De d. Gregorii Nazianzeni carminibus

21쪽

hac quaestione immoror. Tunt Liminiaco locos, Si quo ineX- ploratos nyeniam, illustrare pro viribus leniatio. Allera vero quaestio carmina ex arte uestimat. Quae nostra est Elenim Gregorius inter Volere et recentiores medius intercessit, vel politi inter paucissimo primu eXSlilit, qui, aetate illa, Versus more antiquo nec in tu unde conscripSerint. Inquirenda igitur Gregorii ratio. Aliud etiam gravius. Proprie enim poesim diducticam Satiricum elegiacum Concepti, exemploque noxam Christianis poetis iam primus monstru Vil. Quae causa tertia erit cur lanto operi incumbamus. linum Singularem illum, propriam Veramque Gregorii imaginem efformare libis penitus possim l Quam effingere, iam nunc, Deo iuvante benignisque iudicibus tanquam nil mugn Um

22쪽

CAP. I

Nullius proseclo poetae magis quam Gregorii vitam inspicere iudici necessarium est, quo plenius ulliusque eiu ingenium intellega adeo carmina eius cum vita relissime cohaerent. Nolo lamen eam per singula releXere. Quicumque vero illius gesta omnino cognoscere voluerit Baronium, ille- montium, Bollandianos an Maurinos lanium adeat, qui omnia illa documenia diligenter emendata collegerunt. NOSaulem ea lanium hic allingemus, qui bii magis poeticum Gregorii ingenium perspiciatur. Gregorius agianZenus in pago cui nomen Ariungia prope Nagiangum in Cappadocia maior c. a. 326 natus est 1). Regio quidem neque pecoribus abundans neque Copin Segetum sertilis erat verum ad caeli naturam in lemperantior, montibus aSpera seri obvia. Quantum vero hac condicione locorum ingenium Gregorii moveri ut mulari potuerit non salis apparet, parVique momenti est ludiosius hic inquirere. Primum enim opposita observaveris, horridam regionem et laetum ingenium. Deinde in patrium triginta annos nulUS rediit c. a. 356i, postquam admodum adulescens eam deSe-

23쪽

ruerat ideoque modica vis in ingenium informandum ad loca perlinuit. Demum non ego plane ideo quid inde certo collegi poSSet, cum eodem empore eadem regio aliud omnino ingenium scilice Basilii Magni pareret. Quod si contra deside religiosa agatur, tum in ea materia consistendum, Siquidem e Solo, ut ita dicam, atque in familia cuius radices in eo penitus haerebant, idem illam hau Sit, quae ingenio poetico non ad Xiguum momentum prosuit. Cappadociae inter primas regiones Evangelii luce illuminari, immo doctrinam novam ex ore ipsius Petri accipere conligit. Cum enim Antiochiae episcopus praesset l), Asiam minorem lolam ad Hellespontum usque transiit, nimirum ulEVangelium praedicaret, perque Cappadociam iter fecit ubi tanta eloquentiae monumenta reliquit, ui in epistula sua prima de Christianis Cappadociae praecipue scriberet 2) Ιn- Super Cappadocia civitalibus nempe Iconio, Lystra Antiochin Syriae circumdabatur quae vocem illam polentissimum S. Pauli

audierunt. Non igitur emere iudicaveris Verbum unctum inde in illam regionem etiam evolavisse ut repercuSSUm

Nec dubium es quin religio noxa mores incolentium ullis- sint imbuerit Cappadoces quidem apud antiquos insana in flagrabant, ac peSsime ubique audiebant. Sic proVerbi vivi κακιστι , Simul cum Caribus Ciliciensibusque lacessebantur. Ineunte etiam saeculo V post Christum Isidorus Pelusianus in eo Vilia omnia congerebat, et qualis haberetur improbissimus gigantium, eo eSSe, neque ut mancipii quemquam mente

praeditum eis uti exsistimabai 3). Quae, ut opinor, in maius

vero serebantur aut de una parte an luna Cappadociae, nempe

t. I. c. I.

