장음표시 사용
31쪽
' a b ovo gallinaeeo eur dueatur exordium.
fert pennata omnia pisces suaque is tersiaeetacecomnes; item crustacea , testacea , o mollia omnia, exterrestribi , reptilia , multipedia, ct serpentia omnia atque, inter quadrupedia, omne lacertorum genus. Nos autem asserimus , cui ex dicendis constabit omnia omnino animalia, etiam vivi para , atque hominem adeo ipsum ex ovo progigni ; primosque eorum conceptus , ὸ quibus foetus fiunt, ova quaedam esse, ut & seminaeplantarum omnium. Ideoque non se s. inepte ab Empedocle dicitur, Oviparum genus arbo degen. reum. Habet itaque historia ovi fusiorem contem-anim. plationem ; quod ex ea generationis cujuslibet m
xo. Quare de eo primum dicemus , ubi, unde, & qu modo oriatur. Deinde, quo pacto , & ordine, quibusque fradibus , scelus , sive pullus in Ovo, reeκ illo laresetur, & perficiatur, dispiciemus.
Iterum Fabricius : Animalium fatus , ali- ex ovo, alius ex semine, alius ex putri gignituri unde alia ovipara, alia visipara, alia ex putri, se usponte natura nascentia, αυτόμ lα Graece dicuntur.
Mibi Vero haec divisio minus placet ; cum omnia animalia dici possint quodam modo eri ovo; requodam modo ex semine oriri; & a partu potius, quam a prima origine, mi para, vivipara, sive ve mipara dicantur; quoniam vel ovum, vel vermem, Vel vivum animal pariunt. Item sponte nascentia dicuntur ; non quod ex putredine oriunda sint; sed quod casu , naturae sponte, & aequivoca ut aiunt)generatione, a parentibus sui dissimilibus proveniant. Quippe alia etiam animalia, ovum, aut Vermem, tanquam conceptum suum dc semen pariunt; eX quo postea, soris exposito, laetum producunt '. unde OVipara, aut vermipara appellantur. Vivi para aurem di euntur , quia conceptum, sive semen tamdiu intra
se retinent dc fovent, donec laetus inde vivus, &formatus in lucem prodeat.
32쪽
Atura sinquit Fabricius) inprimis de loco fuit s
litita: quem aut in animali, aut extra animal consistiis et atque in animali, uterum esse voluit: extra vero, mum et in utero quidem , exsemine, O sangPinea in eis vero, ex iis, oua in ipso consistunt, foetus generationem molita est.
Quaecunque enim ex semine vere dicto procreantur, ea Vel in eodem loco & oriuntur, & perficiuntur; vel in diversis. Huipara omnia , in ipso utero incunabula sua habeat, & complementum :Oυipara autem, ut intra parentem prima ductini eXordia, & ovum fiunt; ita extra eam, in laetum perficiuntur. Et in horum numero , alia ovum cousque intra se servant, donec maturum & perfectum fuerit ; ut genus pennatorum, & quadrupedum oviparorum, ac serpentum. Alia vero semen adhuc imperfectum & immaturum excludunt; incrementum&perfectionem, sive maturitatem , foris acquisiturum : ut plurima genera piscium ranae,item mollia, erustata,testacea,& cochleae : quorum ova primum exposita, sunt veluti origenes duntaxat, inceptiones& vitelli; qui postea albumina sibi ipsis circumcirca
induunt, tandemque alimentum tibi attrahentes , concoquentes , di apponentes, in perfectum semen, atque ovum evadunt. Talia quoque sunt insectorum semina vermes ab Oristotele duci a) quae initio imperfecte edita, sibi victum quaerunt, indeque nutriuntur & augentur, de eruca in aureliam; deoVo imperfecto, inperfectum ovum, &semen. Gallina autem, & reliqua omnia ovipara, perfectum ovum excludunt; unde, extra uterum foetum generant. Ideoque Aquapendens duo generationis loca constituit;unum internum, nempe uterum; alterum eXte
num,quem Ovum dicit. Sed meliore iure, mea quidem sententiaὶ nidum , sive repositorium, e X ternum locum appellasset: in quo scilicet exclusum semen' Α Σ tove
33쪽
4 De uteri Gallina parte superhre sime ovario.
fovetur. maturatur, &in laetum perficitur Ab hujus enim loci disserentia , o Piparorum generatio potissimum distri minatur. Et perfecto res admiratione digna est, animalcula illa locum hunc tanta providen tia eligere; eundemque arte & ingenio haud imit bili fingere , labricare, munire, & abscondere; adeo, ut ineste iis divinae aurae particulam, squod meta de apibus asseruit; confiteri necesse sit; α indoctam eorum art m, atque sapientiam, mirari nobis potiusquam assequi concedatur.
