De Antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor

551쪽

Ingentis patrui vestigia cprob dolor' iisdem

Auspici s in bella ruis, quibus inclytus olim

Magnanimum Aeneam Pallas comitatus ouantes Itala Teucrorum deduxit in ama catervo:

Sic durostorem ferro succidit arator Imprudens. Sic getulam comitata leaenam Progenies, cui frontis bonos, S gloria nondum purgunt ceruice iubae, non aequa parenti Robora, sussciens nec adhuc venatibus alio, Exanimis Lybicos iacuit cum matre per agr0s. Heu miserande puer, merent modo trifilia priscos Fata duces, magnos 2 transgresure parentes , Lysiadum nec enim antiquo de sanguine quisquam In tantam spem erexit auos . Praepostera verum Et lentina nimis virtuN, diuturnaq. numquam Maior ubi, ct teneris probitata maturior annis argumenta dabant tanti non uana doloris. Luin etiam ingenui mores, animo aq. semper Nobilitas, prima licet, non molirbiω asto Fulta rudimentis, veterumq. ingentia patrum

Facia, infelicem, magniq. cupidine reti Accensum puerum dudum haec in bella trahebant. Ergo satis quamquam proauum virtutibu , atque

obilitate potens e set, licet inclytus i se

Duceret antiquo genra altum a sanguine regum, Noluit aequales tamen inter carpere primum Florem deui, teneros agitare inglorius amor. Macte animi non tu primaeuo in tempore inanim

552쪽

Mavortemq. crere callens, metuenda subini

Bella viris, patriaq. procul getula petini Moenia, ct hostili numquam sine sanguine arenas . Tarrbasium silc nempe nemus , sic roscida liquit Maenala, ta aestiui puer Arcas grata Lycai Tobilis aonio mutauit iugera campo. Te tamen ignaram belli siue impia fata, Sive egressis modum virtus extinxit, at illum Detinuit forsin tua mors, euadere namq. Cum posset sime te puduit miserande reuerti. Ita decra patriae, saecli laua maxima nostri, Ite piae fortesq. animae, loca debita vobis Elysium, immensiiq. implete sedilia caeli. Ion vos horribilis Phlegeton, non atra videbunt Tartara . sed domi, emeritos Hellantis Olympi Excipiet, magnis patet ille Heroibus, ta qui

Fuderunt sancta pro relligione cruorem . Tempus erit nec enim miseris mortalibus uno

Batsemper fortuna Ioco cum sceptra iugumq.

Lysiadum, haec vestro loca nobilitate cruore Accipient, tunc busta acris imponere templis Hic colere, S sanctos manessacrare licebit. Ipsa quoque antiquae speciem virtutis adorans Porierito, qui magnu honos, ingentia νoris ornabit telissuperum delubra, suisq. Maiores clypeos, galeasq. grandia voluens Arma manu, anguriis venerabitur ossa sepulchris. Interea dudum nobis contraria quando Numina dignantur minus exaudire nocenteo Sanguine qreaesertas venro defendite terras.

Quod

553쪽

Quod si prisca luunt olim delicta minores

Maiorum, immeritos q. premunt aliena nepotes Crimina, sol superi nobis, sunt oppida mille Capta manu, sunt Eoo sub cardine, quamquam Ipsa etiam multo sudore G sanguine parta Moenia , sunt inuenta nouo modo regna sub orbe, Regna armis, opibusq virum florentia, cuncta haec Tollite, Lysiadas tanto de culmine quando Deiscere est animus, liceat retinere potentis Imperium Lybiae nobis, ct claustra tueri Helyeriae, liceat nihil νltra oramus auita Herculis oppositis defendere tecta columnis. Hac iter est bellis, scitis, perpe1sa furorem Barbaricum infelix quotios Hilania,Ddum, Feruitium, Usaeuos intra sua pertulit bosses Tedda, diu certe iura intoleranda, iugumq. Aeneadum, satis heu miseri tot secula diros Gotthorum tulimus fastus, intraq. penates

Sexcentos dominum Maurum tolerauimus annos .

D.Gondis aluo Pinario Episcopo V isiensi

Antonius Cabedius. S. P. D.

V M superiori anno in speluncam Deiparae Virgini consecratam, vulgo de Lapa vocat ex voto, cui iam diu me astrixeram proficiscerer , d iuerti domine apud tuos in Fontellum, sic enim incolae vocant amoenissimam ,& meo quidem Lia iudi

