장음표시 사용
171쪽
quinqde persuadere valebat, ita argumentarer: Ubi stine tria ova , ibi e duo 3une. Tria , O duo sunt qtiinques. Ergo hac tria ova sunt quinque. In his quidemensibus omnibus vitium quatuor teminorum in oculos incurrit .
In rebus autem ipsis latitat fallacia, quoties I '. plures interrogationes in unum compinguntur , ut si di- , cerem: Qui furari non dosite , furatur. Cato furari non desiit . Cato ergo furatur. Quaestio enim alia est. an Cato unquam furatus sit, & sic desierit furari, alia an ideo furari non desierit, quia nunquam furtum
facere coeperit. 2 cum statuS 2UsStionis mutatur,
quae quidem fallacia dicitur ignoratio elenchi, ut si
probare vellem cum Epicuro, mortem non eme malum hoc κrgumento. Illud non est malum, quod NESNE M rittiros aspicit, Neque mortuo . Atqui mors ri ucs mostia erat os .cie, cum noridum Fie , Neviae mortuos, Ciam amplitis non Sis. Erm mors Non est malum. Hic Epicurus statum quae8tionis mutat , nam eum quaeritur ,
an mors sit malum , quaeritur quoad eos, qui amemoriuntur, non quoad eos, qui vel morituri sunt vel iam mortui. 3'. cum demonstratur aliquid ex eo, quod est in quaestione, quae fallacia dicitur petitio principi in quam cadebat Aristoteles hoc modo argumentans;
Natura gravium est renctero ad cenimum Univosi: aequi experientia rotatur gravia tendere ad Terram . Ergo terra est Centrum misersi. Nam major supponit id , quod est in quaestione, nempe, an gravia ten-- dant ad centrum Universi eo ipso quod ad terrae cenistrum tendunt. inliter sentiendum esset , si' major non experientiae illi, qua novimus, gravia omnia terrestriRVersus terrae centrum tendero, sed aliis pricipiis inniteretur . Atque huc revocatux circulus vitinous , qui tunc committitur , quando idem per idem probatur, seu quan-
172쪽
II 4do veritas propositionis A insertur ex veritate prop6sitionis B , & vicissim veritas propositionis B ex veritate Propositionis A. Ut si quis inferret Deum esse Ens neCFSSaritim , quia est qternus, & vicissim inferret, Deum esse glErrium , quiae CSt Ens nocesSarium . 4'. cum Consequentia non procedit , quae dicitur fallacia consequontis , ut si dicerem ; quod oritur , etiam moritur. Mens Oritur, Ergo moritur . 59. cum ab eo, quod certo respectu Verum est, argumentum ducitur ad id, quod abSolute Verum est, quae appellatur fallacia a dictoaecundum quid ad dictum simpliciter, ut si dicerem : lIIomo moritur. Ad hominem di anima pertinest. Anima ergo moritur. 69. cum Rb eo, quod fit per accidens, absolute aliquid colligitur, quae dicitur fallacia accidentis , ut si dicerem : Unde grus furit , id malum est. Qui bibit, inde furit. Biberct ergo malam est. 78. tandem cum id, quod causa non est , pro causa Ven ditatur, quae dicitur fallacia non Causa pro CaUSa, ut illa ratiocinatio paganorum adversus Christianos: Diam Christianismus in Mundo Die, innumerς calami
Atque ex his patet ratiocinationes in paralogismos , vel sophismata degenerare , quoties syllogismi peccant vel in Forma , nempe, nisi Observentur regulae syllogisticae , vel peccant in Materia, nempe , si alterutra praemis8arum sit falsa, vel non sit universaliter
. s. Ur'. sum nec ratione reperire possumus mediam ideam, aut idearum intermedi
173쪽
Tum seriem, quR dignoscere possimus , utrum aliquodens datam proprietatem habeat , via aliqua causa datum effectum producat , nec ObServatione , aut eXPerientia id detegere datum nobis est, tunc ad Inductionem, vel Analogiam confugimuS, nempe, ex immutae-bili rerum essentia, aut ex constantia legum Universi inferimus, ens illud illa proprietate esse praeditum. vel causam illam datum effectum producere , si aliaeentia iam a nobis observata, & eidem similia ea proprietate donentur, vel aliae causae nobis perspectae , de eidem similes in iisdem circumstantiis positae eumden effectum eliciant. Si qui S V. g. a me quaerat, utrum corpora in centro Telliaris Posita impenetrabilia sint , non possum in primis ratione demonstrare ea esse impenetrabilia , nam corporis essentia nos latet, ideoque ignoramus , an impenetrabilitas Sit necessarium corporis attributum . Neque id comprobare poSSum observatione , cum ad centrum Telluris descendere mihi con- cossum non sit. Ex eo igitur tantum infero. ea esse
