장음표시 사용
31쪽
deprehenderis utrum doctrina eius an ingenium Vires eundo auxerit. Quod in Gregorio explorare dissicile eril, quia poemata eius aetate senili conscripta Suni, Cilicet, cum iam Omnia huiusmodi adolevissent aut decrescere coepissent. Inde lamen carmina magis intellegere fas eril, nimirum causRS reperire cur hane aut illam malerium, haec aut illa argumenta evolvenda elegerit, atque etiam novas forte virtutes admirari. Illud pro seclo singulare ac mirum Videri debel, PIrtem carminum longe maximam n Gregorio cum iam fere sene esset, nimirum a quinquagesimo anno condita fuisse. Quod quidem commune habuit cum praeclarissimis aliis huius aetatis scriptoribus e g. Synesio Ambrosio et Prudentio, qui non iuventule lorente, Verum ad maturum iam ne lutem progressi Versibus scribendis incubuere. Ipse Vero GregoriuS, propter Vilae labores et certamina, nunquam Ili in olium SeSe recepit, ut carminibus operam daret. Quod si aliquo modo desiderandum, hanc lamen utilitatem habuit, ui eum siti inani ei assecla lal helorum arte Servaret, quanquam Vestigia aliquot illius artis pessimae interdum observare poteris. At Suepius omissa quidem religione, ob illam vitae consuetudinem, versibus aliquid grave, aliquid non siclum aut nugatorium, Verosque animi sensus insundere valuit. Igitur ah a. 381, cum Sede Constantinopoli lana abdicata sese ArianZum contulit, ad annum 389 vel 300 quo te obiit pleraque poemata Scripsit Pauca tantum antea condidit l). Sic carmen egregium g de rebus sui δε ΙΙ, . c. i. thi enim post- luntra Suum pSiu Sortem miseratus est, mortem Caesari si a tris mollissimis verbis luget, qui ineunte anno 360, morbo
subito ereptus est. Ibi etiam de molestiis queritur, quas ob
ope si alerna perferre cogitur quaeque e lum Scribente, nondum ceSSaverant. Etsi omnibus disponendis sal longum
32쪽
lempus effluxit, lamen, ob acerbitalem de Siderii et querelarum, non multo post Caesarii moriem carmen scriptum fuisse cen-Seam, Sed profeci ante R. 374 cum eiusmodi negotia se cum patre sustinuisse declaret 13 Illud igitur a. 72 vel a 373 ad scribere licet Deinde, anno etiam 372, Gregorius ad Helle nitana quemdam, cui anno illo munus erat ribulorum impo uendorum, et anno Sequenti ad Iulianum, cui eadem cura fuit epistulas duas misit II. 2 c. I, II), quibus eo rogaret
ne gravius sive monacho si V paupere S IZinnZeno premerent. Cuillavus vero, neScio qua ratione indu CluS, Carmen
XLV II. 1 anno 383 scriptu in fuisse asserit. At Gregorius parentes ut vivos hi memoral patrem enim in medium ponit,
pastorum pastor 2 2l5-218). Igitur ante mortem eius, hoc est unlem. 374 carnaen conditum fuisse patet nec diu ante, ut Opinor, cum Deum sub finem precetur ut, Senium et canum caput servet v. 344). Eliam viri docti carmen ad Vila linum in annunt 374 aul profecto 375 coniiciunt in quo Gregorius putrem siliis placare nititur Eximium vero carmen IX de Viritale B I S. .i, Gregori41S, Cum adhuc Ecclesiae Constantinopoli in Iane praeficeretur, Compo Sui Sse Videtur. Etenim Sese sublimi throno sedentem in poemate praebet e plebem sacrificiis ad caelos ducentem v 148-150). Quod dein de carmine XII II. s. l. dicas 'um enim id conscripsi cum urbem adhuc regeret ibique concilium ab episcopis orientalibus haberetur. QuibuS, propter electum Paulinumque de Ecclesia Antiochen certantes, dissentientibus ac de recta via deflectentibus,lum Gregorius de concilio discesSit ac dolore Ommolus domi
33쪽
