Positiones hasce de vero et bono, Iulius Rugerius ad disceptandum proponit. In quibus si quid à religione, ac summa ueritate dissentire lector animaduerteret, id non ex animi sententia, sed ex Aristotelis, ac ueterum philosophorum placitis pronunciat

2쪽

HERCULI GONTAGABCARDINALI AMPLISSIMO, PRIMCIPI SAPIENTISSIMO, BONARUM ARTIUM AC D I S CIPLINARUM OMNIUM VINDICI, IVLIVS RV, GERIVS PATERNAE ERGA IPSUM OBSERVANTIAE HAERES PATRO NO BENE MERENTI, HAEC STUDIORUM SUORUM TESTIMONIA.

D. D. D.

4쪽

I SECTIO

PRIMA

VNDVS hic pulcherrimus. quem

oculis,& mente conspicimus, ex intel Ie ctuali coelesti, atque inferiori mudo con structus,cohaerere, de optimum ordinem seruare non posset nisi Deus Opti. Max. ordinis huius author extarer,& omnia cognatione,aliqua quasi vinculo astringerentur, Haec autem cognatio est rerum E S S E. Quod quidem non est e stenta ae effectus, nec modus, nec accidens neque ab ea re,aut ratione separatum, Abente vero differt, ut abstractum a concreto . Quod ens de inferioribus quidditatiue non p dicatur. Non enim uni vocum est, sed nee A Equivocum, at ana Iogum esse iure censendum est. Nec propterea, Pace Averrois, negamus conceptum, & rationem communem in re ei respondere ab anesogatorum ratione se

iunctam a

Non so Ium autem entis,sed unius quoque participatio ne res inter se conueniunt. Quod quidem non est pas fio entis. Nec modus,ut multi existimarunt. Sed nec idem est prorsus, quod ens, ut nomine solum discrepet, pace dixerim A lexandri, Nec re in ipso distinguitur,& accides est, Ut credidit Avicenna. At rectius re idem esse ,ratione distingui dicendum est. Eius ratio non est priuatio aliqua, ut Averroes, & D. T homas credideruntJed est positiua ratio. Qur eaaem& re Iai iue,& priuatiue concipi potest. Si quidem relative intelligatur eius ratio erit mensura,

i quem conceptum esse extra essentiam .Vnius, atque ei accidere salso asseruit Auerr es. . Vt vero mensura est multitud ni relative opponitur. Atque ea prius est secu n eum raIi nem -

5쪽

, SECTIO PRIMA

s At si restiatiue coprehendat eius ratio erit in diuisibilitas,& multitudini secundu priuatione erit oppositum Quare secudii rationε illic erit multiis dine posterius. xo Absolute vero unum est multitudine prius, arque perfectius,Quod unum ut multitudini oppositum,Pace

Scoti, eum ente conuertitur.

Nec Propterea in eorum sententiam eundum est qui di cunt multa esse eris, quia reducuntur ad Vnum cum - multitudo fit per se ens Zc cum eo conuertatur,in Omin 'nibus enim entibus reperitur quamuis omnes opposi- tii sentiat, Nec tame aufertur unius couersio cir ente. a x Quod unum pluribus modis'dicitur , Prseipue vero. mimero,specie, genere, Sc Analogia. Inter quas Unit fi tes numeralis est maxima.Cuius ratio est esse in uno a. - quocunque alio distincto. Quare singularia erunt maxime entia,maxime vera,& maxime bona . Huius autem unitatis principium est tum forma , t in materia, tum accidentia intrinseca pariter, atque ex trinseca, forma tamen esse causa maxime principalis . ιι Indiuiduorum aurem signatorum. ut vocant,nullsi est Pace omnium per se principium,cu enim ex Aristote.' seritentia sint entia per accides eorum unitas erit quoque per accidens.

s. Plura sunt in unaquaq; specie indiuidua signata eorut tame certus numerus assignari no potest. orii plu. Talitas a natura facta est ob formς perpetuitat . Nulla 'igii sorma corruptibilis in unico idiuiduo seruari pota Huic unitati Oxima est specifica, cuius principium est tu forma tum materia,causa aute principalis E sorma. Ratio speciei est esse in multis numero differentibus. set Ex quorum mul Midine ut paucitate illius persectio, e γ' aut impersectito metienda non est,species autem Plu

'res su fit, A cert umero comprehendunt , omnes ta

men in persectione necessario dispareε sunt constitutae ει Tertio loco est unita&Generiea. Cuius principium ea

dem est sorma quae unitatem specificam largitur di

6쪽

t uersa tamen ratione sumpta, Generis ratIo est esse in , multis spetie d. Seretibus inter quae unum est metrum& mensura aliorum cum omnium fit perfecti issimumvs Postrema unitas ea est , quae secundum analogiam di eit cuius principiti est forma specifica. Eade. n. forma spetiale,numerald,generale analogicavnitatis pheo 2oiCum ipsa nec uniuersalis nee particularis eκ istat. Analogi autem ratio est esse secundum prius , & posterius in multis gen re differentibus. Quare inter Analoga. ta unum erit ad quod crtera attributionem habebunt& a quo omnia, ut a fonte manabunt, ut eo dempto statim pessum eant.

