장음표시 사용
401쪽
DE REB. VNO DEC. XI. L. II. 311
ue iii itinere ab hostibus indicium adventus nostrorum acciperetur, ac re cognita omnia conatus in irritum cederet
De acie Christianoram in rediptione Iourinensi ob
Traductis Danubio copiis Comes Schwargenburgicus hanc rationem ordinandi exercitus inivit, ac ut a diversae nationis militibus, qui aderant, intelligi posset, scripto latine promulgato, ita singulis ac universia alationem assignavit irimum omnium ubi ad moenia urbis perveniretur, Gempius abacur cum sua centuria frontem tenere, ac instrumentum illud ligneum, cui nomen est petarda cancellis portae applicare ac citra moram inflammare debuit Cancellis disiectis, aedilis amaratus cum sua cohorte grandem petardam portae ipsi admovebit, et validissimo impetu imprimet. Eo facto, portisque disruptis, abacurtius cum
sua centuria consestim irruet, fortissimeque instabit donec ad ulteriorem portarum partem perrumpat, obviisque hostibus acerrime obsistat. Iulus centuriae vestigiis vicegeneralis oberburgius , cum quatuor cohortibus Vallonum et Gallorum insistet, ita aba- curti ulterius progresso berburgius animose sequatur, coniunctisque Viribus ad omnes locorum occasiones intenti alteram quoque plateam, quae forum a dextra parte respicit, velociter occupent Oberburgica cohortes aequantur aliae duae Gallorum turmae, Vallanum duae, qui ut primum portam pervase-
402쪽
312 IO. DECI BAROUrint, dextram petent, et plateam, quae primum Oecnrrit, ac forum Versus porrigitur, occupabunt, occupa
tamque tuebuntur, summoque conatu id dabunt operae, ut foro potiantur, et proximos quosque Vicos atque angiportus, in quos inciderint, obtineant. Dehinc totus Ungarorum peditatus a dextera sinistraque parte, quam potest celerrime, omni contentione Vallum petet, ac in id summa ope nitetur, ut inprimis rigaricum et Caesareum, quae duo cornua Albaeregali sunt opposita, obtineant, ac ita totum Vallum in suam potestatem redigat. Ungaros excipiet Donaope cohors Italica, quae similiter ut Ungari Vallum capessent, ac Ungaris subsidium ferent, continuatisque viribus toto vallo potientur. Os sequetur cohors de Strasoldo, qui ut primum cum suis portam transierit, proxime ad laevam pedem figet, nec inde quoquam nisi iussus recedet. Tandem cum universo Gallorum Vallonumque exercitu residuo peditatuque Germanico Comes ipse SchWargenburgicus ingredietur, et recta in larem contendet, ut inde laborantibus in omnes partes, ubi necesse fuerit, opem serat. Comitis agmen excipiet Gallica cohors equitum on de Huyn, qui cito cursu ad forum contendet, illudque conserta manu Barbaris extorquere conabitur. Hos Dominus de Vertein cum sua compania sequetur, qui relicta porta proximum spatium inter domos et vallum occupabit, et ad Danubium usque, nisi pugnae necessitas impedierit, procedet, ac in hoc incumbet, ne Barbarus in ulla civitatis parte sese colligat, copiasque suas conglobet. Nicolausialfius cum ungarico equitatu, et tribus turmis cataphractorum, in campo ad utriusque fortunae eVentum, extra portas urbis consistet, et advigilabit, ne vel urbani urcae erumpant atque evadant, vel finitimi
403쪽
DE REB. VNG. DEC. XI. L. V. 313
suppetias laborantibus ex improvis apportent. Currus itidem ad portas in campo consistent cum equitatu, nec inde quoquam citra mandatum recedent.
