De colica scortorum disquisitio

61쪽

stincti adsuerunt, qu0rum unus juni in observatione tertia

relatus St.

Denique dubium non relinquitur, par0Xysmum morbi elium coitu cffici p0sse, attamen ne unum quidem mihi exstat exemplum hujus rei salis confirmatum. Quantumi laque haec causa agat, minime elici potest. AEgrotae enim ipsae c0nsuetudinem Sexuulem, rem iis omnino solitam, interpulentias ita nocivas vix reserunt, deinde magna hujus stimuli frequentia omne de ejus essecli judicium dissicile reddit, quare rem salis illustrare rarius possunt, praeterea etiam pud0re qu0dam commolpe, quamvis res iis cognita sit, tales serm0nes magis familiares cum medic non li benter conserunt. Modo nuper a meretrice, quae ante ann0s colica lub0rans in n0s0 comi decubuit, c0gn0vi, eam p0stea d0m saepius, sere terti vel quart qu0que mense, colica simili per4- dies durante fuisse assectam,m0rbum quidem, ut putat, n0 c0itu Sse pr0vocatum, sed d0lores inseri 0ris abd0minis sere in omni c0ilii, ips0

consuetudinis momento, vehementes excitari, qui tamen brevi postea deminuerentur.

Quibus milibus c0nsideralis, sua sp0nte apparebit, causas ut 0rbi hujus ccusionales etiamnunc in multas par les salis ccultas remanere, quas autem delegendas investigationibus suturis facile relinquo.

62쪽

Reputanti mihi, quinum rit in morbo pertractand0 0-tissimum esset eligendus, semper sane h0 dubium animo relictum est, neque vero me sugit, in symplomat0l0giam ante Pli 0l0gium et path0genium persecutum a via maXimel0gica jamdudum discessisse. Jam ver diagnoSin aggrediens perspectum habeo, hanc in omnes partes confirma tam ad sinem aptissimo esse disserundam. Qua autem agendi ali 0ne rei m0d0, 0n lectoribus prOSpicerem. Tenendum enim est, novam quodamm0d morbi speciem

hic Xp0ni, eamque praesertim, cujus principium inlimum minime dilucidum statim se flerat, immo potius maxime adhuc in dubi versetur; lacile putet itaque, iis, qui haec legent, non utis lactum iri, si pr0gnosi, quin cura eliam antea pertractatis, e0 ad finem usque perduxissem, ipso m0rbi principi0, undament ipso totius dissertationis, nondum uini e parte, quantum in me quidem p 0silum esset,il histrat0. Ideo de diagn0sicium disseram, sperans, singula diagn0sis m0menta, quae postea in capite pr0gn0sis Vel

curae eruenda sint, ad eam c0nfirmandum sine inconamodo jam nunc asserri posse. Progressus physiol0giae recentioris magni, quae laniam vim in totum artem medicum exseruit, non minimam palliol0giae systemalis nervosi attulit vel Drtasse potius asseret lucem. Disquis ili 0nes una l0mico micros c0picae et experimentales

63쪽

non solum undamentum flai nurunt legum c0inplurium communium, hucusque inc0gnitarum, sed elium laticli 0nes systematis cerebros pinalis et sympathici accurulius deler minarunt mutuumque rati0nem illustrarunt. Ad systema sympathicum quod allinet, inventu et observationes, quae Bidder, Vothmanu, ollister, Valentis aliique partim c0n firmarunt, partim n0va attulerunt, imprimis gravioris sunt

momenti. Hi verbi causa n0n solum accuratius pr0barunt, duas species adesse sibi illarum nervearum, tenui0res sympathicus et densiores cerebr0Spinales, maximamque illarum partem e centro c0mmuni, singulas autem e gangliis ipsis riginem trahere, sed tu nul0mica dem0nStra runt systema sympathicum cum omnibus nervis cerebro- spinalibus, tribus s0lumm0do pocisicis, ptico, i lact0ris , acustico sine dubi exceptis, unust0m0ses multiplices inire, magnamque partem sibi illurum sympathicurum, a ganis vegetali vis relictis, periphorium versus ad reliquus trunci partes et extremit ales irradiare, numerumque relativum utriusque generis ibrillarum in un0quoque nervo definiri p0sse, atque ila tincti0nem jus spectutem determinari. Itaque numerauit phi rescium leges latuerunt, velut ner-v0s, qui in musculos involuntari0s se diffundunt, sive sympathico sive e cerebrospinali system ut 0riantur, abundantiam summum sibi illarum tenuium, vulgo 100 tenui una in s densum, conlinere nerv is membranarum muc0Sarum, quae sanae aut nullum aut sere nullum sensibilitatem pro dunt, velut uteri), fibrillas tenues sere s0lus continere; deinde quod tamen minus certum est, nerv0s, qui in muscul0s voluntarios diffunduntur, sive sensiliv0s, sive molorios, m0d paucas brillas tenues, vulgo decem in centenas, habere nervos culis sibi illas tenues multas, circiter dimidiam partim, mervos denique sensitiv0s membranarum

