장음표시 사용
271쪽
smiliter de nunt, αμt εκα catant similiter, aut quae paribus paria referatur, aut qμα μnt intersie similia.
Est etiam gradatio qκaedam, er conuerso uerboyuconcinna transgresso, contr4riam, dissolutu, declinatio, er reprehensio, exclamatio, er i
Quin e idem te Crasse uideo, inquit cotta, qu)d nota esse nobis intes ine d nitionibA sine exemplis rhsedisse . Ego uero, inq it Crassiκs, ne illa quidem , qκα supra dixi, ηομα κobis esse arbitrabar, Ad κοα
luntati uestrum omnium parui. His autem ὸe rebus
sol me ille admonuit ut breuior essem, qκi ipsi iam praecipitans, me quoqηe b c praecipitem penὸ euoluere coegit. Sed tamen tains generis demonstratio est, erdoetrina issa κκkiris,ημε σκtem graηjstmin, er in hoc toto dicendi studio dis cillimus. Quam ob rem quoniam de ornatu omni orationis, si non sunt omnes patefacti,at certe commonstrati loci,noc,quid aprumst, hoc est, qμod maxame deceat in oratione, videas
272쪽
LIBER III. ri qeausae,nec auditori,neqne personae,ne Me tempori conragruere orationis linum genMs. Nam π calisiae capitis alium quendam uerborum sonum requirunt,alilim remm priuatarum atque paruarum : aliud dicendi genus deliberationes, aliud laudationes, aliud iudicia,
aliud siermones,aliud conseiatio,aliud obiurgatio aliud distulatio, aliud bi toria desiderat. Refert etiam qniandiant, sinatκs, an populus, an iudices i frequentes, an paμci, an singuli: quales ipsi quoqMe oratores, qκa sint aetate, honore, auctoritate, debet uideri: te pus pacis an belli, festinationis an otij. Itaque hoc lora
co nihil sane est quod praecipi posse uideatur, nisi Alsis
gliram orationis plenioris, tenuioris, item illius mediocris ad id quod agimus, accommodatam deligaramus: ornamentis isdem uti fere licebit, alias contentius, alias summissius: omniq; in re posse quod deceat facere, artis natκrae est: scire q id, quandoq; deσceat, prudentiae . Sed haec ipsa omnia perinde sent,
sit aguntur . Actio inquam in dicendo una dominatur : sine hac siummus orator esse in numero nAllo postest, mediocris bac instructus summos saepe superare . Huic primas dedisse Demosthenes dicitur,cum rogare itur quid in dicendo esset primum, huic fecundas, bula tertias. Q uo mihi melius etiam illud ab Aesichine disclum uideri solet, qui cum propter ignominiam iudicii cessisset Athenis, Rhodum contulisset, rogatus a Rhod is,legisse fertur orationem iliam egregiam, quam in Ctesiphontem contra Demosthenem djaerat: qua perlecta, petitum est ab eo postridie, ut legeret illam etiam, quae erat contra a Demosthene pro Ctesiphonte
273쪽
edita : quam cum suauissima maxima uoce legi' se admirantibκs omnibus, in anto, inquit, magis ad miraremini, si audissetis ipsum j Ex quo salii signifocaui quantum sit in adlion qui orationem eandem aliam esse putaret auctore mutato . Qiud fuit in Graccho, quem tu Catule melius memini', quod me puero tantopere ferretur i Qub me misier conferam eqκδ uertam f in Capitolium ne s at fratris sanguine redκndat. an domum ' matrem ne ut mistram laramentantemq; uideam abiectam Quie sic ab illo acta esse constabat,oculis,lioce,gestu, inimici ut lac ramas tenere non possent. Haec eo dico pluribus, quM genlis hoc totum oratores,qui fiunt ueritatis ipsius actores, reliqκerlint, imitatores autem ueritatis hybiones occupasserκnt. Ae sine dubio in omni re uincit imis
