장음표시 사용
121쪽
plissima latitudine,altera simplex ita facta uti inparetibus,quae fuerint iraca parietes , quae erui ad colunas,margines habeat ut semitas,no min e dum denu,mediu ,excavatu,ut gradus bini lint 1 descesu ses pedali a marginibus ad planitie Quae planities sit ne minus lata pedsi duodecim,Ita ut vestiti ambulauerint circuis marginibus,no pedient ab cunctis se exerce tibiis,Haec aut porticus υ Ξος apud graecos vocitat,q athletae hyberna tepora in tectis stadiis exercent Faciunda aut xysta sic vident ut sint inter duas porticus sylvar aut platanones,&in his,ficiant iter arbores ambulatio nes ibiq; ex opere signino stati oes,Proxime aut xystua duplice porticu designent hypet ambulatiOes,qs graeci sui si ita, .ς,nostri Xysta appellat,in quasi hyeme ex xysto sereno coelo athleta prodeunte exercentur, Post xystum autem stadium ita figuratum ut possint hominum copiae culaxameto athletas certantes spectare,Quae in moenibus necessaria uideban tu esse,ut apte disponantur,perscripsi
a epheboerub coriceum. c. conisterit'. d. frigida labuatio. e. elaeothesias frigidarius g propnigeuii cocamerata sudatio. i. laconicum k calida labouatio. l. portic' diris pia stadiata uersus septe- trionem. m. porticus
simplex stadiata uersus meridiemn. xystimo portic experistylio exoeuntibus. p. viridaria q. introit' ad uiridaria. r. platanois
nes seu siluae s. statio quae exqtuor partibus hetambulati oesris graeci padro. midas dicur.
122쪽
De portubus&stimeturis in aqua faciendis Caput. XII. e oportunitate aut portuu non est termittendit, sed bus ronibus tueantur naues in his ab tepestatibus expl1candu,Hi aut naturaliter si sint positi, habeatq; acroteria siue promotoria icurretia,ex bus itrorsus curuaturae sue versurae e loci natura fuerint 5formatae,maximas utilitates videntur habere,Circitem porticus sue naualia sui facieda,sive ex porticib adit ad emporia, turres' ex utraq; parte collocandae,ex bus catena traduci, machinas possint,Sin aut no naturale locu neq; idoneu ad tuendas ab tepestatibus naues habuerimus,lta vide ee faciendit,ut si nullu flume his locis inpedierit,Sed erit ex una parte statio,tuc ex altera parte structuris sue aggratibus expediantur progresius, Mita oformanda portula coclutiones Ea aut structu quae in aqua ut futurae,vident sicee faciendae uti portet puluis a regionibus,q siit a cumis cotinuatae ad ymontortu minerua ni sceat uti in mortario duo ad unu respondeat,Deinde tunc in eo loco,qde finitus erit,arca stipitibus robusteis de catenis inclusa in aqua demittendae distinendaeq; firmiter,Deinde inter eas ex transtillis inferior pars sub aqua exequandas purga da,& emetis ex mortatio materia mixta queadmo
dii supra scriptite ibi cogeredii donicu copleat structura spatiu,qd fuerit iter arcaS,Hoc aut munia natu rate lint ea loca,quae suprascripta sunt.
a carea stipuribus robus steis 3 cate nis inclusa.
123쪽
sin aut propter fiuctus aut impetus aperti pelagi destinatae arciem potu rint cotineri,tuc ab ipsa terra siue crepidine puluinus tu missime struatur, Isq; puluinus exaequata struat planitie minus,idimidie partis ,reliquu,qae est yxime littus,proclinatu latus habeat,Deide ad ipsam aqua datera puluino circiter sesquipedales margines struant aequilibres ei planitiae, quae supra scripta ,Tu proclinatio ea impleat arena, exaequet cum margine &planitia puluini,Deinde insep eam exaequationem pila qmagna costituta
fuerit,ibi struat eaq;,cum erit extructa relinquat ne inmus qua duo me ses, ut siccescat,Tunc autem succidatur margo,quae sustinet arena, Ita re na fluctibus subruta efficiet in mare pilla praecipitationem.
