장음표시 사용
41쪽
- nihil sere in eorum editione pro scientia iam consillula deSiderandum inanent. Quod si de versionibus sermo erit Billii versionem metricum melius, Leu Veneluti Morellique minus neutram Vero optime Sensum vimque Gregorinnorum ni minum poeticam reddere, utramque demum arte carere merito iudicaris. Itaque Benedicti ni Versiones priore emen in Vero, sed et aliam interpretationem soluto sermone feliciti tranStulere, qua occasione data, uti possis. Ne plura, illis opibus muniti, cum praesertim ut iam dixi de quaestione maxime litteraria agatur, labori nostro lula salis mente incumbimu S.
42쪽
Qualem Sihi Gregorius AseCiem fovmamque Doesi effinxerit.
Num Gregorius de industria ac consulto genu noVum Oe Sis, scilicet Christianae instaurare sibi proposuerit, tum quRerere tempus est. Dubia quidem res videbitur, Si de lanio Con- Silio suscepto aliquid clarius expressum quaeSieri S. QUI Tenialem lacueril equidem mulli explicare rutionibu POSSem. Multae enim causae obstabant quin huiusmodi institulum tam dilucida mente conciperetur aul mente conceptum Criplo mandaretur. Quicumque enim indolem viri aut empora Pen Silabit is eo non commovebitur, quod Gregorius de re illa obscure locutus fuerit Primum quidem lot ac lanii negOliis implicabatur, ut vix per tempus carmina Condel e Perdignitatem vero minime liceret. Quod ipsius e reSPOn Si Sexcusationibusque intellegas cum amici aut detrectatores
unanimi sere consensu poeticum eius laborem criminurentur.
Cur, iebnt, Versuum Suavitate nugas vel re malas poeta quilibet condi eril tignas autem et praestanii SSimn non poteris ' Iam vero quare nulla erit poetae vera quemadmodum et salsa canendi licentia' h Neque levis lanium et ludicra sed periculosa maxime priscis Christianis habila poesis fuit, ideoque optimorum iudicum suspicionibus X posita. Quo enim pacto in legrae si de iura cum lascivientium poeiurum emeritate conciliari possent lunc tempori S nudquaquRm peΓSpiciebant. Ad haec mos accedebat quem haeretici iam pridem
in V Xerant, errore Suo per cantilenas Seu carmina disseminandi, et plebeculae auribus mentibusque instillandi. Quibus
43쪽
artibus nostici Arianique mullorum nimos Corrupernni, et magni illius Allianasii famam aspergere calumnii aut Onnius frangere moliti erant. In Super e nonnulli Verebantur ne Christiani, ob illecebras poesis veterum libris legendis plus aequo incumberent, itaque sacrarum litterarum nudam simplicitatem sorte despicerent. Ideo Gregorius prudenter C On- nisi verbis obscuris doctrinam poeticam suum explica Vil. Ne C dum eliam Sus 9rneVnluerat qui nostra aetate viget, longiuSculum libello suo prologum praesigendi in quo lum auctori Singenium, tum operi noVilaS, neceSSila nul momentia in lectoribus Commendentur.
