장음표시 사용
11쪽
Ponitur, quicquid nonnulli dieant. Neque est In na tura Potentia aliqua, quae ad rustum quandoque non deducatur. Nihil igitur habet potentiam ad generarionem, quod non generetur, neque ad interitum , quod non intereat.
- Omnis vero potentia superior potest quiequid inferior& prs stantiori modo. Nee exceptionem aliqu am, Pace Iuniorum, patitur hse propositio. Finita porro cum fit potentia omnis terminis aliquibus necesse est circumscribi,quos excedere non valeat. Atque Potentis, quidem activae robur determinatur ad maximum in quod potest . Passiuae vero excellentia ad minimum a quo potest. Potentiae opponitur impotentia. Cuius ratio est priuatio potentis. Hane ad maximum,vel ad minimum terminari temere,ni fallor, asseruerunt interpretes. Privationes. n. cum sint impotentis, habitu u terminis exclu
στ Actiua igitur determinatur ad maximum in quod potentia activa potest, passiva Vero ad minimum a quo Passiua potentia pati potest. Praeter hanc autem impotentiam in passo non est rest stentia quam alii actionem alii passionem alii impedi mentum esse dixerunt, Cum nihil aliud fit resistentia, ni me mea fallit opinio, quam priuatio passionis , ct ab impotentia distinguit,ve passio a potentia passiva. Ex quo e Iicitur fieri non posse,ut magna in agente existente potentia magna in passo sit resistentia. To Est porro potentia activa passiua praestantior , &agens passo. Non tamen simpIiciter sed ea ratione qua agit,quicquid nonnulli dixerint, quare vera erit proposi tio in omni agente non so Ium totali, ut dice bat Scotus. Aν Omni autem potentiae actius passiua opponitur,& passus activa respondet. Quare omne Possibile ab intrinseco est possibile ab extrinseco,& e con uerso .
12쪽
eti Partitur activa potentia in naturalem AP rationalem, - Naturalis est,qus nitis solum est oppositorum. Quid . si utriusque et ut lτι Huius potentiae proprium est, ut passo approYimata statim arque omni conatu agat . Quare ex se agere non potest, sed eius actionis principium est quod ipsum genui P. τ4 Credendum vero non est agentia naturalia dirigi ab - intelligentia non errante in proprios fines. Qua ablata agerent quidem ipsa sed non ob aliquem finem. Quinimo natura sua ad finem seruntur, de eius gratia agunt quaecunque agunt. ζτι Ratio vero potentia est oppositorum , Quid si alterius solum Huius potentis .pprium est ut passo approximata possit no agere . Et vehemetius, atque remissius
se agere. Quare principium actionis ipsa est no generas. τε ordinatur autem potentia in actum, qui est ratio essendi, & cognoscendi unumquodque, de est potentis fionis, atque ea prior ratione, substantia, de tempore. Quid si potentia est prior ratione actu e ITI Distinctionem , igitur potentiarum per actiones suas tum a priori esse, tum etiam a posteriori secundum ratione defendi pol, Est i a me actus potentia prs stantior dis At non omnis . cum plures actus porreptiis impersectiores reperiantur , omnes autem tum actus,tum poteri
i tiae determinantur ad maximum, Δ minimum te pus in quo csse,& non esse possunt. Actu si plura sunt genera, in t er quae est actio immanes
quam in agente esse pace latinorum,non est arbitran dum , eum ver sit in passo, in quo actionem omnem tum immanentem,tum transeuntem elIe statuimus ro De qua transeunte actione loqui dabitur nobis rursus occasio, praeter utramque vero actionem alius actus
est qui opus dicitur . Hic acti mem consequitur,dc est in passo cum eius fit vicima persectio. o ramen adueniente non desinit potentia no solum
13쪽
. m,: activa sed necetia passiua .utefirmi niter ex stiritatu Entium praeterea quaedam causae sunt. Quedam esse ctus , Ratio eausae est id ad cuius esse. sequitur aliud ,3 Queis definitio omnibus causis comi enit quicquidisseniores dixerint.