rationem ueritas: sied ea si satis in actione efficeret ipsa per sis arte profecto non egeremus: uerum quia animi permotio,qκae maxime aut declaranda, aut imitanda est acilione, perturbata sepe ita est, ut obsicureatur atque pene obruatur, disicutienda sunt ea quae ob ρκrant, ea quae fiunt eminentia π prompta μ* ι mendi- Omnis enim motus animi μκm qκendam . natura habet uultum sonu gestum : torumscorpus hominis eius omnis uultu omnes ; uoces, inreui in fidibus ita sonant, ut . motu animi quoque Jnt 'd'. nam uoces, ut chordae, sunt intentae, qua ad qκenque tactum restondeant, aclita, Πακis, cita, tarda,magna,parua : quas tamen inter omnes est 'oqηoque in genere mediocris. Atque etia illa sunt ab his , dela a plκ genera lene, eru, cotractu, diffinum,
274쪽
continenti stiritu, intermisso, fractum, si issum, flexo
sono,attenuatum, in latum . Nullum est enim horum similium generum, quod non arte ac moderatione traractetur . hi sunt actori, ut pictori expositi ad Marianodlim colares. Aliud enim uocis genus iracundia sibi 'mat,acutum,incitatum,crebro incidens. Impins hortatur me stater, At meos malis misier Manderem natos. - er ea quae tu dialim Antoni protulisti , Segregare abs te ausius: π, Ecquis hoc animaduertit j vincite. - Atreus ferὸ totus. Aliud miseratio ac moeror, flexibile plenum,interruptum, flebili uoce, o nunc me uertam ρ quod iter Incipiam ingredi Domu paternam ne ρ an ne ad Peliae fluis ero' pater,ὸ patria,ὸ Priami domns: π qκα ρθημικρHaec omnia uidi inflammari, Priamo ui uitam enitari.
Aliud metus,demissum,er haesitans, o abiectum, Multi' modis sum circκmuentlis , morbo, exilio, atque inopia, Tum pauor sapientiam mihi omnem ex animo expera
Alter terribilem minitatur uitae cruciatum necem, Quae nemo est tam firmo ingenio er tanta c detria, Quin restgiat timido sanguen,atque exalbestat metu. Aliud uis,contentum,uehemens,imminens,quadam inritatione grauitatis,
275쪽
DE ORATORE Qui illiκs acerbum cor contκndam ex comprimam.
Alind uoluptas,egasium,lene, tenerum , bivratnm ac remisyκm, Sed mihi cum tetulit coronam ob collocandus nuptias, Tibi ferebat,cum simκlabat Acte alteri dare, Tum ad te ludibκnda docte delicate detulit. Aliud molestia, sine commisseratione grasse qMiddam, nno pressu ac sono obductum, Q ua tempestate Paris Helena innuptis iunxit nuptiis, Ego tκm granida expletis iam fere ad pariedum menαsbκs Per idem templis Polydorum Hecuba parin postremo parit. Omnes autem hos motus subsiequi debet gestus , non hielierba exprimens scenicus, sed unjuersim rem senα tentiam non demonstratione , sed significatione declararans, laterum inflexione,hac forti ac uirili, non ab Aena et histrionibus, sed ab armis,dut etiam ἀ pulastra .
Manus antem minus arguta, digitis subsieqκens uerba, non exprimens: brachium procerius, proiectnm quasi quoddam telum orationis: supplosio pedis in contentionibκs aκt incipiendis aut finiendis. Sed in ore sunt oramnia . In eo autem ino dominatus est omnis oculor' quo meliκs nostri illi fenes,qκi persionatum ne Roscium quidem magnopere laudabant. Animi est enim omnis acilio, imago animi vultus est, indices oculi. nam haec est una pars corporis, quae, quot animi motκs sensi.
