장음표시 사용
141쪽
por aut somnolentia, vigiliaeque. Delirium ergo raro boni ominis, non vero semper praelama-cium, dividitur in obscurum, parvum, & serOX sexi phrenicum, quod vel cum risu, vel cum studio sit, vetiaturque circa necessaria vel minus necessi ria. f., 3O7. Ad prognosticum quod attinet phreniticum aut ferox semper periculosius est quam obscurum & parvum, nee adeo malum quod somnus sedat. Sopor autem & sumnia quieS, auta inprovisa resipiscentia delirium excipiens lethale semper inveni. Minusque periculosa etiam ha- . bita simi semper deliria quae cum risu fiunt. periculosissima quae cum studio fiunt magno . Pessima quoque quae circa necessaria versantur; sc. ubi cibum potum e &c capere nolunt aegri. Cum deliriis sere convenit oblivio, est enim levior mentis alienatio quasi, haec semper mali ominis est dum scilicet familiues non agnoscunt, aut sta torum non recordantur, eoque magis, quo in statu sano perspicacioris iuerunt ingenii aut firmio
g. go8 De somno autem di cen dum, quod omnis somnus non turbulentus symptomata levans, delirium si adfuerit sedans, naturali quam simillinius, bonus. E conina inquietus haud levans, naturae modum eXcedens quoad durationiutempus, ejuSVe profunditatem, dum nec facili expergisci poterunt aegri, & quando evigilante Siterum in sommina statim delabuntur, malum. Per-Η tinaceS
142쪽
tinaces vigiliae etiam pessimae. Vidi aegrotos per aliquot dies neque interdiu neque noctu dormire, qui sere semper dein moriebantur. Dormire oculis semiapertiS eontra morem naturalem, malum.
. so9. Oculi Vividi bonum protendunt praesagium ; segni Vero pulVurulenti, caliginossi, aperti, immobiles, subsidentes, truceS, nimis prominenteS, UnUS altero minor, sponte illacrymantes, malum. Ι odem modo perniciosum est oculos assidue nictari, aegrum non videre labescentibus viribus, mortis instantis praenuntium. g. 3IO. In organo auditus praesagia desumuntur, II contractae aut frigida: aures quod triste tibi dabit angurium. Praeterea surditas ante morbi statum . deliria post septimum diem cum aliis bonis signis reconvalescentiam: corpore vero Valde debili mortem pro Ximam de nunciat. f. 3II. Malum quoque ominatur so e tor intensus ab aegrotantis corpore, ej0squeeXcretionibUSeXhalan S; nec non dum allata alimenta medicamenti Ve quamVi S suavia, naribus aegrotorum quam maxime foetere videntur. Tum demum nareSCO intractae aut arcuatae nimis; neque caeterarum
Partium capitis praedictiones negligendas: Videlicet dentium stridor, maxillarum sortis constrictio, Vel harum deductio seu os hians in non assuetis saltem, orisque fulcium & dentium summa nigredo, qtne omnia mala.
143쪽
. siet. Linguam inspicienti si apparet sicca, dura, fisca, nigraque tremulaque exeritur aut convellitur Se versus fauces trahitur, perniciosum admodum. Aphthae non absolute lethales: nigrae vero si fuerint de fiusto eventu dubitandum irides contigit mihi videre mortem post se du
3. 413. De capite vero ad thoracem descenda mus, ibique actiones vitates consideremuS,sc. respirationem cum loquela Voceve cordisque & arteriarum motus seu pulsus, quatenus ad praesagiendam vitam seu mortem aegrotantium Valent.