Versus carminis XIII conscripsit. Itaque Eessellius erravit, cum Gregorium eo condidisse, postquam iam a Ziangi lium ac Solitudinem nactus erat, asseri l. Audi enim Oetae Verti : Eliam si malum me atque exiliosum virum omne Simul e X Si Stimetis Ba Ma), longeque a choro Vestro remo 'eali S ὀιοισθε h. v. 14- in . Ergo nondum omnino remolus sui neque Constantinopoli discessit. Haec eliam adde Ego ero quaero arcam Noe Nagian Zum) sugium postea procul ab improbi Smanens 206-20T l). Igitur nondum effugit, cum VerSuSSCriberet, Seque lanlum ab cesSurum minatur, g si cuniliem tu Venum audaci superet, aut graculorum nubes sinistrum quid insipientia sua crocitet 199-200j. Sed his aut perpaucis aliis exceptis, omnia carmina uti anno 38l, ut iam diximus, exarata Sunt, sed ea IXime, hoc PSO inno, quae nil re sua pertinent. Sic poemata IV-XVII Na-ZianZi Scripsit, cum sive Ecclesiae suae, siVe episcoporum in idiae acerbo dolore recordaretur. Ex tris lilia enim ut cerbitale dicendi iniuriam adhuc recentem vulnusque nimi SCruentum merito coniicitis. Sed in primis carmen si e vita sua s haud multo post discessum composuit amae enim SUI COIaSulendum erat adversu rumores quo aemuli inimicique Spargebant. Nulla igitur mora magna fuit. Quod etiam de carmine XII K de se ipso ac de episcopi dixeris, ubi iam narrati alia novaque addit, nempe malorum, quae ipSi accibderunt, causas et remedia, ita ut poema unum quasi opia cum carmine X efficere videntur. Quod si a me repetas quid in eiusmodi poematis proprium ne insigne inveniam, liquid miserabile simul et acritatem quamdam pug nucem a bellatori uiri stylum iudicarim. Alia vero poemata ΙX-XXXIX, ubi Gregorius preces ei querelas tono iam mitiori effundit in annum sequentem remit-
34쪽
tam Elsi enim doloris aculeo non adeo pungitur aliquid tamen manet alla mente reposlum. Inde breve tempus ossiu-XiSSe collego quod iracundiam molestiasque leni verit nec
lamen omitino exstinxerit. Necdum lumen omne procellas
e frugerat nec in pali in quietem optatam invenit. Ecclesiae enim a Ziungenae pastore iampridem destitutae, PiScopum praeficere frustra diuque tentavit. Quare ab haereticis scilicet ab Eunomianis et Apollinaristis vexabntur, GregoriuSque maestissimo animo dolet e XXX). Sed illud unium hic notari Volo, nempe ex illo poemate tempus coniici poSSe quo dogmatica carmina condita fuerint. Ibi enim queritur quod Nngi angus ab Apollinarisiis inses latur. At eodem tempore, Seu . 382 Gregorius, qui unc Arian Zi versabatur praeclariSSima Siluas epistulas ledeni misit, ut pravus doctrina Comprimeret munrum altera haec Verba continet is Quod si prolixi libri et nova salteria, Davidique contrarium Sonum edentin et carminum lepos pro tertio quodam testamento habentur,no quoque Sulmo Condemus et multa conscribemus et Ver- Sibus complectemur. η Profecto dubium nullum esse potest
quin de carminibus dogmaticis scribendis hic cogitet, cum in
illis errores praecipue Apollinaristarum conterni. eque nius de empore dubium eril. Cum enim malum ubique iam graSSaretur cumque Apollinaristae ut sibi animos conciliarent suamque doctrinam faciliu insinuareni, versu SCriberent a. 378-382), i quibus iuvenes maXime suavitale carminum illecli in errorem traherentur Gregoriu malo remedium quam citissime asserre ac ipse hoc anno 38 Versus condere debuit. Haec fuere primum carmina dogma lien, ubi pravam doctrinam haereticorum consulat. Eventu Vero nil Spem procedente, ludiumque legentium Secutus, GregoriuS
35쪽
carinina etiam moralia scripsit, ita ut o imae in verilatum Cliris linnarum varietatem complecteretur. Res enim ita se habuisse ex carmine XXXIV ΙΙ . 1 aperie comprobatur. Cum toto quadragesimae tempore anni 382 silentii legem sibi praescriptam Siricti Ssime servavisset, cumque mulli mirurentur. Carmenis in silentium ieiunii δε composuit, quo Vilae Suae rationem dedit. Ibi vero haec legere est Canio Summum regem Deum et splendidae in unum colligulae fulgorem meae
Trinil alis .... Canio etiam mundi concentum . . . ano Christi passionum gloriam immortalem. . . An miXluΓRm enm. . .
