장음표시 사용
21쪽
agat propter alia,eis tamen per accidens no prouIdeLio Privatioes vero,& mala atq; i finita no co3noscit,cu eius
uellectus se per fit i actu de actiz respiciat. Neq; Eniiciabilia itelligit,eius.n. scietia e fine eopositioe et diuis oes s Hic ut reliqus intelligentis orbi est affixus, aue mouet no solii ut finis, sed etia ut ages immediatii, de praeter' eii ones alios quoq; orbes mouet,Piniis tamdvirnitis e. , Posito igitur infinito mobili Deus ipsum non moueret sed etiam coelum quod movet posse Velocius, aut iis dius mouere pace Alex. ridiculum est .as Cognoscitur autem Deus non solum a seipso,versi etiaab inserioribus inteligentiis, Non tamen per earii essentiam,sed per se ipsum Qui illarii est sorma, A nemine
vero prster ipsu persecte cognosci,aut copliedi potest. 3 N os quoq; illumvi reliquas intelligetias quid di tali ue' cognoscimus, uamuis nec ipse, nec intelligentiae veras habeant definitiones.s s Et cum nominibus cognitionem nostram significemus, Nomina Deo imposita eius essentia exprimunt, Et po' ' stiua quidem positive,priuatiua vero priuatiue illam indicant quicquid multi dixerint. is Quae nomina Sc si ab aliis entibus accepta ad diuinita tem manifestanda e Xtollantum, Magis rame .pprie illi conueniunt quam aliis,De quo & reliquis idem nome secundum eadem rationem dicitur pace D. Thomae. er Nomina vero oni no solum propria, sed etia translata
quicquid dicat D. Tho. prius praedicant de Deo, quF
de reliquis eid si prius plicat de reliquis qua de Deo cs 3 De quo nomina omnia relatione quoq; importantia ad inferiora ab sterno dicunt Nec nomina de Deo dicta sunt synomina ea eius essentia diuersimode exprimat.1r Cstera no sol ἔ Siplici cognitione Devii cognoscimus,
sed etia complexa, Quare propositioes affirmativas de, eo Oserre Possumus,Quid . n. rhibet subiectit,& praedicat i in eo excogitari. Atq; haec onia peripateticis ' principiis consentire existimo , quorum tamen plurλveritati adari credendum est .
22쪽
- Et Coelesti . ra et rErum ab intellectuali mundo ad corporeum &r sensir V hile iam descendamus Qui non est magnitudine infinitus,ut credidit Anaximenes, Nec multitudine, Vt Democritus, sed finiis molis eum sit,Vnicus quoq; est Ad quod astruendum validissimae sunt rationes)A risu stotellis, Quas euertere multi incassum experti sunt. 3 Hic vero unicus mundus no est genitus, de corruptibi lis, Ut Anaxagoras asserit, atque Empedocles, Nec genitus quidem sed incorruptibilis, verum omni eta
3 Nequs a Deo essectus noua,aut aeterna effectione , Quare inter Platonem,et Aristote. cocili viri tradi hac in re posse no existimo , pace dixerim Simplicii, de alioru- Cuius ratio est corpus omnibus numeris perfectum, Hoabsolutum extra quod neq; locus, neq; lepus, nequς corpus aliquod repe ris,sed ipsum in se omnia c6rinet. ν Est autem corpus quod trifariam, de omni ex parte diuisibile est, Quae definitio non solum corpori mathe malico conuenit,Verum etiam naturali, Omne igitur corpus finitum est,Et corporase penetrare impossibita est pace Simplicii qui penetratione i aliquibus c6cedit ς' Non competit autem,ea quam diximus, definitio corq- . Pori,ut est de praedicamento substantiae pace Ioan is Grammatici, sed ut est in quantitate, Verum neq; illa est corporis substantialis recta definitio, ut opinorι Corpus illud esse quod habet propensionem in motu.τ Si quide propensio sit qualitas,quare desinitio non eritia substantiae,crederem ego optimam esse, corporis subo' stantialis rationem substantia habens naturam, Non est autem natura materia solum, Vt Antiphon credi dir,Nec compositum, Ut multi veteres falso asserue runt, Nec corporeae facultates grauitas, & leuiras. Vt Ionicorum scola docebat.
23쪽
POnitur, quicquid nonnulli dieant. Neque est In natura Potentia aliqua, quae ad actum quandoque non deducatur. Nihil igitur habet potentiam ad generarionem, quod non generetur, neque ad interitum , quod non intereat.
