장음표시 사용
211쪽
sed ex mutuo, emptione, esc., re cutipabiliter differa flutionem, probabiliter ad inseresse extraordinarium non OMAgatur , si monitio non pracedat. xI .Fur, qui per aliquod tempus incu ab titer non restrauit, num teneatur ad in. reresse illius temporis νARTICULUS IV. 4 Quid restituere teneatur Possessor bonae fidei i. Possessor bona fidei si non statim ν suuat , incipit else mala Mei posessor .
r. Deber se reddere indemnem bonam dei posessor ' At restituere debet rem . usque fructus naturales , O mixtos . demptis expensis J σ id 1n quo falsus es distor , non tamen ex fructibus imdustrialibus . tir. Res . oe Ductus , si
non extem in se, reddamur in aquium lanti . At num dicantur in se extare ,
F eum aliis rebus propriis misceantur pxv. Qui rem alienam bona Ade inique consumpsit , fornicando , ludendo . m. ad restitationem non tenetur, A nihil ex ea fit factus ditior . v. Si rem alienam bona 'de donasti, aut vendidisti, tenor ne eontractum resiindere ; sicut ten tuir , qm vitrum pro gemma vendidit puI. Rex, ct fructus naturales. re mimri restis.enda sunt , demptis expensis , aestimatione Iaboris , re melioramentι setiam voluptuariis. Sed quid si hac sint magni valoris p vi I. Si in tela aliena pingat r pictura , qua excedat pretιum rela . satis es restituere bulus tela pr rium L Immo etiam se dubitetur an ea pictura tela pretium excedat um. Qui bonis fide in agro alieno suum frumentum seminavit. debet totam segetem de reactis expensis restituιre; si feminasset ali num frument m ιn agro proprio, debet solum restituere pretium frumenti. I x. Ex 1 usta damniscatione renetur damnum compensare, qui , verbi gratia , ince dis domum Priri sui amici , quam νιβ2II invincibiliter paret illam esse Pauli sit inimici . Quid, si quis occidat Petrum amicum . quem invincibiliter pruat essPaalum inimicum
A R T I C. V. 49 Quid restituere teneatur Possessor dubiae fidei pr. Dicitur passor dubia Dei, qui rem possidet, quin possis certo Uirmare iliam esse suam , sive de hoc dubiret . sive e
sam id vinetur . II. Multiplicater amrem tale dubium sive negat um , Avapositivum contingere potes. III. Ad quid tenetur qui bona fide coepit rem posita re , O deinde incipit tabitare , an secaliena 3 Iv. Qui magis inclinae ad diacendum, quod res, quam bona side campis possidere , sit a uena , num ad aliis quam restitutionem faciendam obli ιαν 8v. Regula ilia , In dubiis tutior pars eligenda est, quomodo interpretanda μ λ vi. Ad quid teneatMr , qui possidens rem bona fide ine ii dubitare , au sit ali na . oe omittit veritatem indagare λ vra. Qui ρο det rem mala fide , oe deinde incipit dubitare anfit sua, debet ne imtegram rem restimere, an pro rata dubii λ um. Ad quid tenetur , qua inciapit possidere rem a nemine posessam umbia Me . dubitando scilicra , sima sua,
an altena y Ix. Θι rem ab alio bonaside psissessam rvit, dub tans, aut opi nans, quod μμ a. tenetur ad integram ejus restitutionem. Sic parater refluxere sntegre tenetur ν qm in ludo per stamdem vincit,' quammis obstet , num obfra,dem. an casu vicerit . x. Non μlum in materia 1ωΦtia . sed etiam is
materia aliarum virtutum militat axi
ma illud, In dubio melior e ih condiatio possidentis. x I. Ad di noscendum autem , q ando stat in possisione uberitas, quando ver praceptum , Prire r
gula. qua assignari seleι, est, quia rupusessione set id , rod rem ore fracM
212쪽
2I dis, si tibertas, liberias ; s preceptum P ceptum ἱ quod in plurimis exemplis D perspicuum . x II. Altera regula , quam Doctores QRηant . es , Pro eo re possessonem in utroque foro , pro quo stat nasumptio ; Hac vero stat pro
UAESTIO III. DDe Cooperantibus ad damnum