b. puluinus e sesquipedalis margoa
Hac rone.quotienscum opus fuerit,in aqua poterit esse pgressus, In quib' aut locis puluis no nascit his ronibus erit faciendum,ut arca duplices re latis tabulis &cathenis colligata in eo loco qui finitus erit costituane,&iter destinatas creta meronibus ex tua palustri factis calcet ,Cu ita bene calcatum & densissime fuerit, tunc cocleis, rotis,tympanis collocatis,locus qui in ea septione finitus fuerit,exinaniatur siccetur , xibi inter septiones
124쪽
fundamenta diatur,si terrena erunt,usq; ad solidum crassiores murus, qui supra futurus erit,exinaniatur,sicceturq;s tunc structura ex cementis calces arena compleatur,Sin aut mollis locus erit,palis ustilatis alneis aut oleagineis aut robusteis 5figatur,xcarbonibus compleatur,quemadmodum in theatrorum Sinurifundationibus est scriptum. Deinde tunc quadrato saxo murus ducatur iuncturis qlongissimis uti maxime medii lapides coagmentis contineaturaunc qui locus erit inter murum,ruderatione siue structura compleatur Ita erit uti possit turris insuperaediricari,His perfectis,naualiorum ea erit ratio,ut constituantur spectantia maxime ad septentrio nem, nam meridianae regiones propter aestus cari em,tineam,teredineS,reliquaque bestiarum nocentium genera procreant,
alendoq; conseruant eaq; aedificia minime sunt materianda propter incen dia,De magn itudinibus autem finitio nulla debet si e Sed faciunda ad majXimum nauium modum,utissimaiores naues subductae fuerini,habeant cum laxamento ibi collocationem,Quae necessaria ad utilitatem in ciuitatibus publicorum locorum succurrere mihi potuerunt,quemadmodum costituantur xperficiantur in hoc volumine scrips,Privatorum autem aedificiorum utilitates&eo symmetrias insequenti volumine rocinabor.
125쪽
M VITRUVII DE AROHITECTURA LIBER SEXI VS.
RISTIPPUS philosophus socraticus, naufra
gio cum eiectus ad rhodiensium littus animaduer tisset geometrica schemata descripta exclamauisse ad comites ita dicitur, Bene speremus,Hominum
enim vestigia uideo, statim et oppidum rhoduna contedit, & recta gynanasium deuenit ibit de philosophia disputans muneribus est donatus,vi non
tantum se ornaret,sed etiam eis, qui una fuerant,vestitu caetera, quae Op' essent ad victum praestaret Cum autem eius comites in patriam reuerti VO luissent,interrogarentq; eum quidnam vellet domum renunciari,Tunc ita
mandauit dicere,eiusmodi possessiones, viatica liberis oportere parari, quae etiam e naufragio una possent natare,Namq; ea vera prassidia sunt vi ra quibus et fortuna tempestas iniqua neq; publicaru rerum mutatio, necti belli vastatio potest nocere,Non minus eam sententiam augedo theo phrastus hortando,dodio potius esses pecuniae confideles,ita ponit, Do ctuna ex omnibus solum,neq; in alienis locis peregrinum,neq; amissis familiaribusvi necessariis 1opem amicorum,sed in omni ciuitate ee ciuem diffficiles a fortuna sine timore posse despicere casus, At qui no docta inarum, sed felicitatis praesidiis putaret se esse vallatum,labidis itineribu vadetem,
non stabili sed infirma conflictari vita, Epicurus vero non dissimiliter ait, Palica sapientibus fortunam tribuere,quae autem maxima 6 necessaria sutantini men iiii cogitationibus gubernari,Haec italae plures philosophi di/Xerunt,non minus etiam poetae,qui antiquas comedias g ce scripserunt, ct easdem sententias versibus in scena pronunciauerunt,ut euchrates,ChionideS,aristophanes,maxime etiam cum his alexis,qui athenienses ait ideo Oportere laudari,st omnium graecorum leges cogunt parentes ali a liberis, atheniensium non omnes nisi eos,qui liberos artibus erudissent,omnia.n. munera fortuna cum dantur,ab ea facillime adinautur,disciplinae vero co
iunctae cum animis nullo tempore deficiunt,sed permanent stabiliter adsumum eXltum vitae, Itaq; ego maximas infinitasq; paretibus ago atq; habeo gratias,l athen1ensium legem probantes me arte erudiendum curauertit, ea,quae non potest esse probata sine literatura encyclioq; doctrinarii omnium disciplina,Cum ergo & parentum cura praeceptorum doctrinis auctas haberem copias disciplinarum philologis,&philotechnis rebus commentariorumq; scripturis me delectans,eas possessiones animo paraui en