Omnis vero potentia superior potest quiequid inferior& prs stantiori modo. Nee exceptionem aliquam, Pace Iuniorum, patitur hse propositio. Finita porro cum sit potentia omnis terminis aliquibus necesse est circumscribi, quos excedere non Valeat. Atque Potentis, quidem activae robur determinatur ad maximum in quod potest. Passiuae vero exceIIentia ad minimum a quo Potest. Potentiae opponitur impotentia Cuius ratio est priuatio potentis. Hane ad maximum,vel ad minimiam terminari temere,ni fallor,asseruerunt interpretes. Privationes. n. cum sint impotentis, habitu u terminis exclu
στ Actiua igitur determinatur ad maximum in quod potentia activa potest , passiva Vero ad minimum a quo Passiua potentia pati potest . Praeter hanc autem impotentiam in passo non est resi stentia quam alii actionem alii passionem alii impedi mentum esse dixerunt, Cum nihil aliud fit resistentia, ni me mea fallit opinio. quam priuatio passionis, &ab impotentia distinguit,ut passio a potentia passiva. σ3 Ex quo e Iicitur fieri non posse,Vt magna in agente existente potentia magna in passo fit resistentia . To Est porro potentia activa passiua praestantior , de agens pasto. Non tamen simpIiciter sed ea ratione qua agit,quicquid nonnulli dixerint, quare vera erit proposi tro in omni agente non solum totali, ut dice.
ν Omni autem potentiae actius passua opponitur,& passus activa respondet. Quare omne possibile ab intrin, seco est possibile ab extrinseco,& econ uerso .
24쪽
yx Partitur activa potentia in naturalem de rat sonalem, , Naturalis est,qus Unius solum est oppositorum. Quid . si utriusque e lτι Hulus potentiae proprium est, Ut passo approximata statim arque omni conatu agat . Quare ex se agere non potest, sed eius actionis principium est quod ip
τ4 Credendum vero non est agentia naturalia dirigi ab - intelligentia non errante in proprios fines. Qua ablata agerent quidem ipsa sed non ob aliquem finem. Quinimo natura sua ad finem seruntur, de eius gratia agunt quaecunque agunt. τι Ratio vero potentia est oppositorum, Quid si alterius solum Huius potentis Oprium est ut pallo approximata possit no agere. Et vehemetius, atque remissius' agere. Quare principium actionis ipsa est no generas. vs Ordinatu r autem potentia in actum, qui est ratio essendi, Ac cognoscendi unumquodque, de est potentis fionis, atque ea prior ratione, substantia, de tempore. Quid si potentia est prior ratione actu e ITI Distinctionem , igitur potentiarum per actiones suas tum a priori esse, tum etiam a posteriori secundum ratione defendi pol, Est tamε actus potentia prςstantior 's At non omnis . cum pIures actus poreptiis imperfectiores reperiantur, omnes autem tum actus,tum poten i l. tiae determinantur ad maximum, oc minimum te pus
in quo csse,& non esse possunt. τ' Actuti plura sunt genera, inter quae est actio immanes
quam in agente esse pace latinorum,non est arbitra dum, cum Vere fit in passo, in quo actionem omnem tum immanemtem,tum transeuntem esse statuimus ..so De qua transeunte actione loqui dabitur nobis rursus occasio, praeter utramque vero actionem alius actus .
est qui opus dicitur . Hic acti mem consequitur,& est in passis cum eius fit v lc ima persect io. ι Quo tamen adueniente non desinit potentia no solum
25쪽
. ν i lactsua sed nec etia Passiua , ut comuniter existimatu Ra Entium praeterea quaedam causae sunt. Qti edam esse istus , Ratio causae est id ad cuius esse. sequitur aliud , 3, 4 ς definitio omnibus causis coma enit quicquid IM-
as Conuertitur causae cum principio aequalis ese ambitus pace D. Thomae, omnis vero causa est suo citectu i nobilior, uae propositio uniuersaliter, & per se V
I ra est,Qtiamuis Oppositum asseruerit Scotus,quem se. cuti sunt Iuniores. h, i 'cli tri citi os 4 Contrariorum autem effectuum eontraris: sunt causae , Quid si ide est causa c&rariorum,dc contrariae ita iacea, Aeauta vero. quarum natura est eadem , Δ non di e-- funt nisi sectantum magis,& minias non prouenit nisi una natura disserens secundum magis de minus, Nec z. t exceptionem aliquam patitur haec spositio pace Iu ni ortim , Quamuis caust diuersorum generum eςde messe possini noso tu genere, sed ema specie, & numero. . Sunc porro causertim plura genera, Non tamen infinita sed quatuor. Eiii ciens, finis,larma,& materia, N et diis in aliquo causarum genere processiis est in infinitum ,r ii: sed tum superius ascendendo, tum inferius descendent dotatus in causis est.
