장음표시 사용
111쪽
Dicet aliqs sorte multa theatra Romae quotanis facta ee,net ulla rone haWresu in his fuisse Sed errauit in eo,' oia publica lignea theatra tabulati oeshnt coplures,quas neceue e sonare,Hoc vero licet aiaduertere et a cithare dis,qsuperiore tono clivolunt canere,aduertui se adscenae valvas,& Ita recipitit ab eay auxilio cosonalia vocis, aut ex solidis rebus theatra costi tuunt, idest ex structura ementose,lapide,marmore,. nare noepnt,tunc ex his hac rone sunt explicada,Sin aut qrit in quo theatro ea sint facta Ro/mar,no posSumus ostedere,sed ut Italia regionibus 4n plurib graecorum ciuitatibus, Etiamq; auctore habemus.L.Mumium,qui diruto theatro co rinthyo' eius aenea Roma deportauit,& de manubiis ad aedem luna dedi cauit,Multi etia solertes architecti,qui in oppidis no magnis theatra constituerunt,propter inopiam fictilibus dolus ita sonantibus electis,hac ratiocinatione compositis perfecerunt utilissimos effectus. De conformatione theatri facienda Caput. VLI psius aut theatri Oformatio sca facieda,vtigmagna futura esimetros imi, cetro medio collocato circumagatur linea rotundationis, in eaq; qtuor scribantur trigona paribus lateribus de interuallis, quae extrema linea circina/tionis tangant,quibus etiam in duodecim signorum coelestium descriptione astrologi ex musca conuenientia astrorum ratiocinantur.
b. ubi disimilgitur pscenti pulpitu ab orchestra reagionec Orchestra. d. proscenita ubi pulpitu
e. hos scenars cuneus spectans itinera
112쪽
a. cunet. h. orchestia; c. pulpitum. d. psentumle podium f. scenast scenae melhraε h. hospitalia. I. ualuae re, glaesi hospitaliorum ualuae. l. portic'post scenam m. Odeum.
Ex his trigonis cuius latus fuerit proximum scena ea regione qua praeci di curuaturam circinationis,ibi finiatur scena frons,&ab eo loco percei, trum parallelos linea ducat qua disiungat proscenti pulpitu&orchestne regione,Ita latius factu fuerit pulpitum,ci graeco',quod oes artifices in scenam dant opera,In orchestra aute senatorii sunt sedibus loca designata, dc eius pulpiti altitudo sit ne plus pedit quint,vtiri in orchestra sederint, speetare possint si iam agentiu gestus,Cune spectaculorum in theatro ita diuidant ut anguli trigonoR,qui currunt circumcuruatura circinationis,dirigant ascensus scalas' inter cuneos ad primam praecinctionem.
Supra aut alternis itineribus superiores cunei medii dirigant, Hi aute qui sunt in imo, dirigunt scalaria,erunt numero septem, reliqui quinq; sce nae designabunt c5positione,&unus medius c5tra se valvas regias habere debet, qui erui dextra ac sinistia ,hospitalium designabui copositionem,
113쪽
extremi duo spectabiit mera versuraru Gradus spectaculosv, ubi subselli coponant ne minus alti sint palmopede,ne plus pede, digitis sex Latitudines eorum ne plus pedes duos emis,ne minus pedes duo costituantur. Deiecto porticus theatri Caput. VILT ectum porticus,qdfutuR est in sum gradatione,cu scena altitudine libratum perfiiciat, Ideo , vox crescens aequaliter ad sumas gradationes,s te etiam perueniet,Namq; sino erit aequale,quo minus fuerit altum, vox pri piet ad eam altitudine,ad quam perueniet primo, orchestra inter gradus imos,qua diametron habuerit,eius sexta pars lumat, & in cornib circuladit', ad eius me surae perpendiculii inferiores sedes cidant , quae cisio fuerit,ibi costituant itinerum supcilia,ita ni satis altitudine habebui,eope conformationes,Scenae logitudo ad orchestra diametron duplex fieri de γbet,Podi altitudo ab libramento pulpiti cu corona &lysi, duodecima or chest diametri,Supra podium columna cti capituliss spiris alta quarta parte eius de diametri,Epistylia, ornamenta ea colunarii