Canio hominibus legem Dei, et omnia mundi facinora et consilia et finem rei utriusque, ut lin condas in lui praecordiis, ab aliis Iulem longe fugias et timeas diem adven
ViSSe vel eo ipso tempore cantare significat. Quod etiam X carmine XXXI K in suos versus I tibi confirmare oleriS, in quo luculenter declarui qua ratione sese ui Versu Scribendo contulerit Apollinaristisque respondere videtur 1-32, qui ingenio invidentes 68-82 90-103 errorique SerViente S, aegre iuvene ad pietatem informari et a malo Versibu SGregorii servari serebant. Unde probabiliter incitur, quod iam scripsisset aut tum elium a. 382 poemala scriberet, de
Reliqua vero carmina XLII-XCIX post annum 383 ad mortem usque Xara Vii. Non enim iam inimicos increpat, neque in malos episcopos invehitur, aul etiam Ecclesiarum curalia habet. Tantum de malis animi aut de morbo aut de daemonum vexationibus queritur Seniles questus merito dicas, cum cogitatio in Se ipsa vertitur poetaque propriis lanium dolOribu movetur, O auget, saepius eadem cunii, aut in cogitatione mortis defixus ad Deum sollicita mente confugii Triuin men vel univor praemula o ad lios , velim excipias,
quae ut scribere Gregorium tempora impulere, neque arvo
36쪽
laude digna mihi videntur. Sic primum epistulam Nicobuli filii ad patrem quam sub illius persona Gregorius scrip sit, ut a patre illeris in celebri quadam academia ludendi
facultatem oblineret Nicobulus aulem iunior Eudoxium Constantinopoli c. a. 383 audiit, ut opinor. Nec enim prius eum audire potuit. Nam primum Tyanam prosecius, ut scribendi edisceret artem, Theodoro. u. 381 exeunte aut 382 ineunte, huius urbis episcopo commendatur. Deinde Caesaream Cappadociae missus est, ac demum Constantinopolim, ViVo ciubente patre. Cum iste a 385 mortuus fuerit, icobulum quidem a. 384 Eudoxium audiisse, Gregorium vero epi Slulam a. 383 Scripsisse arbitror, quam proinde ciloque epistula patris secula est Carmen ero illud pulcherrimum ad emesium,auta. 384 exeunte, aut a 385 Scriptum en Seum. NemeSius enim praesecius Cappadociae erat, cum Gregorius senectuleel morbo mn Xime gravaretur M. 37-39, 306-312, 15, Unde eum intellegas oporte lardius condidisse ; neque lamen post
annum 386, cum in epistuli CC a. 386 Nemesium admo
carmine illo savisset. Igitur ex dictis Gregorium primum aliquot, ad alios p poe- mala, deinde a 38 magnam histori Corum partem, OSlen vero, a 382, Sive dogmatica sive moralia, tandem alteram historicorum partem post annum 383 conscripsisse sat probabiliter concludere mecum tibi licet. Quo probulo, illud natura consequitur ut Maurini editores poemata Suum quaeque in annum minime retulerint Sed lanium e dignitate rerum ea disposuerint, Scilicet primum de Deo, deinde de mundo animoque demum de rebus poetae Vel ad alios carmina ordo lamen eiusmodi a Veritate temporum dissentit. Quod si iam nunc aliquid ibi sumere velis, quo ingenium Gregorianum generaliter penetres, illum nullas quidem Vir-
37쪽
tutes novus carminibus manifestasse, maiorem tantum vim sentiendi aut in adversarios exacerbatam aut sui ipsi u miseratione permotum ostentasse iudices. Aliquid etiam proprium ac Singulare in poemalis . 381-382 conditis, Venum Vero ieiunam in ceteris senilibus deprehendas. At ea sortasse mihi uberius infra explicare continget.