impenetrabilia , quia cum plura Rlia corpora jam a me observata, & iisdem similia impenetrabilia sint, immutabilis rerum essentia omnino exigit, ut ipsa quoque impenetrabilitate gaudeant. Simili modo decernimus, gravitatem in corporibus esse semper cum extemsione , & impenetrabilitate conjunctam, ignem con- Stanter urere , crRS Oriturum Solem, eadem perpetuo futura anni tempora, homines omnium aetatum , O mniumque regionum ab iisdem objectis in iisdem circumstantiis eadem ratione affectos fuisse, ac fore afficiendos, ac mille alia , quae neque ratione, neque Observatione , aut experientia nobis conStare possunt.' I. I 8o Itaque sit Inductio, argumentamur ab Analogia , cum ex similitudine, quam non observata jam obse vatis habent, de non observatis eadem asserimus i
174쪽
ae ad generales conclusiones assurgimus. Erit quidem Inductio, si agatur de similitudine perfecta, & accurata habeatur circumstantiarum isentitas. Analogia vexo , si sermo sit de similitumne aliqua , non tamen
g. I 8 I. Ex hae autem Inductionis, & Analogiae notione evidenter patet , hisces argumentandi modis nos contrario ordine incedere ac in syllogismo. Et quidem in syllogismo ab universalioribus ad particularia descenodimus I. I 66. ). Inductione vero, & Analogia a partieularibus jam observatis ad omnia non observata , nempe , ad generalia ascendimus Usus utriusque perieuli plenus est, cum similitudines rerum persaepe sint apparentes, ac Sensim earum diScrimina innotescant. Ut igitur iIIationes ab Inductione deductae csrta haberi. possint, Probabi&S Vero , quae ab Analogia eruumetur, diligenter haec observabimus . . I 82.
i se Nonnulli Analogiam cum Inductione non
recte eonfundunt; alii', quam nos Inductionem definimus , Analogiam appellant, ut de Felice P. Lis Lec. XIV. atque Inductionem aiunt esse, quando se omnia singularia, ex quibus universale conficitur, is observata fuerint; quod quidem vix unquam possisse bile est, & cognitiones ex experientia haustas abis iis, ad quas inductione pervenimus, non satis disse tinguit. Sunt denique, qui Inductionem aliam es- ω se C. Deam, aliam inco totam volunt, atque hiis vel experientiam, & inductionem eonfundunt, velis inductionis praestantiam minuunt, & ejus nomine si nihil aliud intelligunt, nisi quamdam rationem, &- modum, quo experientia ad alios convineendos emis ponatur. is CL Baia-tti De rore. hiam. meae. Livia rao.
175쪽
. I 82. Quoad Inductionem I eerri erimus no observata jam observatis perfecte esse similia , & a curatam haberi circumstantiarum identitatem . De hac perfecta similitudine non dubitabimus , si vel vatia . ac multiplicia hujus similitudinis signa nobis in promptu sint , vel institutis observationibus , experimentisque eam comprobare possimus . 2 v . Quae observavimus multa erunt. Ut enim causas universales statuamus , quae individua trascendant, quae, nempe, in unum, aut alterum tantum individuum non influant , neceSSe eSt, ut res , quam inferre voluimus , jam in multis deprehensa fuerit. Si haec observationum multitudo nobis deficiat , omnis etiam nobis deficit ratio statuendi vel ex essentia rerum, vel ex constantia legum Universi rem illam esse repetendam , ae proinde nullo jure eam ad non obser ala extendi navis 3 R. inter observata nullum singulare occurret , quod deSti tuatur re illa , quam inferimus . Si aliquod gese offerat, quod tale Videatur, antequam illud ita esse iud, mus , videndum est an interpretatione Satis probabili defectus ille tollatur . Quod cum contingit , locum habet Inductio, seeus limitanda est, nee ad omnia non observatae extendenda. Ita v. g. ideo nos Inductione inferimus , omnia corpora gravitate pollere, quia inter multa Observata corpora ea quae gravitate destituta videntar i ut fumus, aer &c. apparenter tantum & rei live levia tniadem deteximus , non realiter , & abs lute . Si gravitatis defectus realis , & absolutus in hisce corporibus foret, limitanda esset Inductio, nec inmnia corpora non Observata veluti gravia statui pu
g. I 83. Cum tres recensitae conditiones simul I eum habent, illationes ab Inductione ductas certas m mnino eSSe quis unquam negaverit ' Immutabiles es;
176쪽
ret 8ae rerum essentias , & Philosophi omnes docent , &
ex eo constat, quod Singulae res unam tantum essentiam possibilem habeant . Leges Universi esse constantes non solum demonstrat quotidiana experientia, sed ipsa quoque ratio: dedecet enim sapientem , & providum Conditorem Universum legibus constantibus , Suniformibus non moderare : ratio vitae , finium constitutio, rerum electio conStantiam hanc necessario requirunt ' Tandem ea , quae in multis deprehendimus, absque eo quod ullum singulare iis destitutum occum xat , vel ex essentia rerum, vel ex legibus Universi esse repetenda, ideoque etiam ad omnia perfecte simi lia, & non observata eXtendenda ipsa observationum convenientia & copia invicte suadent. Tunc igitur ce ea omnino sunt Inductionis principia , ac proinde certae ejus illatione .
