장음표시 사용
241쪽
vina praescribant. Sic pio Quarto sedenre Abd se Romam venit Ahac de causa, cui Persae, Medi, Armeni, Indique parent: ut e litteris eius, ac fidei professione liquet. quae in Latinum sermonem cum multis alijs similibus vertit Andreas Malius Bruxerulanus, & habet in sua Bibliotheca Sixtus Senensis. Sic ab eodem Romano Pontifice Episcopi dantur , qui Populos regant in v timis Serum, laponensium, Indorumque Orientalium,& O cidentalium terris. Vt vere Dauid cecinerit illud Psal. t.Co stitues eos Principes super omnem terram: memores erunt no minis tui, Domine ; & isaias cap. s. Ecce esti de longe venient, de ecce illi ab Aquilone, Ac mari, Ac isti de terra Australi; aut, vsi quos delectant Prophana, nunc multo verius Romae, quam prius, conuenit, quod ait V irgilius Ae n.lib. i.
Imperium Oceano, famam qui terminer aftiris. ι
Clim namque ultra Oceanum Romana arma non penetrauerunt. nunc summota sunt per Pontifices Romani ditionem, fixa Oceani confinia. & Romanorum sine imperio antiquo me- tae rerum positae suerunt, tempora prelli tuta, quibus illud c
cidit, nisi quatenus ab ipso Romano Pontifice eis sustentatum. Huius ditio sine fine erit usque,ad ultimum Magni Iudicij diem,le multo diutius, quam Romae Imperium durauit. M. Sed, quoniam non nullis adeo caedes, mortaliumque strages, Urbium, Regionumque vastitates placent xyt nisi. haec, cum Populi ad obedientiam adducuntur, accidant, nihil ijs actum videatur; ideo Romani Pontifices potestas in diuinitatis aere -nae splendore , atque intimo illapsu posita a caedibus, quantum D fieri potest, Ciuitatumque ruinis abhorrens, istis non probatur; dc addunt praeterea, nihil illi esse diuitiarum, nil opum, quod scilicet serro non agat, ut prius a Christiana Religione alieni. - - agebant, ac more Octaviani, Tiberii, Cai i, Claudij. Neronis, Galbae, Othonis, Vitellij, Vespasiani, Domitiani, Hadriani, Commodi, Seueri, Caracallae, Ii eliogabal i, Maximini, Galli ni , Aureliani, Carini, Maximiani, Orbem terrarum non expialet. Cum tamen, si agatur de opibus, nullus unquam tot , ac tantas distribuerit, ac distribuat quotidie , toto orbe terraru , v Iuti Pontilax Romanus; ita, ut, si quis assisnet, in reditibus
242쪽
A Ecclesiasticis, quos inter varias gentes , variosq. homines R
manus Pontifex partitur, esse ducenties centena millia aureo. rum , siue ducentas myriadas, non aberrabunt a vero . vni Tin Ieto aiunt esse decies centena millia , . quarum Ecclesiarum
i patronatus & nominationes nonnisi a Sede Apostolica suere Regibus, ac Principibus Christianis concessae, & liberalitate eius datae. ut omittamus opulentissimos Prouentus Episcopo. rum Germaniae, Boemiae, Galliae , ac reliquae Hispaniae. Atqui nulli Imperio re vera fuisse tot diuitias, quas inter suos dili ribueret Princeps, potest asseuerari, nisi sequi velimus fabulasn AEgyptiacas, aut huiusmodi quaedam. Verum non his cancellis amplissima Romani Pontificis po- te stas concluditur,& astringitur. Episcopi namq. vel ab ipsis de lecti, vel confirmati ipsos Reges creant, Reges eligunt potentissimos , aut ius regnandi eis dant legitimum, & plenum. notissimum namq. est, in creandis Germaniae, Hungariae, Boemiae. Poloniaeq. Regibus maximis primas esse Episcoporum . notissimum, Reges Galliae , Angliae, Scottae. Daniae, Suetiae, nisi ungerentur, di coronarentur ab Episcopis . non sutile omnino pro Resibus habitos, ut aperuimus signo 76. de admiranda sacraedi potestatis progressione lib. X VII. At Hispaniarum Rex, omnium , quicumque umquam fuerint, amphisimus, Inquisitionis sacrae Tribunali speciatim prae cunctis alijs est subiectus. Eodem signo ostendimus, olim a Patriarcha Constantinopolitano, WHierothlymitano solitos ImperatoreS, ac Reges coronari, ne isque illis imperatoriam, Regiam ve potestatem consilesse attri. hui, nisi postquam rite fuissent coronati. quod in Anastasio Zo