De textu atque ectitioninus Carminum.
Quod ad extum allinet, exemplar praestanti SSimum ante annum 886 Xaralum fuisse traditur quo anno scilicet obiit Basilius imperator. Huiusmodi codex RegiuS, olim numero 1809, nunc . 510 in praelatione generali Benedicti norum describitur ii' T); cuius antiquitas lania est uli illius eum ipsius Gregorii aetate scriptum esse iudicaverit Saeculo etiam nono, Niceias David Dabri densis episcopus, in Paphlagonia,
commenlarium in Seleel carmina scripsit, Cuius puriem primus edidit Da v. oeschelius, Lugduni Batavorum. a. 1591, reliquumque Ernestus roni o Goollingue 1840. De quo hic tantum loquimur, quia poemala aliquot conlinet, ideoque antiquum nobis lex luna praebet. Quo quidem traduntur code Cu Sanus S. X conscriptus sui l. Editores vero alii plura, alii paucior: carmina, alii graece,
alii latine, alii graece et latine Ui de graecis editionibus primum aliquid dicamus et minores omittamus, Iocupletior est quae vulgatu fuit editio operum Gregorii X: ., scilice Basileue, 1558, sumptibus Joannis Hervagii, quae non orationum modo 'arium maximam, verum eliam LXXX epistulas et permulio carmina continebat. Quam sedula est editio soannis Sambuci studio comparatu et niuei piae in lucem n Plani ino missu
38쪽
1568 in-8 . Neque selecta carmina ab Hieronymo runellos i590 edita silentio praeteream. Quod si de editionibus
latinis sermo erit, mentionem primum snciemus de Carminibus . Gregorii, ad bene beateque vivendum utilissimis. X
editione lalina id Manuli Romani et Petri Candidi Monachi, 504 Veneliis Sed ei alia in maiori cura Leuventilatus,
anno 1571, e codice quodam Basileam tempore concilii Basileensis, allaio elaboravit, quam editionem in res omos distributi, quoi mn tertius poemata complectitur. Longum esse ire per singulas editione latinas. Hae praecipuae Sunt.
Aliquid i :im de graeco-lalinis perstringimuS. Sic praeier Gregorii agiangeni carmina e graeco in lalinum conversa ab Aldo anulio, de quo supra, in primis nobis occurruns Gregorii aZianZeni carmina cygnea inedita, quae in thro conlinentur, cui titulus Jacobi Tolli instonio itineris Rulici tru leoli ad Rhenum a. 169 M. Deinde anno 1709 carmina ive epigrammain 'i' XXVII S. Gregorii agi angeni, Palavit, inter aneci in graeca quae Muratorius in publicum protulit. Gallicanas vero inter editiones emine Billii quae primum a. 1609, deinde u 630 in lucem prodiit. Billius, quanquam plures habui codices, plerumque tumen Aldum Sequitur. optima autem nobis es celebranda Maurinorum editio, quae
Parisiis a. TTi u l . Clemencet emissa fuit orationesque inn-lum in primo volumine complectebatur. Codicum vero quibus doctissimi illi viri in operibus . Gregorii u einendundis usi fuerint, ibi si placet, catalogum in praesulione legere licet. Post tristem violentamque procellam lane, ne Cillo proxime elapso i, res civiles religiosasque disturbavit, media sere aetate sequenti a. 1810i, D. Cuillavus uillati epistulas CCXLII et poemata innia edenda curavit, ac demum cuncta
39쪽
Migneus Migne 185T-1858 diligentissime recognovit . Ne