Quibus verbis non infitior me tantum interpretari causas cur Senientiam Suam Gregoriu Obscure expreSSeril minime vero eum ibi firmam novae poesi effinXisse. Quanquam et ipse rationes aperuit, quibus ad Vel Sti Scribendos commoli1Ssueril. Priinum e carminibus canendis operam dedisse dicit, ut intemperantiam quamdam in Scribendo coerceret. Altera vero alio sui ut iuvenibus carmina offerret, quibu ad morem Dei allicerentur Hertia autem aemulatio quuedam gentilium poetarum, ne Scilicet, infideles maiorem vim dicendi quum nos habere Concederem i). Quarta demum in epi tuta ad Cledonium ponitur, ubi Gregorius sese Apollinaris lis in Carminibus condendis obstiturum promittit. A de consilio novi generi Sucepto frustra, ut diXi u liquid clarius expressum quaesieris. Nobis ni non quae passim scripserit conquirenti-LUS, men eiu n liquo modo perspicere licet. Primo quidem conflat sermonem Velerum rationemque, lniunt claSSicum, a Gregorio vindicari qua religio Christiana melius adiuvaretur. Quod profecto iam evardentissimo Sitidio
44쪽
facile conieceris, quo a puero in littera graecas flagravit l). Nimium enim bonarum artium illecebri detinebatur, quam ut doctrinam novam lania dulcedine et pulchritudine spoliari
sineret. Sic etiam postea cum in Iulianum imperatorem lania indignatione erumperet quae vi iusti line Suum locum Unmque puriem concedere Videretur, alio inde petenda quidem primo erat quod Iuliano perfida mente ruinam religionis Christianae moliretur, ideoque iram iustam episcopo moveret ut inde maxime quod consilium iam ante conceptum ipse Christianique innes per icere volebantur. Neque enim iam religionem veram propngure, tueri et illustrare poluissent, scilice graecis litteris. Immo et habemus ipsum sale talem. Iam ab adulescentia, inquii, id quaerebam ut vera salsis litteri adiuVn rem και γαρ
Gregorium nullo modo hic doctrinam Inlum antiqua in ad pedes Christi prosternere intellegas velim, etsi Christo servire illam aliis locis iubet 3); neque enim id ulla declaratione egebat. Verum ut opinor de Semnone veterum formisque Omni-bia cogitat quibus res Christianas exprimere aut illustrare cupii. Quod si tu illum eloquentiam significare contenderi S, neque id ego abiecerim, modo diligenter allendas poelum noStrum ea in poemate quodam dixisse cum iam nihil aliud sere quam ei Su Saperet, ideoque illum idem de poesi ac de eloquentia consilium profecto non habere nequivisse. Quod et
habuisse clarius declarat, cum causas versus faciendi explicat, quIrum una eSi, inquit, me vim maiorem quam nos infideles
1 Ad Nemesium, . 43-45. - De vita sua, V. 112. 2 XI de Vita v. 112-114 col. 103T. 3 Ad Seleucum v. 240-250. Etsi epistula ad Seleucum lib. II II S. 2 ,
incertum est utrum Gregorii sit an non tamen eam in medio profero, quia primum mulli viri doctissimi eam Gregorio tribuunt, ac deinde eius doctrinam scribendique modum optime clari.
45쪽
habere conceSSerim s l), qui persectissima e more antiquo carmina aut possideant aut exarare queant. Quibus aemulari paribu profecto armis contendit. Audi etiam quibusnam verbisCledonium amicum de proposito suo praemonent Quod si nova Psalteria, Davidique contrarium Sonum deni in et RΓ-minum lepos pro tertio quodam lestamento habentur, nos quoque Salmo et multa conscribemus ac versibus complec- lemur 2). Nos inquit, scilicet ut Apollinari Sine, VerSu Condemus. At illi metricis veterum sorinis utuntur. Igitur et OS. Re Vera forma huiusmodi usurpavit adeoque stricti Ssime ipse SerVRVil, ut de unimo eius ex poematis conditis minime
dubitare possis. Quin etiam sibi ipse gloriatur quod bene
nit 3), utpote qui propositum consecutus iure gaudent.
Quare Gregorium omnem metricam rationem qua VelereSGraecine Poetne u Si Suni, prorsus ex consilio retinuisse dixerim.
Quod si de rebus ipsis agitur, quas versibus infundere cogi- latini, omnia etiam lucidiora sunt. Et si enim libri paganorum poetarum utiliter legi possunt 4), tamen, iudice regorio iam Satis SSe nequeunt in quo a Basilio dissentit. Homilia enim ad id ipsum seposita adulescentibusque dicata, quid utilitatis ex libris paganorum carpi OSSit, egregie Cae-SII een Si epiScopus pertractavit. Illud quidem in primis illos mone disciplinas antiquas arborum instar SSe, qua non aliud magis quam fructus commendare possit sed et arboritamen fructuique magnam ex soliis accedere utilitatem ac
