장음표시 사용
31쪽
DE ORAΤOR Etam Uluiter dixit,quam facete : tua autem fuit ordotio ei modi,non ut ullam artem, doctrinam e contemneres, sed ut omneis comites, ac mini'as oratoris esse
diceres. quas, o, si qvis sit unlis coplexus omneis,ideq; si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit i non pos*m dicere enm non egregium quedam hominem,atque admirandκm fore. sed is, si quis esset, aut si etiam unquam 'isset,aut uero si esse posset; in esses κnns prosedlo ; qui et meo iudicio,et omnium uixti iam caeteris oratoribus pace horum dixerim) laudem νeliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest,quod inforensio bus rebus,ciκilibκ uersetur,qian scias ; neque eam tamen scientiam,quam adiungis oratori complexus es: Mdeamus,ne plus ei tribuas,qκim res,et ueritas ipsa concedat. Hic Crassus Memento,inquit,me non de mea,
sed de oratoris facultate dixisse. Quid enim nos aκt dis dicimus,aut scire potuimus f qui ante ad Medu,quam ad cognosicendu uenimus: quos in foro, quos in ambitione,qMos in rep. quos in amicorum negotijs res ipsi ante confecit,quam possemus aliquid de rebus tantis siu*icari. Quὸd si tibi tantum in nobis uidetur esse ; qκibus etiam si ingentis,ut tu putas,no maxime defuit, doctrina certe, er otium,et hercule etia studium illud dicedi acerrimum defuit : quid censis, si ad alicκius ingenium uel maius illa,quae ego no attigi,accesserint,qualem ilαlum,et qκantum oratore 'truru ρ Tum Antonius,Probas mihi,inquit,illa Crasse,quae dicis: nec dubito,quin multo locupletior in dicendo futurus sit , si qκis omniurerum, atque artiκm rationem, naturamq; compreα
benderit . sed primκm id dissicile factu est, praesertim
32쪽
LIBER I . Isin hae nostra vita,nostris s occupationibus . deinde i, lud etiam uerendum est,ne abstrabamur ab hac exerα citatione, con uetudine dicendi populari, et forensita aliud enim mihi quoddam genus orationis esse Ridetur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti: quammuis illi ornate grauiter aut de natura reru, ut hκα manis de rebus loquantur. nitidum quoddam genus est Merborum laetu , sied palastrae magis, olei, qliam huius ciuilis turbae, ac fori. naque egomet, Pi siero, ac leniter graecas literas attigissem,tamen, cum Proconsilii in ciliciam proficiscens Athenas uenissem, coplκres tu ibi diessium propter nauigandi difficultatem comoraαms. sed cum quotidie mecu haberem homines docilistumos,eos fere ipsos,qui abs te modo fiunt nominati, csq; hoc neficio quo modo apud eos increbuisse me in causis maioribus, sicuti te olere uersari: pro A qκiAlie eorη, quantum qMisique poterat,de officio, ratione oratoraris distulabat. Horu alis, sicut iste ipsi Mnesarchus, hos,quos nos oratores uocaremus,nihil esse dicebat, nisi quosdam operarios lingua celeri,et exercitata: oratore autem,nisi qui sapiens esse esse neminem:atque ipsam eloquentiam, qκὸd ex bene dicendi silentia constaret, unam quandam esse uirtutem : qni una uirtutem haberet,omneis habere : easq; ipsas esse inter se aequa*leis, pares: ita,qκi esset eloqκens eu uirilites omneis habere,atque esse sepietem . Sed haec erat stinosa quaedam, exilis oratio,longe ; a nostris sin bus abhorrebat. Carneades uero multo liberius isdem de rebus . loquebatur : non quo aperiret sententiam suam, hic enim mos erat raturus Academi adgersari sema
33쪽
DE ORATORE per omnibκs in dilκtando in Ad rum maxime tamen hoc significabat: eos, qκi rbetores nominarent , erqui dicendi praecepta traderent,nihil plane tenere; ne
philsophorum inκenta didicisset. Distulabant contra diserti homines Atheniensies,in rep. causis ; uersati: in qnibus erat etiam is,qui nVer Romae 'i Menedemus hostes mens. q i cnm diceret esse qκandam pmdenotiam,qκε Res rei r in pessiciendis rationibus consti: twenda ru, CT regendarum rerum publicarsi: excitabaαtκν homo promptus ab homine abκndanti doctrina, et
quadam incredibili uoletate rerum, re copia. Omnris