554쪽

iudicio pulcherrimam villam. Quamquam multa ex parte incuria & negligentia hominum incultam & deformem tunc dicerent, qui aliquando florente vigentemq. videranc. Quantum tamen ex forma regionis & loci specie conij cere licet, alfirmare ausim nihil persectius, & absolutius ab ipsa rerum natura effingi potuisse. Hanc ego admirationem statim in poeseos argumentum conuerti. Et quia me & tempus, & loci opportunitaS, alioqui natura ipsa procliuem ad hoc scribendi genus inuitabant,hoc ex tempore Epigra-ma, olim si per otium licuiiset, maius aliquid

daturus composivi. Nem , o fontes, o quae viret atria iuxta

'u indigna piis insula semideis c

Vos ne infelices potuere relinquere vestri, Vos ne ullis domini pol inuere bonis ξOseclum insipiens, o nescia pect0ra veri, on latium tanti, totaq. Roma fuit. Rosticus haec tam culta novalia vinitor, hos ne Agricola immensos solus habebat agros Θ que adeo cernas praepostera cuncta, parantlir Haec dominis, parent villice rura tibi. T haec tunc quidem, postea vero mense Augusto & Septembri quo tempore demore studia nostra relaxari solent, statui succisiuis ho

ris hoc ipsum latius prosequi . Quod quideM

555쪽

lemma eo libentius su mpsi, quo iucundius ti

bi fore existimabam. In quo non tam carmini S grauitati , quam materiar, quae traditabatur, inseruienduin putam. Et ideo inulta incompte S line cultu huic operi inserui. Non alia praecipue de causa, quam ut obscuritatem Vitarem, quam cum in omnibus, tum maxime in descriptionibus fugiendam semper existimavi. Nec enim alia magis luce & nitore indigent, quam quae demonstrare, &quodammodo oculi S subij cere conamur. Ceterum in tanta rerum varietate, ut omnia persequi vix poteram, sic aliqua quae non videram , audieram tamen fuisse, descripsi.

Absurdum enim mihi visum est, in eo statu villam celebrare, qui non omni ex parte perfectissimus esset: praesertim cum plurimi essent, qui talem vidissent, &ego talem, dc/multo etiam persectiorem breui sperarem. Nec opinione mea deceptus sum,nam & multa correcta, & pleraq. in meliuS mutata audio : quod & paucis verticulis, quos in fine istius epistolae posui, testatus sum. Reliquum est, ut Deum Opt. Max. precemur, ut te istius villae delicjis diu multum l. frui velit.

Hoc nem , hi fontes, haec culta rosaria,quael.

Ingens in mediis insula vernat aquis, Atriaq. antiquas regum vincentia moles, Et quae mille domus clavsa tuetur alies,

556쪽

Omnia corruerant, ct vix vestigia tanti , Quid non longa terunt1 cula Θ ruris erant. con alim vigil tac Pinartitis arua refecit,

Addidit, ct priscis plurima dona locis.

H 0rtor m,memorumq- potens Pomona, beatas, O 3 dudum bassedes, ta lata vireta relicta Incolis Ausonia: vosq. o quae rore perenni Iugera proluitis viva de rupe Napaea . Tuq. adeo regina Venus, mitissima frugum Atque hominum secunda parens, cui roscida cordi Germina quam diues longo licet obsitus aeuo Spirat adhuc locus, Usanti νestigia ruris, Testantur spreta quondam incoluisse Cythera.

Huc agite, G studio dum mens Macat,ardua divum, Naturaeq. mihi miracula pandite, nec vos Cuncita domisa, magniq. decus mirabile luci, Atqκe omnes mecum pigeat lustrare recesiis. Vel trum optin hoc divae, nec enim iucundius ullum Tarte alias fessas recreat nemus, inter opacos Seu locos iuuat ambrositos in gramine somnos , Carpere, seu gelido caelestia membra fouere fFlumine , seu roseis capita exornare c0rollis , Et legere aeternos per prata virentia flores.

Ergo sente situm spectes, seu munera, nulli Plus dices natura loco dedit, inuida quamγis Miratrixq. sui, nimium q.superba Vetusta incia

557쪽

. Icinorem, ct veteres Phaeacum concinat hortos . cuippe soli non bis duo tantum iugera , verum Dorsum immane iugis complectitur undique , tales

Hortorum celebres moles, oe rura eronis Fama canit, cum Reginam, mundiq. capacem Vna domus miseris exhausit civibus urbem. Tanta adeo nemorum maienas, tanta locorum

Gratia . priuatae non hoc opulentia sortis, Multorum Ista enim serier longo ordine ducta Ponti cum decorauit opus. Quos arte Michael luius , ingenioq. omnes superauit, ct alta Ingens innumerisseruxit praetoria donis . Felix ille quidem, si re contentus avita, Hisq. opibus, maiorum expers vixisset, elimo

ambitus, ta nimi pes non rapuisset honoris. Quam vellet natale olum coluisse, nec νmquam Nobile purpureo caput exornasse galero. Heu qualem amisit campum, quae iugera, quater Delitias i Non virginibus bacchata lacaenis Taileta, aenivi melior non umbra Lycaei. Nunc age fama prior pendentes aere lucor

Tersarum miretur opus, venitaq. mnita .

