장음표시 사용
201쪽
η Isag. 2I7. Authenticitatis signa alia sunt communia ,& historiis etiam , aliisque operibus conveniunt, do quibus in sequenti capite sermo erit: alia Sunt propria, scilicet ad monumenta solum spectant. Haec exponere nostri non est instituti. Est videri possunt apud Moniseconium , aliosque, qui de hac re copiose
g. 2I8. Restat, ut de historia, hoc est, de prem .cipuo, ac nobilissimo humanarum cognitionum fonte agamus . Ex Historia , ut eX caeteris adhuc perlustrartis fontibus modo certitudo , modo probabilitas con sequitur. Ut ejus ope certitudo oriatur, in primis Oportet , ut factum, quod narrat, sit possibiles , O sensibilo g. I98.3. Deinceps illa debet esSe I Q. multiplex, 2'. Concors , 39. facto Contemporanea , 4'. traditioni, & monumentis Consentiens. Singula singillatim explicabimus. 2I 9. Sit igitur I historia multiplex necesge est. Nisi enim plures historici factum narrent, etsi factum illud possibile, ac sensibile sit , nobis plerum
. que deficiunt argumenta , quibu certo evincere Po Si mus, historicum non fuisse mentitum. Ereuim cum haec argumenta ex elate , Studiis, natious , retulans ,
moribus desumenda sunt β 2oI.ὶ ut plerumque contingit , nisi plures historici factum narrent, ea locum habere nequeunt, ut patet. Fieri tamen poteβt, ut unus tantum historicus certitudini narrationis sussiciat, cum nempe ex illius , & facti circumstantiis , aut ex aliorum scriptis, quotquot deSiderari possunt , argumenta habeantur , quibus sufficienter constet, ipsum
g. 225 Haec vero historiae multiplicitas opus non est, ut tanta Sit, quanta esse debet multiplicitas testium, qui factum coaevum narrent. Etenim teStes
202쪽
praesentes tantam alloquuntur, ae eorum testimonium effuit. Contra historici alloquuntur omnes coaevos &posteros , unde magis mendacium horrent , ae dii, gentius refugiunt. g. 22 I. Debet 2'. historia, ut indubitatam fiden, faciat, esse concors. Quaenam enim vis veritatis i .ihistoriis, quae pugnant, ac se invicem destruunt 3 Quod tamen intelligendum quoad solam facti substantiam , non quoad leviores circumstantias. Ita v. g. putandum non est, historias 'inter se invicem pugnare, eo quod aliquκ in iis habeatur annorum varietas, dummodo substantia facti eadem sit. Dum vero inter se pugnare videntur quoad ipsam facti substantiam , diligens examen instituendum est, an aliqua reperiri pos- it via possibilis , si hae historiae sint gravissimae, via autem probabilis, dum tanti ponderis non sunt, qua conciliari possint. Si hujusmodi via inveniatur, censendae non sunt Oppositae. Dixi an reperiri possit vix probabilis, dum tanti ponderis non sunt. Dum enim
historiae non sunt magna auctoritate communitae, praestat, unam aut aliam falsam censere, quam aliquid Pro arbitrio essingere , ac verbae a naturali se a de
g. 222. Nec putandum, historias inter se invicem semper pugnare, ex quo aliqui historici factum na xent , aliqui vero illud silentio praetereant. Nam in primis tacere idem non est, ac negare, ac deinceps silentium non solum a falsitate facti oriri potest,
sed etiam ab ignoratione, ab OSClearatia , ae timore, a maditia, qua praecipue usus est Iosephus in Christianorum factis recensendis, quaque usi sunt Hele-- eadoxi in Luttieri, & Calvini rebus gestis narrandis. s. 323. Tanc igitur t&ntum silentium coaevorum hi- , si ic iam , quod Megativum araameutram appellant Critici ,
203쪽
tici, historias oppositas reddit , eum demonstratur regpraetermissa auctori nota, ab ejus fine non aliena, imo eum ipso cohaerens, eum commodae eidem occasio illam reserendi fuerit, ac demum rei gravitas, iacircumstantiae egrestulassent, ut de illa non conticuis
g. 224. Que dum locum habent, attente perpendenda est & auctoritas eorum, qui rem narrant, &illorum, qui de ea silent , ac illi parti adherendum , quae majoris momenti deprehenditur. Quod si utrique
eamdem auctMitatem habeant , tunc, ut opinatur etiam Launojus T. II. OP. P. I. , potius, quam eos, qui silent, de fraude criminari, non adeo graUe Omi sionis vitium illis tribuatur , & narrantium sarta Sctecta auctoritas habeatur . 225. Debet 3 v. historia, ut certa haberi possit, facto esse contemporaneae, ae 4 v. traditioni, &monumentis consentiens. Et quidem nisi facto contem-Poranea sit, constare nequit, bistoricum notam ha huisse rem, quam narrat. Nisi vero traditioni, ac monumentis consentiat, ab iisdem ejus sides evertitur.