altitudinis qusta parte,Pluteu insupcum vnda&corona inferioris plutei dimidia parte, supra id pluteu columna quarta parte minore altitudine sint,c inferiores, Epistylias ornameta ea' coluna' quinta parte, Item si tertia piscenos futura erit,mediani plutei,sumusit dimidia parte, Collinae suma medianarum in altae sint,quarta parte Epistylia cum coronis earum colunarum,Item habeat altitudinis quinta parte,Nec in inhibus theatris symmetriae ad oesrones xei sectus possunt,ndere,sed oportet architectu aiaduertere bus pportioibus necesse sit sequi symmetria, qbus ronibus ad loci natuta, aut magnitudine opus debeat teperari,Sut eni res quas Min pusillos 1 magno theatro necesse e eade magnitudine fieri .ppter usu,ut gradus, diazomata,
pluteos,itinera,ascensus, pulpita,tribunalia, siqua alia itercurrunt,ex' bus necessitas cogit discedere ab symmetria,ne impediat usus.Non minus siqua exiguitas copia i marmoris, materiae, reliquaru* re , quae parantur in opere defuerint,paululu demere aut adiicere,dum id ne nimiu4pro besat Sed ii sensu no erit alienti,Hoc aute erat si architectus erit usu perit', Praetetea ingenio mobili solertiaq; no fuerit viduat', Ipse aut scenae fuas habeat rones explicatas,ita uti mediae valvae ornat' habeat aut e regiae, dex/ tra ac sinistra hospitalia, Secudu aut ea spatia ad ornatus coparata quarto ca graeci περιι η Ῥυς dicut ab eo,*machiae sutilis locis uersatiles tragonos habetes in singula tres sint species ornatio1s,ocii aut fabula mutationes sunt futurae,seu deORaduetus utonitribus repetinis,uersent,inutetq; speciem ornationis in frontes,Secundu ea loca versurae sunt,pcurietes,qua efficiunt una a foro altera a peregre aditus in scenanti
De tribus scenarum generibus Caput VIII.
Genera aut sunt scenasettaavnia qG dicit tragicti,alte', comicu,tertiu,satyricum,Ho aut ornatus subster se dissimiles disparic rone, e tragicae deων
114쪽
mant colunt,&fastigiis signis relici' regalibus rebus Comicae aut aedi scimp priuatoR4 meniano lint species pisci usi fenestris dispositos imi/tatio c5muniti dificio' ronibus,Satyricae vero ornant arboribus spei, cis motibus reliquis 3 agrestib'rebus,in topiarii operis specie deformatis, In graeco' theatris no Oia iis de ronibus sui facieda, q, primu in ima circinatioe,ut in latino trigonosequatuor,in eo Oratoptriti anguli circinat1ois lineam tangunt, Et cuius quadrati lat'est proximum scenae praeciditi curuatura circinationis,ea regione designat stitio proscenti, Mab ea regione ad extremam circinationem curuaturae parallelos linea designatur, in qua
115쪽
parallelos linea describit :&η secat circinationis lineas dextra ac sinistra in cornibus hemicycli cetra deugnant & circino collocato in dextra ab teruallo sinistro circvagit circinatio ad proscenti dextra partem tem centro collocato in siniuio cornu ab interuallo dextro circitagit ad proscenu sini stram parte,Ita tribus cetris hac descriptione,ampliore habet orchestram. graeci,& scena recemorem,minoret latitudine pulpitu,quod os s os ap/pellat,Ideoq; apud eos tragicivi comici actores in laena peragiat,Reli aute artifices suas, orchestra pitat amones, Itaq; ex eo scenici, thymelici gnece separatim notant, Eius logei altitudo no minus debet e pedu dece, no plus duodecim,Gradationes cata' inter cuneoso sedes cotra drato rum angulos dirigant ad prima scinctione,ab ea cinctione inter eas iterumedia dirigant kadsuma quoties pcingunt altero lato semp amplificat, Cum haec o1 sum cura solertiat explicata sint, tunc etia diligetius Eanii maduertendu ut sit electus locus,in quo leniter applicet se vox, neq; repulsa resiliens incertas auribus referat signincationes.