multa, inter gallicanas editiones primum Maurinorum deinde Caillavi ac demum ignean bona esse mihi videtur, optima desiderala. Quos igitur duces sapientissimos habemus. Neque hic Chris praeterna illam qui aliquot carmina accuratisSime ollula in Antholouia raeca carminiam Christianorum Lipsi ael 871, edidit; neque Ernestum Di ou ke, qui commentario Nice lue selectu quaedam carmina addit, quae reperiantur in eo lice Gudiano graeco T. Alque subsidia quibus in textu ConSli luendo usus est, haec sunt editio Aldi qui primus maXimam carminum partem ediditu. 504 Nicolae paraphrasis, edita Veniliis a. 1563, denique Gregorii opera a Billio
commentata. Igitur etsi ex lus omnium carminui iuxta leges iustae cientiae nondum constitutus suis, lamen nullum pretium editioni Benedici inorum n igneo recognitae, ut Celerorum editorum minorum, non deeSt, Ut opinor. Un propter eorum leXlumili, an quam fundumento gra i POSSUIMUS, qui
litterarium, ut in dicam. iudicium pro sera muc l).Pauca nunc de commenlariis, scoliis versionibuSque Ang Mai primus commentarios Cosma Hierosolymitani in codice Vaticano repertos edidit, quos deinde Maurini igneusque Carminibus Gregoriani subtexuerunt 2). ViXil quidem Cosmus ille clavo neculo, raterque adoptivus S. Ioanni Damasceni sui et contubernalis M. Triplicem vero in prooemio ait Seoperi partem moliri primam de sacris profanisque historiis, alteram de physicis rebus, tertiam denique de didascaliis ad grammaticam ut rethoricam pertinentibus quae fertia pars deSideratur Magni autem eiusmodi commenlarios Ang. Mai
40쪽
- 26 facit 1), nec immerito siquidem Cosma Hierosolymilanus omnium disciplinarum studiis excelluit immo et melodus suavissimus habebatur 2). Itaque ex eius interpretalione non exiguum fructum eruditis viris carpere licet. Nec millendi commentarii quos Nicetas David, episcopuSDadybrae in Paphlagonia saeculo nono in carminu BZinn-Zen XV abstrusiora, nec non et in nior VIII scrip Sil de
quo egit Martinus Hankius in libro de Byzantinarum rerum scriptoribus c. 6. p. 258 seqq). Unam quidem e libro manu scripto bibliothecae Augustanae graecam melaphraSim in Se Carmina fonnis edidi David. Haeschelius, Lugduni Bala Vorum a. 159 l. Reliquam vero Ernesius Dronke, cui copia sui codicem Cusanum scriptum s. XI et XII legendi, paraphrasim Nicetne Davidis in carmina XV praeter προ ητα tyPiS describendam curavi a. 1840 3ὶ Quam etiam in editione Mi meana reperias M, ubi aliqua lili late hanc interprelationem legimus Saeculis vero decurrentibus, Sed prae Sertim aetate quinta decima plurimum operis ingeniique in doctrina
carminum declaranda viri doctrissimi impenderunt. Iam supra Pelavium, P. Maurinos, . Ceillerium, Hergent Oellierum memoravi, qui curam in poemalis indagandis magnam laboremque collocavere, Nagian Zenamque doctrinam X plicarunt ibi. Quos mihi parum prosuisse sateor, cum linquaestio, Scilicet poetica mecum praecipuerageretur. Cetera, quemadmodum in nolis varia lextus lectiones exprobatissimis codicibus extractas si), ita quidquid illorum scriploi una aut illi scholia conlinen optimum id Maurini
ad inseriorem paginarum marginem paSSim CongeSSere ut
1 In praestatione Spicit. Rom. II, XV. 2 Ita uicias it ah Aug. Mali in praef. 3 S. Gre 9οrii artangen Carmina selecta Gottingae 1840. 4 T. XXXVIII col. 685 seqq.