β. 226. Historiae hisce omnibus characteribus pr edite paucae prorsus Sunt , unde plerieque historiae aut nullam faciunt fidem, aut probabilitatis limites non excedunt. Ad hanc autem recte aestimandam Ante. O- eulos habendi sunt canones, qu9S g. 2O6., 2 O ., 2 8. pro testibus praescri psimus . Principia ςnim , quibus & quoad testes , ac quoad historicos probabilita lanititur, eadem omnino sunt, nempe, SCicntia, Pro bitas, ab numerus eorum, qui rem nRrrant; ac Pro inde juxta eosdem canones diiudicandum .
204쪽
De codicum deprashesonibus , iisque dignoscendis .f. 22 z. odices alii sunt spurii , nempe, qui non via proprii Auctoris nomen praeSeferunt, sed alteri tribuuntur, alii pontiini , qui proprio Auctori
adscribuntur. Pariter alii sunt incorrupti , idest, qui bus nihil additum, vel subtractum, aut immutatum est, alii depravati, qui plurn menda, erroresque con tinent . Tandem alii sunt mutili, nimirum, iis c rent , quibus aliunde constat, carere non debuiSSe, alii interpolati , in quibus , scilicet, innovatio appa vel , alii suspecti , quorum , nempe, eorruptionis grae
g. 228. Harum autem depravationum causae ex Cl. Joanne Clerico quatuor sunt, nempe, Librarii, . GArici, Imposiores, Se temptis. Librariorum nomine hic intelliguntur ii, qui ante repertam Artem typographi- eam vol Codices exarabant, vel eos dictabant. Horam autem Operae innumera menda in Coseea irrepsisse volex eo patet, quod etiam ii , qui summa cum attentione sua exscribunt, vel dictant , semper in plures Iabuntur errores . Ad Librariorum igitur errores corrigendos comparati fuerunt Critici , nempe genus hominum , qui manuscripta diligenter inter go confer Tent , & Omnia mendR , erroresque accurate innuerent . Verum cum Cesti ei neque omnes docti , neque in coulatione mia uta scriptorram omnes accurati fuerint , libero Criticorum ingemio plura addita , subtracta, ac immutata saerunt, ideoque & eorum opera in Codice&Plu
205쪽
plura menda irrepserunt. Τertio qualibet aetate fuerunt homines, quos aut partium studium, aut ipse Religionis delectus , aut exterorum odium ad codices depravandos incitavit. Hi autem imposiores appellantur , qui proinde tertia causa depravationum Codicum merito statuuntur. Tandem tempus edax est , eoque sit , ut antiquissimae membranae , & chartae ita lacerae ad nos perveniant, ut plures litterie vel ex situ suo deciderint, vel deletae omnino fuerint. Itaque Sc tempore Codices depravantur.
229. Cum igitur tot causis Codices depravati uerint, videndum modo est , quibusnam legibus hae depravationes dignosci possint. Laudatus Ioannes Clericus decem Leges praescribit, quas pro instituti nostri ratione DXponemUS.