3 In silentium jejunii, v. 69 II, s. I, c. XXXIV).
46쪽
Venus tale in Nec liter, Cum animorum fructus veritas sit,oam alienis disciplinis tanquam soliis vallari necesse est ut exemplo ob Ses et Daniel esse poSSunt, quorum Unu Aegyp liorum aller Chaldaeorum Sapientia eruditissimus ueri l. Sed, ut verum salear, huiusmodi con Silii parum contentus suisse Gregorius videtur, et quamvis de a Silio nepius peroraverit, iustisque laudibus illum cumularii nunquum lamen illi pinor de illa ad adulescentes oratione mentionem fecit. Quis autem iam allum silentium omni significatione desii lulum
iudicet 'At magis profecto illorum severiori sententiae adversatur i), qui Tutiano duce, veterum libros optimusque artes repudiabant, quasi opera diabolica SSeni, quodque nimis evangelicae rustici lati repugnarent. Huiusmodi enim doctrina, quin modum prorsus ignorabat, valde Gregorio improbala fuit, nec minoris periculi Christianae religioni quam lex Iuliana ei videbat ut . Neque lanium vestigiis eorum insistere voletini, qui evnn gelica saeta, similitudines, miraculu, prae Clurn quoque nΓ-tyrum victorias versibus Homericis aut Sophocleis, hinc et inde minutatim colla lis artissiciosaque diligentia conleXlis,
enarranda et ornnnda Susceperunt. Res quidem en Silem ei Sibus complexus est 2), at obiter lanium et quasi Coactus, ut Apollinaristas Sequeretur. Perpauca enim scripsit huius generi Cnrminn, eaque neglegentia, ut Oliu necessitate quam proprio impulSu ingeni repugnante, ea scripsisse sacile intellexeris. Sed aliam sibi poesis sormam effinxisse dixerim.
Qualem igitur ' Primo quidem salsos deos, sabulas inepta Spaganorum, in Vocatione Mu Sarum, omnem denique I pnΓntum quo vetere lum epici cum lyrici uti consueverant, unimo
47쪽
vero dogmata praeceptaque ChriStu no docuit, ea celebranda sibi suscipit g organum Dei Sum et bene modulatis carminibus laude cano egi quem omnia pertimescunt. Neque haec apoStolico modo, ut ita dicam, nempe radita exactis verbis doctrina, Verum poetice canere ex industria nititur
Quibus in versibus Vocabula quaedam noles mecum Velim, qui scilicet nec vera lanium, nec bona, Verum etiam quae in dogmatis VenuSla Sunt et pulchra canendi animum indicare mihi videntur. Quomodo propositum, Si quod habuit, exseculus fuerit, uberius infra dicemus. Quidquid est, omissis rationibu Supra positis 4), quarum unaquaeque aliquid veritatis conlinet Gregoriu prosecto maXimeque innulo spiritu proprioque impulS VerSibus incubuit sed quia penitus religione Christiana imbuebatur, ideo Oesim vere incereque Christianam inchoavit, ita ut alia profecto carmina haudquaquam condidisset etiamsi formam Speciemque eorum OVam sibi effinxisset, atque perle verbis Xpressi declarasse l. Ideo quid sibi habeant proprium ac singulare praecipue quaerere et admirari velim indeque viam non antea tritam a Gregorio inscio consciove lentatam suisse affirmarim.
1 In silentium jejunii, v. 69-93. - Col. 1311, 1313, edit. Mign. 2 Ad Nemesium, . 305, Ol. 575. 3 Iti silentium jejunii, V. 69-93. ι P. 29.
48쪽
pori Saecula retrogressus, NagiangenuSque aliquo modo tactus, iisdem locorum morumque rationibu SeS ViVere nimo
finxerit. Maximum enim intervallum erat interiectum inter veterum Graecorum consilia et hominum illius elatis, nequelam annorum in pSi quam animorum immulatione plurimum distabant. Praeterea etsi lingua graeca flexibilis, uberior, rebusque vel lenuissimis exprimendis accommodula era luna Verborum abundantia cum licentia Singulari qua gaudet nova semper Vocabula callidis iuncturis fingendi ; lamen tam inopinato occurrebant Sive religionis arcana, SiVeanimi affectus, ut vi Sufficere usi lata verba viderentur, quin turpiter barbarorum more deloria aut corrupta natiVum Sensum amitterent. Neque insilior sermonem graecum ab ipsis christianis scriptoribus, in primis ab Athanasio et Clemente Alexandrino dilatum fuisse, rebusque abstractis religiosisve aliquo modo accommodulum suisse ; quot lamen ingeniose inno Vanda Supererant, quae iudicium pariter atque elicem audaciam requirerent In quo emicat prosecto vi ingenii ac mens divinior, si quis inacceSSas via Sequentibus aperuerit. Is autem fuit Gregorii labor ea laus illius enim loto caelo carmina distant a carminibus quae superiore Si V aequaleS, Ven nonnunquam
facili, at argumentis levibus humilibusque excogitabant Gregorius vero tam multa feliciter ausus est, o difficultates etiam superavit, lania copia triclis a Versibus cecinit, ut paucis illis viris aggregari poSSit, qui inveniore noVatoreSque habeantur, quoSque eam ob causam homines Singularibus honoribus prosequuntur 1).