2 I. Petri, I. i. 3 Isid. Pelus, lih. l. p. 28i, '. 0i ep. 35i, P. 25

24쪽

montibus proxima, accipienda Sunt. Quod ipse saletur in alia epistola Isidoru Allera Cappadociae par quam optimam vocare licet, e qua illi exstiterunt qui vitae suae ac praeceptorum luce orbis errarum finibus praeluxerunt, Scilicet Gregorius Basiliusque 1). η Chri Slianum enim pietatem nitido splendore tum viguiSSe documento eSi, quod . 335. Cum Hierosolymae templum Sub litui Sancti Sepulcri dedi caretur, episcopi Cappadociae eloquentia et doctrina ante omnes X celluere 2). Nec multo pos ita Christiani regionis illius firmiter fidei adhaerebant, ut ipsos epi SCOPOS Sannm doctrinam Servare cogerent 3). Itaque Gregorius patriam his laudibus esset illa sacra et apud omnes pietati gloria clara et illustris est solio etiam loco Cappadociam Venerundum Suam pali iam vocat ne minia tu enum quum equorum

bonam nutricem M. Etenim inter provincia Orientales quae praestantes viro Ecclesiae tulerunt, maXime Cappadocia eminuit. Unum enim aut allerum celerae pepererunt Aegyptia SAthanasium Syria Eustathium et Melectum, MeSopolum in Jacobum Nisibaeum, insula Cyprus Spiridionem Antiochia Joannem Chrysostomum Cappadocia vero lumina illa quatuor simul edidit nempe Basilium Caesareensem, Gregorium Nn Zian Zenum Gregorium ulterum Nyssaeum Basilii Magni fratrem, et Amphilochium. Immo etiam praeter illos et ini PS eorum dona genteque, quo viros ac semina minus quidem ingenio et scriptis conspicuos, a moribu et Sanctimonia admirabile connumerare possis Igilii inter Christianos ortus, Gregorius fidem in regione eam quasi olenti suscepit. At maxime ex arentibus Patrem enim habuit no in in quoque Gregorium, virum Vitae inle-

25쪽

Vero Nonnum, egregiae pie lati mulierem l). Quorum ludio et cura diligenti primum a teneris unguiculis Gregorii animum Ign Sacrorum librorum admiratione e Christiantio religionis reverentia imbulum fuisse palel 2, Insuper e libros manu diurna nocturnaque VerSahat, quibus Dei causam defenderet 3). Itaque fides ei recta, plena in Christum amoris atque haereticorum fraudibus intractabilis. Quod ad propo- Silum nostrum Spectat id observare Velim, nempe Gregorium iam ab incunabulis Christianum fuisse. Qui enim e deorum cullia, ad doctrinam Christianam amplectendum transiVere, eos uriem antiquum cum Christiana religione reconciliare leniantes suspicari possis, quod aliquo ludio paganarum litterarum impellerentur non Semel enim earum aliquid redolere opera videntur, ut pol qui penitus eram doctrinam salis perspicere nequiverint. Aliud vero dicendum de Gregorio sese ad carmina Scribenda conserente ; tantum natura cogitu poesim religioni Christianae adiungat Insuper quia fidem reclam habui a parentibus haerediturium, nihil unquam sontibus paganis haurire voluit, nunquam alicui errori SerViit Verum Semper carmina aliquid mere Christianum

resonare Voluit. Quanta vero sit eiusmodi lati plane ex eo conieceris quod eum ceteri sere omnes eiusdem uelatis scrip lore SyneSius, Nonnus, Lactantius, Claudius Marius Victor prorSUS attingere nequiVerint. Dein, cum in omni doctrinarum genere excellere agian

Zenus cuperet iubentibus etiam parentibus, praecipuas Orientis civi tules e scholas adiit Mos enim erat adulescentes

26쪽

Christianos in ludis magistros etiam pagano audire, ConSentiebantque plerique episcopi Scilicet pagani optimarum artium rationem laudemque retinebant Christianae enim religioni huc usque aut omni perseculionum genere Ppugnatae aut haereticorum fraudibus implicatae diu salis fuit, ut Sanguine profuso vel eloquenlibus in verilate explicanda demonSirandaque orationibus idem sanctam proslleretur. POSiquam Vero insignem de hostibus victoriam retulit, hoc eS SueCul quarto, tum maxime de pueris educandi qua Silosuit, et praeclarissimi ingenio homines de religione litteri Se OrnInda cogitarunt. Itaque ad scholas etiam pagana SeSe contulere Celerum non incommoda lanium ex illa ConSUetudine e Xoriebantur. Pro socio periculum erat ne fide detrii lenium Caperet Verum saepius vires acquirebat, ut Venire Solet Cum oppositae sententiae sive religiones prope ac in eodem loco versari coguntur ilia alia in ValeScit.

Igitur Gregorius primum Caesaream in Cappadocia pellit,

lurim OCn illustrem civitatem suorum studiorum ducem elmngi Siram, litteris celerarum urbium caput ei dominam l).