. 814. Respiratio igitur magna, aequalis, facilis seniper bona in morbis: E contra parVa, inaequalis, dissicilis semper mala. Asthmatici tamen diu parvam habent respirationem absque instantaneo periculo. In similibus ergo minus per timescenda; celeris brevisque admodum malaetarda non ita semper, nisi ubi jam alia mortis signa. Anxia quoque mala, in hypochondriacis non ita. Dolens inflammationis Organorum respirationi inservientium signum; sublimis mortifera, uti & frigida sc. ubi halitus percipitur ex ore frigidus. Sterto rosa in moribundis observatur; vox demissa vel& clangosi inter mala signa, aphonia vero & totalis mutitas inter lethalia nu
. sis. De pulsibiis in genere dicendum, quod horum frequentia imminuta circa vesperam, b O' num in febribus: circa matutinas horas valde au'
144쪽
cta malum. praeterea boni habentur pulsus aequales magni, pleni & sortes, fallunt vero in apo plecticis. Pulsus durus inflammationis signum, postulatque semper V. S. in peripneumonia tamen mollis potius est; debilis & celer pessinius in se-bribus. In visceris interni gangraena vix ad tactum perceptibilis. q. qi6. Qxu Vero certa praesagia de pulsibuq
deducere vult, necesse est cognitum habeat naturalem in individuo antea sano ; nihil enim perniciosius quam pulsus intermitten S, qui tamen non adeo raro in viride datur senectute. Dantur etiam qui naturaliter pulsum habent intermittentem, in uno vel alterutro brachio. Non sine causa ergo vult CELSUs in utroque brachio pulsum a medenti tangi. In obstructionibus infimi ventris &hypochondriacis, haemorrhoidariisve pulsus subinde intermittit sine periculo. Palpitationes demum universaleS, praecipueque Venarum jugularium vehementes mali sunt ominis. f. qi7. Ex naturalibus stinctionibus male ominantur derepente ingens ciborum appetitus excitatus, sitis absentia uti & ejusdem sine causa subita cessatio in magno febris ardore, mortem sores jamjam pulsare indicat. Alimentorum & potulentorum cum strepitu & murmure in ventricul. descensus observatur siepissime in agone mortiS. q. 3IS. Excretiones magni momenti sunt in
judicandis morbis, si nempe fiunt tempore critico post coctioiaem viribus constantibus, tunc enim ut pluri-
145쪽
plurimum levant & juvant. E contra ante coctionem & statim ab initio morbi, aut fractis viribus nimis nocent & perniciem asserunt; jam vero de iisdem seorsim agendum, quamvis raro admodum Una tantum eXcretione judicentur morbi. q. 3I9. Ut a sputis autem incipiamus, quibuS morbi pectoris utplurimum judicari solent i optima sunt sputa alba, levia, crassa, viscida, nullo pra'Vo colore aut odore infecta. Verum mala sunt livida cruenta, biliosa, foetida, coenasa, atqui inpleuriticis & peripneumoniis, statim ab initio evpectorata fava, non multo sanguine permista,
1alutaria admodum. pauca vero rotunda tenuia dissiculter & cum multa tussi eXcreta nec juVantia infaustum promittunt eVentum. g2O. Et vomitus criticos & salutares etiam
dari in morbis, quamvis in febribus & acutis
not. qui sic habet. Qiii in febri continua muti
jacent, clausis oculis subinde conniventibus, siquidem e naribus sanguis efflixerit & vomuerint, atque eX eo loquantur & ad se ipsos redeant servantur; atqui malae sunt in genere Vomitiones variae, aerugripsae, cruentae atque foetidae. Exitialis vero censendus vomitus illico cuncta excipiens assumptR.
ai. EX alvi desectionibus itidem & salutem & mortem praenoscere licebit. Alvi dejectio copiosa autem, biliosa diebus criticis in putridis levans, semper bona, e contra alvus valde si s aquO
146쪽
aquosa spumans nigra, aeruginosa, Varia, splen den S, oleaginosa maxime foetens , colli quan Squocunque morbi statu perniciosa, nec non suppressa quam excipit singultus, uti & haec quae invito & inscio aegro sit. Vermes vivi exeunteS non datis anthelm inlicis mortem praesagiunt. Urinarum involuntaria quoque eXCretio pessima, nec non urina sanorum simillima in acutis, nigra pariter, nunquam talem vidi, bona quae fuit repente mala facta. Copiosa, tenuis limpida oleaginosia, colli quatiVa admodum, Cruenta,
putrida maximeque foetens, contentorum eXpers,
turbida subjugalis & jumentosa, permanen S sine sedimento, rubra nimis: stranguria, dyssuria &Urinarum totalis suppressio, qualem vidi septi duanam in gastriti de a veneno acri , uti tarde nimis constitit, nulla urina in vesica exsistente. In hystericis & hypochondriacis urinae tenues pallidae non tam tristis augurii ac in aliis. Sedimentosa, hypostatica tempore critico emissa bona omnino censetur. Vidi cum HiPPoc ΑΤΕ aegros lentei convaluisse nullo pepasini signo in urinis comparente. Iterumque vidi quos urina sedimentosa critica non servavit. Adeo certum est plura debere concurrere signa ad bonam judicationem: saepeque unum malum ploer valere ad interitum praenoscendiam, quam plura bona simul ad sanitatem praedicendam. f. 823. Sudores diebus imparibus erumpentes, aequales calidi per totum corpuS boni; e contra
147쪽
tea si diebus paribus erumpunt vel toto morbi decursu sub infirmis viribus. Mali sunt quoque partiales in facie maxime cum ejusdem summa rubedine praecipue. Pessimi quoque frigidi viscidi, aut
foetidi. Desudationes seu sudatiunculae hinc inde
erumpentes, non multum boni asserunt; nullum enim paucum criticum.