I. I 84. Quae cum ita sint, mirum profecto est, Lo-kium L. IV. C. XI. I. 9. , & C. XIV. g. I., & 2. inductioni certitudinem substulis8e . Mirum. Iteid Ecch. sur I' Etit. hum. T. II. g. 24. , & Humium E . Phil.
sur ι' Ent. hiam. Ess. IV. V. docuisse ex instinctu quodam, & . ex Consuetudine, non ex certis principiis inductioni vim inesse . Ceterum advertendum I V. si in ductione eruendus Sit effectus aliquis , posita quadam causa in siisdem circumstantiis , tantam observationum copiam non requiri , quanta requiritur ad Inductione eruendam proprietatum coeXistentiam. Etenim vel ex rerum relationibus , vel ex legibus Universi causae ad Kgendum determinantur , adeo ut in iisdem circumis stantiis idem ejusdem causae effectus Semper sit . Con tra vero rerum proprietates non ea ratione inter se connectuntur, qua causa & effectus , & fieri potest , ut ab una essentia duee v. g. proprietates dimanent quarum una tantum ab altera essentia profluat. Am
177쪽
plior igitur experientia , & observatio requiritur , an tequam Inductione inferre possimus , eas proprietates simul coexistere . 2'. posita ea observationum copia , quae ut rite fiat Inductio requiritur, ejus certitudinem non augeri auctis observationibus. Cum enim jam factor observationes ex hypothesi ad Inductionem statuendam sussiciant, jam ad certitudinem pervenimus, quae proinde , cum partibus non constet, auctis exemplis major fieri nequit - β. I 85 . Tandem Analogia probabiles illationes suppeditabit I R. si illa non perfecta similitudo , quam non observata obserUZtis habent , realis Sit, non apparens, 2'. si adsit observationum copia, ac multa experientia. Ita Cum ex eo quod homines praestent anima , Analogia inferimus bruta etiam aliquo principio cogitante es e praedita , illatio haec omnino probabilis est, nam illa non perfecta similitudo , quam homines inter, & bruta observamus , realis est, non apparens, ae in omnibus nobis cognitis brutis constanter sese exhibet . Patet autem analogiae probabilitatem maiorem , minoremve esse , prout fuerit illa similitudo, observatio, & experientia, quae ad illam nos duxit. Analogia frequenter utimur in re medica, militati, ac poli
s 1, D' Alembertius Eclairc. de Phil. s. m. eoden modo, ac nos Analogiam sumit.
178쪽
s. I 86. 'ν entis humanae brevItate, ae imbecillia I x late fit, ut nisi multa ex iis, quibus
veritas tandem insertur, attente conSiderernos, atque eo ordine contemplemur quo omnis obscuritas, & co fusio removeatur, neque veritatem ipsam invenire, nec
jam inventam aliis explicare possimus. Νecesse igiatur est Egnoscere ordinem , sive methodum methodus enim idem ac ordo significat in qua vetitas inum, nitur & aliis clare explicatur. Necesse est, eam sum mo Mudio sectari , ac in usu ponere, cum praestet nubiam investigationem, aut explicationem suscipere, quam sine methodo illam instruere . De methodo itaque in hoc Capite agemus. I. I 87. Veritatem inqui imus aut per lectionem.
aut per disputationem, aut per meditationem. Inve tam autem aliis explicamus docendo. Quamcumque ex hisce viis ingrediamur , si metam. nobis propositam Ri- tingere velimus, ea quae sequuntur, alta mente defixae retinebimus , nec ab iis unquam recedemuS.