bus haec est fructuum summa, nullam plus habendi necessitatem eamque
126쪽
esse proprietatem diuitiarum maxime,nihil desiderare,sed forte non nub li haec leuia iudicantes putant eos esse tantum sapientes,qui pecunia subco pios,Ita plerit ad id propositum contendetes,audati adhibita cum di uitiis etiam noticiam sunt consecuti,Ego autem Caesar non ad pecunia p, radam ex arte dedi studium, sed potius tenuitatem cum bona fama citabudantiam cum infamia sequendam probaui,ideo noticies parum eadiecu ta sed tamen his uoluminib' aeditis ut spero posteris etia ero notus,Ne est miradum, quid ita pluribus sim ignotus, teri architecti roganto ambiunt,ut architectentur,mihi autem a praeceptoribus est traditum, rog, tum non rogantem oportere suscipere curam, quod ingenuus color ino uel pudore,petendo rem suspiciosam,Nam beneficium dantes non acci pientes ambititur, Quid enim putemus suspicari,qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos comittere gratiae petentis,niri quod praedae compendii eius causa iudicet faciendum Ital maiores primum a genere proba tis,opera tradebant architectis,Deinde querebant si honeste essent educati,
uagenuo pudori, non audacia protervitatis committendum iudicantes, Ipsi autem artifices non erudiebant nisi suos liberos aut cognatos,& eos vij ros bonos instituebant,quibus tantarum rerum fidei,pecunia une dubitastione permitterentur,Cum autem animaduerto ab maoctisvi imperitis tata disciplinae magnitudinem iactari,& ab his qui non modo architecturae, sed omnino ne fabrica quidem notitiam habent,non possum non laudare patresfamilias eos,qui litteratu fiducia confirmati per se adificantes, ita iudicant,si imperitis sit committendum,ipsos potius digniores est ad suγam voluntatem quam ad alienam pecunia consumere summam, Itaq; ne mo artem ullam aliam conatur domi facere,ut sutrinam,vel fullonica. aut ex Carteris quae sunt faciliores,nisi architecti tiram,ideo quod qui profiten tur non arte era,sed falso nominantur architecti,Quas obres corpus architecturae, rationes' eius putaui diligentissime conscribedas,opinans id munus omnibus gentibus,non ingratum futurum,Igitur quoniam in quinto de oportunitate communium Operum perscripsi,in hoc volumine priuastoruma dificiorum ratiocinationesvi comesus symmetriarum explicabo.
De diuersis regionum qualitatibus & varus coeli aspectib , secundum quo sunt aedificia disponenda Caput. I.
blaec autem ita erunt recte disposta,si primo animaduersum fuerit, Quibus regionibus aut quibus inclinationibus mundi constituantur,Namq; alitera gypto,aliter hispania,non eodem modo ponto,dissimiter Romae,ite cauteris terrarum & regionum proprietatibus oportere videntur constitui genera aedificiorum,quod alia parte solis cursu praemitur tellus,alia longe ab eo distat,alia per medium temperatur agitur uti constitutio mundi ad te,
rae jacium iclinatione signiferi circuli,&solis cursu disparibus qualitatu
127쪽
bus naturaliter eli collocata,ad eundem modum etiam ad regionii rati oes coelii varietates,uidentur aedinciorum debere dirigi collocationes, Subseptetrione aedificia testudinatas maxime conclusa donon patentia sed conuersa ad calidas partes oportere fieri videntur,Cotra autem sub impetu solis,meridianis regionibus quod praemuntur a calore, patentiora ouersa ad septentrionem&aquilonem sunt facitida,ita quod ultro natura laedit, arte erit emendandum,Item reliquis regionibus ad eundem modum tem perari quemadmodum coelum est ad inclinationem mundi collocatu Haec autem ex natura rerum sunt animaduertendas consideranda, atq; etia ex membris corporibusq; gentium obseruanda Nac sol quibus locis medio/criter profundit vapores,in his conseruat corpora temperata, lueqa proxime currendo deflagrat,eripit exugendo temperaturam humoris, Contra uero refrigeratis regionibus, quod absunt a meridie l5ge non exhauritura caloribus humor,sed ex coelo rosidus aer in corpora fundens humorem, efficit ampliores