ARTICULUS I. E. Quinam dicantur cooperati ad damnum alterius
e. concuνrentes ad damnum alte νius , quam concurrentes negative . qui Omnes
ad sub tam memoria celebri disti bo
continentur . M. Tria requiruntur , ut
causa esstuax damna cirra dubietaιem. III. An , ct quomodo ad restituendum obliget r, qui cencurrat ad damnifieati nem proaimi , quae cateroqui etiam fine suo concursu fieret Iv. Num teneatur ad resilutionem, qui ad damnum ah rius concurrit sotam qAoad modum, via aeticet ut celi=-s sat , ct non quoad
sab antiam 3 v. Qui suo suffragio cum
aliis concurrit ad sententiam iniustam . 6 andonam a resumione deobluatur puI. Qui dubitat . an suo suffragio ad sententiam iniustam es caciter concurrerit , adhuc videtur cum alus in solidum Mogandus: Esto τιν um sit, quod adu rer non teneatur alere prolem , de qua bisar, num μι sua, aκ maris D. D ebligatur a restitutione, qui dubitat, an damnAm si secutum , vel an ex aliqua sua a d ιone graviteν peccaminosa , vel au ad damnum influxeris ; ηs iamcuurgeat prasumptis unde non habeatur dubium . sed moralis cerritudo ut solet accidere , A consilium detur de damna patrando . Um. uuando damnam est secutum, oe dubitasvr. nam ex actione huius . vel illius , uterque tentaur ad resilutionem.
ΛRTI C. II. 6 De Mandante damnificationem.
I. Tam explieitum, quam implici ammandatum de proximo damni ando . se to effectu, trahit onus restιtmionis. II. Mandans. revocato mandato, sive explicite . sive implicite, tot revocations s noritia ad Maη taritim yc veniat , non tenetur ad restitutionem. II . Cur non pariter deobtigetar a restitutione Consulens revocato constio pIv. Si mandatarias in damni scando excedat limites mandati . num, O quando mandans teneatur etiam e cessum compensare v. Non tenetur ma Δηι ad compensanda damna mari datam , qui sponte , aut accepto HMis mandatum acceptavit. v I. Ratthabitio dammmationis de se non trahit onus re sisuendi. Sotam relate ad poenas fori exterioris raιιhabitio solet aquWarari mandato. VII. Irregularisas tamen. qua incurritur a mandante homicidium, non extenditur ad rasthabemem
De Consulente damnum esterius. I. Nomine Consulemis damnificasionem venit eriam quι hortatur , dirert, 1 fruit, terret minat, Oc. Tenetur aute- consulem resarcire etiam damnum, quod forte patitur Constiarius, s hic bona βde procedat . H. Quandonam deobligatur a restiIutιone consulens Et quom do debeat eissilιarium monere , ut demstaιλ iii. Ad remtutionem ἔenetur con
213쪽
sulens . etiamsi Isne suo eaninio adhue
damnum a constiario inferendum esset, dummodo constitium moveat. IV. Si duin iratur , an consilium insuxerat , tene rurae Constitiaraus aut integre . auι fabrem pro rat' dubii restituere, an omniana deObligatur λ v. Quando consitium nonis is in substanιiam, sed solum ad ei cum usiam damni . adhuc probabilius
tenetur consulens ad restitutιonem . v Iν Probaθilius etiam ad restituIιonem tenetur, qui suo consilιo, vel aumlio coope. rasur ad damnam, quod etiam sine tati consilio , vel auxilio fleret omn no . vi I. Qui mala consulit non ex malina, sed ex ignorantia graviter culpabilι , aeum teneatur ad restιtutionem damna ex
constio causati 3 v m. Si stipendium a cipit, qui dat consilium , tenetur de I τι eulpa iuridica, quam νιι non sine P vi theologica . ix. cui sine gravi cu
pa dat consilium noxI- . tenetur non solum ex charitate , sed probabilιus etiam ex . iustitia consiliarium monere ad avem rendum damnum . x. Ad resιtutionem
non tenetur secundum se , nec peccat , qui dat consilium de inserendo damno mιnore ei, qui determinatus est ad infra
renilum damnum majus. XI. Secus Umro si quis caninium det de inferendo minori damno Petro ei, qui determinatus es inferre majus Paulo .
