장음표시 사용
11쪽
iecimus ijs fuctibus,qui per nos a commi peste depulsi,
in nomet ipsos redundarunt. Sed tamen in his uel asteritatibus rerum et angustijs temporis obsieqor Iludque nostris: quantκm mihi uel fraus inimicorlim, vel cause amicorum,uel ipsa res'. tribuet otis, ad scri*bendum potissimum costram . Tibi vero frater neque
hortanti deero,neque roganti . nam neque alidioritate
qη quam apud me plus καlere te potest, neque uolun*tate . Ac mihi repetenda est ueteris clitu dam memorariae no sanὸ satis explicata recordatio, sed, κt arbitror, apta ad id , quod requiris: ut cognostas, quae uiri oramniκm eloquentissimi , clarisimiq; siensierint de omni ratione dicendi. uis enIm,ut mihi sepe dixisti,quonia,qκα pneris, aut adolescentulis nobis ex commentariolis nostris inchoata,atque rudia exciderunt, uix hac at te digna, boc M',qnem ex calisis,qκas diximΗs,to
tantisq; confiecuti fumus ; aliquid iisdem de rebus ροα litius nobis, perferitusq; proferri: toleiq; nonnMnqMahae de re a me in distulationibus nostris dissentire ;qu)d ego eruditissimorum hominum artibus eloquenotiam contineri statuam, tu autem illam ab eleganti edoctrinae siegregandam putes, in quodam ingenii , atqκe exercitationis genere ponendam . Ac mihi qκjdem saepenκmero in summos homines, ac sium: mis ingeni s praeditos intuenti, quaerendκm esse usum est, quid esset, cur plures in omnibus artibus, quam in dicendo, admirabiles extitissent . nam quocκnqne
te animo, cogitatione consserteris, permestos exocellenteis in quocunqne genere uidebis, non medio
12쪽
sui, si Hirarum bominum sicientiam rerum gestarum Ael utilitate uel magnitudine metiri ueli non antepoαnat oratori Imperatorem 8 quis autem tabitet, quin belli duces ex hac una ciuitate praestantissimos peni in*numerabiles, in dicendo autem excellenteis uix paucos proferre possimus ' Iam uero,consilio, ac sapientia qui reger ac Pbernare re .possent,multi nostra, piares
patrκm memoria, atque etiam maiorum extiterunt et
cum boni perquandiu nalli, Mix autem singulis aetatis bus singuli tolerabiles oratores inuenirentur . Ac ne quis forte cum aliis studiis, quae reconditis in artibus, atque in quadam varietate literarum MesentAh maragis hanc dicendi rationem, quam clim Imperatoris laude, aut cum boni senatoris prudentia comparan iam putet: conuertat animum , ea ipsa artium
genera circusticia quiq; in ijs foruerint,quamq; mlibri: sic facillime, quanta oratorum sit, semperq; 'erit paucitas, iudicabit. Neque enim te fugit, laudandarimm artium omnium procreatricem qMandam, qκas parentem, eam,qliam φιλοσοφίαν Graeci uocant,
ab hominibus doctissimis iudicari: in qua, dis cile est
enκmerare,quot uiri quanta sidentia, quantas; in sinis pudiis uarietate, copia 'erint; qui non aliqua in re una separatim elaborarint, sed omnia, quaecκηqne essent,uel sicientia pervestigatione, uel disserendi ratiora ne comprehenderint. Quis ignorat,ij,qui mathematici vocantur, qκanta in obsinritate rerum, quim rara condita in arte, mali lici, siubtilis; uersientur8 quo tamen in genere ita multi perpecti homines extiterunt,
ut nemo fere sinDisse ei sicientiae uehementini Midea
13쪽
DE ORATOREtην, qκin,qηod uoluerit, consiecum sit. Quis musicis, qsis huic studio literarum,quod prositentur ij,qui gra*mstici uocantur, penitκs sie dedidit,quin omnem ii laruartium pene infinitam vim, materiam scientia, cognitione comprehenderit f Vere mihi hoc uideor esse dicturus: ex omnibus iis, qui in harum artium studiis liberalissimis sint, do trinisq; uersati,minimam copiam poetarnm egregiorum extitisse : atque in hoc ipsio n- mero, in qκo perraro exoritur aliqκis excellens, si dira
ligenter ex nostroyκm, Graecorum copia comparare uoles, mAlto tamen pauciores oratores, qκἀm