corporaturas,vocis a sonitus grauiores,Ex eo quoq; sub septentrionibus nutriuntur gentes immanibus corporibus,candidis colo ribus,directo capillos rufo,oculis aestis,sanguine multo,quoniam ab humoris plenitate coeliq; refrigerationibus sunt conformati, ili autem sunt proximi ad axem meridianum subiectit solis cursu breuioribus corpori bus,colore fusco,crispo capillo,oculis nigris,cruribus inualidis sanguine exiguo,solis impetu perfici tantur,Itacpetiam propter sanguinis exiguita tem timidiores lunt ferro resistere,sed ardores ac febres sulferunt sine timore Quod nutrita sunt eorum membra cum feruorediat corpora quaena scuntur sub septentrione a febri sunt timidioras imbecilla, Sanguinis aut abundantia,ferro resistunt sine timore,Non minus sonus uocis in generi bus gentium dispares & uarias habet qualitates,ideo quod terminatio orientis occidentis circa terrae librationem, Qua diuiditur pars superior dos ferior mundi habere uidetur libratam naturali modo circuitionem Qua etiam mathematici orizonta dicuntagitur quoniam id habemus certu animo sustinentes, labro quod est in regione septentrionali linea traiecta, ad id quod est super meridianum axem,ab eoq; alteram obliquam in altitudinem ad summum cardinem,qui est post: stellas septentrionum,sine dubitatione animaduertemus ex eo esse schema trigoni mundo, uti organi qua
128쪽
a. Schematrigoni mundit uti organit quam sambucen graecidi
Itaq; quod est jacium proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus,sub eo loco quae sunt nationes,propter breuitate altitudinis ad mudum,sonitum uocis faciut tenuem &acut1mmum,uti in organo chorda, quae est proXima angulo.Secundum eam autem reliquae ad media graecia remissionis emciunt in nationibus sonorum scansiones Atem a medio in ordinem crescendo ad extremos septentriones sub altitudine coeli nationum spiritus sonitib'grauioribus ab natura rerum exprimuntur ta uidetur mudi conceptio tota propter inclinationem consonantissime per solis tempe raturam ad harmoniam esse compolita gitur quae nationes sunt inter axis meridian cardinem xleptentrionalis medio positae, ut in diagrammate
musico medianae vocis habent sonitum in sermone, quaeq; prograedientibus ad septentrionem sunt nationes,quod altiores habent distantias ad mudum, iritus vocis habetes humore repletos ad hypatos&proslambanomenos a natura rerum sonitu grauiore coguntur,ut eadem ratione medio progredientibus ad meridiem gentes,paranetarum acutissimam sonitu vocis perficiunt tenuitatem,Hoc autem verum ese ex humidis nature locis, grauiora fieri,& ex feruidis acutiora,licet ta experiedo animaduertere,Ca lices duo in una fornace aeque cocti a quoq; podere, ad crepitumq; via sis nitu sumatur, ex his unus in aquam demittatur, postea ex aqua eXimatur, tunc utraq; tangantur,Cum enim ita factum fuerit, largiter tereo Ioni
129쪽
tu discrepabit,aequo pondere non poterunt esse, Ita & hominu corpora
uno genere figurationis,& una mundi coniunctione cocepta, alia propter regionis ardorem acutum spiritum aeris exprimunt taetri,alia propter humoris abundantiam grauissimas effundunt sonorum qualitates,Item pro
pter tenuitatem coeli,meridiane nationes ex acuto feruore,mente expedi
lius celeriusq; mouentur ad consiliorum cogitationes,Septe trionales autegentes infusae crassitudine coeli propter obstantiam aeris humore refrige ratae,stupente habent mentes,Hoc autem ita esse a serpentibus licet aspice re, qua per calorem cum exhaustam habent humoris refrigeratione, tunc acerrime mouentur,per brumalia autem hyberna tepora mutatione coeli refrigeratae,imota sunt stupore,ita non est mirandum si acutiores efficit
calidus aer hominum mentes,refrigeratus autem contra tardiores, Cusint