64쪽

mucos arti in semper permulta sibi illas sympathicus, non raro quincuplices, quin etiam viginti plices continere. Hoc praeterea, qu0d satis c0gnilum est, m0n00, systema sym pathicum anus l0m0ses multiplices inter se Semper formans, systema vasculosum totum et 0rgana secret0ria nervis lar gius ubique XStruere. His omnibus aliisque adhuc nimis novis pulliologia nondum sulis imbui potuit, ide0que mediocres modo ructus inde hucusque redundarunt, sed h0 cert jam apparet, nostrum aetatem etiam lianc viam quamvis urituam ingredi debere. Quare eg hanc qu0que respiciens, quantum in me p0situm erat, diagnosin statuere morbumque dijudicare studui. Itaque si seminus illas, quarum t0lum FSlem nervo sum jam vitae genere inniti singulari sortiter et varia ratione agi lutum est, morbo repentino c0rripi videmus, qui m0rbus saepissime, ut videtur, omnino spontaneus, velut si s0mno tranquill aegrotae subit eXcitantur, interdum quasi ulminans, d0lore statim vehementi vel certe gradum casu proprium brevi attingeni se pr0dit, praeter exspectationem vix evenit, si nimiis ad assectionem nervosam statuendam jam inclinat. Quae pinii haud dubie eo c0nfirmabitur, qu0d organu genituita primum m0rbus occupat. Hic enim est smeus, ut certe permulti credunt, principalis et generalis perturbuli0num nerv0sarum frequentium multiplicisque sympathiae, quum inflammatoriae genuina aculae rarissime ccurrant; 0 est in illis praeterea seminis utrium pr0prium, per u id organismus via magis minusve directa plurim0s stimulos accipit. Sed hysteriligi ilu 0sila, n0n inde statim liquet diligni sis m0ibi salis perspicua. uum enim uterus nervis quo dumm0d duplicibus sympathicis et 0rebr0spinus biis, instructus sit, utrum systema hic im-

65쪽

primis est tentatum Anali mi acium docuit, sySlema sympathicum in utero inniti praevalere, membranamque ejus muccisam aliqua e parte introitum morbi, nervis cerebro spinalibus sere omnino carere. Unde jam quodammodo probabile sit, partem sympathicam nervorum uteri imprimis esse assectam. 0la haec inter europathias viscerum sympathicas et cerebr0spinales distinctio nondum, quantum video, a palliologis salis diligenter c0nsiderala est, altamen ratio nat0mica ad hanc jam bene monstrat. Sic omnino probulum est, systema sympathicum, sere in omnes organisnai partes diffusum, visceribus majoribus, membranis mucosis c0mpluribus, alii organi secretoriis, vasis anguiferis et lymphaticis, culi nerv0s praecipue largiri. Si jam eui 0 pathias internas, quae Oeantur, respeXerimus, sacile apparebit, organismum rati0n diversa in consensum trahi; uni rgana secretori variu et systema vasculosum in synergiam ni primis vocantur, jam his sero integris perturbationes inentales, spasmi vel paralyses, hypei aesthe sis vel anaes thesiae extremi latuita praecipue oriuntur. Haec 0mnia Sequuntur, prout aut nervi rophici et vaso mol0rii aut cerebr0spinales in actionem excitantur. Velut culic biliosa, rheumaticu, arthritica et ad enleralgias syni pathicas, c0lica saturnina ad entei algius cerebr0spinulus reserenda est; cardialgi jam nleralgi cerebr0spinalis per nervum Vagum effecta, jam sympathica habenda est febris intermittens deinde a plerisque aut0ribus recentissimis inier europa thias spinales, irritati ines spinales, qua V0cantur, Oll0cala, stat lasse p0lius inter sympathicus annumeranda est. Ut aliud systema nervosum aliud ad actiones abnormes, e cundarias nimirum, saepe quin soriasso saepissime aliqua ex parte c0mm0Vere possit, ex intima utriusque consuetudine et connexu multiplici sua sponte sere sequi videtur.