ARTICU L. IV. TIDe reliquis positive cooperantibus ad
damni Matione in . x. Pstive ad damnificationem concuris runt et ιam Consentiens, Adulator, R ceptator , ct Partis jans, prater Mamdanιem, oe Consulentem. 0. Consen-riens , nempe Approbans, favens, aut
nem tenetur, A illia omittat, quando ex tali Omisοηe sequitur damnum. IV. dulator, aut irrisor A sic damnum ean-set, ad restitinionem obligabitur, si ad id advertat, quamvis directe iliud non
intendat. v. Quinam iucatur Recursum prabens, ae Receptans λ Et quando hic ad restitutionem teneatur λ Etiamsi rationabilis er dubitet . quod ex furis receptatione damnum fit Iecuturum . adhuc ad restitutionem obligabitur. v I. Caustinueι , qui chartas, sedιtia, tamen conis cedunt iis , qai aliora pecunia ludunt, ad restitutionem tenentur; non tamen si permittam illos domi sua palam isdere. vis. Qus furem receptat amicula camsa, ad resilutionem non tenetur , nisi
H sit causa , qaod res furto sublata
non re=ιuatur, aut quod novum da .mnώm eausetur . Quonam pacto pos Advocati fures defendere ρ vi II. Si te non receptante furem. ab aliis facito receptareιαr, illum adsuuando ad DHgiendum , oe non concurrendo ad inju.
stam retentionem, num tenearis ad rostitutionem p ix. Participantis nomine v
nis , qui prastito auxilio 'ormaliter ad damnum cooperatur. x. Excusantur pamticipantes, qui graus metu adiguntur ad opus non malum intrιnsece; ut aut remigant capti a Turcis in triremibus adυersus Christianos ἰ aut qui metu mor iis praebenι seri claves ad furandum.
xi. Quid A quis adjuvet furem, qui
sine tali auxilio adhuc 3dem furtum fa-LIurus esset xo. Pravidens quod is tum , aut homicidium sit amputandum alterι innocenti. tenetur etiam huic damnum, quod nuo reportaι , compensin
214쪽
t De Cooperantibus negative ad damnificationem . I. Ad restitutionem tenentur Mams . Non obstans, Non manifestans, si contro
restitiam peccent non impediendo damnum proximi. II. In his oritur obli. rario ex justitia, non setiem ex contractu, sed etiam ex 'U eontractu , seu ex stficis . III. Qui omit sis impedire damnum. quod etiam posito impiarmento sequeretur , ad restitutionem nin obligatu , nec pe cat , quamv3s ex fustitia secundum se impedire illud teneatur. Iv. Testis lGritime interrogatus, qui non detegit ve-Titatem , protia debet ex iustitia tegali, non tenetur probabiliter ad restitutionem damni , quod inde sequitur . v. Nec te Braur Confessarιus , immo probabiliter nec Parochus , qui culpabaliter omittit monere paenitentem de resiturionefacienda Pater, si fliis deneget alia menta, que ex pietate iis debet. v I. F mula non tenentur ad resti utionem, si non impiarunt furia domestiorum s
cus vera extraneorum . v II 'desvectigalium. salmum, vinea ad res imi onem damni tenentur, fi illud non impediant ; non tamen ad restιtutionem po ma. quam deberet solvere delinquens
exemplo alios indueant ad furandum, probabiliter ad restiturionem damna non tenentur. Sed probabilius est, quod toneantur ; Unde probabilius Episcopi cem suras , ct irregularitatem incurrunt, si non impediant percussionem Clerici,
homicidia . xx. Quo non tenetur ex impitia revelare furem, potest ab eo aliar id accipere ne reveleι ; dammodo iLud non sit pars furti; nec per hoc fur reddatur animosior ad furandum . uuias hie legitime a Iudice interrogetur desere EQuantum singuli restituere teneantur, quando plures ad damnificati nem cooperati sint pr. Si plures ad damnificandum estncumrunt. singuli in solidum ad restitinionem
tenentur, quando sngulis non Verantibus totum damnum non causaretur .
