장음표시 사용
101쪽
tudinem ex eo sumpsisse videtur,' is numerus versuu uti cubus,in quem cunq; sensum insederit, immotam efficiat bi memoriae stabilitatem, Graeci quoq; poetae comici interponetes e choro calicii diuiserti spatia fabula', ita partes cubicarone facientes,intercapedinibus leuant acto' Pnunciationes, Cum ergo haec naturali modo sint a maioribus obseruata aioq; aduer tam inus1tatas xobscuras multis res esse nuh scribedas,quo facilius ad sensus legetiti puenire porsint breuibus voluminibus iudicati scribereata emexpedita erut ad intelligendii,eorumc ordinationes institui, uti no sint q/rentibus separatim colligenda,sed e corpore uno,& in singulis volumini bus generii haberet explicationes, Ita caesar tertio& quarto volumine
aediu sacra' rones exposui,Hoc libro publicoplocorum expedia dispositiones,primumq; sokuti oporteat costitui dicam, Q in eo jublicaruis
priuatarum rerum rationes per magistratus gubernantur.
De foro. Caput. I. Graeci in quadrato amplissimis duplicibus porticibus fora constituunt, crebris cli columnis xlapideis aut marmoreis pustitiis adornant, &supra
ambulationes in contignationibus faciunt, Italia vero urbibus non eadem est ratione faciundum,ideo , a maioribus consuetudo tradita est gladiatoria munera in foro dari Igitur circum spectacula spatiosiora intercolum ni distribuantur,circaq; in porticibus argentaria tabernae, menianaq; su/ perioribus coaxationibus collocentur quae, ad sums ad vectigalia pu blica recte erunt disposita,Magnitudines autem ad copiam hominu opor
te fieri,ne paruum spatium sit ad usum aut ne propter inopiam populi vastum forum videatur,Latitudo autem ita finiatur uti logitudo in tres partes cum diuisa fuerit,ex his duae partes ei detur ala enim oblonga erit eius formatio,&ad spectaculorum ratioem utilis dispos1tio columna superiores quarta parte minoresqinferiores sunt constituendae,propterea cyone
riserendo quae sunt inferiora,firmiora debent esse,q superiora,Non minus' etiam nascetium oportet imitari naturam,ut in arboribus teretibus, abiete,cupresso,pinu e quibus nulla non crassior est ab radicibus deinde crescedo progreditur in altitudinem naturali contractura peraequata nascens ad cacumen ,Ergo si natura nascentium ita postulat recte est costitutum gal/titudinibus4 crassitudinibus superiora inferiorum fieri contractiora
102쪽
a sorum .dratu& colunis ornatum more graeco.
nis ad latitu. dine ornatu colunt molrelatIno. c. argetariae tabernaeo
Basilicarum loca adiuncta foris qcalidiminis partibus oportet constitui, ut per hyeme sine molestia tempestatum se oferre in eas negociatores possnt,Earumq; latitudines ne minus ex tertia ne plus j ex dimidia longitudin1s parte constituantur,nis loci natura impedierit kaliter coegerit symmetriam commutari,Sin autem locus erit amplior in longitudine, chalci dica in extremis constituantur,ut sunt in italia aquiliana Columnae basili carum tam altae q porticus lata fuerint, faciendae videntur, Porticus ci me
103쪽
diu patium futurum est, ex tertia siniatur, Columna superiores minores quam inferiores ut supra scriptum est ycostituantur, Pluteum quod fue/rit iter superiores columnas,ltem quarta parte minus superiores colum nae fuerint,oportere fieri videtur,ut supra basilica contignationem ambu lantes ab negociatoribus ne conspiciantur,Epistylia, zophori,coronae, ex symmetri1 columnarum uti in tertio libro diximus,explicentur.