Acie in hunc modum exstructa seVerissime ComegSchwargenburgicus toti exercitui committit, ut simulaccopiae in Totensium agro conVenerint, Suum quisque ordinem sibi praescriptum tueatur, nec ante Victoriam praedis rapiendis sub praesentissim capitis periculo inhiet. Quibus promulgatis iter confestim laetis auspiciis ineunt, et ad fluvium Socolsa perveniunt. Eo navibus, loco pontis strato copias traducunt, et hora circiter nona serae iam noctis, alium itidem fluvium transeunt, ibique noctem traducunt. Sequenti die qui XXVIII mensis Martii fuit, summo mane circiter horam sextam ad milliare progressi ad dextram se convertunt Nemetinum versus, et in vallem descendentes eam totam diem ad quartam usque horam Vespertinam, quam potuit occultissime transigunt. Tum tandem Comes SchWargenburgicus praefectos singularum nationum ad se venire iubet, illisque propositum suum aperit, mappamque, in qua situs Iaurini ad amussim delineatus exstabat, diligentissime demonstrat, et quem quisque locum occupare tuerique debeat, severe eis inculcat. His commissis iter ineunt, et secunda noctis hora in eum locum perVeniunt, ubi proximo anno castra posita fuerant. Ibi toto exercitu ea, quam supra descripsimus, ratione, instructo, Comiteque mehWargenburgico, cum suis
404쪽
peditibus strenue per paludinosa quoque loca progrediente ad montem Racgenberg appulerunt ibi rursus ordinibus omnibus diligenter dispositis, atque ut tam equites, quam pedites locum suum tueantur amice admonitia, quanta possunt taciturnitate, quum circiter centum passus ponti appropinquassent, consistunt. Ecce autem, quum totam eam noctem luna obscuris nubibus obtecta latuisset, subito tam clare emicuit, ut omnes ad unum iupraesentissima formidine fuerint correpti, ne excubitores Turcies fraudem subolfacerent, nec tam animosi conatus e superiori loco a vigilibus deprehenderentur. Ρroinde universos confestim SchWargenburgicus atqueFalsus ad piam pro felici itineris successu precationem hortati fuere. Quod cum factum fuisset, subito caligo demsa ita lunam coelumque universum contexit, ac tenebris involuit, ut omnem arcis custodibus rerum, quae infra gererentur, prospectum adimeret. Qua re visa tacitas Deo universi gratias agunt, tenebrisque tecti ponticulum ad traiectionem fossae iam antea comparatum expediunt, eoque fossam transgressi, petardam cancellis portarum applicant, atque inflammant. Ita cancellis portarum disiectis, grandiorem petardam portae admovent, ac ingenti cum sonitu explodunt. Quo facto portis omnibus momento temporis prorsus disiectis V acurtius irrumpit, eumque ceterae cohorte Ordine citra omnem tergiversationem atque moram subsequuntur Barbari qui in excubiis erant tacita nostrorum sugurra, tantique numeri hominum mussitationes
inaudiverant, praemissi enim erant aliqui linguae surcicae periti, qui commeatum affore dicerent, seque simul sponsam filii Aronis Agae Budensis secum abducturos commemorarent. Sed velocitate nostrorum praeventi rem ceteris significare non potuerant. Nam
405쪽
DE REB. VNG. DEC. XI. L. II. 315
eos dies pro festis habuerant, omnique commessationum et tripudiorum laetitiaeque genere transegerunt. Eo factum est, ut Barbarorum plerique somno vinoque Sepulti, vix crapulam excutere potuerint Coierant tamen
agminatim non pauci, ac ingenti cum eiulatu atque clamore instar Polyphemi ceteros Cyclopes ad arma
horrendum in modum inclamare coeperunt Dormierat tunc Argianus Bassa gravem Veternum, et cum UXO- rem e nobili Ungarorum stirpe procreatam secum haberet, vino Venereque solutus dissiculter admodum ab uxore excitari poterat. Cum enim ab uxore expergefactus a ceteris se inclamari sensisset, ratus contro- Versiam superiorum dierum a Janigaris renovatam,