narastomo 3. tradit. quamulis, ex quo Patriarchae Constantinopolitani abiecerunt obedientiam Papae, ius coronandi Imperatores ad ipsos pertinens ad nihilum suerit redactum. Nam . D S solitos,vb i coronantur Reges, iurare, se Religionem Catholicam, cui Pontilax Romanus praeest, tuituros, nemo est, qui ignoret. Quamobrem, cum Papa Episcopos ordinet, 1 quibus vel Reges tanti eliguntur, vel plenum ius assequuntur per tot iam saecula annorum, quod nam fuit umquam tempus, quo M. gi alicui aut Imperatori Italico per tot iaculorum spatia tantum potestatis contigerit Z Romani enim quingentesimo ab Vrbe condita anno vix italiae fines egressi erant, quin Italiam i tam non dum adduxerant in suam potestatem. anno enim cum Ligures continenter bella cum Romanis gessissent , per an-
243쪽
nos octuaginta, neque um iam mi m
eis leni sus in pdim Hannibal in tometriinx Uuram in ,rebant. milles
quadraginta. An bψς ς 'g' --i , mouam maiestastiue modo, sed ulli Rog 00 ς δα illi,eum Rex ungitur Hae autem vera sunt dς0 disseratque,
244쪽
A Germaniae omnes simili suum Regem contatuere coeperunt ab anno 887. quo in Concilio Tributiensi deiectus est Carolus Cracsus. illique sesse s Arnulius, ut e me none, si geberto, & alijs apparet. Ex anno autem si 's. Septem Principibus solis id iuris datum. En . itaque, e quanto tempore Pontifex Romanus tantam suis Episcopis potestatem suerit Iargitus, quos ipse ordinat, Se confirmat. an tanta sint unquam Regi ulli per tot, annorum i patia quid amplius velis ἰ num bella nuinicaedes λ, num Populorum, Regionumque euersiones Haec non a Ponti ficibus utiquam Romanis proficiscuntur , ab ipsis ornamenta4d decoraque latissima locorum, quae deserta,& inculta ab Orbis
fabricatione perstiterunt, vi ostendemus loco suo. Iam vero inter exigua connumerabitur, quod ab anno 7 17. usque ad nostra tempora Pontifici Romano plerumque obedie rit Latium . magna Etruriae pars'. Vmbria, Picenum, Rauen naeque Exarchatus, & usque ad Northmanorum Principatum Beneuenti Ducatus, qui continebat. Campaniam, Samnites .
Vestinos, Pelignos, Marsogi Vt enim docuimus signo de ad-- miranda progressione sacrae potestatis Philippico, & Leone imperantibus, omnes hae Regiones Pontifici Romano te prorsus c addixerunt. & in eius obedientiam iurarunt , abalienatae a Con stantinopolitanis, ut ex historijs Laudulphi Sagacis, Pauli Dia
coni, de aliorum nos ibi probauimus . ex eo per annos nongentos septuaginta quinque ut plurimum Papae paruit Roma, cum superioribus locis,quamuis imperatores quidam Germanici , ac Tyranni interturbauerint aliquando has Papae ditiones. Atqui Mulli Italico in Italia contigit, ut ante Constantinum, vel etiam post illum tanto tempore i inperium tantum tenuerit. Romam anno 16 . quo suit a Gallis Vrbis euersa, paucis, & exiguis Oppidulis imperabant circa illam. & millesimo, ut diximus, de se-D xagesiin uarto Cluilliani imperium Romanum exceperunt τatq. ita teptingentos annos a ruinis illud produxere ad nostros.