OOo O OO OO OODO OO Oa basilica triplaesongitu. dinis ad lati, o tudinemι
nis ad latitu dinemota tribunalis
Non minus summa dignitates uenustatem possunt habere oparationes bamica' quo genere coloniae taliae senestri collocaui, curauiqi faciendam cuius yportiones&symmetriae sic sulcostitutae,Mediana testudo iter colunas est toga pedes.cxvlata pedes sexaginta, Porticus eius circa testudine inter parietes xcolunas lata pedes viginti, Collina altitudinib' petuis cum capitulis pedit iiquaginta,crassitudinibus num,habete post se parasta ta altas pedes viginti,tata pedes duolsemis crassas pede unus emis, quae sustinent trabes,in bus inuehunt porticuum5tignatisses,Supracs eas alia parastata pedit dece&oeto, lata binu,crassa pede, tua excipiunt ite trabes sustinentes canteritio porticu,quae sunt submissa infra testudine tecta, Reliqspatia inter parastata xcoluna' trabes, intercolunt luminibus sunt relicta Colii sunt in latitudine testudini cu angularib dextra ac sinistra, quaternae,in logitudine quae est foro pxima curis de angularabus octo, ex altera parte cu angularibus sex,Ideo , mediae duae in ea parte no sunt posiγ
104쪽
a basilica a uitruvio fas ctii colonia sanestri: qae nunc fanum diano satis a
tar ne pediant aspectu Pna aedis augusti,quaret in medio latere parietis basilicae collocata spectas mediusopo aede Iouis,Item tribunal e in ea aede hemicycli schematis,minore curuatura formatu,Eius aut hemicycli in Dote est interuallu pedit,qdragintas eX,itrorsus curuatura pedia ndecim,ut eos qui apud magistratus staret,negociates in basilica ne pedirent.
Supra colunas ex trib'tignis bipedalib'c5pactis trabes sui circa collocata eaeo ab tertiis colunis' lut in iteriori parte reuertunt ad antas, a pnao p currui,dextral, sinistra hemicyclii tangui,Supra trabes contra capitula ex fulmetis dispoliis pilae sui collocatae,altae pedibus tribus lata quoquo
105쪽
uersus quaternis,supra eas ex duobus tignis bipedal b trabes everganeas circa sui collocatae, bus insep transtricti capreolis cotra zophorosis an tas sarietesina collocata sustinet unu culme,petua basticae, alterum a medio supra pnauardis,Ita fastigio' duplex nata dispositio, extrinsecus tedii,& interioris altae testudinis,pstant spetie venusta,lte sublata epistyliorum ornameta, pluteo colunariiq; iuperioru distributio operosam de trahit molestia,sumptus 3 imminuit ex magna parte summa, Ipsa vero columnae in altitudine perpetua sub trabe testudinis perductae, magnificentiam impenis,& auctoritatem operi adaugere videntur. De aerario, carcere,&curia ordinandis Caput. ILAerariia,carcer, curia,foro sunt coivngeda sed ita uti magnitudo symmeγtriae eopsoro respodeat,maxime de curia imprimis est facted ad dignitatem municipii siue ciuitatis Et si quadrata erit,quatu habuerit latitudinis, dimidia addita c5stituatur altitudo in aut oblonga fuerit,longitudo&latitudo coponatur,xsumma coposita ei dimidia pars sub lacunariis altitudini detur,Praeterea pcingedi sunt parietes medii, coronis ex intestino opere,aut albario,ad dimidia parte altitudinis, Quae sino erunt,vox ibi disputantium elata in ab titudine intellectui non poterit esse audientibus, Cu au IemcOmnis praeclacti pietes erui, VOX abiis morata prius Q in aere elata dissi petur, auribus erit intellecta, De theatro.
um My constitu tum fuerit, tu deo rum immortalium
diebus festis ludorum spectationib' eligendus est locus theatroci saluberrimuS,Vti in primo libro de salubritati bus 1 moenium collocationibus e scriptum,Per ludOS.n.