recedere quietem obturbantes iusserat. At cum eiulatum ingeminari sensisset, ratus, quod res erat, dolourbem captam discussa crapula e stratis exsiliit, amplexatoque filiolo, quem ex Ungarica illa uxore susceperat, caligis repente indutis, sago duntaxat atque gladio armatus ad catervam suorum prosiliit mox coactis suorum cohortibus, in nostros ingenti cum furore irruit, ac sublato clamore, nunc nunc, inquit, animis opus est effeminati Musulmani, qui toties dedecus passi primum Filehum, mox Strigonium quoque turpiter amisistis. An non pro dolor hoc quoque tempore propugnacula omnia amisistis, fidem fregistis, et quod saepe antea praemonui, excubiis negligenter actis, inexpugnabilem hanc quoque urbem infidelibus prodidistis. Adeste igitur, et vel iam Christianos hinc excludite, vel fortiter mortem oppetendo honesiam nostri memoriam apud posteros relinquite. His atque aliis similibus cohortationibus excitat in Ungaros, qui iam vallo potiti fuerant, furiose irruunt, tantoque ardore manus cum iis conserunt, ut aliquot eos vicibus
406쪽
de propugnaculis deiecerint. Similiter et in Gallos, VaIlones a Germanos, qui iam in publico foro aliquot
praecipua loca occupaverant, magno cum furore desaeviunt, et tres circiter horas strenue cum iis pugnam conserunt, ita ut in quodam loco ultra CC e nostria caesi ab iis fuerint. Tanta enim fuit eorum rabies, ut quaterni temive eorum furore quodam acti quingentos nostrorum ad portam usque in fugam conVerterint. Non secus aliis etiam in partibus urbis quidam Barbarorum tam sortiter pugnaverant, ut eos, per quos ipsi transfossi moriebantur, nihilominus trucidarenti Ita victores atque Victi pariter occumbebant. Quae dum utrinque geruntur, nonnulli Barbarorum in vallum sese proripuerunt, propugnaculisque munierunt, tanta audacia, ut tribus vicibus nostros ad portam usque propulsaVerint, procul dubio tota urbe exacturi, nisi lancigeri eorum furori restitissent, inclinatamque pugnam restituissent ideo necesse fuit tormenta illuc bellica afferri, iisque rebelles Barbaros in potestatem redigere. Sed postquam Bassa proxime ad sinistram portae partem, duobus tormentariis globis ab Vngarico pedite ictus in vallo cum XXX selectissimis avorum procidisset, altera manu gladium, exillum gerens altera, confestim ceteri, qua cuique proximum fuit, trepidi diffugere. Sed nonnulli vivum esse captum dicunt, caesique postea caput Ungarico propugnaculo affixum Ρrimores quique Barbarorum cum Gymlianis
et Bestianis Aglis, Alay Begis, et Jangar Aglis in aggere cum vis cohortibus obtruncati suere. Ρars in vallum se receperunt, et cum ad extremum magna se a
nostris impressione peti conspicarentur, degperata salute vindictae studio pulverem tormentarium iii vallo inflammarent ac fortiter vi eius ita disiecerunt, ut
407쪽
DE REB. VNG. DEC. XI. L. II. 317
tam se quam complures nostrorum tetra morte am-cerent. Interea magno numero in arce in unum coacti
tanta audacia nostris restiterunt, ut tormentis tandem in eos fulminari fuerit necesse. Ita nostri Iaurino ineffabili Dei clementia potiti fuere Cadavera caesorum in profluentum Danubium ad quater mille sexcenta sexaginta quinque proiecta sunt. Alii D Barbarorum esse caesos dicunt. Capti septingenti, omnes viri fortes, ab que Veterani bellatores eorum, qui subterraneis cellis atque cloacis inclusi interierunt, numerus haud facile iniri poterit Nongenti equi generosiores reperti, praeter incredibilem omnia generis supellectilium armorumque copiam, quae quanta fuerint, ne aestimari quidem potest. Tormenta bellica maiora ac minora quae curulia, campestria, aliisque muniis destinata vocari solent, circiter quingenta reperta sunt, pulveris tormentarii. ..., plumbii pondo globorum cuiusque generis maiorum XXV millia in turri inventa anni, plures quam tres auri argentique tonnae, et aliquot librae Zebellinarum pellium VI testudines seu fornicata horrea farina, melle, orisa, et came plena.
De legatione Si phani et Andreae Bathoriorum ad Principem Transylvaniae eiusqειε ad Liudolphtim Caesaremabitu.