H. Si vero singulis deficientibus a uedamnum causaretur, tunc singuli tenen--r solum ad partem damm pro rata sui influxus . III. Milites Urbem dariapientes rufuste, quamvis nonnihil invia
cem animentur, non tenentur ad restituis
tionem, nisi ad id quod singuis diripum
runt : At Dux ad restitutionem totius da mus ab exercitu eausera obligatur Sν ut etiam Consiliant, Exploratores, σμ v. Si tamen sine tuo eonsilio adhuc d innum causaretur , tunc pariter par rialiter ad restiistionem inuaris pro ra-ya νυ-- . v. uuando dua ingredium tur domum ad furandum centum, itam onus sine risero non ingrederetur . ἔπης uterque teneruν in solidum restimere ovi. Videtur diversimode discurrendum . A a pluribus idem damnam causetur, ἀτs diversam . Nam si ad idem eoneum rant, omnes restituere debent in solidum . quamvis vult sine alii3 torum damnum nou νnferrenι : Secus vero si eoncurrant ad damnum diversum. VII. Num peccet mortaliter , qui modicum furatur iaadvertens, quod alιν surimi pariter modicum ab eodem do snst furentur , aut furat. Hi e v m. Sa excommunicatio feratur contra bos plurimos , β ηοπ r pisaeant modicum allud , quod absisi runt, taIιs excommunieatio sunonis peccatum moririe , s minus inustula propter modιcum illis, quod retinetur, satitem inobedientia. I x. Qui per piar 'rrula devenis ad materiaemgravem, sta e
sub gravi ea restituenda sit , n m ye mi letistiter, si addat aliud furtutu- ν
215쪽
Quonam ordine restituere debeant
Concurrentes ad damnificationem, quando tenentur restituere
r. Damnificans prineipatis tenetu t eum damnum resarcire, re sn ejus deis fictum alii minas principales. II. Prinise alis damnisicator inter omnes damni.
mantes es P esor mala fidei. Si ra.
men res aliena extra in individuo, quam.
vis apud possessorem bona fidei, ab eo r struenda est . III. uuid si plures sint mala fidei possessiores p xv. Post pass-
rem mala Ρei inιer damni antes reum ρών Mandans, re quidem etiam ante Execniorem, aut Indutiorem; necnon ante illum, qui consώtu aueri, ut d
mnscat onem mandet. V. Nomane Manis dantιs non venit quicunque alteri diacis . m damni et, sed qui dicis aucto.
ritative. v I. Post mandantem tenetur Executor damna ante Constiteruem nishic dederis consiliam fraudulenter. ιdde in cenae alterum, πι suo nomine d --m inferat, vel in seus gratiam p v II. Sa plures sint executores, puta iuvas res , omnes princιpaliter teuentur, quamvis v s ρ--m ex suis. verbi gratia, invasum percutiat; nisi tamen aliquis sit prac uus, sine quo alia non invada rene. v m. Post Executorem reuenturaque prιncipatiter alia concausa tum positiva, tum negativa in solidum. restia suere , i in una restum me totam , alia huic debeant partem suam restituere pro rara influxus. Alii ramen dιυersimoda spinamur. I x. Ex praeiacta da ina υ νia coxoliaria deducuntur. x. Si damni arus remittat debitam principali . reliqui ad nihil tenentur ; Non tamen si remittat debitum m ιnus princsals. suod si nolis agere comra principalem, non per hoc non potest vere contra minus Orincipalem.
id, de Quantum restitui debeat. ARTICULUS I. s.
Ru accepta ob turpem causam rest tuenda simpr. Cont actus de re iliicita facienda re sic indenias est. Quod si paraim H de relicita , partim de illicita . solum datur oblitatio ponenda rem licitam . II. Pro stetere patrando nihil promiιri . dari .
aut accipa po3est, antequam clud patre tur . ρ quod acceptum est , restuue
iam danti, nise daιum ejet absiste ad alliciendum . m. Post sceleris patratio nem probabilius est , quod solvi d/beaa pretium pro illo promisum. Iv. cui posfactum accepit pretium promisum priscelere parrando, probabi ius potest illud retinere , et si teneatur fatis facere partilasa . V. Ex lege positiva resistiendum est pretium Amoniacu- -ι pauperibus, vel Ecclesia in poenam delicta. v v. IIIL rite se aequibia a Filio, ruore, servo, probabilias non debent Nwtui Patri, Ara, .