tot significationes Cr commκtationes positi licere :neque uero est qui*κam,qκi eadem contuens esciat. Theophrastκs qnidem Taκristum quendam dixit acto
276쪽
' LIBER III. . rem auersium solitum esse dicere, qui in agendo constuens aliquid, ronnnciaret. Quare oclitora est magna moderatio :na oris no est nimia mκtada syecies,ne aut, ad ineptias,aut ad prauitatem aliqua deferamur. Oraculi, sunt quorum tκm intentione,tκm remissione,tum coniectu,tum hilaritate motus animorum significemus' apte cκm genere ipso orationis: est enim ahio quasi siermo corporis, q o magis menti congruens esse debet oculos autem natura nobis, ut equo leoni sietas, η calidam, alires, ad motus animorum declarandos dedidit. χ'ire in hac nostra actione secundκm uoce uula tus Ralet, is alitem oculisglibernatur . Atque in ijs oramnibus, quae punt adlionis, inest quaedam vis 2 natui ra data,qκare etiam bac imperiti,huc uulgus,hac deαi nique barbari maxime commouentur e uerba enim,
neminem molient, nisi eum qui eiusdem linguae serie, i tate coniunctκs est, siententisq; sepe acutae non acus . torum hominlim sensius praeteruolant, actio, qμα prae, si motμm animi fert, omneis mouet: ij dem enim odii mnium animi motibκs concitantur,'eos iisdem nocti l tis in alijs agnosiunt in se ipsi iudicant. Ad ac tionis autem usium atque laudem maximam fine dabio partem uox obtinet, quae primum est optanda norabis: deinde,quaecκnque erit,ea tuendar de quo illud ianihil ad hoc praecipiendIgenus,quemadmodu lioci serra uiatκr,equidem magnopere censieo struienda. Sed illud uidetur ab huius nostri Armonis officio non abhorrere
277쪽
DE ORATORE utilius,quam crebra mutatio : nihil perniciosius,quὰmessest sine intermisione contentio . Quid ρ ad aures nostras, actionis siuauitatem,quid est uicissitudine, uarietate, commutatione aptius f Itaque idem Gracchus, quod potes audire Catule ex Licinio cliente tuo literato homine,quem struu sibi ille habuit ad mavnκm,cum eburneola solitus est habere Dula,qui staret occulte post ipsium cum concionaretur, peritum homisnem, qui in laret celeriter eum sonum, quo illum aut remissum excitaret, aut . contentione reliocaret. Aura dini mehercule,inquit Catulus, sepe sium ad miratus hominis cum diligentiam, tum etiam doctrinam scientiam . Ego uero,inqκit Crassus, ac doleo quidem illos uiros in eam fraudem in repκblica esse delapsos. qnanquam ea tela texitin, ea in ciuitate ratio vivendi, ac posteritatis ostenditκν, ut eorum ciniκm, quos nostri patres non tulerunt, iam similes habere cupiamus. Mitte obsiecro inquit crasse Iulius sermonem illum, te ad Gracchi fistulam refer,cuiκs ego nonradum planὸ rationem intelligo. In omni uoce, inquit craspus,est quiddam medi m , sed sinum cuique uoci. huc gradatim asscendere vocem, utile naue est. naa principio clamare, reste quiddam est: et illud idem ad firmandum est uocem salutare. Deinde est quiddacontentionis extremum,qκod tamen inferius est,quam
acκtisimus clamor,quὸ te fistula progredi non sinet,ee
tamen ab ipsa contentione reuocabit. Est item contra
quiddam in remisone grauismum, qμὴ tanquam sonorum gradibus deficenditur . Haec varietas, hic per omnes bonos uocis cursius er A tκebitur, π actioni
278쪽
tis. Edjῶ quae potui,non ut uotii, sita ut me temporis a Uin coegerunt. 'rum est enim, Vim conferore in tempm,cum afferre pla , si cwpias, non qκeas. Tu uero,inquit Catulus,collegisti omnia,quantκm esto possism rudicare,ita diuinitus, ut non a Graecis didico
istiκssiermonis participem factum esse gaudeo ac uel lem ut meus gener sodalis tuus Horten s affinisset, queqnidem ego con o omnibus istis Isκdibus,q 1 in ora
trone complexns es,excellentem fore. Et crassus, Fore dicis,inquit ego uero esse iam rudico, tum iudicas
sa,cum me Consilite in seram causam definit Africae nVers etiam magis eum pro Bithyno reste dixit. tm ob rem recte uides Catule: nihil enim isti a se centri neqwe a rarum, neqM d doctrina deessie senario. Q magis est tibi cotta, er tibi Sulpiti uisitandum,ac laborandum : non enim ille mediocris orator vestrae qκ μ rescit aetati, Ad π ingenioperacri etpμῶο furanti, π doctrina eximia, ' memoriapta tura . c i qκanquam faveo, tamen illam aetati sinae praestare cupio: uobis uero illam tanto minorem p inrrere uix bonestum est. Sed iam si Camus, irinit, noli curemus, ' aliquando ab hac cotentione distulationis anis