장음표시 사용
141쪽
Augusti nomine stiperbiebant. Ad Severi autem imperium non pervenit Scaevola, dc si demus vixisse, honorificentius, opinor, de Principis conjuge locutum oportuit. Deinde Iulia Syriam patriam habuit, atque ex urbe Emisse a Severo Romam adducta est, unde minus fit verisimile, patruo ejus Iulii Agrippae nomen prorsus Romanum suisse. Adde quod, praeter Augustas, aliae
quoque matronae hoc nominis usurparunt.
Isidori, Philosophi illius celeberrimi, cujus
vitam descripsit Damascius, uXor Uo- Cata, ut eXcerpta vitae illius apud Photium testantur. Imperatores Diocletianus , dc Maximianus Domnae rescribunt, in inscriptione l. 3. C. de Primipilo: & Dominae, vel Per contractionem, Domnae nomina, Cum apud Graecos, tum apud Latinos, Syros AEgyptios Scaevolae tempore usitata suisse Salmasius ad Spartianum ostendit. Ut ideo nihil quoque causis habuerit C acius, cur lib. III. Observationum cap. 18. nomen dominae hic appellativum esse, vel tanquam glossema abundare, putaret, quod bene 'animadvertit Menagius loco prius indicato.
g. II. Hac igitur taculi dc familiae suae felicitate fretus noster ad Philosephiam animum applicuit, ad quam, vel sine his, insitus sapientiae amor di ingenii praestantia
142쪽
PAPINIANUs PHIL OPHUS. I 2 hum vocabat. Meruit namque, ut inter elogia, quibus ornatus est, a Justiniano acu-.tissimi vir ingenii merito ante alios excellens , in l. 3o. C. de Fideicommissis: a Valeriano & Gallieno exces ingenii in l. 6. C. de Institutionibus & substitutionibusti rursus summi ingenii vi, a Justiniano in l. I . . C. de sententiis dc interlocutionibus, & l.
2. g. 6. C. de Veteri jure enucleango appellaretur. Atque benigna hac ingenii vena, . Celerique animi motu instructus, totarn brevi Philosephiae rationem, sive naturam
scrutetur, sive argumentationes componat, sive animum emendet ue omnes scilicet, quae Philosephiae tribuuntur, partes, naturalem, rationalem & moralem, animo compleXus.
est . Ρaucis id datum . in ultima praesertim
hac temporum senecta: ast illi pervia cuncta, simul ac velle coeperat 3 & terrae qUem- admodum variis mutatisque seminibus fiunt meliores, sic ille nunc hac, nunc illa m
ditatione mentem recolebat 3 ratus artem
brevem esse, vitam sat longam, si tota bene impendatur. Refert Spartianus, plus uno loco, Severum, Papiniani Commilitonem, matheseos peritissimum fuisse, etiam infamatae illius, quae ex astris & fallaci hominum genesi futurorum notitiam profiteba- δtur. Non tamen puto 2Emilium sese hisce .
143쪽
ineptiis immiscuisse, quae compluribus Senatusconsultis ac principalibus Edictis Ur-.be Italiaque erant summotae. Quin vero honestas Mathematicorum disciplinas, Astrologiam , Arithmeticam & Geometriam perdidicerit, equidem nullus dubito. Nequo enim ad oratoriam dc militarem tantum scientiam horum studia ingredienda erant, verum propter ipsam quoque juris artem, cujus multae quaestiones de terminis, me suris, finibus, summis & computationibu ,. facili sic negotio in judiciis familiae ercia scundae & communi dividundo solvuntur, quarum dissicilior alia ratione explicatio est Ex Plutarchi Alcibiade & Vitruvio lib. IX. Cap. 3. eXempla attulit Duarenus in Scae' vola, sive ad i. I 22. D. de Verborum Obligationibus , alii alia : sed non est cur ea aliunde petamus. Ipse noster speciminai ejus duo egregia dedit ue alterum de fructiabus fundi dotalis dividundis in L 7. D. Ω- . isto matrimonis dos quemadmodum repetatur, alterum de parte fundi evicta in I. . D. de Evictionibus, In quibus capiti,us explica dis certatim Doctores, tam veteres, quam recentiores suis se pupugerunt argutiis, replane certi, quod a rant, nihil habent si quia haec fundi nostri esst cal/mitas, utit mathesis ab omnibus sere negligatur. Va,
144쪽
PAPINIA Nus PHILos PitUs. IJ Irias variorum dictae i. 7. supputationes indicarunt Treuiterus parte 2. Disp. 7. th. I 2. Hilligerus ad Donellum lib. I c. 7. & plenius Iohannes Dominicus Marrucius lib. 2. Variarum eXplanationum cap. 7 i. Quid mirum i Paullus Castrensis iniquitatis aperte Papinianum arguere non .erubuit , & Johannes Antonius Lescurius eam damnat . rum numero habet, quae, quia nolunt intelligi, non intelliguntur. In primis Cu-jacius adeundus ad Pauli sententias lib. II. tit. 22. &IU. Feudorum 3 o. & II. Notatorum Mercatoris s. & lib. XIV. Obsese Nationum cap. 22. ubi sententiam si iam elaudit verbis, quae sequuntur: Haec essententia Papinianil verba sunt clara: nec est, quod eam mutemus tu eavillamur , ut qui prudentiores Papiniano videri volunt, partimeam cavillantur , partim mutant male atque corrumpunt. Consulantur mathematici. Respondebunt nihil esse aequius distributione Papiniani. M Poh. Buteo dodrissimus mathematicus , qui in suis libris eam fortiter defendit adversus Acrursum N Aleiatum , nec sibi
emperat, quis somachetur S ingerat conmisia utique motus opinionum ineptitudine. 'Servat Papinianus proportionem Geometriacam, quae in distributionibus servari debet. Altera L M. non minus torsit interpretes . ι. Ι a quia
145쪽
C A P υ α VIII. 'quia fundamentum, in quod omnes species
ibi occurrentes resolvuntur, non attendere.
