장음표시 사용
151쪽
nibus. Debitore liberato per consequentia,fid ussbr dimittitur, I. IV. in M. D. de Dolo malo. Qui occidere potest adulterum , multo magis contumelia poterit jure adficere, 22. g. 3. D. Ad legem Iuliam
de adulteriis. Cujus famae, multo magis vitae parcendum est l. 38. g. s. D. Titulo e dem. Servus in opus publicum perpetuum, ac multo magis sid est minus) in temporarium non datur l. 3 . D. de Poenis. Cui pacto venditoris pomoerio cujuslibet civitatis interdictum est, urbe etiam interdi Etiam esse videtur. Quod quidem alias cum Principum mandatis praeciperetur, etiam naturalem habet intellemam: ne scilicet, qui careret minoribus, fruatur majoribus . s. D. de SerVis exportandis. Sic speciem difficiliorem assumit ad probationem rei minus difficilis in I 36. D. de Servitutibus .
diorum urbanorum. Sic argumenta ducit a
pupilla ad seminam provincialem, in I. 63.
D. de Ritu nuptiarum ab eadem ad rempublicam, l. 78. g. 2. D. Legatis lib. 2. a jure vendendi ad jus pignorandi, I. II. insne D. de Pignoribus ab adulterio ad in-Cestum, I. ult. D. ad Legem yuliam de adu
reriis. Non enim poterant omnes articuli
singillatim aut Legibus aut Senatusconsultis comprehendi, igitur si in aliqua causa sententia
152쪽
sententia eorum manifesta erat, ad similia procedendum fuit. Illud vero criminabuntur Dialecticorum filii, quod argumentum a sensu contrario fortissmum appellavit in LI. D. de Osscio ejus cui mandata es jurisdi otio. quod tamen lubricum esse,& plerumque extra scriptoris mentem, pulchcnimis
exemplis nos docuit Eruditissimus Nooditus in Julio Paullo cap VII. Non dicam cum Alciato lib. IV. de Verborum significatione cap. Io. dc Bachovio ad primam partem Pandectarum pag. 42 s. per auxesin & hyperbolen quandam Papinianum hic loc
tum: nec enim a Contrario, sed ab excς-ptione argumentum sumit, quod in generalibus, seu veris Legibus sortissimum recte appellatur, utpote cum vulgo etiam dici soleat: Exceptionem/ firmare regulam in
casibus non exceptis, & Cicero pro Balbo, Si exceptio facit, ne liceat, ibi necesse est licere , ubi non est exceptior quod in proposita
specie invertendum erat. Eundem in modum ratiocinatur Ulpianus in I. 2o. g. 6. D.
testamenta facere possunt dc ipse Papi- .nianus Titulo IV. Collationis legum Mo- saicarum hisce verbis: Numquid ex contra rio praestat nobis argumentum haec adjectio, ut non videatur lex non habenti dedisse, uptariatur majora aequitate Deus adulterum occidisse,
153쪽
trario autem argumentum ducit idem in I 26. f. 2. D. δε Pactis dotalibus. Cum, inquit, inter patrem S generum convenit , ut
in matrimoniosne liberis defuncta sita , dos
patri restituatur, id actum inter contrahentes
intelligi debet , ut liberis superstitibus Aia δε-
f. V. Uenimus ad Papiniani peritiam Philosephiae moralis, de qua praestat tacere , quam pauca dicere. Uana ipsi videbatur Physica, vana Dialectica, nisi utraque respiciat Ethicam, & animo nostro noscendo . hominumque moribus instruendis deserviat. saec est germana illa Jurisprudentiae soror, virtutis indagatrix, expultrix vitiorum, quae, ut sub Crassi persena verissime dixit Cicero, eosdem habet fontes, qui Legibus & Jure Civili continentur. Age enim Responsa Papiniani considera , ac diligentiore cura in eorum rationes inquire, ex media Philosophia petita deprehendest usque adeo ubivis aequitatem, moderationem ac spirant, & quae ad sormandos hominum mores, atque rem publicam feliciter administrandam faciunt, complectu tur. Id quo fiat manifestius, paucas & tan- tum non Christianas sententias ex ejus fragmentis delibandas .existimo, EX ungue
154쪽
PAPINIANUs PHILOsbmus. P t1eonem. Justinianus in C. de Ino se . te mento laudat hoc ejus Responsum: Me ritis magis filios ad paterna obsequia pro-Vocandos, quam pactionibus adstringendos. Ipse in l. 7. f. I. D. Unde liberi. Non sic, ait , parentibus liberorum , ut liberis pa-rentium debetur hereditas. Parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, . liberos. naturae simul & parentium commu-net votum. In l. 22. g. 4. D. Ad Legem uam de adulteriis: Plerumque pietas paterni nominis consilium pro liberis capit. In I. 6.D. de Servis exportandis: Viro bono non Convenit credere , venditoris interesse , quod animo saevientis istisfactum non fuisset. In I. 7 . de Regulis Puris: Non debet alteri per alterum iniqua conditio inferri. In I. 66. D. de Condictione indebiti: Haec condictio ex bono & aequo introducta, quod alterius apud alterum sine causa deprehenditur, revocare consuevit. In I. 43. D. de Religio G sumtibus funorum: Summam ese ratio- nem, quae pro religione facit. In I. de Injusto, rupto, irrito testameneto: Lice subtilitas juris restagari videtur, attame voluntas testatoris ex aequo tuebitur. In L . 72. f. I. D. de Conditionibus S demonstrationibus e Periculosum ac triste est, libertum conjunctum patroni liberis.eorundem, ' mortem