enim partes illius ipsius prudentiae petendas esse a philosopbis docebat: neq; e es,qκα Dinerentur in rep. de, diij, immortalibus,de disic lina tinent,us,de iustitia, patientia,de temperantis,de modo rerum omnium, caeteraq; , sine qκibκs ciniistes aut esse, aut bene moratae esse non possent,ψε am in eorsi libris inueniri. Quod si tantam iam rerκm maximarum arte sui rbetorici illi doctores complecterentW : Ρααbst, mr de prooemiis, em de epilogis, er de b insimodi nugis sic enim appellabat restrii essent eor- libri; de ciuitatibus indistituendi desicribendis legibκs,de aeqwitate, de iustitia, de te,defrangendis creuitalitas, conformandisq; bominκm moribm litera in eorum libris inlla inκenirerit . si uero pr epta sic illudere solebat, ut Uenoderet non modo eos illi,s experteis esse Pindenti' qκa sibi asscisicerent , Ad ne banc quidem ipsam dicendi raαtionem, ac Riam nosse. ωρμt enim esse arbitrabatur
34쪽
si optare uideretur ; id fieri uitae dignitate ; de qua nihil rhetorici illi doctores in praeceptis suis reliquissent: uti qui audirent, sic albicerentnr animis,ut eos α' .sici uellet orator: quod item fieri nullo modo possensi
cognsceret is,qκi diceret, quot modis hominum metes, qAibns reuens , quo genere orationis in qκanque partem monerentur : haec autem esse penitus in media
philosophia retrusia, sique abdita : quae tyi rhetores ne primoribus qκidem labris attigissent . Ea Menedemus
exemplis magis,quam a limentis conabatur refellere. memoriter enim multa ex orationibus Demosthenis
praeclare scripta proniicias, docebat illum in animis uel iudicum,uel populi in omnem partem dicendo permora uendis non fuisse ignarum, Albus ea rebus conssequeretκr, qμα negaret ille sine philosiopbia quenquam scire posse. Hic restondebat, non se negare Demosthene fummam prudentiam, summamq; uim habuisse dicendi: sed siue ille hoc ingenio potuisset; siue,id quod consurare Platonis studiosius audiendi se peti, non quid ille po. tuisset, sed qwid illi docerent, esse quaerendκm . Saepe
etiam in eam partem ferebatur oratione,ut omnino distulare nullam artem esse dicendi. idq; cum argumetis docuerat,quod ita nati essemus,ut et blandiri,et βρpliciter insinuare hsἡ quibus esset petendum, Cr aduersarios minaciter terrere possemus ; et rem gestam exponere ; et id,quod intenderemus,cofirmare , et id quod contra diceretκr,refellere; et ad extrema deprecari aliqμid, conqκeri: qnibus in reuelis omnis oratora uersaretur facultas qκὸd consilietudo,exercitatioq; intelligendi prκdentiam acueret, eloquendi celerita C
35쪽
DE ORATOREtem rnritaret: tam etiam exemplorum copia nitebar τμr . nsm primκm qκssi dedits opera neminem siris plorem artis ne mediocriter qκidem distrium 'isse discebat: cum repeteret u*κe ἀ corace neficio quo, G
Tipa ; quos artis illius inuentores, principes false constaret. Erilientissimos aκtem homines,qui ista nee did uissent, nec omnino sici spe curassent, innumerabiles quosdam nominabat: in qκibus etiam siue ille irrides siue qκod ita pκtare atque ita audisset, me in illo numero,qκi illa no didicissem, tamen ut ipsi dicebat)possem aliquid in dicendo, ostrebat. quorum esto illi alterum facile assentiebar,nihil me didicisse: in altero
autem me illudi ab eo,aκt etiam ipsium errare arbitra bar . Artem uero negabat esse ullam, nisi q- cogni tis,pemmi; persectis, in unum exitum steriantisbns, nnniram fallentibin rebus contineretur: haecantem omnia, quae tradiarentκr ab oratoribus, dubia esse, incerta ; cum r dicerentur ab s=,qκi ea omαnia non plane tenerent i ακdirentur ab isti, quibus
no serientia esset tradenda, sed exigui temporis aut sal . sa,aut certe obsicura opinio . Quid multa ξ sic mihi tu persuadere uidebatur ; neque artiscium ullum esse di
v ης 4m posse,nisi qui illa, quae a dοα
elissimis hominibus in philosiophia diceretur,co nosset aut callide,aut copiosi dicere . Quibus dicere Carnea des solebat,ingeniκm tuu crasse vehementer admiras, me sibi perfacilem in dicedo,te perpunacem in disturatando esse usum . Tuma; ego bae eaedem opinione ad
Gerus, scripsi etiam illud quodam in libello,qui rex imprκdente imito excidit, peruenit in manus bom