a lamia b coronae ex intestino operetaut ab
106쪽
eum coniugibus &liberis,sedentes delectationibus detinentur,& corpo
rapropter uoluptatem Imota patentes habent venas,in quas insidunt au
rarum flatus.quis a regionibus palustribus aut aliis regionibus victos aduenient,nocentes spiritus corporibus infundent, Itaq; si curiosus eligetur locus theatro,vitabuntur victa,Etiat prouidendum est ne impetus habe/at a meridie, Sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curuatura neq; habens potestatem vagandi versando conferuescit,&cades adu rit eXcoquitiac liminuit e corporibus humores,Ideo maxime vitandae sit his rebus uitiosae regiones,& eligendae salubres,Fundamentorum autem si in montibus fuerit,facilior erit ratio,sed s1 necessitas coegerit in plano aut palustri loco ea constitui,solidationes substructione' ita erunt faciendar,
qu admodu de fundatioibus ardiu sacra in tertio libro e scriptu Insup fu damet lapideis domarmoreis copiis gradatioes ab substructo fieri debet,
Praecinctioes ad altitudines theatrophrata pie facienda videtur,neq; altiores,siquat pcinctionis itineris sit latitudo,Si n. excelsores fuerint, repet let celicient in superiore partem vocem,nec patientur in sedibus sumis, qsunt suprascinctiones,verborum casus certa significatione ad aures peruenire.Et ad summam ita est gubernandum,uti linea cum ad imum gradum& ad summu extenta fuerit,omnia cacumina graduum angulose tangat, ita uox non impedietur,Aditus complures Sosipatiosos oportet disponere nec coniunctos superiores inferioribus sed ex omnibus locis perpetuos,&directos sine inuersu ris faciendos,ut cum populus dimittitur de spectaculis,ne comprimatur,sed habeat exhibus locis exitus separatos sine impedi tione, Etiam diligeter est animaduertendumne sit locus surdus,sed ut Leo uox qclarissime vagari possit,Hoc vero fieri ita poterit,s loeus electus fuerit, ubi non impediatur resonantia,Vox autem est spiritus fluens E aeris ictu sensibilis auditui,Ea mouetur circulorum rotundatioibus infinitis uti si in stantem aquam lapide immista nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes centro qlatissime possint vagantes nis angustia loci in terpellauerit,aut aliqua offensio,quae non patitur designationes earum undarum ad exitus peruenire,Itaq; cum interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes,Eadem ratione vox ita ad circinium efficit motiones Sed in aqua circuli aequa planitie in latitudinem mouentur,vox Scin latitudinem progreditur, dc altitudinem gra datim scandit,Igitur ut in aqua undarum designationibus,ita in voce cuoffensio nulla primam terpellauerit,non disturbat secunda, nec insequentes,sed omnes sine resonantia perueniunt ad imorum 8 sumorum aures, Ergo veteres architecti natura vestigia persecuti indagationibus vocis scadentes theatrorum perfecerunt gradationes,&quaesiuerunt per canonica mathematicorum&muscam rationem,ut quaecunq; vox esset in scoena,
clarior et suavior ad spectatorum perueniret aures,Vti enim organa I aeneiS
107쪽
laminis aut corneis,dies,ad cordarum sonituum claritatem persciutur, se theatrorumper harmonicen adaugendam vocem ratiocinationes ab an liquis sunt constitutati
De harmonia. Caput, HIIL bl armonia autem est musca litteratura obscuras difficilis, maxime'dem
quibus graecae littera non sunt notae,quas volumus explicare,necesse Seti am graecis verbis uti, nonnulla eorum latinas non habent appellationes,
Itali ut potero) apertissime ex Aristoxeni scripturis iterpinabor, Mei' diagrama,subscribam,finitiones sonituum designabo, uti qui diligenti