66쪽

Itaque si uterus spectatur hysterat glaciam magis spinulis, hystoricam dies , e currit, jam magis sympathic est

habenda, quae posteri0r ut 0rmum chr0nicam irritableuterum, Rober G00ch, irrelhismum uteri, De ve es et lar inum acutam Ssumere p0leSt. Haec autem cui hysteral gia, in sc0rtis obvia, hic pertractatur. Praeter initium saepissime subitum et sutis vehemenS, neurulgiae pr0prium, d 0l0r solitam indolem praebuit inc0nstantem. Frequentiam d0loris c0ntinui remittentis suisse majorem, in enim usibus ccurrit, duim in , do in dii regulariter intermittentem se praestitit, a n0li0ne neur algiae n0n abhorret imprimis Vulteiae' recentissim tempore probavit, d0lores neu rulgi c0s praeter pinionem vulgarem continuos et fixos, cum exacerbati inibus magis minusve distinctis, saepissime apparere idem affirmat J, 0l0res in omnibus noui algis casibus sibi oblatis, uti excepto, pruS-si0ne externa et leviori et sorti0ri esse adaucios, id quod hisce bservali 0nibus salis bone c0ngruit, quae inter 88 casus mod0 7 Xceptiones praebent. Praeterea interdum d0l0res c intinui et intermittentes, assecli 0nis nerv0sae in m0dum, alteri cum alteris alternarunt. 0uum nervi sympathici, singulari m0d dispertili, non lam S uncti decurrant, sed anast 0ni0ses plexi forme multiplices, gangliis quoque intermediis, ineant, phaen0mena etiam eorum euralgica n0nnihil immulantur, ita quidem dolores decursui singularum ch0rdurum nervearum c0ngrui, tractu sive ascendente, sive descendente n0n percipiuntur, sed magis ad superficiem visceris dissus sentiunturi quum-

67쪽

que vasa adjacentia s0lit ni agis in synergiam moveantur, congestiones laque Sequantur, pr0cessu morbosus rarius omnin cessat, paroxysmi cuni intervallis non tam apparent i iam exacerbali 0nes et remissiones. Atqui ejusdem-m0di 0lores in h0 ut 0rb 0bservati sunt, Supra regi0nen hyp0gastricam vari gradu dissust. Interdum denique, velut post injectiones vaginales, sensatio bruens, lip0 thymica, quasi vita radicitus perver-leretur, a Romberg in hyperaesthesiis sympathicis significata, non defuit. Ex disp0sitione synergica totius systematis nervos et consuetudine inlima partis ejus sympathicae et spinalis irradiationes variae facile illustrantur. Ita d0l0res non solum in regi0nem iliacam alterutram sese extendunt, sed etiam in lumbates et ad ipsam medullam vi centripetali tulerdum adscendunt, unde denu in regi0nes hypochondriacas cur-diacam aliasque quamvis raro propagari p0ssunt. Nonnunquam praeterea m0lus esseX0rii, sympathia singulari jam ventriculum, jum Vesicam urinariam inses lanies, exci

tantur.

Ut in euros ulerina convenit, abdomen saepiSSimen0n X pansum, et percussi ejus naturalis occurrit.

Salis c0nslat, quaenam vulg0 adsit sympathia inter uterum et ventriculum, qua assecli 0nes et organicae et dynamica uterinae egistionem aliae alio modo turbent. N0strum morbum huic synergiae singulari ratione favere, facile patet. Nam sicut uterus, ita ventriculus qu0que seu organa digestionis t0l vitae genere harum seminarum adactiones abii 0rmes per se eximie disp0sita sunt, aut err0ribus diaetulicis assiduis re vera interdum jam antea assectu.

68쪽

0uum systema uterinum sympathicum praecipue correptum sit, jam id quoque sucile explicatur, nervos trophicos elvas0motori0s Organorum digesti0nis, partim irradiatione directa, nulla vi media intercedente, partim per nervos spinales ipsamque medullam, in Synergium sere semper excitari, quam astricis mi imprimis acuti formam assumere cum eur0si uterina ejusdem ind0lis bene congruit. Utrum mulus illi sobriles, quibus morbus saepe comitatur, ebris re vera habendi Sint nec ne dijudicare n0nten lab0, tum enim disquirendum qu0que esset, quid sit febris, cui disquisitioni difficillimae et lute putenti salis sacere minime valeo; hoc s0lum m0d0 0neb0, palli 0l0g0s reconli 0res complures, Velut udste 3), quum febrem imprimis e medulla spinuli derivarint eamque quodammodo in irritatione spinali, quae vocatur, p0suerint, usi l0ngius

pr0gress0s esse, duasque re agentes, sanguinem et nerv0S sympathicos, non satis c0nsiderasse. uocunque l0 com0tus illi systemalis vascul0si in nostro m0rb habentur, ad diagn0sin statuendam n0n magni est discriminis. Tantum autem probabile videtur, haec phaenomena secundaria prodire et per nerv0 vaso motori0s jam primari assect0set cerebrospinales ipsamque medullam praecipue excitari, ide0que salis saepe fugacia, quin etiam haud raro n0n praesentia, nullum momentum, a neut 0Si alienum, praebere, ceterum autem e facilius pr0v0curi, qu magis euralgia speciem m0rbosam aculam praestiterit. Diagn0sin morbi positum ulterius c0nfirma illi non prae termittendum est, somnum, ut vulgo in neuralgiis, interdum vario m0d suisse turbalum, interdum idque lariasse depissime, quamvis d0lores graves adessent, lamen Salis