8a Conuertitur causa cum principio .&aequalistest ambitus pace D. Thomae, omnis vero causa est suo esse Ru nobilior Quae propositio uniuersaliter, de per se V I ra est, uamuis Oppositum asseruerit Scotus,quem se
s4 Contrariorum autem essectuum eontraris sunt causae , Quid si ide est eausa Ocrarioru ira,& contrariae ita lac Acauri Vero; quarum natura est eadem, & non dilae ρunt nisi secundum magis,& minus non prouenir nisia una natura disserens secundum magis tu minias, Nec exceptionem aliquam patitur haec spositio pace lu-V3loniorum.. Quamuis caus diuersorum generum eςdem esse postim no solii genere sed ema specie, tu numero. . Sui porro causarum plura genera, Non tamen infinita,sed quatuor. Efficiens, finis,larma, Sc materia, N e N ip in aliquo causarum genere processiis est in infinitum,t' sed tum superius astendendo , tum inferius descendent do status in causis est. M His autem quatuor causarum generibus e emplar &-t i Instrumentum addebat Plato. s in fallor .icausae tu suntsuperuacanes.sius tamen sententiam disputandi gratia quoque defendam. a , t ά ris Em quidem materia, causa ς π qua sit aliquid cum insit Haec effectui praebet esse in potentia , forma vero esti causa rem in actu constituens.
69 Efficiens est eausa unde motus. Finis aurem est causa
a euius causa extera agunt iure igitur dicetur ca9 2 causarum cum omne auss sim Propser ipsum so Non diis re autem se, aut ratione a causa finali, Carasa igitur finxiis est extra animam, nam finis, Vc est in ani
14쪽
νς Emesentis actio est rem ex potentia ad actum H duce,
re , QNare nullius aeterni permanentis , aut successivi' est causa esset riκ pace Simplicii,& Latinorum . . sa In caducis autem in quibus est efficiens, idem ne eesta fio est agens dii ponens materiam , ct inducens lar . . mam, quicquid Plato,& Avicenna dixerint. si Quod etiam est effectui uni vocum, de ab eo in quantudit unum non prouenit in mediate nisi unum, quae Pro positio pace Iunioriam est per se,& uniuersaliter Vera. ν4 Agenti, Vticausa per accidens opponitur casus, qui inani aeternis S ne cessat iis pace veteriim non reperitur,sed u in iis quae aliter euen re possum. Nec iis quidem Umni uc hus, non enim in illis quae plerianque fiunt, nec in iis p . quae aequaliter,ut dicebat A Dicenna. Praesertim cum I ii talia non dentur,sed in iis solum quae raro fiunr.sI Hic ab agente realiter non distinguitur,sed cum ambo re, copulatasnt,eogitatione inter sedisserunt . Qui P. I a crataque igit irati aliquo agente prster eius finem , dca ara proposit tim fiunt eam fieri dicendum est pace Alexa. dra,& Sina plicii.ss Nee eorum qiis casu fiunt aliqua est per se causa, illa
dirigens, ut nonnulli Detim putant, cum non minust carasae remote horum effectuum snt per accidens,
97 Qui effectus ut qua doq; a casu fiunt,ita si pe de natura' L lirer fieri nihil rhibet, eum harsi causarum diuersitas est fetus d mersitatem no inserat,ut putauit A Ue Oes.ss Causarum porro omnium praestantissima finalis est , ei proxima est effetrix, hute forma omnium vero infimi materia est Qus causae esse possunt in uice causae, Quare idem respectu eiusdem erit causa, de effectiis.lss Eiusdem vero effectus plures esse possimi agentes, plures quin etiam fines , cum plii res sint causar triri mo' di, aut enim .causa uniti exsatis est,aut particularis, aut Per se,aut per accidens aut cum complexione,aut sine
15쪽
verum,eum de causis S essectibus vulgata sti propositio propter quod unumquodque tale , dc illud magis,qus Vt puto ab omnibus recte non intelligitur, de , tot exceptionibus limitatur, ut falsa magis quam vera videatur, illam ego ita interpretadam censeo quod de analogatis sit intelligenda, ut in uno analogo cori it inentur, ita enim illam Aristoteles accepit, de semper Vera est nec aliqua indiget Iimitatio ne , sed hactenus de causis,& effectibus . . a Rerum ad haec alie sunt necessar is aliae contingentes. ' non enim omnia necessario,& ineuitabiliter eueniunt .el Vt placuit Chrysippo, Necessarii autem ratio non est a r ri Privativa, sed posititia, Necellarium enim est quod semper eodem modo se habet, Etsi primatiue quoque
concipi possit,atque definiri id esse, quod aliter se ha
os Nullum igitur necessarium effectum esse potest, nec aliquid est per aliud necessarium. Verum Omnia ex Propria natura necessitatem habent quecunque Mecessaria sunt,cum aliquam non includant potentiam. ΩΦ Ratio enim possibilis, siue contingentis est potentiam habere , possibile igitur ab intrinseco ab alio perpe tuari non potest , Quod verissimum est non solum in permanentib9s,sed etiam in successivis. Rs Possibile quoque ab extrinseco non potest nec a se, nec ab alio aeternitatem eonsequi, est autem necessarium possibili prius natura tempore,& ratione Qu -
ηφε Possi bili opponitur impossibile , est autem impossibile id quod habet impotentiam , Quare omnia possibie ita impossibilia dici nihil prohibet, Qus autem simpli. i citer sunt impossibilia impotentiam simpliciter habee η φ7 Atque naturς impossibilia cunctis sunt impossibilia γ secundum Aristo t. & quod impossibila est fuisse impossibile est esse, aut fieri. D . - s
os Praeter Necessarium & contingens potest finitum, &
16쪽
Infinitum in entibus considerari, Finitum Illud est, mfinem habet,& terminum , mite igitur finitum perse ν,, ctum, &falsissima erit , propositio sua , quod finitum id est cui additio fieri potest. i. 6, Potest autem finitum per finiti repetitam ablatio es nem absilini. Quid si per.repetitam finiti ablationem.