us attenderit facilius percipere possit,Vox enim mutationibus cum flectitur,alias fit acuta,alias grauis,duobusq; modis mouetur,e quibus unus habet effectus continuatos alter distantes,Continua vox neq; in finitionibus consistit,neq; in loco ullo,efficiti terminationes non apparentes,interual la autem media patentia uti sermone cum dicimus,sol,luX,stos, noX, Nuc.n .nec via incipit,nec ubi desinit intelligitur,sed ne ex acuta facta est gra
Uis,nec ex graui acuta apparet auribus Per distantiam autem e contrario,
Namq; cum flectitur in mutatione vox,statuit se in alicuius sonitus finitio ne,deinde in alterius,& id ultro citroq; crebro faciendo incostans apparet sensibus,ut in cantionibus cum flectentes voces varietatem facimus moradulationis,Itaq; interuallis ea cum versatur,xunde initium fecit,& ubi desit,apparet in sonorum patentibus finitionibus,Mediana autem parentia 1 teruallis obscurantur,Genera vero modulationum subtria, Primum quod
graeci nominant αρμοῖίαν,Secundum , ωμα,Tertium, io τοῖο 3,Est auteharmonia modulatio ab arte concepta,& ea re catio eius maxime grauem
Megregiam habet auellaritate,Chroma subtili solertia ac crebritate modii lorum suauiorem habet delecstationem,Diatonon veros, naturalis est,facilior est interuallorum distantia,In his tribus generibus dissimiles sunt tetrachordorum dispositiones,q, harmonia tetrachordorum & tonos 3 dieses habet binas,Diesis autem est toni pars quarta,ita in hemitonio duae dies essent collocata Ghromati duo hemitonia in ordine sunt composta tertiutrium hemitoniorum est iteruallum,Diatoni duo sunt continuati toni, tertium hemitonium finit tetrachordi magnitudinem, Ita in tribus generi bus tetrachorda ex duobus tonis&hemitonio sunt peraequata, Sed pacti
separatim uniuscuiusq; generis finibus considerantur, dissimilem habet interuallorumἘsgnationeni,Igitur interualla tonorum lemitoniorum Stetrachordorum in voce diuisit natura,finiuitq; terminationes eoru me suris interuallorum quantitate,modisq; certis distantibus constituit quali tates,quibus etiam artifices qui organa fabricant ex natura constitutis ute do,comparant ad concentus conuenientes eorum persectiones, Sonitus qgraece ς orsi dicuntur,in uno quot genere sunt decem&octo e bus octo
108쪽
sunt in tribus generibus perpetui sanies,reliqui decem cum coiter ino
dulantur sunt vagantes,State autem sunt,qui inter mobiles iterpost co tinent tetrachordi coniunctionem,& e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes Appellantur autem sic,proslambanomenos,hypatet, y paton,hypatemeson,inese,netes nemenon, paramese, nerediezeugmeno, netehyperboleon, Obiles autem stant,qui in tetrachordo inter immotos dispositi in generibusvi locis loca mutant,Vocabula autem habent haec, Parhypatehypato,lichanoshypat5,parhypatem essen,lichanofineson, trites nemenO,paranetes nemenon, tritediezeugmenon, paranetediezeug menon tritehyperboleon paranete hyperboleon.Ei autem qui mouentur recipiunt virtutes alias,Interualla enim dc distantias habent crescentes, Ita
que parhypate quae in harmonia distat ab hypate dies in Chromate mutata habet hemitonium,in diatono vero tonum, Qui lichanos in harmonia dicitur ab hypate distat hemitonium,in chroma translatus progredit duo hemitonia,in diatono distat ab hypate tria hemitonia Ita decem sonitus ppter translationes in generibus efficiunt triplicem modii altionum variet talem etrachorda autem sunt quinqLprimum grauissimum quod graece dicitur υπαγῖ,Secundum medianum quod appellatur με os.Tert1u coniunctum,quod 'υῖε, o dicitur,quartum disiunctum qd i ευωωον nominatur,Quintum quod est acutiminum graece περρο λεον dicitur,Cocentus quos natura hominis modulari potest,graeceq; ορου diu dicuntur sunt sex,diatessaron,diapente,diapason, diapason cum diatessaron, diapa son cum diapente,disdiapason,Ideo*4 a numero nomina receperiant, lcum vox constiterit in una sonorum finitione,ab ea se issectens mutauerit& peruenerit in quartam terminationem,appellatur diatessaron an quinta diapente,in octauam diapason, in octauam&dimidiam diapasons diatessaron,in nonam&dimidiam diapason diapente,in quitanidecimam disdiapason,Non enim inter duo interualla cum chordarum sonitus aut voracis cantus factus fuerit,nec in tertia aut sexta aut septima possunt consona
