenderunt, refutatum est . , Dentifricium Suum defendit, arguen impensius

cetero corpore OS Olendum eSSe, quod est animi vestibulum, et orationis janua, et costitationum comitium. Ego certe,

pro uno captu dixerim nihil minus quam oris illuviem liber et liberali viro competere . me speculi poSSeSSione

accuSatuS, latetur quidem primo Se poSSidere mon tamen ex e aecipi neceSSe Sse exornari quoque ad Speculum pOSSeSSOrem Solere uox is Cede nunc, etsi in SpexiSSe me lateor, quod tandem crimen Si imaginem Uam OSSe ...

An tu ignoras nihil esse adspectabilius homini nato quam

formam suam Nec pauca Sequuntur ad 0nfirmandum quanto ceteris imaginibus praestet imago peculo reddita.

Pauperiem laudat ci bene esset, nisi philosophicum illud dicam et sophisticum encomtum in perridiculum perseet baculi laudati0nem desineret Peram et baculum tu philosophis exprobrares Igitur et equitibus phaleras, et peditibus clype08, et Signiferi vexilla, et denique triumphantibus quadriga alba et t0gam palmatam . . . OcDiogeni et Antistheni pera et baculus, quod regibus diadema, quod imperatoribu paludamentum, quod pontificibus galerum, quod lituus auguribus luculentum dithyrambum Accusat0r ejuS, Pudentillae epistolam mala

fide excerpsit, pauca legenS, multa et meliora reticens is Si Verba, ut noSter, ut poetae aiunt, pinni apta Vulgo volarent... nonne tunc ceterae litterae sceleste Se detineri pro

54쪽

clamassent Verba Suppressa de Rufini manibus oras evolassent Tolum forum tumultu complessent Se quoque a Pudentilla missas, sibi etiam quae dicerent mandata Improb ac nefario homini per alienas litteras salsum sacere tentanti ne auscultarent, Sibi potius audirent, etc. Sequitur litterarum oratio. Nonne egregia proS0popina uam ridicule alias contendit u uxorem multo auspicatius in villa

quam in oppido duci in solo uberi quam in l0do sterili; in agri cespite quam in fori silicet v Praetereo lepores et

Sale h0 genus Decem annos Megentius cum lySSeerravit . me gentius est videlicet milianus accusator et in eo erravit quod Pudentillae decem annos gratuit largitu eSt. salsum, audax et nimium mendacium viginti annorum exilio puniendum 'lis Pulchrum sane commentum est; Sed hoc pulchrius Nisi forte triginta annorum Pudentillam ratus, binos cujusque anni consules numerasti'. nMarsyacin poenam cecinit et cecidit'. Ubi uber, hi tuber'.

Scatent his leporibus Florida et pologia. Haec atque talia patulis auribus, prae admiratione inhiantes, accipiebant Africani his statuas merebatur Apuleius. Verum illa rhetoribus et sophistis qui in aliis temporibus

floruerant, communia OSSunt haberi. Quae equuntur Apulei0, id est Romano liorum temporum et Africano propria Sunt Fructu miremur Caesarum Sole in Africa terra,

Prima occurrit delarinis adulatio : de qua forsitan, nec immerito, dixeris ii antiquum et Vetus St. v uam multi enim, vel ante Caesares, in hoc curriculo insignes t uotus- quiSque non laudator, aut non laudatus

Omnibus in terris quae sunt a Gadibus uSque ad Gangem,

quae urbs non quotidie praest0nii reSonans Quae porticus, quae Olumnae non Ssiduo adulatore ruptae Ex quo prae

55쪽

- sertim omnia cum libertate et moribus pessum ire coeperant in immensam quamdam et incredibilem latitudinem flumen adulationis creverat; eo magis homines laudabantur quo minus erant laudandi Viceritne oumne hoc eloquentiae genere Apuleius, affirmare dubitaverim certe a nemine victus est atque hoc vel ex uno exeriani proconsulis, siliique ejus Η0n0rini, praestonio, quamquam Omni Um 'IUM in Apuleio sunt modestissimo , satis pateret nisi alia hoc genu multoque p0tiora, praeSlO SSent. Emilianus Strabo, c0nsularis, in curia CarthaginienSium, statuam poni Apuleio popoScit, Seque etiam de Suo positurum pollicitus est. Tanti erga genu humanum Seque ipsum meriti haud immemor Apuleiu8, tanto viro gratias aget, Sic orsus uibusnam verbis tibi, in miliane Strabo,

vir omnium, qui unquam fuerunt, aut Sunt, aut etiam erunt, inter optimos clarissime, et inter clarissimos optime, inter

utrosque doctissime, quibus tandem verbi S pro h0 tuo erga me animo. ..., qua digna ratione tam honorificam benignitatem tuam celebrem, qua remuneratione dicendisseriam tui facti oequiparem, nondum hercle reperio. v Neque cetera tali exordio indigna sunt. Invidiosa aetas posteros