155쪽
mortem exspectare. In I. 39. g. I. D. demin ratione V periculo Satis abundeque sussicit, vel in una specie per amici laborem domino consuli. Et statim in I. sequenti o. Privilegium militum ad alienam injuriam porrigi non oportet. Sese eenta id genus alia sunt, sed malo vitare satietatem. Hoc autem proprium ejus quasi symbolum di capitalis sententia fuit: facta Ledunt pietatem, existimationem, ver cundiam nostram ut generaliter dixerim)contra bonos mores sunt: nec facere nos posse edendum est, in I. I s. D. de Conditionibus institutionum. Digna profecto , in quam jusjurandum praestent Iuris Studiosi, quam audiant, observent &, collo suo alligent omnes Christiani. Illud enim vult Jurisconsillius, quae honeste fieri non possunt , moraliter impossibilia haberi: multa licere quidem, & extra publicas legum tabulas esse, veluti concubinatus, meretricia vita, senus, id genus alia ; sed majorem honestatis di verecundiae' rationem habendam ; quia angusta innocentia est, ad Leges bonum, esse. Atque eundem tenorem, ut in omni vita, sic & in scriptis observat; ubique hanc regulam in testamentis, pactis & stipulationibus late extendens, quod ea parte perniciose er ri non posse, intelligebat. Nunc
156쪽
PΑPINIANus PHILOSOPHus. r yemm pietatem, gravissimum illud & tinctis. simum nomen, inculcat in I. uis. D. Famiatiae erciscundae L I9. in fraudem creditorum, L ult. Si quis a parente manumissus. Nunc Iudicem instruit, ut verecundiae,
quam omnium virtutum custodem vocat Cicero, rationem habeat, I. I. g. I. D. da
Donationibus, I. 6. D. de Servis exportandis, I. i. D. de Operis libertorum, L 8. D. de Alimentis V cibariis legatis. Nunc, qua covira bonos mores facta pactave sunt damnat& rata non habet in I. 7. D. Mandati LD. de Verborum obligationibus, L 2 g. 2' D. de Donationibus. Et repetitis iisdem fere nostrae legis verbis in I. s. D. de uris: Generaliter, ait, observari convenit, bonae fidei judicium non recipere prae stationem, quae contra bonos mores deside retur. Iterum in L s 3. D. Pro socior Quod ex surto, vel ex alio maleficio quaesitum est, in societatem non oportere conserti palam est: quia delictorum turpis atque foeda
communio est. - - Petite hinc juvenesque senesque . Tinem animo certam, miserisque viatica
s. UΙ. Quod satis est ostendimus Papi- nianum Philosophum fuisse. At quoniani non alia vitae secta longius a civilibus of ciis
157쪽
r4 , . C. A PU T VIII. eiis atque ab omni Reipublicae munere Tm cessit, superest videamus, veram an simulatam Philosophiam fuerit sectatus. Veram. appello, quae ad negotia , & vitam Civi- .lem transfertur: Simulatam, quae in Verbis & argutis contemplationibus Consumia itur. Ita Cicero lib. XU. Epist. 4. ad C tonem e Soli propemodum nos Philosephiam, Elam VERAM N antiquam quae quibusdam otii esse ac desdiae videtur , in forum ,
atque in rempublisam, atque in ipsam aciem paene. deduximus. Jam vero, si Ulpiano credimus, Iustitiae Sacerdotes vere Philos phos agere, dum boni & aequi notitianas profitentur, aequum ab iniquo separant,
nec solum poenarum metu, Verum, etiam praemiorum αhortatione bonos essicere co-.nantur , princeps merito locus Papiniano hos inter tribuendus erit, qui ipsis rerum experimentis virum vere civilem exhibuit, atque in summis Populi Romani tribunalibus tractavit leges, instituta ac mores m jorum , sola virtute ad summum honorum culmen per gradus evectus. Quemadmo- dum enim in lampadem si parum instillatur olei, satis alimenti habet ignis: sin justo la gius infunditur, etiam, quae in ea est, flamma extinguitur: Sic ille nimis anxiam subiatilemque in Philosephia disputationem vi-
158쪽
PAPINIANus PHILO OPHUs. I rtavit cautus. Non sane in lineis mensurandis , aut angulorum proportionibus examia nandis totus est vertitus 3 nec de motu,
quiete, vel inani multum disseruit; neque etiam Asputationum suarum laqueis alios i retire tentavit: sed totam Philosophiam ad . Commoda publica & totius imperii necessi-
intem accomodando, ejus ope regulas optimas , quae ad constituendam, regendam dc conservandam Rempublicam faciunt, praescripsit. Ipse, quam industrius fuerit, satis profitetur, quando in l. 78. g. 2. D. de Legatis lib. 2. 1tatuit: Ignaviam praetendentes audiri non oportere. Sed magis huc pertimet elegans illa philosephantium descriptio,
. in .ssimilio nostro in I. 8. f. q. D. de Vacatione excusatione munerum histe verbis.