36쪽
LIBERI. Igminum ;dsertos me cognosse nonullos, eloquentem adrhuc neminem: quod eκm statκebam disiunm, qui ρο siet satis acute,atque dilucide apud mediocres homines
ex comuni quadam hominκm opinione dicere,eloquentem uero,qui mirabilius magnificentius aVere posset,atqκe ornare,qκae Messei,omnosq; omnilim rerum, quae ad dicendu pertinerent, fonteis animo, ac memoπria contineret. Id si est disticile nobis, qlii ante, quam ad disicendum ingressi sumus,obriamur ambitione,
foro: sit tamen in re postrum atque natura. Ego enim qκantu a Mor coniecitura, qκanta ; ingenia in nodis bis hominibus es e uideo ; no destero fore aliquem aliquando,qui iv studio acriore,qκam nos μmκs, atque fuimus 3 otio,ac facultate distendi maiore, ac madituriore ; et labore,atque industria fueriore,cum sie ad audiedu Cedu, scribendumq; maiore opera dediderit, existat talis orator,quale quaerimus ; qni iure non soludissertus, sed etia eloquens dici possit: qui tame mea sententia aut hic est iam Crassus: alit, si qμis pari 'erit ingenio,pinra ;,s hic, Er a ierit, et lectitarit, et sicri: erit, palitum bκic aliquid poterit addere . Hoc loco Sulpitius, In teranti mihi, inquit, o Cottae, sed ualde
optanti utrique nostram cecidit, ut in illκm sermonem crasse delaberemini. nobis enim huc uenientibus iucudκm satis fore uidebatur, si, cum uos de rebus alijs lodi queremini, tamen nos aliqκid ex sermone κestro mei moria dignum excipere possemus: lit uero penitus in eam ipsim totius huius uel studii, uel artifcij, uel ficultatis di 'κtationem pene intimam peruenireαtis, vix ortandam nobis uidebat . Ego enim,qui ab . c is
37쪽
DE ORATORE inrunte aetate incensius essem studio utriusque vestrum, Crassi uero etiam amore cum ab eo nusquam disicera de rem,uerbum ex eo nlinquam elicere potni de uia ac
de ratione dicendi ; cumqper me ipsium egissem, per Drκμm sepe tentassem'. qM in genere tu Antoni uere loquar) nanquam mihi percuctanti, aut qκ erenti aliquid defuisti, et per saepe me,quae soleres in disedo
obstruare, docuisti. Nunc, quoniam literque Reymmpatefecit eartim rerum ipsaru aditum,qκas quarimlis; er qηoniam princeps Crassus eius sermonis ordiendistit: date nobis hanc veniam,ut ea,quae sientitis de o*mni genere dicendi, utiliter persequamini. qκod quides erit ἀ uobis impetratum : magnam habebo Crassebuic palastrae,et Tnsiculano tuo gratiam ; et loge Academiae ii ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasiilim anteponam . Tum ille, Immo uero,inqκit, Sulpiti roα gemns Antoniu ; qui et potest facere id,quod reqκiris; consilieκit,ut te audio,dicere . nam me quidem'
teor semper ἀ genere hoc toto sermonis refugisse, et tibicvienti,atque instanti Risime negasse ut tute paulo ante dixisti. quod ego non siuperbia,neque inhumanitatefaciebam ; neqκe quo studio rectissmo,atque optimo no obsiequi uellem ; praesiertim cum te unum ex o αmnibus ad dicedum maxime natum, aptκmq; cognosi fem; sied mehercule illius dilutationis insiolentia,atque earum rerum, quae quasi traduntur in arte,disicitia . . Tum Cotta . Quoniam id,quod dissicissimum nobis uidebatκ ut omnino de his rebus Crasse loquerere, asseu cuti sumus: de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te,nibi omnia,qlia percunctati erimus explicaris, dimis
38쪽
serimus . De ijs credo rebus, inqκit crassus, ut inconditionibus scribisolet, quibas sicum, poteroq;. Tum ille , Nanqκe quod tu non poteris, aut neficies , quis nostrum tam implidens est, qui sie scire, ant post se postulet ' Iam uero ista conditione, dum mihi liceat negare posse , qκod non potero, ulteri nefici. re , quod nesciam i licet, inquit Crassus, uestro arbi
train percκnciemini . Atqκe , ininit Sulpinus,hoc primum ex te de quo modo Antonius exposuit , quid sentias quaerimus ; exilumes ne ariem aliquam esse diu cendi. Q uid mihi nunc Mos,inquit crasyns , tanquam alicui Graeculo otiose, loquari, fortasse docto, atque erudito qMestiunculam , de qua meo arbitrata loquar , imponitis f Quando enim me ista curasse,aut