quod si his adi jcias annos etia,qui intercedunt a Constantino ad Momyllum, colligentur nongenti septuagintasex. Atqui post Vrbis excisionem anni ducenti elapsi sunt antequam Romani
tantum terrarum in Italia acquirerent,quanto potitus est Pomtifex Romanus tot annos, quot recensuimus, ut e Liuio, &Fli,. ro apparete ita,ut vereasIeri possit, nulli Italico Principatui co-- . tigisse, ut in Italia tot annos tantum regionum ditiCne sua com
245쪽
Leonemq. Isauricum Gothis exactis in Urbe, de Oeeidente cis Apit magis, ac magis exercere imperium suum. quod ostendimus late signo de liberalitate 4 a. ca. i s. lib. io. atque ita multo di turnius tempus Pontificii Principatus colligere possemus. Illud interest inter hunc, di pris cum Romanae Vrbis imperi si .
quod hoc extenuabat , ut vidimus , de exhauriebat ualicorum omnium vires, ac potestatem , &ad se omnino transserebat, euertens oppida, delens populos. adimens fundos, inducens co
Ionias. Ponti sex non ita. Id si malum est Italis ; quid bonum sit,
Denique, si l talicis est ornamentum, decusque, habuisse per dtot saecu la Principem suum in Italia confidentem, quo ex omni tempore nemo latioresan Italia ditiones habuerit, id per Pontifices Romanos habent. Non omittamus & illud Pont ficiat potestatis eximium , spe .ctare ad illum, nomen Regis Principibus attribuere; idest constituere, qui primas inter alios Principes huiusmodi honore haud dignatos obtineant .exterisq. praecellant.& auctoritate maiori polleant apud alios mortales. Nam . quod Hungariae Rex appellatur, est a Pontifice Romano concellum Stephano, ut testatur Bonfimus ,& Cartuitius, qui Poloniae, aIoanne Vigeὶ iamo secundo, ut Cromerus scribit: nomen enim Regis interciderat in eo Principatur'quod Portugalliae, ab Eugenio Tertio, id tradit Rodericus; quod Scottae Rex vocetur,ab Urbano Secundo earum Regionum Ducibus est indultum, refert hoc Lenaeus. Eiusdern potestatis est, Concilia generalia Episcoporum conuocare ex omni totius Orbis natione illustriori. Ad quae conu nientes innumeri ab extremis usque Partibus terrarum, de rebus diuinis tractent, & quaestiones grauissimas decernant, ad publicum totius Rei p. Christianae statum, regnorumque, Dimperiorum decus,& stabilitatem pertinentes: quod spectat ad solum Pontificem Romanum ; cuius est ea cogere, moderari , ac dilIoluere . quae nos late persecuti sumus signo de sancti nibus uniuersalium Conciliorum I 4. lib. V. Illud autem sine culpa non potest omitti, Pontificem posse decernere alicui quasi in caelites recepto caelestes honores, ita ut in vota a supplicibus inuocetur, & omnium maxima venera. tione in terris colatur, idq. licet fueritis homo abiectissimus, modo sancte , ac pure supra omnes vixerit, & diuina caelestis vutae documeta dederit inter mortales. Atque is anniuersaria commemoratione
246쪽
memoratione ascriptus in Martyrologio toto orbe Catholico
superis annumeratur, siuperum l. reuerentia suppliciter honoratur .. Hoc autem nemo umquam valuit efiicere. Imperatoresoli in vitii consecrabantur. sed mortui vituperationibus script rum proscissi erant derisui, patebantq. omnium, & praecipue sapientum ludibrio, & pauci simulate illis honores impendebant : ae Pontifex id vel humillimis, ut habeant, iure elargitur. An hoc tenue an non diuinum Ad summam, hac in re maxime se diuino munere extollunt pra omnes nationes Itali, quod habuerint Principem caeleste, Pontificem scilicet Romanum,qui per multa secula dederit potentissimis Regibus, ut primi essent inter potentissimos Orbis eterrarum Reges hoc solo, quod ipsius concessu vocabantur linperatores Romanorum ; quam dignitatem sequebantur amplae in italia ditiones; ipse autem Pontifex ita colatur a maximis omnium Regibus, & Imperatoribus, ut nemo umquam vivens a talibus sit cultus, quin illi obedientiam singularem per suos