nunquam absumitur ε εο opponitur infinitum . Quod quidem non est cuiua nihil est extra, Ut veteres crediderunt, sed cuius semis, per est aliquid extra,& terminis caret'. hi a Quare infinitum omne impersectionem dicit paee tu i niorum,de ratione:ea qua infinitum est, per se cogno
sci aliqua eognitione non potest. Nullum porro est,aut e sie potest actu infinitum keundum AristoteIem, Cum tamen plura infinita poteriistia dicantur. i Iaas Ad infinitum vero nullam habet proportionem fini
tum,neque etiam attingentiae, pace Scoti,verum infiis
nito quoque infinitu est improportionale,& ut a quopiam consequi non potest ita ab aliquo exoptari pace Avicenns impossibile est.. Entium praeterea quaedam Priora, qtisdam posterio ra dicuntur prioris aure ratio cum multiplex sit vix tradi potest, deseribentes tamen dicemus illud: en prius quod aliud quo quomodo praecedit,si quidem proximius est e principio,non sit eius definitio sed modus de species,quicquid dicat Antonius Andreas.s s Prioris itaque genus unum siue modus est, quod proximius est principio,vel simpliciter vel secudum quid Atq ue secundum hunc modum prius dicitur aliquid
. a s Aliud genus prioris est secundum cognitionε', secundum qu em modum. Quae nobis priora sunt, naturaesu ni po steriora, sunt aute quo ad nos priores effectus , causae vero quo ad naturam. νγ Tertio modo prius dicitur secundum naturam ea
17쪽
.autem sunt natura priora , qDae possum esse sine illis alia non fine ipsis, Quae definitio non de her accipi se i eundum in sellectum , ut Iuniores crediderunt . Sed secundum rem ipsam. ta 1 -hl Atque lisc, quae natura praecedunt omnium ma N iv et ni Proprie Priora sunt, Nec temporis prior iras naturae prioritatem insert. Us. strono de iis qus sunt totum, & pars praedicanturu icsunt quidem partes ex quibus aliquid componitur &in que diuissitur, totum vero quod multa contanet vi. Partes. in i UIis .s I aHabet hoc totum entitatem unam realem, dc i stipit laru m partium emitate realiter distinctana,Ah omni . bus vero simul iunctis ratione solum diuersam, Atquot hoc perpetuae Veritatis est in quocunque toto.sas Totum quidem essentiale posterius est partibus suis, Quantitatiuum vero est prius illis . Sed hactenus de Mundo. '. r asa Poriri zzz .az QVPiis c icq C irciu
18쪽
na . 2 A B Vim uersa vero natura ad singulas eius parteseon,i,h Lx spiciend1s nobas iam conuertentibus primo se of fert subaa. tia , qur cum per se subsistat aliorum ominit - nium ratio est quod sint,l, se uni voca no est sed Ana . iog cuius primit Analogatum est substantia separata, H rius autem ratio est b itantia necellaria incorporea ικ', preliquarum substantiarum est eausa tum coistinrieti ne ritum tum necessariarum, atque corporeis aeternis . I friatura Drlar est,caeducis vero etiam tempore .
a Compositionem vero omnem e Meludit non solima eam quae di nriteri ae Sc formae, aut generis & disseret iis, 3 l iacit subiecti, Si adcidetis verum etiam esse de essentis.. Cuiu a nitaris causa nona est sorma , sed tota ipsius iustentia est sibi met Unitaris causat. Plura Istas nitem numeralis sub eadem spetie in substantiis abstractis
s i. a. uenon solum ingenita sunt,nee internui aut Incre 2 ris . merito ob noπls, verum etiam alterationi, aut motui locali subiacere nequeunt. l . Et quamuist praestantissima sint finitae tamen viriti eis, intra sunt iudicandae, nec adi quo pacto infinitae. Quid vero sardi seque tu est illas infinitas esse dixerimus Etsi ii : l rectius .cum Xeno sane Colosonio dicendum putem nec finitas nec infinitas esse. Diti lit Ver porro aeterias sunt n*potentiam aliquam pakl u m haberit ud.nec etiam,aciniam ad morum, etsi potentia activa ad ubi ab'eis, Non si auferenda, quae ei Ga etiam est potentia contradictionis o lI , l etis P res vero actiones habent , nec quidem mundum i omnes: . corpore prescindunt , internae ear iam ac Hidinitulo mea. qua inuriataentes vocamus diis sunt intellectio, ἰ dc des mss. in arii prior atq; persectior est iter lectio pace d:κorim Moυ. unde , telligeriae Vocat p.sunt.