Lex I. Suppositi Libri indicium est, si in vel stis codicibus ali tribuatur Auctori, Cum nulla ratio sit, Cur fias non habsatur , Craius nomen apud antia quos Codices prese fere: interpolati vero Libri argumentum Est, si in voltistis Coclicibus aliquid desie , quod reperitur in novis e mutilati tandem libri indicium est , si aliquid in vetustis Codicibus sie, quod desit in novis . Lex per se patet, & innititur argu
mento, quod genuinitatis , & integritatis Libri nulla alia sit ratio, quam judicium antiquitatis ab ipso Scriptoris aevo per aliqua saecula Sibi constans. g. 23O. Lex ΙΙ. Si que a veteribus ex libro ali-qrιο olim prolata stant, ea ritino in libro eadem inscriptione insignito desidctriantur, aut alius est , aue mutilus. Si vero aliter Iehantur , suspectus Sie OFortet. Si omnia inveniantur eadem , genuinus est liber , edi intemr, nisi alig subsint dubitandi rationes Dicitur nisi Hie subsine diabitandi ration s. Si enim aliqua Certa hadeatur ratio v. g. vel si lus, vel animus, qui dia
206쪽
diversus sit ab animo, vel stylo Auctoris, euius nomen praesesert , etsi omnia inveniantur eadem , prout ex libro illo a veteribus prolata sunt, minime tamen genuinus dicendus erit . 23 I. Lex III. Scripta, quorum nulla si mentio
in vetustis catagogis, quequE memorata non sunt ab ullo scriptore proxim sequentium s culorum , aue uectet , aut suspecta sunt judicanda, nisi alia adsit ratio in oppositum . Adjungitur , nisi alia adsie ratio in oppositum , nam haec regula nititur argumonto negativo , quod, ut 222. vidimus, non Semper vim & robur ad apte concludendum habet. I. 232. Lex IV. Pus diserte rejecta sunt , aut in dubium vocata ab antiquioribus, ea admitti nequeunt, ut genuina proptEr auctoritatem rocentioriam, nisi alia ter gravissimς rationes do ant. Nam si gravissimae rationes , quas antiquiores ignoraverint, aliter non do
ceant , verosimilius est, eos , qui aetati Scriptotis propiores fuerunt, melius agnovisse genuinos scelus, quam qui serius nati sunt 233. Lex V. Liber , in quo dogmata legianturiis Contraria , que scriptor, CHMS NOmera Prs se sere, GOnstanter defondit, Presextim Si dogmata videantur ess alicujus momenti, aut SPNriuS ESt, aut intor Polatras. Siquidem , cum ex hypothesi auctor contrariae dogmata constanter defendat , atque ea alicujus momenti sint , insanae prorsus mentis fingeretur , si liber vel non spurius, vel non interpolatus Statueretur. I. 234. Lex VI. Liber, in qHo memorantur res aut Persone scriptorct , cujus Homeri PreSestri, rECEntiores , aut ejus non e , aut ab alio est auctus. Prae caeteris hac lege usus est Benile fus , ut suppositionem ostenderet Epistolarum Phalaridis , in quibus memorantur urbes Phintia, ct A esta, quae Phalaridis
temporibus aedificatae uou eram in . ---
207쪽
st 3 3. Lex VII. Liber indoctus , aut imperitici r
sertas non potest ulla ex paris , aut saltEm totus viro non inepto asi , quamvis tu vestiastis Codicibus ei tri-Buatur . Haec regula per se patet , g. 236. Lex VIII. Liber, in quo tractantur , auereFiciuntur Controversis nate post tempora Scriptoris , cui triluitur , aut in quo durehcnditiar Scriptoris r centioris imitatio, vel spurius Est, vel intEmolatus. Hujusmodi lege Critici rejecerunt latinum Commemtarium in Iobum Origeni tributum . In eo enim res picitur controversia Arianorum, vocisque HomOMSion, quae post Origenem nata efit. g. 237. Lex 1X. Si solus sit diversias a noto, si-vs scriptoris, cui tribuitur, fiuct secrato, quo idia vixit , Uiarius est . Si vero idem sit cum solo alterius Scriptoris , ejus potius censeri debet , si ni hil aliuia Obsit. Etenim si aliqua in contrarium ratio appareat, ut v. g. Si in libro tractarentur controversiae natae post tempora Auctoris, qui eumdem stylum habet, non erit eidem ob styli similitudinem fidiudicandus. 238. Lex X. Vocabrata recentioris evi indicant Scriptorem recentiorem , vel libri interpolatioriem . . Intra iaslationes vero si nihil sit , q&od sapiae linguam,
qua scriPsisse constat Aiactorom, Cui tribuitur , trian latio non est . Hac regula detegerunt Critici, episto las , quae primorum Pontificum nomen praeseserunt , eorumdem non Esse, cum plurR recentioris aevi. Voca hula contineant . Hac pariter regula Erasmus a nu mero translationum Origeniis latina Exegetica expungit. c
208쪽
s. 239- Λ xs Hermeneutica loquentis , aut scri- Lx hentis dicta explorat. Qui autem aliorum dicta rite interpretari cupit , dc quaedam sibi
ante interpretationem comparet necesse est, & quasdam leges cum in ipsa interpretatione, tum poStipsam observet oportet. Ante interpretationem sibi comparahit I v monim omni assectata vastiam, affectus enim, praecipue si insolescand , instar vitri colorati proprio colore universa perfundunt , ideoque in causa sunt , eux dum alios interpretamur, nostra systemata in aliorum dictis nobis videre vide mur. Exemplo sint , qui Scripturae sacrae loca contorquent, ut ideas innatas, magnitudinem, & motum Planetamum , aut Simidia Ovtendant . 29. OWiginalem linguam , qtuae rivus est Auctor . Auctoris
enim mens saepissime, cum verborum SPructura , Stylo , vocum Sono conjungitur , quae Omnia cum versione in aliam linguam pereant , si liba ignoremus , nobis impedimento sunt , quominus Auctoris mentem assequamur , ut plurimis demonstravit vir doctissimus Riecardus Simonius in Histor. Crit. V. . T. 3'. codicem emendatissimum . Siquidem codices mutili , interpolati , aut quaecumque alia ratione depravati pluribus in locis vel nullum sensum habent , vel sensum habent ab Auctoris mente omnino alienum v. Cognitionem materiei, de qtia a-
209쪽
gie Auctor. Etenim cum plura vocabula multiplicem significationem habeant , si doctrina , de qua agit Auctor , nobis ignota sit , ignotum pariter erit, quonam SenSu haec , vel illa vocabula accipienda sint, ideoque Auctori A mentem non asSequemur .