Legatos semper iurent, & quidem ὀ tam remotis oris missos, ut ex adeo longinquis numquam ad ullum fuerint hac de causa,vel ubia etiam, missi; Ipse autem Reges, & imperatores maximos so- C lio deiecerit, aliosq. ad illud evexerit, ita, ut nemo ex ulla orbis parte umquam tot, actam magnis ditionibus imperantes vel eis exuerit, vel ad eas promouerit. de eidem per tantum te- pus maxima Regna tributum soluerint, quantum nulli hac in re euenit. opes porro tantas inter sitios partiatur, quantas nullus Vmquam Rex, vel Imperator; ex his vero Episcopi ab ipso omdinati potentissima imperia, ac regna dent; atque ex antiquisimo tempore soliti sint dare; ac rursus ex his aliqui ut possint id , habeant ipsius Pontificis largitione; &ipse similiter tot in Italia ditiones per tantum temporis possidebit, quantum nulli in Italia Principatui legitur umquam contigiste, nomenque, R d cus Regium magnis Principibus impartiatur, Episcopos e toto Orbe in unum cogat ad grauissima omnium decernenda,
que, ut finem tandem faciamus, nam reliqua dicemus ad operis finem, caelestes honores hominibus,vel abiectissimis, toto Orbe Catholico, toto aevo habe dos, iure decernat. I
247쪽
A cam reduceret, W 43 . idem Palladius ub eo lem Caelesti oest ordinatus Episcopus, ac naissus ad Scotos, credent: S, inquit Prosper, qui tris temporibus vixit, in Chronico suo, cui Beda consentit lib. I. cap. i 3. historiae Anglicae, N Iibro de sex aetatibus mundi, siue de temporum ratione, in I heodosj minoris vita . ex quo apparet, salti, qui vitam S. Patricii scripsit, assi r- mante Scotos Deo nomen haud dedisse Palladio Episcopo vivente, cum tam Prosper, qtiam Beda testentur, eos iam credi
disse, cum primus est illis Episcopus datus Palladius, & nihilo minus 1 Pontifice Romano Patricius Britannus est ad idem mu-B nus delectus, qui tamen Episcopus non est consecratus, nisi post obitum Palladi j , discipulis huius petentibus per Amatorem Episcopum , ut vult, qui scripsit eius vitam. Tum vero Scoti
Hiberniam tenebant, & in eam Britanniae partem irruperant, quam de suo nomine Scotiam vocarunt. CommaculatuS Porro est, ac fere excisiis in Britannia verus Christi cultus haeresi- hus Pelagij, & aliorum , ut Cildas conqueritur, quo tempore Anglie Saxonia a Britannis aduersus in mentes Pictos, Ac Scotos acciti, non modo Insulae loca cuncta occupauerunt, se a cuncta vastitatibus repleuerunt, ac viginti octo, inquit Beda, C nobilissimas Ciuitates eue erunt; ita, ut, imperanre Iustini no , IOrnandus sub annum sues. scripserit lib. de rhbus Geticis, Britaniae Reges in virgeis casis, caeteros autem cum pecoribus smul in stabulis habitasse. sic autem pura, quae & Catholica Christi doctrina est ab haeresibus exterminata, ut Beda in vita Augustini reserat, quo tempore ille ad Insulam venit, qui su' pcrti' erant,Britannos, omnes haereticos fuisse. Igitur anno so3. centum quinquaginta annis post aduentum Anglorum Augustinus, alij q. Itali a Gregorio Magno mi lsi, Populos Britanniae, quae ab Anglis est Anglia vocata, ad Christum perducere coeperunt; atque ex eo sic Insula est omnibus bonis amplificata, quod aperiemus, ut nulli ulla in re insulae, quae cumque illa sit, cedat; plei Gq. omnes post se longissimo interuallo relinquat: cum prius, ut e Iomande diximus , ipsi Reges in virgeis casis habitarent. &, quamuis Beda dicat, in illa fuisse 28.Ciuitates nobilissimas,anteqtiam diruerentur ab Anglis .anno scilicet g 1 3.tamen intelligo nobilissimas, t illa tepora in huiusmodi locis serebant,quin eas colonias Romanoru fuisse, no Briatannoru sedes: vi videtur Gildas asserere. Certissimu namq. est,
anno Chris 1ao. huc fuisse Insulae si atu, que describit his verbis
248쪽
Dio in Vita Seueri: Britannorum duo sunt genera, Caledonii. AR Maeatae . nam caeterorum nomina ad hos fere reseruntur. in .