Inandiverant Stephanus et Andreas Cardinalis fratre Bastorei, qui tum in olonia exulabant, Sigismundum Transylvaniae Principem Comitiis habitis
provinciam Anatriacis velle reaignare. Itaque missis Albam legatis, amanter ad Principem scribunt, eum
408쪽
que multis argumentis hortantur, ut quoniam ipsi quoque ius successionis ob communi0nem familiae haberent, daret peram rinceps, ne exclusis legitimis haeredibus imperium tam pulenti regni a communibus maioribus parti abalienaret. Si statutum penitus esset Principi resignata hac provincia sacram functionem subire, paratum se esse cardinatatum ei aesuum cum tota iurisdictione ac territoriis ad eum pertinentibus cedere, ac insuper bona, quae vellet, in Italia certa pecuniae summa comparare. Haec et similiacum legati cardinalitii Principi exposuissent, assignato eis hospitio, iussi sunt finem Comitiorum expectare. Sed cum multi iam dies praeteriissent, Variosque rumo 'res de suspendio passim spargi legati cognorissent captata occasione, responso nec expectato, clam se in
Poloniam receperunt. Ea re cognita indoluit Princeps, ac missis hinc inde nunciis, eos sat diligenter postea Caesarei commissarii investigari curarunt. Jam enim literas ad Cardinalem expediverat, ac in iis amanter admodum Accepimus, inquit, literas tuas, ex quibus magno cum gaudio cognovimus animum tuum sinistris malevolorum quorundam delationibus et calumniis in nos ira succensum, iamiam non sine divino instinctu mitigari nobisque reconciliari. Ρro quo Deo nos praepotenti immortales gratias agimus, peramque dabimus, ut deinceps praeclarum erga te animum et paternum amorem cum summo obsequendi studio coniunctum magis atque magis experiaris. Quod vero negotium illud attinet, cuius nos nomine per nuncios interpellasti Voluissemus sane, si in eo tibi gratificari
et animi nostri propensionem testatam reddere potuissemus. Sed antequam nuncius Vester ad nos appulisset, Omnes iam tractatus inter nos et caesarem
409쪽
DE REB. VNG. DEC. XI. L. II. 319
conclusi ac ad effectum deducti fuerunt. Ea fuit causa quontinus postulatis optatisque vestris satisfecerimus
Verum nuncium VeStrum amanter ad vos remisimus.
Denique vos diligenter hortamur et benevole rogamu8, ut domui Austriacae, cuius dignitatem, nomen, plendorem, et existimationem Deus optimus maximus in toto orbe Christiano prae ceteria nationibus clariorem reddidit, omnem observantiam et honorem exhibere et gratificandi studium offerre, vosque favori ac patrocinio illius familiae committere non graVemini. De nobis autem, ubicunque locorum fuerimus, ea vobis polliceri et sperare poteritis, quae ab optimo et amantissimo fratre expectanda et praesentanda sunt, cui obsequia et ossicia nostra rursus sedulo commendamus, eumque diu ac feliciter Valere optamus. His literis in Poloniam missis, Vel mitti decretis, ac rebus Omnibus pro animi deliberatique sui consilii sententia dispositis, paucissimis suorum comitatus caedum ad Stephanum Balliorium cognatum, ac inde . . . . SigiS- mundus profectus est. Stephanus Joaicaragahmarum abductus, ac ibi custodiae traditus.
De tumultu Varadini eaecitato, eodemque per Caesareos Legatos sedato.
Nondum Sigismundus rinceps finibus provinciae excesserat, quum Varadienses, occasione discessus Ρrincipis utendum rati, ne Catholici annua praescriptione in possessione sacelli superiore anno ibi comparati confirmarentur, missis ad eos nunciis, ut
410쪽
sacello cederent, Catholicos admonuerant. Illi nequaquam cedendum rati, et tam donatione principali, quam vero iuribus alii subnixi, affixis suggesto protestantium chartis in eos acerbe invecti, ac dira quaeque illis comminati sunt. Eam chartam, cum Ambrosius Derecκkeius minister eius loci in suggesto reperisset perlegissetque, e quidem tempore subticuit. Sed habita concione rem capitaneo arcis, ceterisque priminribus nobilitatis aperit, simulque schedulam illam totius mali facem illi legendam exhibet. Eius rei acerbitate commoti nonnulli nobilium atque Oppidanorum, catervatim concurrunt, et facto impetu aedes illas, in quibus catholici ad sacra convenire solebant, funditus diruunt, et tam arboribus extirpatis, quam scrobibus glacialibus terra completis cuncta solo aequant, Sacerdotibus ac Iesultis, qua cuique proximum fuit, fuga Sκ0l6sinum dilapsis Quare cognita Maria Christierna, quae profecto Sigismundo gubemacula imperii tenebat, Bartholomaeo Peggeno Consiliario Caesareo D metrio Napragio Episcopo et Cancellario Transylvaniae, denique Christophoromeres2turi deragenstene-deli Curiae Magistro, Varadinum missis, ac datis per eos literis: Non sine maximo, inquit, animi dolore intelleximus seditiosam vestram contra Catholicos conspirationem quam et literae Capitanei vestri, et quorundam Catholicorum aermones reipsa confirmarunt.
Significarent enim vos datis nominibus, iunctisque dextris ita obstinatos in excidium Catholicorum conspirasse, ut armatis manibus domos oram nefarie violaveritis, ac securibus ligonibus, aliisque instrumentis, aedem eorum demoliti fueritia, fundit que everteritis, cum tamen optimo iure per legitimam Principis donationem bona aua possederint: cuius