An restituenda sint accepta ob causam honestam λI. Resisui debent aeeepta ad prastam dum opus debitum ex iustitra ; necnon
pro omιssone etiam ex iustitia debisa ;Non tamen accepta pro opere honesto, AEMyrs omissione , qua ex iustitia non de beantur . II. Num posse etiam aliq-d accipi pro opere debiso ex charitate . Mod non m laborιosum , pura pro deis ponendo odio λ m. Ss vas ex sustula debitum Titio ponitur in gratiam Caii. num possit a Caio aBquid aeeipi ν Iri r 3n foro externo non datur actis ad
216쪽
eur ad restitutionem , qui aliquid accepit pro non patrando teceato. v. Non μιum pretium, sed etiam munus involun tarte donarum pro opere debito ex sustina unifersm restituendum est ' non immen si detur liberaliter . v I. Num possηι famuli Iudicis aliquid accipere a Titto , ut bis ante alios introducatur ,σ ejns causa prius expediatur v II. Ωκandonam pusint metales 3ώdsess munera sibi donata retinere λ v m. Leges civiles se solum prohibeant, re non 3πι-
tem accepitonem munerum, non obliganι ad restitutιonem; Sicut nec suramentum de illis non acceptandis. I x. Si lex alia qua irerret donaιιonem munerum, hac re
fluuenda sunt danti . msi aliter saluatvsa lex ; ct tune requiritur etiam semtemra Iudicis, ut a dante tollantur.
An Bona inceria, vacantia, derelicta, dae Animalia, quae pistati me, aut venatione capiuntur, rest, tuenda sint I. Bona inceria, si acquisita Ent ex d iacto, restituenda sum pauperibus . Qua ramen sine delicto retinentnr, probabilius danda μηρ etiam pauperibus , sed probabiliter retineri pos-ι. D. Post factam eo astronem per Bullam bonorumiseerrorum, I dominus compareat. pr babiliter ea non sunt restamen.a . m.
Etiam Episcopus Dies in sua Dircore ostronem facere debitorum incert
Uum. Iv. Bona vacantia, nec non de
relicta sunt primo occupantis iure natura ; Iure tamen positivo aliud decernum ae bonis vacantibus. v. Animalia, qua venatione, aut piscatione capsuntur. s eundum se sunt etιam primo occupantis vi. Potes Princeps sebs venatronem, ac
piscationem reservare, ct potest redderesa ditos incapacra dominii relate ad foras is με nemore capta3. v I I. Ad reis situtionem tenetur, qui venatur in Ioc .isba a Prine e alteri concessum est jus v nandi ; non quιdem restituendo feras emptas , sed compensando damnum , quod aliora probabiliter intulit habenti sus venandi. v m. -ιmat aeterius , quod damnum infert in tuo predis . non yo es occidi, nisi aliter grave damnum impediri non possit. ARTI C. IV. ςsAn iterum facienda sit restitutio ,
quando res furtiva data alteri, ut restimaturi non
pervenit ad dominum pr. Res debita ex delicto, si defratarper nuncium a dissiore electum, perietes debitori, antequam ad dominnm pem veniat ; Sed s nuncius eligatur a Croditore, perit Creditori. H. Res non deis
bita ex delicto, sed ex contractu, A emdem in individuo debeatur. perit sem per Creditori , si non pereas ob culpam MFitoris: At si non debeatur eadem 1 mindividuo , perit debitori. F per numeium a se Hectum transmittaIur . m. Res tamen, qua solum debetur ex re a cepta , quamυis transmittatur per numcium a debitore electum, perit semper Creditori, quamvis non debeatur eadem in individua, dummodo non pereat σώexlpam debitoris. Iv. uuid si res debiata transmittatur per Parochum , vel Confessarium. illa ad domin m non per dieniaι Z v. Quid si post conventionem cum Creditore, quod reι transimistatur per Petrum . deinde transmisiMur per Paulum expertum sistem, O res ad do. minum non perveniM P
217쪽
ARTI C. V. 1.2Λn res domino nocitura restituenda sit pr. Quousque Dbiretur, aut probabiles
rem e . domino nocit ram, in giad usseris, non es restituenda. II. Pro. .abilius es , quod peccetur etiam comira sustitiam, β res i hac eum alterius
damno restituatur. I I. Negative se habens ad injustam actionem non tenetur
ad restitutionem , nise ex incis debeaι ibiam impessire. At in castu nostro redis dens eladium domino furios8stive comcurrit ad mortem innocentis, ct ideo ad restiturionem obligatur. IV. Solvens urario usuras , quibus almatur admo-s usuras exigendas, remote adpe catum concurris i at m casu nostro pr xime. v. Diferenda pariter est resi-rutio rei aliena, etiam quando Ammiasiala abusurrus es ad peccandum contra alias virtutes a iustitia. v I. Non tenemur auferre a domιns res suas, quibus
.lis es abusujus, sed hujusemodi res t
Memur non restituere. VII. Coniux ει.
licite petenti debisum num, O quando possis aliud negarer viri. Non videtur ιmprobabilis sententia nonnullarum , quod scilicet cura culpam restitui possit
QUAESTIO U. Io De Ρersona, cui facienda est Rest, tutio, ac de reliquis circumstantiis Restitutionis.