ut enim Bariolum, Mangilium, Guzmannum & ejus farinae alios praeteream, Car lus Molinaeus in extricatione labyrinthi numeris I I f. I 16. II p. ingeniosam Papiniani perspicacitatem proposita tabula ostendere annisus est. Franciscus Balduinus in libro
singulari ad hanc legem, librarii lapsum in
numeris, & eorum notis accusat. Cujacius
vero lib. XXVI. Observationum Cap. 37.
servata lectione per voces CC. evinca turquintam intelligit mille jugerum, at qua tam eorundem facit CCL. Verum Christ Diedus Waeclitterus, Vir Cl. in recitatio nibus singularum legum tituli de Evictionibus, novissime monuit, partes quartana& quintam reapse diversas non es , sed ejusdem quantitatis, nimirum CC. jugerum , distingui autem modo considerandi: In ordine ad M. quintam esse CC. in ordi ne ad DCCC, quartam similiter esse ducentorum: Cui assentior. Sed pro excusatione ceterorum sit, quod Cicero I. de Oratore ait, Mathematicos magna in ob- . scuritate rerum, & recondita in arte, a multiplici subtilique Versari. .
Cum mathesi Physiologiam sine dubio, ex Panaetii dc Posidonii doctrina, statim
146쪽
aPApINIANUS PHILOsOPHUS. statim conjunxit Papinianus, tanquam jucundam & scitu necessariam: neque enim men*m solum abducit a vano metu & admiratione rerum ε, sed totius etiam naturae sinum os est, atque Coelum, terras, ignem, aquas, aera, cum omnibus, quae in iis nitra sunt, liberali manu expandit. Ibi Deum hominemque mundi incola agnoscit, ipse tot operum pulcherrimorum inspector 8cenarrator a Deo creatus. Atque haec fuit
5exti AElii, Publii Crassi, 'P. Coruncani,
Manli Manilii dc Scipionis, hominum prudentissimorum quondam sapientia, ad quos in transverse soro ambulantes, vel in solio .. sedentes sic adibatur, non solum ut de Jure Civili , verum etiam de fundo emendo, de agro colendo, de omni denique negotio ad eos referretur. Si ad recentiores oculos Convertas, plura hujus disciplinae, fateor, vestigia in scriptis Ulpiani & Pauli, quam nostri, saltem iis, quae reliqua habemus, inveniuntur: sed tamen huc pertinet omnino, quod uterum, quem mulier gestat, & quod in utero est ventrem appellat. Sic in I. 8 . D. de Acsuirenda vel omittenda Bereditate jam ventrem plenum, jam vacuum, nominat praegnantis , & ventrem ancillae dixit in I. 9 D. ad Legem Falcidiam. Phy
sicis videlicet & Medicis hon solus stoma- I 3 chus
147쪽
chus ventriculusve venter audit proprie,
sed omnis illa animalis cavitas, in qua prismaria recondi possunt viscera, quidni stiam foetus 3 Inde Ischomacho jocus quaesitus, apud Athenaeum lib. X. qui mendicam to
minibus vexatam percontanti Medico, ' δε γατώ εχ' , ventre haberet ' regessit: γ , ιν η-; qui pors, quae triduo toto nihil gustaverit. De foetu ille quaerebat, hic de cibo respondit. Varro lib. II. de Re rustica cap. 4. Scrofa , ait,
quaternis mensibus fert ventrem, binis nutricat. & Columella lib. VI. cap. 24. de vac cis gravidis serferre ventrem dixit. Hor tius ad Canidiam Epod. II. Tuusque venter partum ejus: tuo Cruore rubros obstetrix pannos lavit, 'Utcunque fortis exstis puerpera. Illustravi, nisi fallor, elegans loquendi genus a Physicis petitum. Nescio autem an horum scholis fluxerit, quod Papinianus jus heiaeditatis a corpore distinguit in L so.