De uteri Gamnae parte superiore,
U Tterus gallinae a Fabricio dividitur in faeperiorem& inferiorem : Superiorem, Ovarium nominat. Locus ovarii positus est statim infra jecur ad spinam, supra arteriam magnam descendentem. enim loco,in majoribus animalibus sanguineis, arteria eaeliaca Mesenterium ingreditur,ad exorturn nempe venarum emtiqentiaem, vel paulo inferius, di quo loco caeteris animalibus sanguineis & viuiparis vasorum praeparantium , id testiculos tendentium, eX- ortus est; & ubi gallus suos testienses gerit, ibi etiam gallinae ovarium reperitur. Quaedam enim animalia testiculos foris, alia intus ad lumbos gerunt i media quasi ab origine praeparantium intercapediue. Gaia Vero ad ipsum eorundem exortum , suos habet: quasi ipsius genitura praeparatione nullst indigeret. ristoteles aicit,ad septaem transversem ovum inchoa- an. t. utem, inquit Fabricius, in respirationis tra-1. 6 tu,negavissu pennata septum obtinere. Solvitaer δε-biumsennata septo prorsaes non destitui;quia membranam habent tenaeem loco septi positam, quam Mers. eis- septum avellavit: sed non habent septum,quod musculus st,ct ad respirationem eo eram, ut alia animalia. Arsoteles autem muscatum uagnovit.
34쪽
De uteri Gallinae partu superiore, sive ovario.
pho assiaverat. dissiat: ipsemet vero erroris haud immunis Rippe certum est, & insoluem musculos agnovisse; sut alibi a nobis observatum , & demonstratum est & membranas in avibus , snon modo transversm positas ad cinctum corporis, sed & s cundum ventris longitudinem protensas) vicem phri istis subire, & ad respirationem conferre; ut alibi in exercitationibus de respiratione animalium
luculenter psobavimus. Et, ut alia nunc taceam, a
vis, prae caeteris animalibus, non modo facillime r spirat, sed vocem etiam in cantu diversimode. modulatur : cum tamen ejus pulmones lateribus & c stis adeo a sexi sint , ut parum admodum dilatari , assurgere contrahi possint. Quin etiam squod tamen a nemine hactenus observatum memini) earum Eronchia sive asperae a teriae fines in abdomen perforantur, aeremque i spiratum intra cavitates illarum membranarum recondunt. Quemadmodum pisces, & serpentes intra amplas vesicas in abdomine positas, cundem attrahunt, & reservant; eoque facilius natare existimanis tur: & ut rana, ac bufones, cum aestate vehementius
respirant, aeris plus solito in vesiculas numerosis mas absorbent, funde earum tam ingens tumor quo eundem postea in coaxatione liberaliter exspirent: Ita in pennaris, pulmones potius transtur, α via ad respirationem videntur, quam hujus adaequatum organum. Quod si a Fabricio observatum euet, non negasset, membranas illas saltem cum mus Iorum ventris adminiculo) respirationi inservire, &diaphragmatis ossicium praestare: cum hoc non sine musculorum ventris adminiculo, instrumentum respiratorium sit; aliudque ei munus incumbat in iis, quibus carnosum sive musculosum contigit. Nimirum , ut ventriculum cibo turgidum, & intestina
Druibus flatuque distenta deprimat; ne cor, & pulmoges ab eorum ingressu patiantur angustias, Viraeisque Penetralia opprimantur. Cujus periculi cum in avibus nullus sit metus septum membraneum iis donatum est, respirationis usibus valde accommodum zideoque diaph ma habere merito dicuntur. Quin etiam licet aves diaphragmate penitus destituere A 3 . I
35쪽
6 De uteri Gallinae partesuperiore, e Ovario.
tur, non propterea tamen reprehendendus foret Ari- soteles,dum ova adseptum transversum inchoari scribit : quippe hoc nomine locum duntaxat designat, ubi diaphragma in aliis animalibus reperiri Iolet. Quemadmodum nos etiam dicimus, o rium esse ad exortum vasorum spermaticorum praeparantium; licet gallina vasis his praeparantibus careat. Perforatio pulmonum, a me inventa cujus modo memini) haud obscura, dc caeca est ; sed, in pennatis praesertim, patula admodum ; adeo ut in nruthiocamelo meatus plurimos repererim, qui digitorum meorum apices facile exciperent. Ingasio Indi- co, dc gallinaceo ipso , omnibusque fere pennatis, immita in traehaam stylo, transitus ε pulmonibus in civitates abdominis apertos & patentes invenias. Aer in eorum pulmones follium opera inspiratus , non sine impetu ad inferiora pertransit.