as Est autem sigillatim unumquodque genus, & species

extra animam posita. Non quidem inpotentia remo ta, aut Proxima. Sed in actu quicquid A ristotelis in terpretes, eius sententiam no assequentes dixerint. Et quod magis videtur absurdum unumquodque Ana

Iogum extra animam in actu repetituros a Quae singula in communi sumpta, ut G era, species, aut Analoga sunt secundas inretiones este eum Ari si

interpretibus non iudicarem. Cum extra anima actu . ni sal Ior,existant,& realis ratio eis correspondeat. a s Ea vero omnia,quae in aliqua harum unitatum D conveniunt cum tamen nomine no distrepent, aequivoca' sunt mincupada. Quare inter se co Parat, neque i,&nu Ilum praedicatum essentiale de illis prsdicatur, etsi accidentale aliquod praedicati nihil prohibeat .

x Cum unitate Identitas conuenit. Quae est vinitas cte sentiae Plurium,aut unius,ut plures,eonsiderati,Cumente igitur idem couertitur, de in omnibus reperitur. ss Eidem opponitur diuersum,quod cum ente conuerti ru r eiu s ratio est cum fit ens non esse idem.

A diuerso, in species a genere distingititur disserens, Cuius ratio est cum fit diuersum aIiquo discrepare. Hine quatuor oriuntur oppofitionum genera, Cotrae dictio,priuasio,& habitus contrarietas relatim e

7쪽

S E C T Ilo PRIMA

aet Inter quas oppositiones maxima est contrarietas, m Insma vero contradictio, Quamuis haec sit omnium maxime communis.

as Est quidem cotrarietas oppositio inter duas speties sub eodem genere maxime distantes inuenitur .n. Ptimo in iis quae sunt in Ioco in aliis vero secundum similitudinem. In Uno quoq; igitur genere duo solum erunt

contraria.

sy Quorum unum semper habet rationem priuationis,&reliquum habitus, Et uni unum itum est contrarium,

c Quid si plura r

ao Contrariis haec consequuntur quod habeant materi . am,simul esse nequeant,& si unum fuerit in natura,sit etiam necessario .reliquum. 33 Inter contraria Vero medium,vel media sunt costituta, ad utriusque extremi naturam accedentia. Haec ex co. trariis constant,no quide in actu perfecto , ut credidit Auleenna nec in remisso,ut dixit Averroes,sed virtutesolum, Ut Aristotelem sicuti docuerunt Latini. ax:Hee de contrariis, Habitus vero est subiecti persectio. Cui opponitur priuatio, qus non est natura quaedam sed mera absentia in subiecto quod natura idoneum est ad formam de persectionem suscipiendam. 33 At cum alia habitus accquisitionem priuatio antece dat alia eui Hem interitum consequatur, tam haec PO strema quam illa prior possibilitatem rei in subie connotat pace Averrois. σε A priuatione igitur non solum ad formam, ut credi odit Simplicius sed etiam ad habitum quod ipse ne . sat regressum possibilem esse iudico, nec huiusmodi . distinctionem approbo, Idem tamen numero redire impossibile est non solum in naturalibus,sed etiam in arte factis pace nonnullorum dixerim. 3 Constat itaque nulla priuationem perpetuam eε,Cae rerum nee in re sempiterna priuatio aliqua esse potest a s Habitibus viro imperfectiores sunt. Priualloes Omnes, O A

8쪽

ite quid dicat Averroes decimo Metaphissees.

Nec tamen ita prauae sunt iudicandae, ut inter bona

non collocentur.

set Inter ipsas&habitus nullum dedit natura medium. Quid si illam dedisse defendo ea a Tertium oppositionis genus est relatio , quae definitur

esse oppositione,qua unum ad oppositu aliquomodo dicitur, Haec non est in entibus ab anima effecta, ut ista ablata proportio omnis,comparatio, atque rela tio auferatur. Quod dicebat Comentator Averroes.ss Interea autem quae relative opponuntur nullum est

medium. Quid si aliquod potest esse medium e

o Postremo loco nobis se offert contradictio. Qtiae est oppositio cuius eum nihil sit medium,euicunque enti itera pars adest, Contradictoriorum , igitur si unum. fuerit impossibile, alterum erit necessarium . 1 Dictum iam est entia una e se. de multa , Quantita tem igitur habere videntur irascendentem quidem,& eiusdem naturs,cuius entia in quibus reperitur, ut in ab stractis, de in materialibus substantiis substantia exi stat,in accidentibus Vero accidens.