profecta: Psilosophis, qui se requentes at- que usiles per eandem studiorum sectam contendentibus 'aebent, sutelas , item munera sordida corporalia remitti placuit: non ea, Τπα sumtibus. expediuntur: etenim vere philoso- anies pecuniam contemnunt, cujus retinendae cupidine fctam adseverationem detegunt.
Locus profecto dignus, ad quem paulisper . subsistamus. Philosephis dari vacationem a muneribus placuoe, scilicet Divis retro Principibus, Vespasiano primum & Ha- 'driano, qui Philosophis civilium numerum,
159쪽
. iC A P U T VIII. θ'. ne hospitem reciperent, immunitatem imdulserunt, I. I 8. f. sin. D. de Muneribus Hujus filius adoptivus, & in imperio successor, Antoninus Pius, singula ab optimo parente data beneficia, oratione vel Micto, ad communitatem quidem: Asiae scripto, sed orbi universo conVeniente, Con- , firmavit, L 6. g. 2. D. de Excusati ,
nisus, LA: C. de Professoribus. Atque hu usque Philosophi, saltem qui mediocrium
facultatum ut bonae mentis soror pauper..tas esse solet munerum non tantum Pe sonalium α sordidorum, sed patrimoniali um etiam vacationem habuisse videntur, quia rari erant, qui philosophabantur , ait Modestinus in I. 6. g. 7. D. de Excusationibus. Quum vero Marcus Antoninus Philosophus imperio praeesset, ingens philosophantium proventus emersit, quorum rique, ut se ipsos Principis genio concili rent, barbae palliique habitum ementiebantur , lucra dc tantum . Captantra, homines, nulli rei bonae, mera mendicabula, &, ut ebat Pacuvius, ignava opera sed philosopha sententia. Atiaor est Xiphilinus in vita Marci: Ex quo factum est, ut magna hominum multitudo philosophari simu
laverit, ut ab eo locupletaretur. . Capitolinus in eodem cap. IIL: Eama fuissane,
160쪽
Md sub Philosephorum specie, quidam
Rempublicam vexarentqWisatos; quod ille purgavit. Verisimile igitur est, non Mar- Cum modo sua aetate , sed severius postea Severum & Antoninum immunitatis illum favorem nimium 8c Reip. noxium restrinxisse, uti munera corporalia tantum & sese dida illis remitterentur, qui frequentes dc utiles discentibus sese praebebant , quique ex suis in patris scholis, velut ex urbe se-Cunda, multos ac praeclaros emittebant colonos. . Sophistae vero', quaestus tantum
causa philosophantes , & vitio avaritiae, quod insequebantur,' obnoxii, odio magis quam favore prosequendi. i enim proprie loquuntur de summum examine, inde jam manifesto sunt non philosophantes , ait Modestinus in d. l. 6. g. 7. & Ulpianus: Hoc Irimum prosteri Philosophos oportet , mercenariam operam spernere, in I. I. g . A. D. de Extraordinariis cognitIonibus Seneca de beneficiis II. cap. II. M intolerabilis res, po ' sere nummos contemnere. Indixisti pec niae odium: hoc professus ese hane personam
induisti: agenda es. Iniquis um es, te secuniam sub gloria egestatis acquirere. Quid igitur, dicat aliquis 8 Nullamne sibi gratiam mercedis referri patientur Philosophi ZErgone cicadae sunt, qui rore pascantur,