- Imo vero dubitare liceat,an non in homine etiam, dum vivit, aer perdictos meatus, in thoracis cavitatem penetret. Quomodo enim aliter, empyicorum
pus , & pleuriticorum extravenatus sanguis , illae essiuant Z in vulneribus pectoris scillaesis etiam pulmonibus) aer per vulnus foras erumpat aut liquores in cavitatem pectoris injecti, cum sputo reddantur λ Verum hae de re alibi, in Exercitationibus nostris, de respirationis caussis, organis , & usu , Plane, pleneque dictum est. Η . . Redeo ad Ovarium, &superiorem uteri gallinaean. L6. partem; in qua Ovorum rudimenta inchoantur; quae c. i. anitio secundum Arist.) minuta sunt, & candida 1 adaucta postea, lutea, & flava conspiciuntur. Uterus Fabricii superior, revera nullus est, nisi Postquam gallina concepit, & ovorum primordia in se habet; quae merito congeriem papularum di-γeris. Ideoque rediissime ait : Superior matrix nil aliud est,quam infinitapropemodum vitellorum multituisuo , qua in uno veluti acervo conglobata conspirituar , r
nio ad maximum ea rvtercedit disserentia, quae est agrano apis ad fructum fere nucis juglandis , aut meisai: Haec vi testorum militudo simul quasi racematim apposi-ra,coste ia. conjuncta est,Ob quam caussam τοperpe-
36쪽
De uteri Gallinae partesuperiore, e OvarisI
tue vitellarium, aut potitu vitellorum racemum aneia labrii civia uvarum racemo quamsimillima est. O DUm. Arist. de mollibus dixit, cum ait: reddunturque Ουa eorum glutino cobarentia ad speciem uvae. Etenim sicuti c. 8- in racemo, uva, seu acini sunt tum majores, tum mino- .
posito vitellorum racemo υidere est.
At vero in piscibus , ranis, crustatis , & cochleis res aliter se habet. Haec enim ova ejusdem omnia magnitudinis in se continent; quae foras emissa, simul augentur, perficiuntur,& icetus excludunt. In castina autem Ovario , reliquorumque Oviparorum fere omnium, varia admodum vitellorum incrementa cernuntur, a quantitate propemodum invisibili, ad consummatam magnitudinem licet ova gallinarum non aliter, quam eorum , quae ova sua omnia simul & concipiunt ,& pariunt) in eodem nido laetus suos ab incubationis ktu fere simul ex-'cludant. In columbino tamen genere quae bsna tum ova uno nido reponunt, & incubaut) observa vi, Omnia ova in ovario congesta, uniusmodi esse magnitudinis, Draeter bina illa caeteris longe majora, & jam ad aescensum in secundum uterum parata. Ut in his numerosi laetus proveniant,non partus multitudine , sed frequentia ; singulis nempe mensibus. Similiter in piscibus cartilagineis; ut raja, pastinaca, canicula &c. bina duntaxat ova simul maturantur, & utrinque a dextro & sinistro cornu descendentia , in utero inferiore foventur, exes duntque foetus vitales, ut viviparis contingit:) in o- vario tamen infinitus pene ovorum numeruS, dive sarumque magnitudinum reperitur; in resa supra
Caeterorum autem oviparorum ova, soris vel peris ficiuntur, urpistium ; vel concoquuntur, ut coch Iearum , crustatorum, & aranearum. Et cochleae
quidem sua ova reponunt in spuma j crustata ut squillae, gammari, allaci in pinnis adhaerentia circumferunt; aranea vero, tanquam in sportula entela sua construm, secum gestat,*fovet. Scarabaeus ova sua fimo pedibus posterioribus obvolvendo circumcludit, & reponit. In iis autem OmDi-A q. bus,