69쪽

tranquillum perceptum esse aegrotus haud dubie plerumque decubitum in lecto quietum mulum c0rpori lumen non prohibentem, relinuisse, non raro autem sese inquietas jactasse sicut habitum earum externum sere Semper, prim m0meni morbi ortasse interdum excepto, per de cursum ejus integrum permansisSe. Diagn0sis insuper comprobatur considerando, aegro lasper plures interdum septimanas, quamvis mori, haud lamedi 0cri assecla sint, in quaestu sit quotidie versata atque ita regimini nullo modo pl0 deditas, lamen aut sponte refici, aut tandem, minime autem profligatu valetudine, noSOcomium petere. Quodsi ni0rbus hic acutus quidem dynamicae indolis non esset, aegr0lae sane his c0ndili 0nibus admodum in suus lis degentes nun ita impune evaderent. Si puri 0 1ilus ut 0rbi respicitur, inde qu0que noVum poli 0test argum uillum indolis ejus jam desinitae, namussecli 0nibus dynamicis c0nvenienter vi unquam per Se Solus eventu sun est terminatur, sed ut Sensim aut rarius subit in sanationem vulgo persectam ransit Eum ortasse interdum in formam iussum mutorium c0nverti, vel potius hanc illi succedere vel ad illum accedere p0sse, a ratione eventus nuper ullata minime abhorret. Sed gravissimum restat diu gnosi sun dumentum, qu0d quidem ipsa experientia constituit atque ita ea, quae incertad 0cuit ratio, quasi ad veri lutem adduxit. Melli 0dus curandi enim pr0ximo tempore in hunc c0licam niaxime adhibitu jam satis pr0bavit, remedia cito derivantia et interdum culu plus mul om0ssientia sola m0rbum Saepe perbrevi omnino iugare. Itaque si constat, ut Xemplum Sumam, unguen tum sinapinum I 0rtu 0l0rum c0licum illum satis gravem, fortasse per mult0scium dies praesentem, intra paucas u rus omnino depellere utere, qui rum0lo reliqua sympt0-

70쪽

muta omnia uin die insequente aut iani seStu decreveri ut aut prorsus evanuerint, tum principium m0rbi non tum esse materiale, velut innum mat0rium, quam potius omninodynamicum, qu0d 0catur, sane jure c0ncludere licet. P0stremum accedit umquam signum c0mpi 0bans e nius ut 0rbi recidivus. Haec enim m0bilitas sive inc0nstantia vulo, cum iis imprimis ut 0rbis c0haeret, in quibus anulo mi upulli 0logica n0ndum quicquam flenderit, itaque assecli 0 nibus nervosis adm0dum pr0pria apparet, ab aculis autem inflammatoriis, in quibus pr0 cessus anat0micus varia sua stadia ritu perficit, maxime abh0rret. Exemplum illam rationem facile illustrabit.

I. Maria'. 27 . n. c0nstituti0nis sanae, per ann0 meretrix incripta, quae semper ab anno aetatis SV0regulariter, sed parce, unaquaque vice par dies, men Struata est, jam per n0nnullos ann0 pyr0si insipidae et cardialgia praecipue matutinae obnoxia, die 5m m. o rem bri 1840 in nos0c0mium intravit, iisdem, ut refert, lab0rans symplomatis, ob quae circiter du0s abhinc menses ibidem decubuit Jam ante 4 dies, menstrui regulariter antegressis et per nonnullos dies non amplius fluentibus, subit c0rrepta est d0l0ribus non levibus, c0ntinuis remit lentibus regi0nis supra pubem et lumb0rum, preSsi in salis ggravatis, ad qu0s mox simul accesserunt h0rr ires subriles, deinde cephaliugia, an irexi c0mpleia, sup0 pruVus, sitis, V0miliariti intercurrens. Alvus irregulariter aperia, denique leuc0rrh00 nonnihil adaucta, cui ceterum antea aegra ab noxi fuerat. Qua omnia adhuc sero immutata persistunt, lingua albescens, humida,