poetae boni reperientκη. Qtiod hoc etiam mirabilius desset uideri,quia caeteraram artium studia ferὸ recondiotis, atque abditis e fontibus hauriuntur : dicendi duutem omnis ratio in medio posita, communi quodam in Uu, atque in hominum more, pr siermone uersitinelit in caeteris id maxime excellat, quod longissime sit ab imperitorum intelligentia, siensius; disiunctum sin dicendo alitem ullium uel maximum sit, 2 uulgari
genere orationis, atque a consuetκdine commlinis ben:
sus abhorrere . Ac ne illud quidem Aere dici potest , aut plures caeteris artibus inseruire, aut mctore deleractatione, alit ste uberiore , ακt praemiis ad perdificem
dum amplioribus commontri. Atque,ut omittam Graeriam , quae siemper eloqκentiae princeps esse voluit, atraque illas omnium doctrinarum inuentrices Athenas ,
in quibM 'mma dicendi uis inAenta est, perfecta : in hac ipsa cinitate profecto nulla linquam , uehementius, quam eloquentiae stadia viguerunt. Naposteaquam irierio omni m gentissm constulit' ἷκα i
14쪽
turnitas pacis otium confirmauit; nemo ferὸ laudis cupidus adolestens non sibi ad dicendum pudio omni enitendis putanti. Ac primo quidem totius rationis ignarari,qκi neque exercitationis lillam uiam, neque aliquod praeceptum artis esse arbitrarentur, tantum, quantκm ingenio, cogitatione poterant,consiquebantur. post alitem auditis oratoribκs Graecis, cognitisq; eorum lite
ris,adhibitisq; doctoribus,incredibili quodam n tri horamines dicendi studio flagrauerunt. Excitabat eos ma gnitudo, uarietas,multitudoq; in omni genere caurasarum,ut ad eam doectrinam,quam 'o quisique studio Uecutus esset, adjungeretur usius freqκens, qμi mninm magistrorum praecepta 'peraret. Erant σηπtem huic studio maxima, q- nκnc quoqκe -nt, pro*posita praemia, uel ad gratiam,vel ad opes, uel ad disgnitatem . ingenia uero, ut multis rebus possumus i dicare, nostrorum hominum multum caeteris hominisbus omnium gentiκm praestiterunt. Quibus de causis,
Dis non line miretur,ex omni memoria aeratum,temo porκm, cinitarum, tam exiguum oratorum numerarum inlieniri s Sed nimirum maius est hoc quiddam, quam homines opinantur,e pluribus ex artibus, pura dijsq; collectκm . Quis enim aliud in maxima distenitium multitudine, siumma magistrorum copia, praestantisimis hominum ingeniis, infinita causarum Mararietate, amplissimis eloquentiae propositii praemijs, esse ψα pruet , nisi rei quandam incredibilem mactgnitudinem, ac difficultatem y Est enim 'enis tia comprehendenda rerum plurimarum, sine qμα verboru uolubilitas inanis atque irridenda est: et ipsa
15쪽
DE ORATORE oratio conformanda non solum electione, sied etiam constructione uerborum: er omnes animorum mollis, quos bominκm generi rerum natura tribuit , penitns pernosicendi; qκod omnis lithrano ; dicendi in eorum, qui audiunt, mentibκs aut siedandis,aut excitandis exoprimenda est . Accedat eodem oportet lepos quidam,
facetiaeq;, eruditio libero digna,celeritas et breαnitas er restondendi, er lacessendi, subtili uenustate,
atque urbanitate coniuncta . Tenenda praeterea est oramnis antiquitas,exemplorum ; uis: neque legum, assiiuris civilis sicientia negligenda. Na quid ego de adlio ne ipsa plura dicam quae motκ corporis, qκα gesis,
quae Rultss,qκae uocis conformatione, ac uarietate moα
deranda est . quae sola per se ipsa quanta fit,bilirionum
leuis ars, scena declarat . in qua cum omnes in oris, i uocifer mollis moderatione elaborent: quis igno
rat,qssim paμci sint, 'erintq; , quos animo aequo ste' esse possimus f Quid dicam de thesauro rerum omαnium memoriat quae nisi custos inuentis,cogitatisse; rerabus, uerbis adhibeatur: intelligimus omnia,etiam si praeclarissima Derint, in oratore peritura . Quamobravem mirari desimamns, quae causa sit eloquentium pancitatis ; cum ex illis rebus unisse is eloquentia constet, quibus in singulis elaborare permagnκm est: horteramurq; potius liberos nostros, caeteros ς, qκονκm glo*ria nobis, er dignitas chara est,nt animo rei magni: tudinem complesantur i neque ly aκt praeceptis, ακt magistris, aut exercitationibus, qnibus litκntur omnes,
sed alij, qκibusdam se id, quod expetκnt, conste iposse considant. Ac mea qμidem siententia nemo pote*