praedonio Scipionis 1 fili fraudavit' Sed ne nimium doleremus, Lolliani Aviti proconsulis laudes admirationi nostrae reSer avit. Quam delicatae sint, admiremur : multos invita mea Romani nominis disertos viros Sedulo cognovi, Sed Sum aeque neminem admiratus Quippe omnes fandi virtutes paene diversae in illo viro congruunt. uamcumque orationem struxerit Avitus, ita illa erit undique sui perfecte absoluta, ut in illa neque Cato gravitatem requirat, neque Laelius lenitatem, neque Gracchia impetum, nec CaeSar calorem, nec HortenSius distributionem, nec Calvu Sargutias, nec parcimoniam Sallu Sliu S, nec pulentiam Cicero'. . . . 0uid jam misero rhetori reliquum, quod excogitaret, erat, si unquam illi verba, coram pSo deSare, si icienda fuissent

56쪽

- 48 Cum hac adulationis deformitate, mire alia deformitas congruit rusticitatis Scilicet et contunieliarum in adversario et ordium omne genus. Iam diximus in Apuleio omnia extrema esse vicina. Ut nihil in adulando humilius,

ita nihil in contumeliis turpius. Iam illa de dentifridi et de oris illuvie ridicule immunda; sed qualia illa quae Sequuntur: Velim cenS0r meus I milianu reSpondeat, unquamne

ipse soleat pede lavare Vel si id non negat, contendat majorem curam munditiarum pedibus quam dentibus impertiendam Plane quidem Si qui S ita ut tu, miliane,

nunquam serme o Suum, DiSi maledictis et calumniis aperiat, e Se ne ulla cura S percolat. . . uin, ei nocenS lingua mendaciorum et amarituditium praeminiStra, Semper

in laetutinis et olenticetis suis aceat . ramabilis prorsus imago est Sed pergamus. Accusatori suo Zmiliano xi0lentissime exprobratu teterrim famis quod minimum a Thyesta tragic demutat et sulcos rugarum et distortissimum vultum' et teterrimam faciem et Charontis cognomen' et ait

non Sum jurgiosus'. olia si larvatum n eumdem appellat exclamatque is ibi, Rutiliane, duat Deus iste, Superum et inferum commeator, utrorumque Deorum malam gratiam, Semperque ObVia Specie mortuorum, quidquid umbrarum S USquam, quidquid lemurum, quidquid manium, quidquid larvarum oculi tuis oggerat : Omnia noctium occurSacula, omnia bu Storum formidamina, omnia sepulchrorum territamenta in quibus tamen aevo et merito haud longe abes'. η CraSSum quemdam, quem Voca Summum hellu0nem, sordidissimis probris' onerat et Herennium Rufinum, Pontiani socerum, ita, ut ipSe ait, si perpaucis demonstrat , ut his paginis demonstratio transcribi nequeat L Gloriatur non semel Apuleius quod re utriusque linguae Sermones η doctus fuerit utinam et aliquid de

Attica urbanitate didicisset l

57쪽

- 49 Deniqu0, si quid eum n0n 0do I lietorem, Sed Africanum, hoc est Semibarbarum rhetorem eSSe arguit, lingua maxime est, quam sibi secit Aser genere et nativo Sermone Punico utens, ubi latina eloquentia excellere voluit, suae ipse linguae artifex esse debuit. Qualis autem artifex fuerit, ex opere patebit. Multo majorem esse Florid0rum quam Metamorphoseon sarraginem diximus totius vero Apuleianae linguae farrago etiam major quam Floridorum ipsorum dici potest. In qua barbariem arguunt et multa quae soloecismis, et multa quae barbarismis simillima esse videntur si prioribus

eminent

Totus pro innis toti judices ' . Castellum in quod denupserat, pro in quo . Ubi ducis asinum 'pro qu ducis a Persuadere quod a pro infinitiva prop0Sitione. - Ut Credere quod graece at . Nec non plurima sublatarum praep0Sitionum exempla,

quali. Accedere propconem, accurrere cadaver, adhinnire voculas, Ferri aures, adesse copulum, SSidere aliquem, a cumbere coenam, adambulare Deam, incidere liquem etc. Non

omnino quidem sublata dici potest praepogitio quae verbo

inest num autem eamdem Vim, Verbo immiXta, retinet, ac Si Separata, et perrae, Staret Alias praepositioni sensus corrumpitur Macens in Or- tuum, pro in Star mortui.

Contra proclive montiS, pro SecUS.

Alias praepositio redundat: -ιm pretiosum in Plate. Aut prave inducitur : Attonitus in conspectum meum

sevum ad vocabulo Attonitus insit).