Hinc interpretatio Libri U. Sectionum Conicarum Apollonii Perget , quae Romae facta fuit ab optimo linguae Arabicq institutore , nullum profecto sensum reddidisset , nisi comitem habuisset Borellium Matheseos peritissimum . 59. notitiam vite , doctrine .socte , seculi , Religionis Aractoris y quae quidem notitia vel ex Praefatione , vel ex historia litteraria comparari potest . Ideo autem & haec notitia acquirenda est, quod illa praediti pluribus in locis in Auctoris mentem penetramu , ideoque ad recte inter pretandum illa nobis inservit. g. 24O. Hisce comparatis in ipsa interpretatione haec Servabit. . Iv. vorha Anctoris in naturali sensu asciPiet , nisi ex hoc naturali sensu , fel GSurdum , vel respumantia cum Usismate Aiactaris dimanet. Et revera cum primus verborum Sen Sus Sit Sensus naturalis , semper putandum est ,
Auctorem verbis hujusmodi sensum tribuisse , nisi Sussiciens ratio in oppositum appareat . 2' propositio ratim subjecta , predicata diligenter investigiisit , iis mques statutis de propositionum vesritate, aue sub Sitials juxta. IH ess g. 8 r. 9 seis traditas judica bie . 3 ea, Tte anto doneor Aiactor dixit, Cr ea, qrrg dcincus exponit , ad rem aliquam , qiae Hr
easSs obscuria sit , intelligendam , ad examen re vocabit . Saepe enim ad rem aliquam clare percipiendam plura requiruntur , quorum nonnulla Rntecedenter , alia deinceps Auctores exponunt . 4'.
IOGa , que Parallela vocant , dili uter cor Croe ,
210쪽
arque ex ista collatione δε eorumdem sensti judicabit . Siquidem Avores pluribus in locis eamdem doctrinam aliquando exponunt , & Saepe quod uno in loco obscurius dixerunt , in alio magis clare explicant . 5 in diabio eum sensum eliget , qui ct in se nihil absurdi haleae, , statui , Ueci, bus vel Dpothesi Auctoris conveniae . Nam in prismis putandum non est , Auctorem insanae mentis fuisse, ideoque sensum in se absurdum voluisse e Primere . Deinceps non est suspicandi locus eumdem
aliquid voluisse intelligere , quod hypothesi ab ipso
statutae , vel suis affectibus, aut statui adverSetur .. Erit igitur in dubio sensus hisce consentaneus eligendus. g. 24 I. Tandem post interpretationem eadem omnino praestabit , quae naturae interpreti iam I. I 53. Praescripsimus , nempe, ne ullus erroris Scrupulus insit I '. diuturnum stae interPretationis Examen instituet , 29. eam cum aliis , Si que stant, Co arabit, 3'. Circa eam viros doctissimos consulet . Hisce namque regulis & accuratiorem aliquando reddet suam interpretationem,' &ιSemper certior siet, se ia alterius mente investiganda non aberrasse. g. 242. Si philosophus hucusque expositas Criticae leges probe teneat , aiictoritati imprudenter non obsequetur, ill in imprudenter non contemnet, ac Plureseognitiones philosophicas sibi comparabit.