g. 324. Eadem ratione stillae sanguinis paucae atrae CX naribus non probantur; pariterque san-gri in is profusiones nimiae, praesertim si cum idea morbi sion conveniunt , uti in putridis malignis. Ceterum febreS ardentes infammatoriae, narium haemorrhagia larga die decretorio seliciter terminari amat; subinde & haemorrhoidum Huxu in asstietis; mensium profluvio in foeminis, nec non lochiorum in puerperis. 9. gas. Fiunt & interdum quaedam translationes seu metas ases materiae morbosis quae deponitur quadam in parte & in pus saepe fausto omine
conVertitur, Vocantque abscessumi: qui in quacunque saepe corporis parte formantur L praeci- Cipue circa aures, quando parotides dicuntur, de quibus in genere obserVatur, parotidem non suppurantem malam esse, uti & suppurantem aliquando cum aliis signis non bonis. Omnis abscessus ut salutem asserat, necesse est, proportionatae sit magnitudini S, quo materieS aptia suppuratione omnis expurgari possit. Praeterea notan dum quod omnis metastasis ad cerebrum, pulmones, fauces atque ventriculum pessima: Econina
148쪽
ad habitum corporis & a eentro ad corporis peripheriam pustularum eruptione, in suppurationem abeuntium, aut scabie, uti observavi aliquando post febrim putridam optima. Maculae vero purpureae & nigrae, symptomaticae sunt malique ominis. Ulcera quoque & antiqua & recentia, morbi tractu exsiccata, malum proten
I. g 26. Inter actiones animales, pudoris neglectus, insolitus aegro indecens decubitus, sputatio in adstantes, serox responsunt a modesto olim homine, garrillitas in taciturno, taciturnus in garrulo licet non adsit aphosia, male ominantur. Sic etiam soccos carpere aut colligere;
palpitationes sollicitae, propendentia pedum e lecto quasi neglectim, eorumque denudatio continua; malum quoque ad pedes delabi, manusque habere protensas, statimque sponte concidentes quando eleVantur; totius corporis gravitas, inde& decubitus supinus, vel & in ventrem velle cubare qui in sanitate non solitus est; erectum se dere velle & e lecto surgere, membrorumque continua jactatio & inquietudo summa. Atqui cubare ut in statu sano, corpusque facile converti, alacriter assurgere optimum est. 6 327. Motus vero qui fiunt involuntarie in aegrotis magis timendi sunt, utpote convulsivi &1pasmodici. Damnatur ergo colli contorsio cum summa dysphagia si non a tumore, pariter strangulatio talis repente incidens, tendinum subsul-
149쪽
tus, si medicus pulsum tangit manuum retractio aut earundem tremor; pavores in somno nec non singultus, qui si post aliquam evacuationem prosu-siorem, aut a ventriculi inflammatione, a summo humorum acredine aut corruptione & spirituum maXima ataxia, lethalis; 11 vero a saburra in primis viis stabulante & aphtharum praecursor non
. Exitialia censentur etiam sensus ardoris & doloris vehementis circa cor, hypochon-dria aliaque viscera, dolores ad jugulum sine tumore apparente; cerVicis durities dolorosa cum tendinum distentione, vesica dura& dolorosa nec non lumborum dolor atroX cum anxietate summa circa praecordia.
q. 329. Ut summa sensilitas, sic & summa insensilitas & stupiditas damnanda in aegrotis, indeque non inepte praesagia desumunt quidem medici a medicamentis emcacioribus non operantibus, quod saepissime observatur in febri puerperarum, ubi nec ab emeticis emcacissimis moventur. Uerum enim vero vesicantium essectum & inessica clam seque ad mortem ac ad salutem portendere compertum habeo: vidi enim saepissime servatos vesicantibus non operantibus, iterumque mortuos
alios iisdem operantibus. Leypothimiae & in initio & in statu morbi funestae. g. ggo. Ut de colore corporis quid dicam, attendunt medici praesertim ad icterum, quo corpus colore tingitur faVO, S hic nunc bonus nunc malus
150쪽
malus habetur. Sic isterus post nonum aut undecimum diem sine tumore aut duritie hypochoia'
driorum laudatur. Icterus vero ante septimum diem culpatur. f. 3gr. Calor quoque corporis suavis aequalis, per totum corpuS diffusius, cum corporis mollitie optimus habetur; aestuans vero topicus & viscerum pinaesertim malum. Frigus Vero ubique no-Xium, & eX tremorum aut eXtremitatum frigus ab
omni aevo exitiale habitum fuit. Dolosa quoque est frigoris in calorem mutatio sine aliis signis eVidentibus salutem judicantibus. g. 332. Corporis aegroti habitus demum sibi simillimus bonus, valde vero a naturali abludere, a statuque sano degenenare malum. Summa atque subita emaciatio, facies collapsa, caput erectum haud sustinere posse, animique omnimoda dejectio, quam maXime timenda. 9. 333. Hypochondria mollia non dolentia, bona; dura, tensa cum ventris meteorismo &intum ascentia, excretionibus alvinis non cedente, Gaium Omnino.