Ad hoc nonnulla vocabula, corrupto SenSu, adhibentur Puncto, pro tempori puncto.

58쪽

Gestamen, pro ODUS.

posterioribus Vero, bae maxime conspicua identur famigerabili S pr claruS; - famulatio, pro familia; atrocitates; - pompaticu S; multiforabilis, pro multilaris; - elocutili S - amicimen, pro amist tu S; - Rriegatus, pro Variat US; - 0brielae in SP inviniuS; - gaudialis; - Verbigerare, prol0qui; - turbulantare, proturbare; - expergite, pro ideriter; herilis, pro hera; frugalitas, pr0 frugeS; - VigoratUS; Splendicare, pro splendere; imp088ibilitaS; - furatrina pro furtum; rupina, pro rupe indicina, pro indicium; - pretiositas, pro pretium; maturabili , pr naturalis; lolii biliter et cohibilius, pro breviter et brevius; - inexplicabiliter; buxaDS pro buxeUS; - punicanS, Pro puniceuS;- avitium, pro VeSP impetibile; - irrepos ibile; dissimulamentum P illectamentum, pro illecebrae; essi-

iambire, etc...

Ea lex fuisse puleio in talibus verbis aut creandis aut accipiendi videtur, ut quam l0ngissima voeabula haberet et

quam pleniSSime 0rum Sono os impleret. Dicas eum quae usitata sunt re8puere, quia aut nimi brevia sunt, aut non satis Onant. Quae autem non jam Semibarbarum, Sed rhet0rem ar-SUUnt, a Stant

specula diminutivum Spei . Quintiliano impossibile.

59쪽

A medicis Celso tit Scribonio, mutuatur idec duo cituor

Ab architecto Vitruvio machinatUS, US.'Α poeta Properti : cantamen iniS. Vocabula cruciabilis, ScaevitaS, VulgariuS, - non mutuatum eum a Aulo Gelli esse dicam, Sed cum Aulo Gellio in his conveniSSe. Verum a veteribus Latini Scriptoribus longe plura quam a ceteris mutuatur, et inter hos Plauti maxime apothecam compilat. Erat ea tempeState apud perito Solenne, ne viderenturio a Vocabula fingere, ascam elegantiam assectare. In quo Apuleius nullo inferior Si quippe qui totus Plautinus esse dictu Sit. Plautina enim haec omnia Darbitrari pro conSiderare; cibatus, ii pro cibus; - SeSSibula pro Sedilia; - commodum P indusiatus P dapSiliS; IRUSa; - VadatuS; incertare; - SummaS, tiS; - praeStinare; - cordolium; - praesentarius; silum pro lineamenta oris j - tuburcinare; - Scapulae; - dupluS; - praesiScine; - atticisSare; - curare rebuS; - prim0riS, SP- nimis quam pro magnopere lurco interibi; - purpuriSSatuS; illex, eis; trienatu SP bucco; - uterum, i, pro UteruS; - naucuSP favitor pro fautor P fringultio;

terui pro trivi). Ab aliis veniunt, Enni 0, Pacuvi 0, Accio, Afrani 0 Lucilio,

60쪽

quam majorum obg0leta lingua loqui Num in talibus laborant qui habent quod dicant Im0, ii tantum qui verbis

ludunt, ut finibus Schaeu0batae.

Rhetor ergo fuit Apuleius. Et quomodo non fuisset Iuniqua tunc alia Via patebat ad h0nores, divitias, famam Antoninorum Seculum rhetoribus fuit aeta aurea Clarissimis modo exempli utar.

4baodidendis Polemon totum Orientem fama sua implet ois Smyrnae, in longinqua regione degens, ab imperato ribus ornatus et honoram Vivit Herodes Atticus, nobilis Simo genere, immen Si OpibuS, ad opulentis munificentiaeque laudem artis rhetoricae famam addere laborat. Idustribus

magistris, Ilustrioribi Mutitur discipulis. Sunt illi auditores

et Marcus Aurellius et Lucius Verus Ad summum in Sulatus honorem ita provehitur ut augustissimum magistratum potius decorare quam eo decorari, videatur. AElius Aristides, Polemonis Herodisque diScipulus, persecti per totum Orientem, Sque in thiopum remotiSSima regi0nes, longis itineribus rhetoricam artem Smyrnae cum tanta laude exercet ut statuantur illi largitan et viventi, Statuae Romae denique, in media luce antiqui Fori, ante ora Caesarum, auditoribus Marco Aurelio et Lucio Vero, Fronto declamabat eo usque famae et opum provectu ut et QODSulatum gereret, et Mecenatianis hortis potiretur, et quod his omnibus potius erat, amicus Marci Aurelii audiret. Hae erant, sub Antoninis artis rhetoricae praemia, hae laudes. Ingeniosior erat Apuleius quam ut acilem ad famam ei

honore viam non iniret.