ΛRTICULUS I. Io Cui facienda est Restitutio.
r. Restitutio ex titulo rei aecepta fariem Aa es domino: Ex titulo autem inimpa acceptionis faci da es sui , cui da. Pars m.
Et Tmnum es irrogatum Ii. Qui eadem actione pluribus damnum imulis , omnibus tenetur illud res reire: Quid fimalis artibus plures quis impedierit a Beneficio consequendo rri. Num dissereris deferre rem donatam usque ad mortem donantis teneatur non stam δε- natario , sed etiam heredibus donamas restimere rv. Surripiens rem alienam a Caio bona fide illam possidente, ten tur iliam non C o, sed domino restitu re. Srmiliter qui rem alienam dono a
cepit a Dre. non furi, fid domino r stituere illam debes. Sed quid F a 're illam emeris p v. cui bona με in pera pia impendit rem domino restituemdam . num teneatur iterum restisuera pG qui rem furtivam bona fide emit, or revendidit, ad Did tenetur v I . Reis stimens creditori si credisoris smmunsses a nova restitutione, quando est liquiadum debitum ereditaris s mediati. v Ita Citra vim pores amicus Casi accipera centum a Titio auctoritate tropria, se varas regulis compensatiems, m ea det C o creditori Titii. viii. Num passis dominus ingredi demum furii, re per vim rem suam recuperare Z
ini, & cujus expensis facienda sit Restitutio pr. A PODDre mala fide, restituenda
res est domino propriis expensis, reponendo illam, ubi dominus illam p essurus es
θι. st non fuisses furto sublata. H. Qui
restituere non potest sine expensis maior bus . quam res ipsa valeat , ad quid tenetur Num possis uti beneficio Biala compositionis p m. PQ ον bona fidei
non tenetur seis expensis rem domino reis itine, aut alium mouere, ut remsuam
Abi eapias: Muod si ne magnis expensis. id fieri nequit, nec peratur, quod domianus velit amplius sibi rem accipere, potis
218쪽
sbi e am retinere. IV. Qua debentur ex contraeiu , vel quas contractu , resilui debeni in Deo, ubi res accepta 'is: Si
tamen aliter sit conventum, compensamaa sunt expensa. v. Si contra tus cedit in bonum debitoris , expensis Uius facienda est rest uti. - Sicuti si cedat in honum creditoris, hic debet solvere even-fii ; G si is bonum utriusque, uterqΜe .
VI. Ubinam restituenda sint res ex Missamento donata , am commodaιa , vel
pensiones G. 8 vII. Res ex contractu debita, quo sne magnis expensis non potes domino resilui, via potes dari pauperibus , vel retineri a debitore , si forte
ARTICULUS III. DIQuando facienda est Restitutio
a. Restitutis feri debusatim , non phy- με, sed moraliter. ρο humano modo; prasertim si non sat ex delicto, nec grais
me damnum asserat brevis dilaIio . Ir.
Censuum solutio non solet fieri sine ρη
.ra reditoris monstione ; si ramen hae non sat ob verecundiam, aut timorem, peceat, qui diu solutionem differt. m.
i eulpabiliter dolusionem debitam differa . nec vult solvere , nisi cogatur a Iudice , tenetur compensare damnum , quod patitur creditor . I v. In nonnuliis casibus potes creditor petere , πι ante prefixum terminum reddautur res sua .