I. I 88. Atque in primis qui per lectionem verita tem invenire cupit I R. artem hermeneuticam , de qua in ultimo hujus Libri Cxpite agemus , callere debet, dc optimum in illa materia istuctorem sibi eligere. Nam sine Rrte hermeneutiea pluribus in locis auctorem n et intelliget, & sine Auctoris selectu supe materiam illam etsi praepAratus percipere non poterit, vel quiae male exposita sit, vel quia nimis abstrusa, & impiis
179쪽
eata fiat, cum non omnes auetores sint Uere docti.& ad clare, & feliciter edocendum naetura comparati. 2 v. legere debet non rapide, nec oscitanter, sed summa cum attentione, & sine ullo in selectum Auctorem affectu praeoceupato. Alioquin nihil clarum, nihil distinetum, nihil digestam Sibi comparabit. 3'. lecto aliquo para grapho, Paullulum quie8cere debet, & semetipsum hoc fere modo interrogare. Ptia iis re hoe in paragrapho , quem logi agitur ' Ds hao , sol illamatoria ' quid do ea dicit auctor' quodnam esse ratio
ciritum vel ratiocinatiouum .serias ab ipso instituta tHoc examine robur, & vim totam argumenti percia piet. 4'. initio praesertim studiorum, facto illo examine , non statim ad alterum paragraphum transibit, sed prius argumenta, quae complectitur paragraphus jam clare perceptus , in pauca contrahet, & in charta n labit . Nam dici vix potest, quantum perutilis hie in pauca contrahendi , & Scribendi modus memoriam ab iuvet , & rebus clarius , distinctiusque percipiendis inserviat . Dixi initio prςsertim studiorum . Nam postquam mem exercitio maius robur, majoremque facilitatem acquisierit, integra capita continuo legere, &postea scribendo contrahere poterit. Ita enim & te eum ordinem persectius contemplabitur, & Auctoris cogitationibus suas etiam adjungere incipiet. 5 v. taendeme manibus selectum Auctorem non dimittet, nisi probe illum memoria teneat. Itaque centies idem Auctor revolvendus est, doncc plane possideatur. Plus enim utilitatis ex unius boni Auctoris accurata & repetita lectione consequitur , quam ex praecipiti mille optimorum Auctorum lectione. Hinc levem quamdam scientiam sibi comparant, qui Auctores vorant, eorumque multiplicitate delectantur. I. I 89. Disputatio est duarum propositionum, quae invicem contradictoriae sunt, accuraeta & per justas rL-
180쪽
viocinationes comparatio ideo instituta, ut veritas inveniatur , quamvis hominum affectibus , cavillandi studio , neglectu methodi saepe contingat ut verbias disputando amittatur . Hinc finis disputationis esse non debet vanum gloriolae cujusdam aucupium ;ac proinde ab illa exulare oportet odia , - fraudes , , Strat Agemmata , convicia , Sophismata , illasque i vectivas , quibus ulter alterum ludibrio eXponere stu- det. His enim armis veritas conseditur ', tantum abest, ut reperiri possit. Itaque qui per disputationem veritatem inquirunt, ita illa in instituent. I Q. quaestionis statum clare & usitatis vocabulis proponent, & si quid
obscuritatis Occurrat, alter alterum interrogabit, donec omnis Obscuritas removeatur. 29. determinato quq-ationis statu , & definita vocabulorum significatione , ab his neutor eorum unquam recedet: nam aliter disputatio in vanum clamorem, meramque nominis liatem abibit. 3'. si syllogismis disputatio instituatur, ut in nostris scholis fieri soles, qui opponentis partes gerit, argumentandi initium faciet, adhibito syllogismo, vel enthymemate, & accuratam syllogismorum formam religiose servabit. 4'. alter, qui defendentis personam Substinet, integrum opponentis argumentum repetet . In quo tamen iisdem verbis uti necesse non est. Imo si propositum argumentum nimis prolixum
sit , illud contrahet , & clarioribus verbis repetet . 5 Q. repetito integro argumento illud rursus defendens ab initio resumet , & quoad formam, & materiam diligenter considerabit. Si forte reperiat formam in quo tamen hodie juvenes sunt negligentissimi) esse vitio-εam, tunc omiSSa majors, & minore, negabit consequentiam ; nam cum forma est vitiqSa ad materiam re podere idem est ac laterem lavare. Si reperiat, formitin osse legitimam , aliqua Saepe aderit praemissa, quae