His autem quatuor causarum generibus exemplar a it dio Instriimentum addebat Plato. Qiis in fallor .causae mi suntsuperuacaneς. Esus tamen sente tu iam disputandi gratia quoque defendam. ὶ, ipas Em quidem materiai causa e X qua sit aliquid cum in sit Haec essectui praebet esse in Potentia , forma vero est
ir causa rem in actu constituens.sy Efficiens est eausa unde motus . Finis autem est causa
a reui HS causa extera agunt flure igitur dicetur causad causarum cumomne auss sint Propter ipsum . so Non dig. re autem ω, aut ratione a causa finali, Gausa igitur finalis est extra animam,nam finis, Vc est in ani
26쪽
μ' Efficiantis actio est rem ex potentia ad actum deduce, '. re , QNare nullius aeterni permanentis , aut successivis est caula esset riκ pace Simplιcii & Latinorum . . sa In caducis autem in quibus est efficiens, idem ne eetario est agens disponens materiam , ct inducens for mam, quicquid Plato,& Avicenna dixerint. si Quod etiam est effectui uni vocum.& ab eo in quantua Vnum non prouenit immediate nisi unum, quae Pro positio pace Iunioriam est per se,& uniuersaliter Vera. 4 Agenti, Vticausa per accidens opponitur casus, qui inam aeternis S ne cellat iis pace veteri m non reperitur,sed N in iis quae aliter euen re possυnt. Nec iis quidem v nil hus, non enim in illis quae plerunque fiunt, nec in iis p quae aequaliter,ut dicebat Avicenna. Praesertim cum talia non dentur sed in iis solum quae raro fiunr. sa Hic ab agente realiter non distinguitur, sed cum ambore, copulatasnt,eogitatione inter se disterunt . Qiit z. v . curaque igitiir ab aliquo agente prster eius finem tu a proposit tim fiunt casu fieri dicendum est pace Alexa. dri,& Simplicii.' Nee eorum qiis casu fiunt aliqua est per se/causa .iua
dirigens', ut nonnulli Deum putant , cum non minus f. cataloe remote horum effectuum snt per accidens, quam pνONimae.
97 Qui effectus,ut qua doq; a casu fiunt,ita sipe d naturaliter fieri nihil phibet, cum harsi causarum diuersitas
' L effectus diuersitatem no inserat,vt pia tauit Aue Oes.ss Causarum porro omnium praestantissima finalis est , ei proxima est effetrix, hute forma omnium vero infima materia est Qus caiisae esse possunt inuicε causae, Quare idem respectu eiusdem erit causa , & essectus..ys Eiusdem vero effectus plures esse possunt agentes, Plures quin etiam fines, cum plures sint causarum modi, aut enim causa uniuexsatis est,aut particularis, aut per se,aut per accidens aut cum cona xione,aut si
27쪽
a verum eum de caulis Sc em ctibus vuIgata sti propositio propter quod unumquodque tale , dc illud magis,qus Vt puto ab omnibus recte non intelligitur, de , tot exceptionibus I imitatur, ut falsa magis quam Ve Ta videatur,illam ego ita interpretadam censeo quod de analogatis fit intelligenda, ut ab uno analogo cori i unentur, ita enim illam Aristoteles accepit, & semper Vera est nee aliqua indiget limitatio ne, sed hactenus de causis,& esse ctibus... a Rerum ad haes alie sunt necessaris aliae eontingentes non enim omnia necessario,& ineuitabiliter eueniuntia ut placuit Chrysippo, Necessarii autem ratio non ester si Privativa, sed posititia, Necessaritim enim est, quint
semper eodem modo se habet, Ersi primatiue quoque concipi possit,atque definiri id esse, quod aliter se lix
here non potest. με os Nullum igitur necessarium effectum esse potest, nec aliquid est per aliud necessarium. Verum omnia ex Propria natura necessitatem habent quecunque Mecessaria sunt,cum aliquam non includant potentiam.
ΟΦ Ratio enim possibilis, siue contingentis est potentiam habere , possibila igitur ab intrinseco in alio perpe tuari non potest , Quod verissimum est non solum in permanentibus sed etiam in successivis. Rs Possibile quoque ab extrinseco non potest nec a se .
. a nec ab alio aeternitatem consequi, est autem necessa
rium possibili prius natura tempore,& ratione. Qv
Possibili opponitur impossibile, est autem impossbile id quod habet impotentiam , inare omnia possibi ha impossibiIta dici nihil prohibet, Qus autem sinapii. eiter sunt impossibilia impotentiam simpliciter habet Q 7 Atque natursim possibilia eunctis sunt impossibiliad secundum Aristot. dc quod impossibile est fuisse imis
possibile est esse, aut fieri, r s
os Praeter Necessarium & contingens potest finitum
28쪽
ἐnfinitum in entibus confiderari, Finitum Illud est, mfinem habet,& terminum , o te igitur finitum perse l, ictum, L falsissima erit , propositio illa, quod finitum id est cui additio fieri potest.. 6, Potest autem finitum per finiti repetitam ablatio nem . in id si per.repetitam finiti ablationem.