x De hae quantitate agere Metaphillei munus est eius autem ratio est in partes inexistentes diuidi posse . Qu aecum fit analoga,eius primum Analogatu erunt sub stantiae se parars in ipsis enim primo inueniε quantitas 63 Quaecii sint vere quantitates non secundii similitudinem dicta Pythagoreorum si in hane sententiam trahantur verissima erunt, Magnitudo nanque,& nume

rus substantiae erunt , & sensibilibus quidem priores. 44 Quantitatem porro habentia aequalia, vel insqualiab dici possitne . AEqualia secundum Simplicium illa sunt, quae iisdem mensuris metiuntur, sed cum priuares sint aequales, qu1 mensurentur,rectius dicemus il Ia essesqualia quorum quantitas est una, Insqualia quorum est diuersa quam it as. Nobis vero tum aequalia tum inaequalia ex mensiira

9쪽

. . snnotescunt, & illa aequalia esse cognosci mus quae ad L n, n 'iram eodem modo se habent, insequ alia qur diuerso modo. 4si Est enim mensura quantitas nota , qua ignota quanta cognoscimus. Et competit priorem, notiorem, simpli ciorem independetem, Uni geneam esse mensurato c. 7 Hse tum a maximo. rum a minimo peti potest illa . . maiora esse cognoscimus, quae ad maNimum propius accedunt, de ea pati ter quae a minimo l6gius recedunt . . Omnium autem quecunque sunt ratione maximi sim i pliciter mensura est Deus pace iuniorum . 8 At ratione minimi omnium simpliciter mensuram esse materiam non inepte dicemus. Mensura vero in genei re Analogo atq; in univoco ratione maximi est Ana i togatum primum. Sc species praestantior,ratione mi nimi speties ignobilior, & infimum Analogatum. Et quamuis secundum naturam qus ratioe maximi est

. mensura verius metiatur. Nos tamen secundum no - . strum cognoscendi modum res minimo mensuramus.1φ Est porro maius quantum non quod magis distat a non quanto, Nec quod maiorem denominationem habet .secu dum numerum. Cum minus etiam habere possit fini maiorem secundum numerum denominationem

1 Sed quod plus formς habet. Nos autem illud pthis sormς habere comprehcdumis, quod alteri comparatum excedit de illud cotinet, minus autem quod continet .s3 Partitur quidem h sc quantitas in magniti dine, S nu merum, siue multitudinem. Conuenit entibus magni udo, qua tenus una sunt,tota atqNe Persecta, at Irti a merus ea ratione qua multa sunt. Quare magnitu dorace plurimorum est multitudine natiira prior atque simplicior.

Magnitudinis ratio est quantitas diuisbilis in sempera ditissibilia. Finita tamen est magnitudo omnis tum ad maximum ,tum ad minimum. Quare infiniram per se

L ctione ex Arasioletis sementia Poncre est imposnhila.

10쪽

- 14 Molistudo vero est quantitas diuisibilis in parteι India

uisibilas,eius termini sunt unitates , Partes Vero unitan in tes Vel numeri. 1 l ii s Q rare de Unitatum collectionem numerum em dici potest quamilis prster suas unitates aliquid ipsuin es se nonnullorum pace fatendum fit. Quid si nihil prs

ter unitates numerum esse defendo e ,ss Hactenus de uno,& erus oppositis adiunctis,ac conse t quentibus. Iam anedum estde veroι Quod non est par . sio riee modus emis,sed idem realiter quod ens yλtio L ne distinctum . x as Eius ratio non est adaequatio rei,& intellectus, sed esse cognoscibile,erit itaque maxime verum,quod est mat maxime intelligibila. . a Iss Vero sequitur bonum, Cum eo fit ratione ,& natura posterius ipsum quoque ab ente sola ratione seiunctu Cuius ratio est esse appetibile . Appetibilitas enim no sequitur rationem boni,vtpIeis

rique erediderunt, sed est ipsamet boni ratio, sunt igit o tur bonum,uerum,& Vnum In omnibus tum actu ,tu

potentia existentibus , & quamuis sint de illorum es.sentia, de eis tamen quidditatiue non prςdicanturiso Entium praeterea quaedam actu,quaedam Potelia, quaedam aAu,tu potentia sunt. Est quidem potentia om nis activa, vel passiva. Nec propterea obiectivam au ferimus,quam Thomistaru ,pace concedendam puto. amuis Scoti defensio mihi nullo pacto arrideat. 'σε Est porro potentia passiua Principium transmutatio nis ab alio in quantum aliud, Actiua vero principium trasmutationis in alterum in quantum alterum. Neel . 'propterea aufertur quin idem in seipsum agerem a se' ipso pati, per se possit. sa Atque potentia omnis non solum passiua, sed etia acti

tu contradictionis est.Quareomnis potentia finita stilla seeun dum Aristor I dica iaos Nec potentia activa minus , quam passiua actui opin