37쪽
8 De uteri Gallin parte superlare, e Ovario.
bus, ovorum copia incredibilis cernitur. Pisces, duas quasi vesicas obloogas , sive Miliculos nacti sunt: ut videre est in cyprino, halece , & viola, squam nostrates Smeli vocant) in quibus omnibus , ut nullus
in Cernitur uterus , praeter Ovarium 1 ita hoc ovis aliquando adeo refertum est , ut reliqui corporis ITO-lam facile exsuperet. Ex hujusmodi mugirum . 8z eyprinorum ovariis sale conditis , in massam coactis, , fumoque induratis, fit edulii genus a Graecis & Italis magnopere expetitum Rotarcha ab his appellatum , a Graecis ωά id est, ova salita) quale in ventre nostrorum heri goraena in fumatorum, dc asta rum intus granulatim compactum, rubrumque reperitur. Quod ex Mn-mnum ovis salitis fit, Caviaro dicitur, α saponem nigrum refert ; gulonum delitiae.
In omnibus piscibus squibus numerosa proles
contingit) ovorum tanta copia generatur, ut tota ventris capacitas vix ea recenter concepta , multo minus aucta, continere valeat. Ideoque in piscibus, Praeter Ovarimn, nulla alia pars generationi dicata est. Horum, enim ova laris incrementum sumunt , ' nec utero ad hanc rem opus est. Videturque ou
rium hoc testiculis, aut vesicis seminalibus analo. gon : non solum, quod eo in doco reperiatur, in quo
maribus testiculi nassici solent; nimirum, testiculi in lgallo siti sunt, ut diximus, juxta ingressum arteriae Coeliacae, prope cinctum corporis; ibidemque in lgallina Ovarimn reperitur) sed etiam, quia in utroque piscium sexu, generationis tempore , duo folliculi per totum ventrem dum, situ, rigura,& magnitudine pares insunt; qui simul adaucti, replentur , in mare quidem, materia similari, spermatica, lactea. unde tae pisium dicunt;) in Remina Vero, granu- Iis innumeris , prae exiguitate visum effugientibus ;. adeo ut in conceptionis principio spropter arctam eorum compaginem) corpus similare, & tanquam
. maris lac regulate coagulatum, appareant: posteaque ranquam minimae arenulae invicem intra folliculum
In minoribus avibus squae quotannis duntaxat spmel, & pauciora ova p riunt vix OVarium reperias:
38쪽
De uteri Gallinae partes eriore,sive ovario r
etias: sed ubi in maribus testieuli siti sunt, ibi in Remini S. pro ovario, tres aut quatuor bullis inro numero scilicet ovorum, quorum sunt primordia) nec minus ipsis marium testiculis conspicuae, inveniuntur. In serpentum uteri cornibus , squae sunt initar vasorum spematicorum in maribus) prima ovorum rudimenta, ceu totidem globuli filo ad alligati , apis parent: ut in mulierum armillis, vel corona precaria, ex orbibus 8 succino confectis, fieri solet. Quae itaque in Vitellario reperiuntur , non maperfecta censenda sunt, sed horum primordia , sive rudimenta; quae in racemo , eo ordine & magnitu dine disposita sunt, ut gallinae singulis diebus ad partum, priori succedat alterum. Nullum autem ovum in ovario cinctum est uilbumine, sed vitelli solum re- Ireriuntur; qui, prout ε minimorum congerie sese extulerint, in ambitum prodeunt, ut in fusiori spatio facilius amplientur. Ideoque Fabricitis vere ait :Vitelli in racemo majores in circuitu sunt, minores in medio, eeu a majoribus circundati, denique minime o-mnibus sub ecti. Dum enim augescentes majorem mΟ- Iem acquirunt, a reliquis separantur : quod dum fit, singuli vitelli, praeter tunicam propriam , aliam ab ovario mutuantur, quae illos extrinsecus amplectitur,& fundamento, unde oriuntur, adnectit. Quare a Fabricis , pediolus sive peduncaelus nominatur; quod ejus opera, ut fructus ex arbore, sic vitellus ε race-mo nutrimentum hauriat, & crescat. Est enim his pe-diolus nexus membraneus cavatus, qui a racemi fundamento ad vitellum producitur . quem cum contingit, dii latur, e perinde ac nervus opticus in oculo amplifica- tuo vitellum externa tunica obducit. Hunc forte Aristoteles ἱμειφαλαὶ ων i. e. appendiculam umbilisalem, Degem.