tite fieri,Sed ut supra scriptum est diatessaros diapente ex ordine ad disdiapason conueniente ex natura vocis congruentis habent finitiones,& ei
concentUS procreantur e coniunctione sonituit,qui graece qorsi dicunt De theatri vasis Caput. V. ta ex his indagationibus mathematicis rationibus fiunt vasa aerea pro ratione magnitudinis theatri,eaq; ita fabricentur,ut cum tanguntur sonitu se cere possint inter se,diatest aron,diapente,ex ordine ad disdiapason, Postea inter sedes theatri constitutis cellis ratione musica ibi collocentur, ita uti nullum parietem tangant,circal habeant locum uacuum α summo a pite spatium,ponanturq; inversa,&habeant in parte qua spectat ad scena, luppositos cuneos ,ne minus altos semipede,contraq; eas cellas relinquans
109쪽
tur apertura inseriorum graduum cubilibus, ongae pedes duos alta semi/pede, Designationes autem earum quibus in locis constituantur sic explicetur,Si non erit ampla magnitudine theatrum,media altitudinis transuersa regio designetur,&in ea tredecim cella duodecim aequalibus interuallis distantes confornicentur,ut ea echea,quae suprascripta sunt ad netenhyper boleon sonantia,in cellis,quae sunt 1 cornibus extremis,utral parte prima collocentur,secunda ab extremis diatessaron ad neten diezeugmenon,ter tia diatessaron ad neten parameson,quarta diatessaron ad neten synemine non,quinta diatessaron ad meson sexta diatessaron ad hypatenmeson, in medio unum diatessaron ad hypatenhypaton,Ita hac ratiocinatione vox ab scena uti ab centro profusa se circumagens tactu feriens singuloru a
sortim caua, eXcirauerit auctam claritatem,&concentu conuenientem sibi
consonantiam,Sin autem amplior erit magnitudo theatri,tunc altitudo diuidatur in partes quatuor,uti tres efficiantur regiones cellarum transuersae designatae,Vna harmoniae,altera chromatos,tertiadiatoni Et ab imo quae erit prima,eaeX harmonia collocetur,ita uti in minore theatro supra scri
tum est In mediana autem parte prima,in extremis cornibus ad chromati cen hyperboleon habentia sonitum ponantur,in secundis ab his diatessa ron,ad chromaticen diezeugmenon,in tertiis diatessaron,ad chromaticensvnemenon, in quartis diatessaron ad chromaticenmeson,quintis diatessa ron ad chromaticenhypaton, sextis ad paramesen, lis 1 chromaticen hy perboleon,diapente,&ad chromaticenmeson,diatessaron ,habeant consonantiae comunitatem,In medio nihil est collocandum ideo Q sonituu nubia alia qualitas in chromatico genere symphoniae consonantia potest habere,In summa vero diuisiones regione cellarum, in cornibus primis ad diatonon hyperboleon,fabricata vasa sonitu ponantur, in secundis 1atesia ron ad diatonondiezeugmenon, terius diatessaron,ad diatono synemine non,quartis diatessaron,ad diatononmeson,quintis diatessaron, ad diato nonhypaton,sextis diatessaron,ad proslambanomeon, medio ad mesen,qdea ad proslambanomeon,diapason,&diatonon hypaton diapente habet symphoniarum comunitates.Haec autem siquis voluerit ad perfectu facile perducere animaduertat in extremo libro diagramma musica ratio ne delignatum,quod Aristoxenus magno vigore&1dustria generatim diuisis modulationibus constitutum reliquit,de quo siquis ratiocinationib' his attenderit,& ad naturam vocis ad audientium delectationes facibus valuerit theatrorum efficere perfectiones.
110쪽
Figura:cuius meminit auoctor. . tonuS. h. hemitoni
a. diatessarob. Diapente. c. Diapason. d. Diapason& diatessaroe diapaso de diapentes Disdiapa. son. noozooz Ooza CO POE