.io Ei opponitur infinitum. Quod quidem non est cuilis
nihil est extra,vt veteres crediderunt , sed cuius semisi per est aliquid extra,& terminiscaret. εαε Quare infinitum omne impersectionem dicit pace tu i morum;& ratione:ea qua infinitum est, per se cogno rei aliqua eognitione non potest. xa a Nullum porro est; aut e sic potest actu infinitum feeundum Aristotelem, Cum tamen plura infinita poten
tia dicantur. 1 tu. ε 3 Ad infinitum vero nullam habet Proportionem finiis tum,neque etiam attingentiae, pace Scoti,verum infiis
nito quoque infinitu est improportionale,& ut a quopiam consequi non potest ita ab aliquo exoptari pace Avicenns impossibile est.. ,4 Entium prκterea quaedam Priora, qtisdam posterio radicuntur prioris aure ratio cum multiplex sit vix tradi potest, describentes tamen dicemus it Iud en prius quod aliud quo quomodo praecedit,si quidem proximius esse principio,non fit eius definitio sed modus& species,quicquid dicat Antonius Andreas.sos Prioris itaque genus unum siue modus est, quod proximius est principio,vel simpliciter vel secudum quid Atque secundum hunc modum prius dicitur aliquid
s. Aliud genus prioris est secundum cognitionε, secundum qu em modum. Quae nobis priora sunt, naturaesu ni po steriora, sunt aute quo ad nos priores essectus , causae vero quo ad naturam. a T Tertio modo prius dicitur secundum naturam ea
29쪽
autem sunt natura priora , q ae post init esse fine aliis. . alia non sine ipsis, Qv de finitio non debet accipi se eundum intellectum , ut Iuniores crediderunt. Sed secundum rem ipsam. Is Atque lasc, quae nat tira praecedunt Cmnit m a Nn proprie priora sunt, Nec temporis prior it ab naturae prioritatem infert. Postrimo de iis qus sunt totum, de pars praedicantur. sunt qxl idem partes eN quibus aliquid componitur ocin que diuiditur,totum vexo quod multa continet ut Partes. 1 arpa o Habet hoc totum entitatem Unam realem, di a Unguiniarum partium entitate reali tendistinctant, Ah omni hiis vero simul iunctis ratione solum diuersam, Atques hoc perpetuae Veritatis est in quocunque toto. .
sas Totum quidem essentiale posterius est partibus sitis, Quantitatiuum vero est prius illis. Sed hactenus de Mundo.
30쪽
v . A B Vniuersa Veronarum ad singulas et iis partes eon, et, hospiciendas nobis iam conuertentibus primo se offert sub ta via , qtrircum per se subsistat aliorum omism--rnium ratio est.quod sint,l, se uni uocansi est sed Ana - sis: log cuius Primit Analogatum est substantia separata, H lius. autem ratio est subitantia necelsaria incorpore aiat κ' i ς reliquarum sub tantiarum est eausa tum eoisiliario a ge KHlm,tu in necessariarum, atque corporeis aeternis in lira nesQDin. caducis vero etiam tempore .s Compositionem vero omnem exeludit non solim eam Π ae ct imiteri se a forime, aut generis S disseretiis,
aut sumtisti, dei accidetis verum etiam elle de essentis. Cuius Unatatis: causa noni est forma , sed tota ipsius . 3b intelia iitia est sibi mee Unitaris Eaeusu. Plura Istas Ditem numeralis sub eadem spetie in stibstantiis abstractis. I.: non est concedensa*widie. I rit 6 iurari trultas , i ζε sit. Qi non solum ingenita sunt nee interitui,aut incre 2 l . . mento ob noNis, verum etiam'alterationi, aut motui locali subiacere nequeunt.. Et quam iiis praestantisfimae sint finitae tamen usirtutis ita a i sunt iud candae, taee aliquo pacto infinitae. Quid vero absurdi sequetue si illas infinitas esse dixerimus Etsi rectius .eum Xeno sane Colosonio dicendum putem
nec finitas, nec infinitas esse. t in crann ii. ν ver porro aeteri sunt ri potentiam aliquam passi sin v n rhabent, sed nec etiam,activam ad morum, etsi potentia activa ad via. ab eis, non si auferendi, quae et O re iam est potentia eontradictionis . I in , a , t vis P in res vero actiones habenti, nee quidem iactandum
' i' . omnes: corpore presemdunt, internae earum ac Ad neq a in m acuates vocamus diis fiant intellectio ,