A R Τ I C. IV. mQuomodo facienda sit Restitimo p
r. Potes restitutio feri per alium. At quid . si ad domi ηum non perveniat, quando D per Confessarium II. Quod ex docto debetur, totum Asel res huidebet ; Et in qualibeι pecunia seri potest restitutio, nis atiterit converuum. III. Debitor ad infamιam declis dampotest restimere Disaa im. - qui publice alios fraudavit, aenetur ex chariarate publice restriuere ad scandalum virandum. Iv. Potest debitoν ad infamiam vitandam sivere . quod debitori donet id, quod debet reminere. Vuod Fhoc intuitu aliqMid redonatum es, reis
silui debet. v. Num satisfaciat, qui
debens cenIum Tuto, immemor talis deis biti ei donet centum ρ Aut Benesciarius,
qui ps horarum emissionem eleemos
nas erogas ignorans, aut non adPer
ιens , quia debeat restituere fructus
Beneficii pARTI C. V. DIQuo ordine facienda est Restitutio Creditoribus pI. Praeter ordinem servandum inter Peria sonas, qua debent restituere , attendem dui es ordo servandus inter Personas, quibus fieri debet restitutio , quandolona debιtoris non sufficiunt ad integre solvendum omnibus. II. Quid sit ius m re, quod habent Creditores Reales, quid vero jus ad rem . quod habem eritores Personatis , ct Chirographariι ρ Iir. In quo differat Psinus ab Hypotheca, qua muhiplex est λ IR DObstor Babens rem alienam in individuo resiluere illam debet, antequam aliis Cressitoribus I tisfacias; etiamsi domianus Unoretur. 2ando tunc illam flati peritas . v. Ss adhuc extans apud emptorem μι credito vendisa, praferendus est vendi or atiis Credisoribus: Non tamen si ab emptore D revendita alteri. VI. Debita certa praeferenda sunt i certιs. VII. Probabilius neque debita
ex delicto praeferenda sunt debitis ex contractu , neque ista illis, sed pro rata utriusque satisfacιendum. v m. Debiata ex contractu oneroso praeferenda sine debitis ex comractu gratioso . Quid tamen de legaris, de expensis funeris .aνι Iactis causa testamentι λ xx. Credia
219쪽
reribus realibus habentibus hypothecam , vel plenus prius satisfaciendum, quam Chirographariis. D prior Θρotheca proferenda posteriori, exceptis nonnullιs casibus. x. Prior emptor preferendus est secundo, nise res sit huic tradita, exceptis etiam nonnullis casebus. x r. Cr ditores Chirographarii priores probabilias non sunt praeferendi posterioribus.
x I. Inter aquales creditores viderum praeferen 3 petens , etiam extra iudicium , alias non petentibus . Precattamen contra iustiiram debitor, s pr ferat creditorem, qui non est praeferendus. xx Iria Num Creditor, qui injustea debitore prafertur aliis. possis sibi retinere. quod sibi debetur xiv. Num possis Creditor paver exsto titulo paupertati ν aliis praeferri r xv Qui titulo aut gratis, aut oneroso , Ave bona. sive mala fide accepit aliquid ab eo. qui non est solvendo suis creditoribus , ad quid tenetur λ xvi. Debitor, qui suis ereditoribus non est solvendo. peccateonira iustitiam , si repudiet donationem. aua hoeistatem, qua passis sati ac
QUAESTIO UL Iam De Causis. ob quas omitti . vel dis serri possit Restitutio ARTICULUS L. ib De Causis, ob quas differri potest
i. Differri potest restitutio, si debitor se
stituendo patiatur damnum taplo majus. quam statiatur creditor ex talι dilatione ; vel f pati deberet 1 actura, fama ,
aut alterius damna notabilis. D. Potest
etiam disseret, si deberet aliter vendere
centum aureis rem valentem bissentum;
aut si deberea vendere instrumenta sua artis , aut si deberet vir nobilis artem manualem exercere. ID. Sicut etiams2Is deberet ea ere de proprio statu iuste a quisita, quamvis aebita ex delictis contracta sint. At si per usu ras flatus subliamior aeq. laus sit, etiam bare des cum mutatione flatus leuentur restituere I Si ut etiam si res is individuo restisuenda sit. Iv. Nequit rest' utio diserri . nequis magno lucro Priυetur. v. Disserem
da est restitutis , si ex ea grave damnum alteri sequatur. VI. Q anam ι-- potentia dilationem restitutionis permi taιλ vir. Num licite diserens restitutionem teneatur ad interese λ vi i I. Is graυi necessitate licitum est resιtutionem assero , non tam n furari. In extrema necessitare dives tenetar ex charitate offerre pauperi res necessarias; re ex j- sitia tenetur non impedire , ne illas sibi accipiat. I x. Cessa bonorum , sectassimpotentia , non excusat a statim restituendo . uuid ea ferat pro foro extemno Z Nequιι Claricus cedere bonis eum ignominia sui status . x. Qui e edit bo-πι s. q amum pssu occutiare ad hon ste vivendum p x r. - ex . qui bonircessit, tenetur mercere, sicut prius, a
tem suam, ut possit suis creditoribus satisfacere quantum potes. Quid si religi
ΛRTI C. II IasDe Debiti remissione, quae excusat Rrestitutione. r. Condonatis creditoris tunc exeusae debitorem a restituendo, quando ea est plene libera. O a iure non irritatur.