a. porticus theatrihi tune c. orchestra
116쪽
Sunt en 1 nonnulli loci naturaliter impedietes vocis motus,ut dissonantes
qui graece dicunt κατηχοὐ31τες,Circus nantes,qui apud eos nominantur, -περικκουῖτες Item resonantes,qui diar αντηχοὐῖτες,consonantes'; quos
appellat συνχρυντες,Dil sonantes sunt in quibus vox prima,cum est ela/ta in altitudine,Offensa superioribus solidis corporib', repulsaq; resilies in imu, opprimit insequetis vocis elatione,Circusonates aut ivt,in bus circuuagado coacta vox se solues in medio sine extremis casibus sonas, ibi extinguit 1certa verbo significatioe,Res nates vero,in bus cum solido tactu pcussa resiliat imagines exprimedo,nouissimos casus duplices faciut audi tu ,Ite os nates sut,in bus ab imis auxiliata uincremeto scades, ingreditur ad aures discreta verboseclaritate,Ita si in loco electione fuerit diliges animaduerso,emedatus erit,mdetia ad utilitate in theatris vocis etfectus, FormaW aut descriptioes iter se discriminibus his erunt notatae,utiquas ex quadratis designantur,graecorum,quae e paribus trigonorum lateribus, latinorum habeant usus,Ita his praescriptionibus qui voluerit uti, emendatas ficiet theatrorum perfectioneS. De porticibus post scenam Mambulationibus Caput. IX. ost scenam porticus sunt constituendae,uti cum hymbres repentini ludos interpellaverini,habeat populus,quo se recipiat ex theatro, Coragia da/xamentum habeant ad horum parandum,ut sunt porticus pompeianae, ite athenis porticus umenici,patrisq; liberi phanti,Et exeuntibus e theatro sinistra parte deum quod athenis pericles columnis lapideis disposu/it, nauiumq; malis et antenis e spoliis perscis pertexit,Idem autem et1a in cessem mithridatico bello rex ariobarzanes restituit,Zmyrnae strategeum Trallibus porticus ex utraq; parte ut scenae supra stadium caeteris' ciui talibus,quae diligentiores habuerunt a chitectos.C1rca theatra sunt porticus Mambulationes,qua videntur ita optere collocari,ut duplices sint habeantq; exteriores columnas dorica cum epistyliis &ornamentis ex ratione modulationis dorica perfectas batitudine autem earu ita oportere fi ri videntur,ut quanta altitudine columnae fuerint eXteriores,tantam lati tudinem habeant ab inferiore parte columna extremarum ad medias, &a medianis ad parietes,qui circuncludunt porticus ambulationes, media nae autem coluna quinta parte altiores sint, exteriores,Sed aut Ionico aut corinthio genere deforment Columnarum aut proportiones & symmeutriae non erunt 1sdem rationibus,quibus in aedibus sacris scripsi, Aliam ni in deorum templis debent habere grauitatem,aliam in porticibusvi caete/ris operibus subtilitate,Itac si dorici generis erunt columnae, dimetiant earum altitudines cu capitulis in partes quindecim,& ex eis partibu una costituatur,xfiat modulus ad cuius moduli rationemriis operis erit explicatio,& in imo columine crassitudo fiat duorum moduloR, Intercolunium
quinq; moduli dimidia parte,Altitudo collinaepneter capitulit quatit
117쪽