Quam laudem etiam illi civitati Eusebius tribuit 2). Ibi aduleScen cum fratre Caesario et amico Basilio rhetoricae arti, duce Amphilochio 3, feliciter studuit. Inde Caesaream Pul S-linae proficiscitur, ubi scholae florentissimae erunt, quarum praeclariSsimi magistri, nimirum rigenes primum, deinde Pamphylius, Eusebius atque Gregorii aetate Thesperius 4), adulescentes ad omnes artes in Stiluebant. Postea, empore quidem incerto Alexandriam adiit, urbem etiam scholis in orbe terrarum illustrissimam, cui viri doctissimi sapientissimique gloriae maXimae fuere, nimirum Clemen S, Origenes,

1 Or in Basilium, n0 13. 2 Invita Constantini, lib. 4 c. 43. Cf. S. Bas. epist. 4, ' 3, et ep. 6. 3 Pater fuit Amphilochii Iconiensis. 4 S. Hieron. Catalogus de scriptoribus ecclesiastici S. 0 113).

27쪽

Philo, Plotinus aliique doctrina Xcellentes quorum ReCUloquarto Didymus acile princeps erat. Ibi etiam Gregorius eloquentiae incubuit Demum linere maritimo, periculi procellarum vitalis, Allienas c. a. 350 appulit i), ubi, quasi in proprio litterarum et poesis domicilio, Velerum Scriptorum Sed in primis Homeri, Sophoclis, Euripidis ei Platonis lec-lioni et cotidianae meditationi lotum sese dedidit Himerio et Prohaeresi magistris σ). Sic ipsi divorsis orientis doctrinis institui, variosque morum cullus OgnOScere conligit. Sic etiam quasi sanguinem ne litterarum graecurum medullam in carminibus exprimere potuit. Frustra enim illarum oblivisci aliquando leniavit, aut antiquos Scriptore VerSaremn numeSSavit 3), aut etiam libros ipsos a mille re voluit 4); Semper lamen ludio optimarum artium flagravit. Quare, studiis illis iuvantibus, iudicio exquisito, limalo et elegantissimo in rebus Christianis exprimendis usu e Si quae quidem callida coniunctio nola hii ingenii singularis. Postquam divitiarum graecarum politus est, cum iam nihil Athenis ediscendum superesset, e urbe Gregorius c. n. 35 3 discessit atque in patriam rediit, ubi, apii Smo SUSCePlo. Voloque antea iam edito sese Deo consecravit G), alque vitam in solitudine agendi studio indulgere poluit Primum, undentibus amicis, Ariangi apud agi ungum remansit ut simul Parentum Senectulem foveret 6). Deinde alliciente Basilio in Pontum Secessit a. 358, vel 359), ut cum praeclarissimo illo Socio operibus sanctis et divinis scripturis legendis libere Vacaret. Haud multo post lamen c. a. 360 . relicto a Silio.

4 Ep. XXXI.

28쪽

patrem, cui arianis si nudibus decepto sormulae Ariminensi 2)qua doctrina sana de Filio Deo nebulis obtegebatur subscribere Sal V lamen conscientia accidit e laqueis hae relicorum eriperet. Quibus feliciter composilis, duobus post annis, in ilus licet et repugnans patri lamen morem gerenS, populique

Voti cedens Sacerdos creatus est a. 361). Verum vi lania et quasi tyrannide graviter Commotus, in Pontum ViX On Secratus apud Basilium confugit, ut solatium acciperetis optimum agendi rationem sibi elegeret Mox inde agiangum rediit a. 362), ubi ante populum orationes duas habuit quibus se omni crimine purgaret 3, Aliquo post annis, mortuo Caesario fratre a 369 , Gregorius asperrimas molestias tulit, nimirum, ut res domesticas iuxta voluntatem si alernum disponeret 4). Neque alias grn Vissima vitare cura poluit Cappadocia enim in duas partes divisa, cum Anthymius, TyanenSi e PiScopUS, potestate Basilii exire conaretur, tum Vir Caesareensis ob dissidia vitanda Gregorium amicum ita Vnnie etiam Patre, Coegit, ut Ecclesiam asiniensem, in oppidulo arido in amnen Oque sibi regendum et ad in inistrandam rissumeret. Primum regorius in solitudinem fugit deinde post reditum invitus ad dignitatem episcopalem provehitur Sed Ecclesiae praeeSSe acriter renuit 5). Immo amici nunquam eiusmodi consilium probare aut quovis longioris emporis spatio rem ille re potuit quia inde quas iis quodam amaritudinis sonte, cuncta quae