D. de Hereditatis petitione verbis: reditas etiam sne ullo corpore juris intellectum babel. Assi mat hoc Hubertus Giphanius ad titulum Institutionum 2. lib. II. vereor autem , ut Physici quicquam de rebus, quae
in jure consistunt, vel Jurisconsulti de spiaritibus, quoa isti per res incorporeas intelis
148쪽
ligebant. Non me fugit, Stoicorum hanc divisionem fuisse, vel uno Seneca auctore,
est, inquit, in has species divido, ut
sint corporalia, aut incorporalia. Nihil temitum est. Epistola LVIII. At Sextus Empiricus lib. VII. adversus Mathematicos nos docet, aliam longe incorporearum rerum apud eos institutionem esse ; quia qua- . tuor earum species vacuum, locum, tempus, enunciatum, S si quid tale est,enu merabant: quae toto coelo differunt a juribus usucapionis, tutelae, agnationis, usuDfruimas & hereditatis mente Iurisconsultorum Comprehensis. Unde vel satis colligitur, nullatenus Papinianum ceterosque juris auctores in explicandis suis rebus incor
poralibus Stoicorum Physicam usurpasse, quod praeter Giphanium Jacobus quoque Oiselius in notis ad lib. II. Institutionum , C i tit. I. existimabat. Ipse Seneca, in quo proram dc puppim sententiae suae collocant, aperte hos refellit lib. VI. de beneficiis cap. s. ubi discrimen illud hereditatis S rertim , quae in hereditate sunt, interras Iurisconsultorum isaeptias resert: nequaquam id falsiurus, si e Portitu illuravissent petitum. Senecam excusat Lipsius in no-.tis, sed ingeniosius post Muretum Lyciama III. Membranarum Ficcloga I9. Ob- I servas,
149쪽
I3O . C A P u T VIII. servat, Liberalem discipulum loquentem induci, qui, ut homo, neque in Jure civili, neque in Philosophia valde exercitatuS, hanc distinetionem, ut nimis subtilem in verbis, ut putabat, positam rejiciebat. Nihilominus Petrum Fabrum ad l. 62. de Regulis Iuris male habet, a Philosopho de risos misse Iurisconsultos, quos hac in re, atque in omnium juris verborum definitio- .nibus tradendis Platonicos sequutos opina tur. Quid si nos dicamus propriam Juri consultis fere fuisse Physicam ue quia Stoi-COS , praeceptores suos, rerum naturalium
rudes, tapius impegisse usu didicerant; mam & topica fere propria in arte sua utebantur, quod Cicero in Topicis ad Trebatium J urisconsultum ostendit. g. IV. Jam vero diligentius rationis r gendae & mentis emendandae disciplina, quam Logicen appellant, excolenda eravfuturo Iurisconsulto, qui sua prudentia rejudicio non modo privatorum rtunas, sed publicam salutem gubernaturus erat. mnium quidem disciplinarum instrumentum est Dialectica, sed in Iurisprudentia usus ess quam maxime sese exserit: Sive enim Jurisconsultus de apicibus artis suae disputet, sive docendo, orando, cavendo &respondendo jus interpretetur, ad hanc velut
150쪽
PAPINIANUs PHILOsomus. I 37 sacram anchoram ipsi recurrendum est. Ex
sane, si quid conjicere valeo, Servium Sulpitium sibi hic ad imitandum proposuit noster, quem M. Tullius testatur, Jurispr dentiae principatum hujus unius artis praesidio adeptum fuisse, cumque aliis Jurisco sultis usum juris tribuat, illi uni artem concedit ue qua laude haud scio an ullus eorum,
qui Servium exceperunt, magiS, quam no-
sier, sit honorandus. Neque enim quid de quaque re juris sit τε om , sed etiam qua de caussa quidque juris sit, hoc est vii
ubivis animadvertit, res universas distribuit in partes, latentes explicat definiendo, obscuras explanat interpretando, ambiguas primum distinguit, tum quid cuique consentaneum , quid repugnans sit cognoscit. ost Hinc frequens locorum usus in ejus scriptis, a causa essiciente dc finali, a Comparatis, a toto ad partem, a similibus, a contrario, &Centum aliorum,quos recitare fugimus,quoniam alia meditamur, cursimque istaec peragere animus est.. Pauca tamen haec locorum jam laudatorum exempla in gratiam tironum adscribo. In omni fere jure, ait, finita patris adoptivi potestate, nullum ex pristino retinetur vestigium :. denique dc
patria dignitas quaesita per adoptionem, finita ea, deponitur, in I. a b. I .-Adoptio-