ordecim modulorum, Capituli altitudo moduli unius latitudo modii μlorum duorum xmoduli sexta partis, Caeter operis modulationes, uti mradibus sacris in libro quarto scriptum est,ita perficiatur,Sin au tem onicae columnae fient,scapus p te spiram, capitulit in octo partes dimidia di γuidatur,xe his una crassitudini columnae detur,Spira cum plintho dimidia crassitudine constituat Capituli ratio ita fiat,ut in tertio libro Hemo stratum, Sicorinthia erit,scapus, spira uti in ionica, Capitulti aut quem admodum in quarto libro est scriptu,ita habeat ratione,Stvlobatisq; adie/ctio,quae fit per scamillos impares,e descriptioe, qua supra scripta est in libro tertio,sumatur,Epistylia,coronae caeterat,ia,ad collinarum rationem ex scriptis voluminum superio explicentur
c uiridia Rhypaethraea imbulatiore
118쪽
Media vero spatia, quae erunt sub diuo inter porticus adornanda viridi bus videntur,st hypaethra ambulationes habent magna salubritate,Et primum oculorum, te viridibus subtilis&extenuatus aer propter morationem corporis influens perlimat speciem,&ita auferens ex oculis hunmorem crassum,aciem tenuem Sacutam speciem relinquit Praeterea cumeorpus motionibus in ambulatione calescat,humores ex membris aer exugendo imminuit plenitates, extenuatq; dissipando, quod plus inest, cicorpus potest sustinere.Hoc autem itiee ex eo licet animaduertere, 'sub tectis cum stat aquarum fontes,aut etiam sub terra palustris abundantia, ex his nullus surgit humor nebulosus,sed in apertis hypaethrisq; locis cusol oties vapore tangit mundum,ex humidis, abundantibus excitat hujmores,& etiam conglobatos 1 altitudinem tollit, Ergos ita uidetur, uti in hypaethris locis ab aere humores ex corporibus exugant molestiores,que admodu ex terra per nebulas videntur,non puto dubium esse quin amplissimas, ornatissimas sub diuo hypaetrisq; collocari oporteat in ciuitatibus ambulationes,ta aut uti sint semper siccaestion lutosa ,sic erit facienduim Fodiantis exinaniatur qaltissime,& dextra atq; sinistra structiles cloacae Dant,in 'a' parietibus qui ad ambulationem spectauerint,tubuli instrua tur inclinati fastigio in cloacis,H1 perfectis opleatur ea loca carbonibus, deinde insup sabulone ea ambulatioes sternatur,&exequentur, ita Ppter carbonum naturalem raritatem xtubuloru in cloacas instructionem, excipientur aquaru abundatiar,& ita siccae, sine humore perfectae fuerint ana bulationes,Praeterea in his operibus thesauri sunt ciuitatibus in necessariis rebus a maioribus costituti,In coclusonibus em reliqui oes faciliores sunt apparatus ci lignorum,Sal enim facile ante importatur, frumenta publice priuatimqr expeditius cogerunt xsidesnt holeribus carne seu leguminibus defenὰit, Aquar fossuris puteorum4 de coelo repetinis tempestatibus ex tegulis excipiunt De lignatione quae maxime necessaria est ad cibu ex coquedii,difficilis, molesta est apparatio, vi tarde coportat , plus co sumitur In eiusmodi teporibus tunc eae ambulationes aperiuntur,&men sura tributim singulis capiti b designant Ita duas res egregias hypaethrae ambulatioes praestant,vna in pace salubritatis,altera in bello salutis, Ergo his ronibus ambulationu explicationes no solum post scenam theatri,sed etia omniu deorum templis effecte,magnas ciuitatibus praestare poterunt utilitates,Quonia haec a nobis satis vident esse exposta,nunc insequentur balnearum dispositionum demonstrationes.
De balnearum dispositionibus&partibus Caput. X.