euitasse arbitramini i non semper irrisisse potius eoru hominum impudentiam,qui,cum in schola assessissent, ex magna hominum frequentia dicere ruberent,si quisqκid quaereret. quod primm ferant Leontinum fecise se Gorgiam': qui permagnκm qiaddam suscipere, ac profiteri uidebatur,cum sie ad omnia,de quibus quisque audire uellet, esse paratu denunciaret. postea uero vulgo hoc facere coeperunt , hodie j faciunt ; ut nulla fit. res neque tanta, neque tam improuisis, neque tam
noua , de qua si non omnia, qMe dici possunt , proflateantuν esse dicturos. Qu)d si te Cotta arbitrare aut te Sullii de his rebus audire uelle : adduxissem hue Graecum aliquem, qui nos illi modi distulationibus
delectaret . quod ne nunc quidem disticile factu est. est enim apud M. P sonem adoleficentem iam huic paudio deditum , summo hominem ingenio, nostris cκ c iis
39쪽
DE ORATOR Epidi simum , peripateticus Stasias, homo nobis sane samiliaris , ut inter homines peritos constare uideo, in illo suo genere omnium princeps. Quem tu mihi, inquit Mutius, Stastam,qκem peripateticlim narras egerendus est tibi mos adolestentibus Crasse,qui no Graeci alicuius quotidianam loqκacitatem sine μ' , neque ex Abolis callenam requirunt, sied ex homine omnia
saplantissimo,atqκe ex eo,qui non in libellis, sied in maximis causis, in hoc domicilio imperῆ , gloriaest consilio , lingssaq; princeps: clitus uestigia persiqui
cupiunt, elus sententiam scisicitantur . Equidem tecum in dicendo siemper pκtaui deum : tum uero tibi nunquam eloquentiae maiorem tribui laudem , qtam humanitatis: qua nunc te uti uel maxime decet; nes, que defagere eam dontationem, ad quam te duo excellentis ingenij adolegentes cupiant accedere . Ego
uero,inqκit, illis obsieqni studeo : neque grauabor breα uiter meo more, qκid quaqae de re sientiam , dicere. Ac primum illud quoniam auctoritatem tuam negligere S caevola, fius mihi esse non puto) restondeo: mihi
dicendi aut nullam artem , aut pertenuem videri, sed omnem esse contentionem inter homines doctos in uerabi controuersia positam . Nam , si ars ita definitur, ut paulo ante exposiuit Antonius, ex retas penitκs prestetiis , planeq; cognitis, atque ab opinionis arbitrio fetisnesis, sicientias; comprehensis: non mihi uidetur ars oratoris esse ulla . fiunt enim naria ,-ad uulgaα rem , pop laremq; siensium accommodata omnia generara huius forensis nostrae dictionis. Sin autem ea, quae
40쪽
hominitas callidis , ac peritis animaduersa, ac notarata , uerbis designata, generibus illustrata, partibus distribκta sent , id quod feri potuisse uideo: non intelαι o , qκamobrem non, si minus illa 'btili definitioαne, at hac nulgari opinione ars esse videatur . sed sane est ars, sine artis quaedam similitudo : non est quiudem ea negligendari verum intelligendum est, alia quaedam ad conseqκendam eloquentiam esse maiora. Τum Antonius uehementer se assentiri Crasso dixit: qκδd neque ita amplecteretur artem,ut ij solerent, qui omnem Mim dicendi in arte ponerent: neque rnsum
eam totam, siclit pleriqκe philosophi facerent, repuαdiaret. Sed existimo, inquit, gratum te bis esse craso se facturum, si ista exposiveris, qκα putas ad dicen dum plus qμam ipsam artem posse prodesse . Dicam equidem, quoniam institκi i petamq; i uobis, inquit,
ne bas meas ineptias e feratis. quanqκam moderabor ipsi r ne,ut quidam magister, atqκe artifex, sed quasilinus ὸ togatorum numero, atque ex foreb usu homo mediocris, neque omnino rudis, uidear non ipsi alis
prum incidisse . Eqκidem clim peterem magistratus, solebam in prehensando dimittere ὰ me Scaevolam ;cam ei ita dicerem, me uelle esse ineptum . id erat petere blandius: quod nisi inepte feret, bene non posset feri: hunc autem esse unum hominem ex omυnibin, qκo p siente ego ineptus esse minime vellem rquem quidem nlinc mearum ineptiarum testem, 'ectatore fortκna costituit. na quid est inepti: hq amide dicendo dicere ' cum id ipsium,dicere,nμπε sit noc ιι is