16쪽
LIBERI. 8rit esse omni laude cumulatus orato nisi erit omniam Ternm magnarum, atque artium sicientiam consiecurarus. etenim ex rerκm cognitione efflorestat , re
dκndet oportet oratio : quae, nisi pubest res ab oratore percepta, cognita , inanem quandam habet eloes cμtionem , penὸ pκerilem . neque uero ego hoc tantum oneris imponam, nostris praesiertim oratoribus in hac tanta occupatione urbis, ac uitae, nihil ut ijs putem licere nesicire : quanquam uis oratoris, profes-
idq; ipsa bene dicendi hoc Ascipere, ac polliceri vide: tW i κt omni de re, qκaecnnque sit proposita, ab eo ornate, copioseq; dicat . sed quia non dubito , quin boc pleri'κe immensium , infinitumq; Mideatκr; πqu)d Graecos homines non solum ingenio, er doctrisna , sed etiam otio, studio, abundantes partitionem quandam artium fecisse uideo, neque in liniuersio ge*nere singulos elaborasse , Ad sieposivisse . caeteris dictio: nibus eam partem dicendi, quae in strensibus disceptationibus iudiciorum, aut deliberationlim versaretκr,er id nnκm genus oratori reliquisse : non comple: Aar in his libris amplius, quam quod bμic generi , requaesita, multκm distulata, pummorum hominum prope consiensin est tributum : repetamq; , non ab inracunabulis nostrae ueteris, puerilisq; doctrinae quendam ordinem praeceptornm , sed ea, qκae qκondam accepi in nostrorum hominam eloquentissimorum , er omni dignitate principum distulatione esse uersata : non qno illa contemnam, quae Graeci dicendi artifces, doctores reliquerunt: sid, cum illa pateant, in prom ptμ ; sint omnibκs , neqκe ea interpretatione mea alit
17쪽
DE ORATORE ornatius explicari, aut planius exprimi possint ; dabit hanc veniam mi frater, ut opinor , lit eorκm, qκibus summa dicendi laus a nostiris hominibus concessa est,
auctoritatem Gracis anteponam. C V Μ igitur uehementius inuehemetur in caκ-
sim principum Cos. Philippus ; Drusiq; Tribunatus pro senatus auctoritate si ceptus, infringi iam ,
de debilitari uideretur : dici memini, ludorum Roαmanorum diebus L. Crassum quasi colligendi sivi cauosa si in Tusiculan- contulisse . uenisse eodem, fo-cer eius qui herat, Mutius dicebatur, M . Antonius, homo er consiliorum in rep. socius, summa cum Crasse familiaritate coniunctus. exierant autem cum ipse Crasso adolescentes Drusi maxime familiares, in quibκs magnam tum stem maiores natu dignitatis με collocaram, C. Cotta,qui tum Tritanatum pl. petebat, P. Sulpitins, qui deinceps eum magistratam petiturus plitabatur. Hi primo die de temporibus illis, deq; uniuersa rep. qua ob cauosam uenerant, multum inter sie usque ad extremum tempus diei collocuti Aunt . qκo quidem in sermone . multa diuinitus a tribus illis conss. Cotta commera morata, deplorata narrabat: ut nihil incidisset postiea ciuitati mali,quod non impendere illi tanto anite uidissent. eo autem omni sermone confecto, tanα tam in crassio humanitatem fuisse, ut, cum lauti acincubuissent, tolleretur omnis illa 'perioris tristitia Aramonis; eaq; esset in homine iucunditas,'tantus in iocando lepos, ut dies inter eos curiae fuissJuio derellir, connininm T Uculani. Postero autem die ,
18쪽
LIBE R I. 'eum illi maiores Diu satis qκiessent, in ambulationem uentum esse dicebat: tum Scaevolam duobus statist, tribus κe factis dixisse, cm non imitamur Crrasse Socratem illam,qui est in Phaedro Platonis f na me haec tua platanns admonuit, qκae no minus ad opacandu hune locκm patulis est dissi a ramis,3κ- illa, cuias umbra secutus est Socrates: quae mihi uidetur non tam ipsa aqκula,quae desicribitur,qκ sm Platonis oratione creuis
be. er quod ille durissimi, peditas stri ut si absiceret in herba,aηκe ita illa,quae philosephi diuinitus ferunt esse dicta, loquerelin ; id meis pedibus certe concedi est
aequilis. Tlim crassum, Immo vero comodius etiam:
mone relaxarentur animi omnium, solebat Cotta narrare, Cras m siermonem quendam de studio dicendi intulisse . Qui cum ita esset exorsius; non sibi coborσtandum Sulpitium, er Cottam , sed magis utrunque collaudandam uideri,qκod tantam iam essent facultatem adepti,ut non aequalibus sinis solum anteponere tur, sed cum maioritas natu compararentur : Negliene ro mihi qκi κ' inqvi praestabili in uidet r , θη- posse dicendo tenere hominum coetus, mentes allicere, nolκntates impellere, quὸ uelis; unde autem uelis, de ducere . haec una res in omni isero populo, maximeq;
in pacatis,tranqκiliis ; ciuitatibus praecipue semper fo*ν it , semper a dominata est . qκid enim est aut tam admirabile, quim ex infinita mestimine hominu existere Annm,qui id, quod omnibus natκra sit datum, vel sol buel cκm paucisfacere possit 8 aut tam iucun
19쪽
dum cognitu,atque auditMqκim sapientissimis sententijs, grauissimisq; uerbis ornata oratio, perpolita fant tam potens,tamq; magnificμ, qκim populi mollis, indicum religionem, senatκs grauitatem unius oratio ne coκerti s Q sed tam porro regiam,tam liberale, tamm nisi cnm,quim opem ferre sinpplicibin, excitare afflidios, dare salutem iberare periculis ,retinere homines inelaitate j Quid autem tam necessari , qκim tenere siemper arma,qκitas Ael tedius ipsi esse possis,Mel proκοcare improbos,wel te ulcisci laces ira Age Myo,ne siem . per forum, si Vestia, rostra, c jamq; mediteris i qκid esse potest in otio aut incκdim, aut magis propriκm bumanitatis, qiam Armo facetus, ac nulla in re rudis qhoc enim uno prae tamκs uel maxame feris, quὸd collo qnimur inter nos, et P)d exprimere dicendo sensa possemus. Quamobrem quis hoc non iure miretur, 'memeb; in eo elaborandum espe arbitretur,lit quo uno bomines maxime bellique prae tent, in hoc hominibus ipsiuantecellais Vt uero iam ad illa summa ueniamus: qκaeuis alia potiat aut distersos homines unum in locum cggregare ant a fera, res si s uita ad hunc humanum cnitum, civilemq; dedncere ; ant iam constitutis ciuitatibus leges,iadicia, iura desicribere e Ac ne plura, quae sint pene inmmeribilia,consecter,comprehendam breui: sic enim statκo, perfecti oratoris moderatione, e sipientia non solum i iμs dignitatem, sed π priκας torum plWimorum, unissese res. salκtem minis me contineri. Quamobrem pergite, ut facitis, adoles scentes, atqκe in id stκdiam, in qκo estis, incumbite :ut sv nobis bonori, π amicis litietati, π re . emo*
20쪽
lamento esse positis . Tum Scaevola comiter, ut solebat, CaereTa,inquit, sentior crasso, ne aut de C. Laelij soceri mei, aut de huius generi aut arte, aut gloria dera trabam : sed illa duo Crasse uereor ut tibi posm concedere e Mnκm, quod ab oratoribus eluitates ab iniαtio constitutas, sepe construatas esse dixisti: alteru, qu)d remoto foro,cocione,iudicijs, senatκ, statuisti oratorem in omni genere sermonis,et blimanitatis esse per feelum. Quis enim tibi hoc concesserit,aut initio genus hominum in montibus,ac stiuis dispatum no prudenα. ti m consili is pnsum potius,quim dissertorum oratione
delinitlim, sie oppidis,moenibusq; βρ se aut uero reliquas utilitates aut instituendis,aut consierκandis ciuitatibus,non a sapientibus, o fortibus uiris, Ad ἀ disiertis,
ornate dicentibus esse constitutas i An uero tibi R omulus isse aut pastores, er convenas congregasse, aut Sabinorum conubia coniunxisse,aut finitimorum uim
repressisse eloquentia uidetur,non consilio, et sapientia sngulari ' Quid in Numa Pompilio f quid in Seruio Tullo i quid in caeteris regibus f qκorum multa sunt
eximia ad constituendam remp. num quod eloquentiae uestigium apparet ' Quid exactis regibus ἰ tametsi sim exactionem mente , non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus. sed deinceps omnia non ne plena consiliorum,inania uerborum videmus f Ego uero, se uelim nostrae ciuitatis exemplis uti, er aliarum,
plura proferre possim detrimenta publicis rebus quὰm adiumenta per homines eloqκentismos importata . sed , ut reliqua praetermittam , omnium mihi liladeor , exceptis Crasse uobis duotas , eloquent βαB is