1 I s. I. c. I, 275-303 - C. XXXIV. V. 153-174. - C. XLV, 121-l61-2TT-312 Or. 2, n 6 P. r. 2, ' 103. - p. 15. 2 Sic Fessier, cui assentior it contra Benoist, . I, P. 179. 3 Ortit. I revis). III, II, polo9elica. - De ita 337-64. 4j r. Epist. V XXI. De Dila, 365-385. II R. I. c. I V. 165-234. 5 Νum jure decidere nolo cum res utriusque non uti nPPareat Gie-gOrium tamen nimis humane sentientem fortasse prudentius, Basilium vero altiora quaerentem rectius etsi gravius egi AS ili Xerim.

29쪽

15 postea secula suerunt calami lates deductas sibi suisse exsistimabal Postea vero agi angi patris adiutorem in Ecclesia gubernanda Sese praebuit postque mortem senis a. 374 . eadem cura ad Xiguum empus habita clam civitatem subito

reliquit a. 375), seque Seleuciam Isauriae contulit, ubi morbo graviter decubuit n. 379). Magnum etiam de morte Basilii eodem tempore dolorem concepit, qui vere dimidium animi

fuit Nec Salis mox enim Constantinopolim, consili multorum probante Ob re catholicus adversus Arianos restituendas profectus, Cum iam omnia prospere cederent, nee regnante, Maximus, philosophus cynicus, iram tempe Stulem XCitavit l). Ne mulla post temporum varietate sortunaeque vicissitudines, quas hic relexere sustidiosum SSel 4 purVOpretio Venule episcopi , pos nocturnam tumultuariumque electionem, Maximum istum Ecclesiae Constantinopoli lanae praesecerunt, cui iampridem Gregorius praeerat. Quare laniosncinore perculsuS, ex urbe discessisset, nisi populi precibus consilio destilisse l. At in coetu Episcoporum Orientalium habito lania sui adversus Gregorium propter Ecclesiam Antiochenam reluctatio 2), ut dolore oppressu morboque etiam Correptus, sese dignitale abdicaverit a. 38li. Iam lunc post alias rerum varietates in Soli ludinem secessit, ubi vitam piam ad mortem usque duxit a. 389 V. 390). Profecto singula de vita Gregorii persequi nolui ; multa etiam omisi ; ea lanium, fortasse brevius, relinui quibus Verum sincerumque eius animi inaginem X primere OSSem at maxime in molestiis quas perpessus est consistere Placuit. quia ex eis aliquid in ingenium poeticum redundasse mihi videtur. Naturam enim Gregorii e supra dictis mulabilem volubilemque suisse certissime patet. Vir enim constans minime l uit et propositi lena X. quem parenium preces nul

30쪽

amicorum dimovere nequirent Sed aliis Vel invitus polius cedere quam obsistere consuevit. Sic a patre sacerdotium lacrimis animoque abhorrente necepit Si etiam eum repugnantem Basilius Sasimis, in ignobili Cappadociae oppidulo,

episcopum praesecit non Semel et eum in concilia episcopi inter se dissentientes abduxerunt, ubi ulrarumque partium ob animi candorem in praedam Semper sere CeSSil. Quam volun-lalem debilem maerens ipSe carpit, nec unquam deponere aut corrigere potuit. Inde Viro illo pacalissimo sanctissimoque nerumnae SeXCeniae in Vidiarum urba et inimiciliarum Sed tamen ingenium Vere poeticum mobilitas illa significat, malaque eiusmodi omnia dolorem prosecto animi sed elium vim ingenii excitarunt. Deinde etiam eum solitudinis amantem, magisque me dilu-lioni contemplationi ve quam rebus agendis aptiorem prosecto deprehenderis, aul, si iuvat, multa de ardentissimo illo studio in operibus recognoscere tibi licet l). Allamen imperante rerum necessitate, inter negoti implicari ac summis muneribus ungi debuit, quibus administrandis non ingenio quidem

aut virtute, sed natura corporisque viribus impar erat. Hinc animus distractus dilaceratusque suil, hinc pugna inlestina ni simul, vi sentiendi exacerbata e VulneribuSnOV quaedam poesi cum Sanguine orta est, Scilicet elegiacu, Cuius propria indoles sui in summa quadam animi maestitia poSila.

Quonam temsove Carmina Desoriana Conctita fuerint.

Maxime interest, si in universum loquamur, lempu.desInire, quo carmina poetae alicuius scripta suerint. Sic enim melius