1 Vid. ins p. 42. 43, quae de Synesio Ephremoque Scripserim atque otium de Prudentio, p. 41, quibuscum NagianZenum uberiu conseram.
49쪽
Da poesi clicta Cti R. H. - DE POEMATIS THEOLOGICIS.
Paries Ecclesiae sunt homines reclas ad Deum Via edocendi quod munus ut impleat, verbo seu eloquenlia maXime utitur Elenim sive doctrinae explicandae sive pugnae udVersus hostes sustinendae inservit, summosque parat triumphOS. Nunquam tamen magis quam aetale quarta in Oriente valuit; quod facile intellegas, si recordari velis quot certamina quot discordiae ex omni haereticorum genere grassarentur. Tum eloquentia praecipue Ecclesia munere sanctissimo ungi potuit. Haec errea arma quibus pugnatur Victoriaque reportatur. Quid ergo poesis conferret ' aliquid profecto ad ornamentum, nihil autem ad utilitatem. Quod si exsistimares, mullum Sane errares. Neque hic lanium quo studio Graeci poesim didascalicam proseculi fuerint significare Volo, Maxime enim Alexandrinorum aetate ars eiusmodi viguit quali iterali homines adeo delectabantur. ut poesim in omnibu requirerent, aut saltem sormam poeticam ilium cum materia per Se minime ferret. Quare poetae isti cum nihil iam magnum aut Sublime canendum haberent descriptiones terrarum, linit eu tica, Cynegetica, pharmaceutica, aliaque ridicula poemata Scribere conati sunt Christiani vero aliquid novum elatumque,
ampli Ssimam copiosissimamque doctrinam praebebant. Itaque
50쪽
poetae 1), ac in primi Gregorius merito huiusmodi opera
lentavere. Tamen alia ratione orthodoxi ducebantur, nimirum ui haereticos armis quemque suis et urtibus Xpugnarent.
Qui cum salis non haberent controversia in concilii agere, aut populum orationibus captare, quaerebant elium ut ViroSiloclos invenesque carminibus sibi conciliarent quibus pravas doctrinas instillarent anguis enim submore lalel. Quae vernaestimatione perpendere difficile nobis est Arianorum quidem carminum ne vestigium quidem ullum retinuimus Apollinares vero Davidicos psalmos heroico versu transtulisse, libros MOSuicos vertisse, et e veleri testamento historicos alios epico Carmine, alios nil formam comaedine exemplo Menandri, alios tragaedia in stiluto Euripidis scriptores reserunt. Etsi nihil eorum Superest 2), lamen mullos illius aetatis Suavitate poe- malum in errorem pertractos fuisse conStal. Quapropter GregoriuS, quanquam veteranus iam Christi miles, iterum ad urna cucurrit, atque eleganti quadam sortitudine, ipsius hostis arma sibi assumpsit. Haec igitur sui carminum theologicorum
Neque me fugit ullum, salva una aut altera exceptione 3), litteratum sublilemque iudicem eiusmodi carmina XCUSSiSSequa digna erant allentione, aut meritas laude Gregorio per-SOlviSse nec id mirum, quanquam lugendum. Maleria enim ardua viris vel linguae graecae perilissimis, nisi plenius uberiusque quam ieri solet heologiae dogmata didicerint, earumque rerum usu aliquo fuerint exercitati Quaecumque igitur modice intellexerunt obscura esse, latim e prolixiora incer-lRV Viri pronuntiavere, qui, etsi cetera doctissimi erant,
1 Sic s. Damasius Carni de Virginitates . Paulinus Carmen contra Passarios a praesertim Prudentius. Apotheosis, Hamarsistenta, Psycho
machia; cf. Puech, p. 161-165j. 2 Nihil Apollinarii patri silii vero paraphrasim in Psalmos adhuc