xi. Remissis facta debitori fingenii se pauperem est invalida , utpote facta
per dolum circa eausam sinalem. m. Si eondonetur pars debiti ob metum imiustum, ne scilicer totum creditum amitistatur ob cu am debitoris, talis condonatio est invalida ; secus vero si stat ob
metum justum , ne scilicet totum creditum amittatur ob debitoris inopι- . I
220쪽
persena inexsatur ad remissionem extoris quendam . V. Debitor , qui sine fraude se composuis ciam ereditoribus , non te
uetur aeinde partem debiti sibi remissam restituere , si deveniat ad pinguiorem
cipiat , ut pars debiti sbi remittatur . I. Excusamr a restitutione debitor, cui
constat de voluntate sve formali , με
praesumpta creditoris debνtum remittem
De occulta compensatione excusante debitorem a restituendo. I. in a restituιione reddat immunem Compensatio occulta fieri debeι cum suis requisitis. H. Debet quippe esse mora-titer certum debitum tompensandum , ct non dubium, aut probabile. m. Debiarum sud debeι esse ex iustitia, non exaIta virtute, puta ex promissione. ἀπιNoto, vel ex gratitudine . Iv. Res, quassat compensatis , debra vise V s debi-
cata . v. Requiritur etiam, ψ aebitum
non possit aliter recuperari sine graviiscommodo . Num sit mortale, celsante scandalo , hanc conditionem omistere pvI. Debet vitari grave damnum alte riui , qui forte infamaretur , ae ipsius debitoris. qui sorte iterum resisvet . VII. Num possit cum quivocatione imratus negare, quod ali ad acceperit, γε accepit aliquid in eampensationem p
III. In quibus castas pusani famuli sibi compensare ab heris seis, quia Misud 1o prudentium propter famulatum debetur xx. Si Sacerdos nequeat re mlerare decem carotinos debatos a Titio, o hic dra illi roridem earolenos pro de cem missa celebrandis, poteritne ob compensatronem omittere musarum celebrarionem ν x. Nam filius laborans pro Pamrre possit pro rati labore aliquid Mi oc. culle compensare Θ xi. Nam passi Drieompensita in deliatis, non re tuenda, verbi gratia, famam illi. qvii te ins mavis r Et num possit infamia comemori pecunia λ xi I Possitne aliquando ob debitum probabile ferι compensatis p Pr sertim si probabilitar versetur circa sus, non circa factum p
ARTICULUS IV. 133 De Compositione , & Iudicis
auctoritate excusantibusa restituendo. i. Liberat a resilutione debisorem eo,
positio, qua far a Pontifice, vel ab Episcopo in propria Dioecesi pro debitis
dumtaxar inceriis . Et probabiliιο si deinde dominus compareat, nihil ei debetur . D. Quid requiratur , ut posse Pontifex pro debilis cenis compensario nem, aut dispensationem concedere λ Si ut potes Pontifex in poenam privare reum bonis temporalibias , ita potest deobligare debitorem a resistitione faerenda alicui criminos. m. Multipliciter potest Imdex eximere debitarem ab onere resiluisendi, praesertim in poenam delicti a re ditore patraii - Vel si ex aquitate ali quid alieωι adiudicet , quod ex rigore iustitia illi non debetur.
De Praescriptione , quatenus a rest,
tuendo excusat. r. Prascriptio legitima etiam na foro imterno a resiluendo deobligat ; eoneediatur tamen locis piis , ct minoribus restitutis in integrum . II. Lex pras ιριι nis non es instituta in poenam Negligentra creditorιs, sed ad lites nnumeras vrtam
das ; Nee nititur in falsa praesumptione culpa illius . m. Quinque sunt Pr scriptionis coniuriones, Possessio continuata , Capacitar t Usdendi , Bona fides . Titulus probabiliter prasa tuI. ET L