autem meridianae nationes animis acutissimis infinita solertia consiliorii, 11mul ad fortitudinem ingrediuntur,ibi succubunt, quod habent exuctas ab sole animorum virtutes,Qui vero refrigeratis nascuntur regionibus ad armorum vehementiam paratiores sunt magni' viribus ruunt sine timore,sed tarditate animi sine considerantia irruentes,sine solertia suis consiliis refringuntur,Cum ergo ab natura rerum haec ita sint in mundo collocata, ut omnes nationes imoderatis mixtionibus sint disparatae,placuit ut ter spacia totius orbis terrarum regionum medio naudi populus Romanus possideret fines,Naq; temperatissima ad utranc partem, corporum me bris,animorumc vigoribus,pro fortitudine sunt in Italia gentes, Quead modum enim iovis stella,inter martis feruentissimanis saturni frigidissi mam media currens temperatur,eadem ratione Italia inter septetrionalem meridianamq; ab utraq; parte mixtioibus temperatas Minuictas habet laudes tal consiliis refringit barbarorum vires,sorti manu meridianoru co gitationes,Ita diuina mens ciuitatem populi Romani egregia temperatai regione collocauit,uti orbis terrarum imperio potiretur, Quod si itae uti dissimiles regiones ab inclinationibus coeli,variis generibus sint compar, tae,5cit etiam naturae gentium disparibus animis, corporum figuris,qli talibus cinascerent non dubitamus aedificiorum quoq; rationes ad natio
num gentiumq; proprietates apte distribui debere,cum habeamus ab ipsa
rerum natura solertem&expeditam monstrationem Quoad potui sun miratione proprietates locorum ab natura rerum dispositas animaduertere,exposui, quemadmodum ad solis cursum,& inclinationes coeli oporteat ad gentium figuras constituere aedificiorum qualitates dixi ataq; nunc singulorum generum in aedificiis comesus symmetriarum,& uniuersos, &separatos breuiter explicabo. De aedificiorum priuatorum proportionibus&mesuris Cap. II. ulla architecto maior cura esse debet,nisi ut proportioibus ratae partis habeant aedificia rationum exactiones,Cum ergo constituta symmetriariira
130쪽
tio fuerit ex commensus ratiocinationibus explicati,tunc etia acuminis est proprium prouidere ad naturam loci,aut usum,aut specie,s detractioni bus vel adiectionibus temperatura efficere,ut cum se symmetria sit detractum aut adiectum,id videatur recte esse formatum scut in aspeetu nihil
desderetur,Alia enim ad manu speties esse uidetur alia in excelso,non eadein conclusis dissimilis in aperto,inquibus magni iuditii est opera quid tandem faciendum sit,Non enim veros videtur habere visus effect us,sed falli
tur saepe ab eius iudicio mens,Queadmodum etiam in scenis pictis uiden tur columnarum proiecturae mutilorum ecphorae,signorum figura ,Pini nentes,cum sit tabula sine dubio ad regulam plana Similiter in nauibus remi,cum sint sub aqua directi tamen oculis infracti uidetur,& quatenus eorum partes tangunt summam planitiem liquoris apparent uti sunt dire cti Cum vero sub aqua sunt demisis,per natura perlucida raritatem, remittunt enatantes ab suis corporibus fluentes imagines ad summam aquae planitiem atq; ibi comotae efficere videntur infractum remorum oculis aspe/ctum,Hoc autem,sue simulachrorum impulsu,seu radiorum ex oculis es
fusionibus uti phisicis placet videamus utraq; ratione,videlitrita esse,Vti falsa iuditi oculorum habeat aspectus Cum ergo quae sunt vera falsa uideantur,& nonnulla aliter sunt oculis probentur non puto oportere ee dubium,quin ad locorum naturas aut necessitates,detractiones,aut adiectio nes fieri debeant sed ita ut nihil in his operibus desideretur,Haec aut etiaingeniorum acuminibus,non solum doetrinis efficiuntur, Igitur statuen
da est primum ratio symmetriarum a qua sumatur sine dubitatione comatatio,Deinde explicetur operis futuris locorum imum spatium longitu/diniso latitudinis,cuius cum semel fuerit costituta magnitudo, Sequatur eam proportionis ad decorem apparatio,vti non sit considerantibus aspe ctus eurythmiae dubius de qua quibus rationibus efficiatur est mihi pro nunciandum,Primumq; de cauis aedium uti fieri debeant,dicam. De cauis aedium. Caput. III
aua aedium quin generibus sunt distincta quorum ita figurae nominantu Tuscanicum,corinthium,tetrastylon,displuviatum,testudinatu, Tu
scanica sunt,in quibus trabes in atrii latitudine traiecta habeant interpensi v xcolliquias,ab angulis parietum ad angulos tignorum intercurretes , Item asseribus stillicidiorum in medium compluvium deiectus.