ν Gina autem sint persectissims substantis, & ab aliis
19쪽
eognosci nequeat exacte, se ipsas intel Iigere ni Edd est eo Quarum actio clima substantia non distiμguatur intellectio intelligens, de in te Ilectum in eis nullo erunt di scrii rine seiuncta , ipsas vero intelligere non accipit metaplaificus abam mastico sed ipse mei id ostendere
a1 Potest quicquid dicat Averroes .ilian s. a tui . ta
a i Et quamuis se ipsas intelligant, Dissimu Iandum tamen non est inferiora quoque omnia cognitione comple dii, in quorum intelligentia non vi Iescunr . aa a Intelligunt enim inferiora per ideas in ipsis actu exi stentes,Q is eκ Aristotelis quoque sententia sunt concedendae. Non tamen omnium si quidem non sint generum, ut Analogorum. C
a Aut etiam singuIarium,Quorum notitiam intelligentiae non habet quicquid dicant Iatini . Sed solum spetiertim Ideae in supremis mentibus relucent . Qii id si generum singularium ideas in illis collocari deo ferido et 34 Postquam vero in te IIexerunt,iam diIigunt,& volunr,
QIae voluntas volitum de volens idem omnino sunt Hac autem voluntate excitatr intelligentiae actiones efficiunt. Non tamen rationalia agentiae sunt, aut naturalia, sed cminentiori modo agunt quaecunque agunt. Ita tamε agunt,ut non agere, aut persecti A facere quam is cta sint nequeant, Et si disputationis gratia naturalia agentia esse defendam . s Earum actio transiens est circum Iatio, cietim serre autε nequeunt,nili corpori sint affixae, Cuius causs sorma
τ Etsi nee efficientes, nee formς,nec fines esse eius eorporis sed nec etiam motum verὀefficere, tueri possit. . . a s Ex his constat ponendas non esse Ideas substantias separatas diuinae menti assistentes, ut *pe uisus est voluis c se Plato non enim mouerent,Sed nee etiam Drmonas naturali ratione Ponere compellimur.
20쪽
As Cu Plures aute perpetuos motus conspiciamus pIure1 substantias separatas fateri cogimur. Inter se nec specie,nec genere covenietes,sed Analogia, Quare inter ipsas una necessario est ad qua omnes, ut ad primum A nalogatum attributionem habent. so Haec porro Deus est op t. Maκ. qui exteris intelligeri liis est ratione. natura ,& ordine prior, omni v quineriam causa. xa Non solum finalis, sed formalis atque effectrix ,Quamuis non solum noua creatiosed aeterna quoq; emana tio a Peripatetico concedi, nequeat. xx Hic maxime est ens,& ab eo communicatum est esse divi uere omnibus . his quidem clarius , his vero Ob scurriis, Atque omnia ab ipso perpetuantur, Quam uis plura entia natura sua aeterna sint. a 3 Maxime quoq; unus est, & exterorum unitatis causa,
summum bonum est, de omnibus eausa, ut bona sint. Quare ipse solus vere per essentiam bonus dici potesta a 4 Summe simpleκ est, Non tamen simpliciter, Atq; sim plicitas eius est perfectio simpliciter pace nonnul
xs Persectissimus est,& persectionis omnium mensura simpliciter, In eo nanque sunt rerum omnium persectio nes,5 prestantiori quidem modo quam sint ex ira ipsum, Actus enim purissimus Deus est potentiae nullo pacto particeps. i seipsum solum intelligit, de per essent Iam omnia cognoscit secundum tamen proprias rationes,& Vt inter se distin a sum pace multorum. a Eius scientia est rerum eausa Quare res tales sunt, qui Deus illas ita cognouit, Non igitur ab eo ausexenda est prouidentia. as Quae est ratio ordinis rerum in finem. Quare a guber natione.& a dispositione discrepat pace multorum. as Omnia porrci diu ins prouideliae subiacenr, Non tamε, omnibus immediate Deus prouidet. Et quamuis non