Primum eligendus locus est calidissimus,ldest, auersus a septemtrione,&aquilone,Ipsa autem caldaria tepidaria numen habeat ab occidente hy/berno,Sin aute natura loci impeaierit,ut1 4 meridie', maxime lepus a uadi a meridiano ad, esperum est constitutum,& item est animaduerten
119쪽
dum,ut caldaria muliebria virilial coniuncta, Min iisdem regionib' sint collocata,Sic enim efficietur,ut in vasaria ex hypocausto coisint usus eoru viris , Aliena supra hypocaustu tria sunt coponenda,vnu caldarium, alterum tepidarium,tertiu frigidarium,& ita collocanda,ut ex tepidario scaldarium,quantu quae caldae exierit,ifluat, De frigidario in tepidarium ad eudem modum,testudines ci alveoloue comuni hypocausi calefacient,
a frigidariub. tepidaria c. caldarium d hypocau
Suspensurae caldariorum ita sunt facienche, uti primum sesquipedalib te gulis solii sternatur inclinatu ad hypocausim,ut pila ii mittatur, non possit intro resistere sed rursus redeat ad furnium ipsa per se ita fiam facilius puagabitur sub suspensione supracs laterculis bessalibus pilastruantur ita dispositae uti bipedales tegub possint supra esse collocatae,Altitudine aute lae habeat ped7duoiv,eael struant argilla cu capillo subacta,supraq; collocetur tegulae bipedales,quae sustineant pauimentum,Cocamerationes vero si ex strumara factae fuerint,erunt utiliores, S aute contignationes su rint,figlinu opus subiiciatur,sed hoc ita erit fac1edu,Regulae ferreae aut ar cus fiant, Runcinis ferreis ad contignatione suspendatur creberrimis,
eael regulae siue arcus ita disponantur,ut tegule sine marginibus sedere in
120쪽
duabus inuehil possint,& ita totae cocamerationes inferro nitetes sint perfectae,earui camerarii superiora coagmenta ex argilla cu capillo subactatiniantur anferior aut pars,qua ad pauimentum spectat,primu testa cum calce trullusset deinde opere albario siue tectorio poliat eae camerae in caldariis si duplices facta fuerint,meliore habebunt usum, Non enia vapore hu inor corrupere poterit materie contignationis,sed inter duas cameras,augabitur,Magnitudines aut balnearum vident fieri pro copia hominia, Sint aute ita c5postae, Quanta longitudo fuerit,tertia dempta latitudo fit,pter schola labri&aluei,Labruvlici sub lumine faciendu videt, ne stantes cir cum,suis umbris obscurent lucem,Scholas aute labroseita fieri oportet spatiosasAt cum priores occupauerint loca,circuspectantes reliqui restes, re possint, Alvei aut latitudo inter parietem & pluteu ne minus sit pedes se nos,ut gradus inferior inde auferata puluinus duos pedes,Laconicum sudationes sunt coiiangendae tepidario,eael statae fuerint, tanta altitudine habeant ad ima curuaturam hemispherit,mediti numen in hemispherio relinq uat ex eoq; clypeu meum catenis pendeat,per cuius reductiones, demissiones ficietur sudatiois temperatura,ipsumi ad circinu fieri opor tere videtur,ut aequaliter a medio,flammae vaporis civis per curuaturae ro
De palestrarum aedificationes xystis Caput. XLunc mihi uidetur tam&s non sint italica consuetudinis palestraru aedificationes tradere explicatae,& queadmodum apud graecos constituant mostrare,Constituuntur aute in tribus porticibus exedra spatiose habetes s
des,in quib' philosophi, rhetores, reliquit qui studiis delectant sedentes disputare possint In palestris peristylia quadrata siue oblonga ita sunt Lycienda,ut duo stadiorum habeant ambulationis circuitionem,qd graeci vocat λιθωλον, ex quibus tres porticus simplices disponantur, quarta Mad meridianas regiones est conuersa,duplet,uti cum tempestates ventosae sunt,non possit aspergo in interiorem partem peruenire,In duplici autem porticu collocentur haec membra,Ephoebeum in medi, hoc aut est exeradra amplissima cum sedibus,qua tertia parte longior sit itata sub dextro coriceum,deinde proxime conisterium,a conisterio in versura porticus frigida lauatio,qua graeci λου os vocitant,ad sinistram ephoebei elaeothesu, proxime aute elaeothesium,frigidarium,ab eoq; iter in propnigeu in versura porticus,proxime aute introrsus regione frigidarii collocetur cocamorata sudatio,longitudine duplex,qlatitudine,qhabeat in uersuris ex una
parte laconicum ad eundem moduluti supra scriptum est ycopositureLExaduerso laconici,caldam lauatione .palestra peristylia queadmodum supra scriptum est ita debent e perfecte distributa,Extra autem disponatur porticus res,vna experistylio exeuntibus,duae dextra atq; sinistra stadia/rae,Ex quibus una quae spectauerit ad septentrione, perficiatur duplex infl