colunt Maeatae iuxta eum murum, qui insulam in duas partes diuidit: Caledonij post illos sunt. possident trique montes asperrimos, & sine aqua ἱ itemque campoS desertos, plenoSq. paludibus : quo . moenia non habent, nec urbe S; agros nullos colunt et de praeda, & venatione , bacchiSq. arborum vivunt: nam pisces, quorum ibi maxima est, & innumerabilis copia, non gustant: degunt in tentorijs nudi, & sine calceis : utuntur comm nibus uxoribus, liberosq. omnes alunt. apud hos Populus magna ex parte Principatum tenet: latrocinantur libentissime: militant de curribus: equos habent paruos . & celeres: pedites currunt celerrime: dum stant, firmissimi sunt. horum arma sunt βscutum, &hasta brevis r in cuius inferiore parte pomum est ex aere, ut, dum concurritur, hostes sonitu perterrefaciant. pi
donea quoque habent: sed in primis famem, frigusque, ac la-Ores omnes perserunt: nam mersi in paludibus capite tenus , per multos dies inediam sustinente in siluis autem, corticibus, atque radicibus arborum aluntur. Haec Dio. E quibus, ut insulae squaliorem, incolarumq. feritatem discimus, sic mendacia ill rum deteguntur, qui Reges quosdam Britannorum proferunt, ceorum q. longissiinas successiones: cum Dio testetur, inter eos plerumq. fuisse gubernationem Popularem. Quocirca e P
phyrio docet nos ipse Gildas, Britannos, si qui fuerunt in Britannia, Reges, plerosq. omnes Tyrannos fuisse; ita, ut ille scripserit, Britannia sertilis Prouincia Tyrannorum. Ac, re vera ita esse, docet nos, multis editis querelis, idem Gildas, cum Det describit atrocissima Constantini, Aurelia, Conani, Vortipo- toris, Cuneglasi, Magocluni Tyrannorum. Talis itaque status Angliae fuit ab ortu Mundi usque ad Augustini aduentum per almnos,ut quida numerant, quaterna ille sexcentos nonaginta duos. DAugustinus autem mi illis 1 Gregorio l. Papa Cantuariam sta tuit sedem, quae toti Insulae in sacris tradendis praeesset: in e . septem sibi ex ordine succedenres Archiepiscopi suerunt, omnes Itali, ut post Bedam notauit Polydorus historiae Anglicae lib. IV. Missi sunt etiam post illum ab eodem Cregorio Mellitus, Iustus, Paulinus, Russinianus ; Romae praeterea est instituta A gloruin schola, multiq. ad Urbem non modo priuati viri ex Anglis, sed, & ipti Reges Religionis causa ventitabant, ut ex e
dem Beda,& Polrdoro habemus. Ex
249쪽
A Ex Anglia per Italos ad Christi cultum perducta prodijt eo. irum doctrina excultus Bonifacius Anglus,qui demandatoGregorij Secundi anno Christi ao. in Germania Christi doctrinam
coepit dii leminare. & ab eodem mox Episcopus ordinatus anno 71 .deinde a Lacharia Papa petentibus Caroloniano, & Pipino Francorum Regibus ante annum 7 so. Archiepiscopus Moguti-nu; effectus plurimos Episcopatus in intimis Germaniae locis, ac Ilurima monasteria erexit. ex illo Germania prius horrida,& ni-il culti habens, ad tantam, quam cuncti suspiciunt, & mox attingemus, isticitatem peruenit,post annos quate ille octins gentos tredecim ab Orbis fabricatione. Nicolaus r. sedere coepit anno 3 18. ab eo missi in Boemiam, terram squallentem, ac nihil habentem dignitatis. Cyrillus, de Methodius, qui Romae in monasterio ,-quod in clivo Scauri extruxit Gregorius Magnus, ut nos alibi docuimus, commorabantur . ab his ad humanitatem, moresque ciuiles , & Christianos, expoliti Boemi, cum sua regione ad hanc, quam nemo non miratur, omnium bonorum assi uentiam perducti. Idem Nicolaus Ecclesiam Bremensem, Hamburgensemq.coniunxit, ab Episcopo Coloniensi exemit, eique praeficiens An C scharium, & mox,eo defuncto, Rhembertum, dedit in mandatis, ut inter Aquilonares gentes Christi cultum propagat enit quin, cum Froto Danorum Rex ad Agapetum Pontificem Leogatos misisset petens, ut ad eius Regna mitteret, qui Christi doctrinam disseminarent, quod Saxo lib. s. scribit, adi Icit Crantalus, ab eodem Agapeto concessum fuisse Adalgago A rchiepis. copo Hamburgensi, ut Romanae Sedis nomine in Dania Episco-