Fronde semiramio eat fastigia molis. Nil manus, hic dices , nihil hicsolertia gessi

artificum, cunctarum opifex, rerumq. magictra Ouid posset tandem cupiens os endere, Niser Experta es natura suas, uniq. vacauit Tota loco. Sic magna nimis, sic omnia vana, Sic aptis extructa locis , sic deniq. mira

cunctasagaxfecit, maiestatem . decori

558쪽

Fue si . . . Addidit, ct variis dotauit iugera donis. Haud alio, miranda inter primordia mundi, Ante nefas, primaeq. scelus letale parentis, ninus magnis componere . sacra profanis Si liceo aeternos nos tris genitoribus hortos icrediderim fecisse Deum , cum quidquid in orbe . Egregium toto sapiens formarat, in unam Congessit pariter dii ina potentia sedem - . Vsque adeo rerum plena omnia , quidquid ubique

Gignitur, invenies ibi, seu legisse salubres

Seu tibi odoriferos placeat mage carpere flores . 'n plures secunda tibi sustecerit i fetna , άetna parens florum, non Attica dulcis Hymethi Gleba, neque C fusonio quae subiacet ora Vesaeuo. Hic o pallantes νiolae, pri0q. cruore 'Purpureae per prata rose, nigrantia florent, Tarte alia niueis vaccinia missa ligustris. Hic pueri defleti olim, lugenda deorum Crimina, nunc veris gratiissima germina, morsiis Infelix Iacynte notis, proprijsq. decoris Mirator Narcisse iaces, Salaminius heros Hic gemit tragicis suspiria nota cothurnis. Tarte alia mollis consurgit Amaracus, ta qus

Exuperant alios candenti vertice flores Lilia, tot numquam variata coloribus imbris, Haud vana exoritur praenuncia. talia propter Oceanum dites texunt aulaea Britanni. suantus bonos operis, tanto Nirgulta decore

Tubescunt, omnis q. in flores, omnis in herbas Turget humas, varioq. exculta non alia faetu

559쪽

Luxuriant. Sed enim tanto haud assurgit honori

Vtilitio. Nec enim bacca magis arboris vllus Talia diae se vestit ager, Tritonide multa , Quamuis Cecropi s Conimbrica certet Athenis. Faecundum licet,ac unctis insigne trapetis Exuperet Cabili Betis iuga pinguia castrum . Ouid totos referam venitos paImite colles iLenaeo Z nullo spatiosius aequore Bacch Geuis, ta immensios siese diffudit in agros . Non illum,quem ripa Tagi,quem nobile mittit Vrbis Vlysseae littin, non vincat odore Vuem dat Cetobricis vicina salacia praelis . Adde etiam qua dona Ceres dedit,adde beati Delicio ruris, pruna,&genra omne pyrorum , Castaneas'. nuces,succosq. oblita priores

Tersica,defuerint non hic tibi Co tona, non qua Cecropio gaudent saturata sydonia melle. Strata iacent passm sua quisque sub arbore, nec te Deficient totum mitissima poma per annum. Scilicet in ficu ficus , malumq. senescit In malo,totidemq. tibi, si millia carpas , 2 ton deerunt mul haec crescunt mul illasenescut Talia perpetuo nitidin iuga Corduba fluxu Humebiat,minimus fluuiorum Corduba, sed quo Pulchrior haud alius,purisque decentior isdis . Inuideaut Tubalis quae nos genuere vetunt Moenia,diuorum hospitium,quae florida p eno

cundat Pomona simu,ta eq. decoro Muneribus Vertune tuis, ornatq. superba

Irriguis Omnena iugis: quae ne tare mulsum

560쪽

co bicuos fulva prospectat, iaspide muros, Seu qua puIcbra Tagi longe νidet Onia , seu qua Moenia Rymuiso aquan tia prospicit arces. Tale decus faciesq. loci. IXeque dispare cultu Surgit opus,maiori etiam Oera eloquar illic chara domus quamuis, qisauis mibi patria, quavis Assedius babet illa meos. Haec misonat illam Et oblui a primis annis, CP semper amaui . Cum multis sed enim haec comunia, singilla quaeque Nempe alibi quamuis,pariter tamen omnia nusqu

Inuenies , Nerum mira illa,supraq. capacem Humani captum ingenij,νix postera credent Saecula , vix seri poterunt firmare nepotes . . Haeret adhuc perplexa loci dulcedine, nee se : Mens iterum quamuis, iterumq. haec ipsa revisat Aspexisse putat , itinat uno a colle fluentes Tot colles vidisse, tibi decus νnde perenno Fontellum, egregiumq. aterna insccula nomen. Nempe alias inter Deus hasDientibus amis Praefertim donauit opes,multoq. rigauit

Imbre solu. Credes pressosub pondere 2 Imphas Mille sibi quaesis e vi, , sudioq. ridendι Excisa pulchraa de saxo exis P apaeas.

Hic etiam,quanquam diuersa ab sede profectas , Congestasq. uno pariter sub fornice Nympbas Aspicias. Hic dulce sonant, hic dulce susurrant, i Hinc blandos Rrepitus, pene loquentia miscent MMymura,quoque Valent sese Armone salutant. - ', Nou