O veluti sistulam nuneupavit. Pediolus iste secum multa an . t. . vasa in vitellum deducit , per quem passim rami antur. c. 2.
Haec quidem a Fabricio vere dicta sunt; sed fallitur, dum ait : Tunica hae, non quidem totum vitellum circundat, sed paulo illum ustra medietaιem comprehen- .it i perinde ut in glande operculum retro Oppositum, calix appeliatum:quo sit,ut exterior vitelli portio,. proposi-ra membrana destituta,eonspectui sese osterat*ι veniris
oe xindata appa .at. Ambiι enim integrum vitellum ;
39쪽
sed in parte vitelli exteriore, a propria eius tunica non facile distinguitur, quod ambae tenuissimae sint.
In parte autem postica, qua vitellus racemi fundamento obvertitur, tunica haec vitello non adhaeret, nec in eum venulas spargit; sed, saeculi instar, solum amplectitur. gulis vitellis totidem tunicae ab eodem fundamento desumuntur. Quare locus iste, communis uterus censendus non est : cuin nihil hic reperiatur Praeter racemum, sive aeervum multorum diversae magnitudinis ovorum ab eodem fundamento Pr
Fundamentum autem hoc , est corpus sui generis , ad pennati spinam obortum; venae, & arteria: --δnae adnexum 1 laxum, po sum, defungosum ι uesturimos vitellos ex se producat , iistemque tunicas argiatur: quae postea, ciauctis vitellis, ditanduntur; eosque sacculi instar, cum collo angustiore,Venistre autem amplo , ambiunt: quemadmodum a οι- triarii statu ampullae efformantur. Fabricius porro : Vitelli, sicuti aparvulo initio laet-piunt, ad milii seminis aut sinapis maσnitudinem ;minuti sunt ae candidi,ut dicit Arist. ste subinde paulatim increscunt; ut ait Arist. lutei ac favi esciuntur , quousque ad justam magnitudinem omnibus notam perveniant. Ego vero milii semine longe minores observavi; qui nempe instarpapularum, aut sudamisium, Vel arenularum , s quales in piscium Ovariis reperiri diximus) prope ullum estugerent, & illius loci membranarum veluti saliri res viderentur.
P Roxima uteri gallinae pars Infundibulum a Fabriacio nominatur. Est enim tanquam infundibulum., seu tuba, ab ovario su uod undique complectitur deorsum tendens; senumque latior facta, in superi orem uteri productionem terminatur. Insundib lum
40쪽
De garinae uteri parte exterrore. IIIum hoc vitellis fabruptis pedunculis ) ex ovario in
uterum secundum sita a Fabricio censetur) descendentibus transitum praebet : estque similis vaginaliis tunicae in scroto, membrana tenuissima facileque dilatabili constans , ut devolutos quotidie vitellos excipiat, & in dictum uterum deferat. Cupis harum rerum specimen aliquod Finge animo pusillam plantam , cujus radices tuberosae, vitellorum congeriem referant; dc truncus, Iubulum illum vaginalem : Ut plantae illius stipites hyeme moriuntur, & evanescunt: ita similiter, ubi gestina ova parere desierit, integrum ovarium, cum infundibulo scevessceta) exarescunt, retrahuntur, Scabolentur: relicto duataxat fundamento, radicumque indicio. Infundibulum hoc, solummodo transitus ossicium praestare, vel ex eo constat, quod vitellus in eo haerens nunquam deprehendatur : sed quemadmodum testiculi interdum per vaginalem tunicam sursum repunt in inguina, &quibusdam animalibus sui lepori, & talpae in intra audomen reconduntur; rursusque prodeunt, & descendunt; ita per infundibulum hoc vitelli ab ovario in uterum delabuntur ; ricem
- que illius infundibuli supplet uti formam refert quo liquores ἡ vase in vas aliud strictioris orificii
De galanae uteri parte exteriore. .
F Abricius descriptionem uteri, post ovarium prosequitur: adeoque inverse ordine, partis superi ris, productionisve uteri exelicationem , ipsius uteri tractationi praemittit. Nimis etiam praecise,sive determinate, tres illi spiras assignat, harumque certas positiones constituit; quae tamen incertae sunt. Infundibuli quoque ibidem definitionem praeposteret .
Liceat igitur mihi, hic meam uteri gallinae obser vationem. & historiam squam , secundum m Λ 6 Ilio