Postea tamen, quod tempora ita exigerent, cum Rex Daniae Ericus Romam petisset, obtinuit a Pontifice Romano, ut La
D densis Episcopus Daniae, Suetiae, Norue aeque praeesset, & R manae Sedis nomine mitteret, qui in ijs locis late doctrinam Christi amplificarent. Id tanti fuit, ut Danicus scriptor Saxolib. xij. scriptum reliquerit: Nec parum Dania Romanae benignitati debet, qua non solum libertatis ius, sed etiam exterarurerum dominium assecuta est. Sequenti deinde tempore Nic Iaus Cardinalis multos Populos Foruagiesium Christo adiunxit, eisque Archiepiscopum suum conlii tuit . quod Saxo lib.xi'. Q Crantrius in Metropoli sua tradunt. Adalbertus Episcopus Pragensis a Boetius eiectus Romam veC c niens,
250쪽
Hens, & 1 Pontifice Romano exceptus. de ipsius iiiiiii redaens, Aacceptoque ab ipso, inquit Cromerus lib. commeatu . in Hunqgariam prosectus, Hunilarorum Regem Gey sam . Stephantamq; Chrillo adiunxit. quod&Dubraui scrioit historia Boenaicae lib. vj qui & addit, ab eo sex monachos Romanos in Hungariam v
Poloniamque adductas illi au ilio maximo litisse in promouen
d s rebus Christianis: e quibus aliqui inter Hungaros Episcopi creati, Gaudentiuique illorum vinis Gneshae primus Episcopus factus, qui est Metropolita Poloniae. t A gidius sit niter Cardinalis Romanus in Poloniam mistus a Pontifice, R egi.qui iam tum Christo nomen dederat, animum adedit in amplificando Cliridi eultu, inultosque, Italici sauguinis Episcopos Poloniae dedit. quod Cromerus refert.
Denique , ut finem faciamus, ottendimus nos late lib. . de si .gnis Ecclesiae Dei, signo vi .non albo. quam Romanorum Ponti
sicum studio cultum Christi disicininatuin in Anglia, Scotia, lo. cisque omnibus supra Danubium , Rhenumque positis : quin
plerosque omnes, qui huic rei dederunt operam, sutile mona chos ex ordine, de miti tutis S. Benedicti Itali , aperuimus signo xij.cap. iij. lib. s. Populos porro illarum regionum maximae seritatis suisse, nullis istieris, nulla disciplina, ligno xxviii. lib. 7. R lib. ς
1 v. cap. 9.ad finem; loca horrentia, ac nullo cultu ex antiquissimo tempore semper extitille docuimus signo 8 8.de cultu delerioru . locorum lib.xx. sigillatim vero,quantum malorum terris, ac populis illis antea fuerit, quantum bonorum sit acquisitum, recensuimus libro vigesimo secundo, certis limis omnium testimoniis in medium productis. Rursus , quantum prae cunctis Regibus Angliae , Scotiae, Germaniae, Boemiae, Hungarix Poloniae, Daniae, Suetiaeq; Reges fuerint diuinitus amplificati, ex quo Pontifici Romano obedientiam praestant, explicauimus lib. 1 r. 'Mirabile sit igitur, post tot annorum millia tantos terrarum tractus,qui duplo sunt Europa reliqua maiores, tot bonis auctos, tot malis liberatos, tam breui si respicias anteacta saecula tempore,ex quo amplexatae sunt eorum nationes Pontificis Romani praecepta, ac disciplinam . Prius enim nullae illis certae sedes, indigentia omnium cibariorum,scessitas turpis in conuictu,nullae . urbes,nullae domus : nunc urbes, & quidem munitissimae, ire-.quentissimae, pluresinae, mirabili decore . amplitudine, situ, emporia nobili stima , nundinae, mercatura opulentissima ; pro stotili olim tellure subiit lacu nda; dc, cum nulla ijs ellet agricula, o D tura,