Everardi Ottonis, antec. Duisb. Papinianus, sive De vita, studiis, scriptis, moribus et morte Aemilii Papiniani, jurisconsultorum coryphaei, diatriba

51쪽

tes , Naturam scilicet & consensionem Gentium ascendit, ut adjecta auctoritate divina, legissatores ab invidia, & leges a contemtu vindicaret: Quapropter & in dicta

l. 2. Legem generaliter Inventum ac munus

Dei vocavit. Ex hujus igitur prudentissimi inter Oratores Jereconsulti limpido flumine, Iurisprudentiae Romanae fundum tr. rigandum existimavit Papinianus, quemadmodum & antea Claudius Saturninus eum , ad partes vocarat in I. I 6. g. 6. D. de Poenis , ubi maximum apud Graecos Oratorem appellat. Atque isthaec regia vere erat via, qtia ad juris arcem eundum: Leges quippe Decemvirales ab Atheniensibus potissimum, &ut Symmachus ait, de Lare Solonis, petitae erant 3 quae tunc quoque, immenis aliarum super alias acervatarum legum cumulo, tanquam sons omnis publici privatique juris , ex legibus moribusque Atticis erant in ..terpretandae. Ceterum eandem No ου oratoriam magis, quam dialecticam desinitionem , Aphthonius etiam fere in extremo lib. οκαταγμνάσματ. sequitur: & quicquid cavillentur alii, non melior est Alfi Capito . nis apud Gellium lib. X. Nodi tum Atticarum cap. 2o. Injuria etiam notat hic Papinianum Muretus, quod verba Demosthenis1--matq

52쪽

ilia.

PAP. riRITIA LING, GRAECAE. 3uverterit: quia ignorantia contrahuntur, cum e Graeco sit: sponte vel ab invitis e Iam enim Bachovius ad primam partem Pandectarum, ex Aristotelis lib. III. ad Nicom. princ. docuit, τῶν ακουσιων duas species esse, quae vel per vim , vel per ignorantiam fiunt: posterior autem sola hic usu veniebat ; quod a me per vim alterius meram fit, id nullam poenam meretur, ideoque e prudenter hoc omisit Papinianus. Nequis instiper truncationem ejus partis, quae ad rem maxime pertinere videbatur ,Jurisconsilio objicere possit, jam satis cavit Utricus Huberus in Eunomia Romana. Singula vero Papiniani verba unus optime illustravit Gerardus Noodi, nomen omni meo en-Comio majus, in Commentario ad Pand istas lib. I. tit. 3. quem Vide. g. VI. Nos enim ad reliqua Graeca pro- gredimur , allaturi quae passim ex lectione Pandetarum. in praesens succurrunt. Si minor eorum esset copia, huc satis Commode trahi posset Severi & Antonini elegantissima & plena bonae frugis Epistola, qua Provinciarum Rectoribus, Xeniis capiendis modus ponitur, in I. 6. g. . D. de O cio Proconsulis. Imperatores ibi, CX ore vel stilo Papiniani sui, in haec verba rescribunt: Eliu tam ad xenia pertiset, ause quid . .. C seniλ

53쪽

M C A P U T IU. , sentimus. Vetus proverbium es

asu πα, π, gri mουρὼ σαντων : id est: Neque omnia, neque quovis tempore, neque ab omniabus. Nam valde inhumanum est , is nemine accipere , sed passim vilissimum , V omnia avarissimum. Sed magis huc pertinet, quod ipse dictiones Latinas saepe per Graecas, re

Contra Graecas per Latinas subinde interpretatur : verbi gratia, in l. 2. g. I. D. de Instructo di instrumento legato, Dotes, inquit, praediorum, quae Graeco vocabulo κω appellantur. Rursus in l. 6. g. I: D. λd Legem Juliam de adulteriis coercendis: Lex prum , adulterium promiscue S κα--ο ηs κωτερον, appellat. Stuprum vero Graeci

appellant. Sic quod Ulpianus & alii

ille desertam litem appellavit in I. 3I. 2.D. de Negotiis gestis. Tot etiam Graeca dicendi genera , ex assiduo hujus sermonis cultu; ei adhaesere, ut mirari subeat, A tonium Augustinum lib. II. Emendationum. Cap. I. ubi ea de re ex prosesib, eorum duo.

tantum annotasse : unum in l. 18. g. I. D.

de Periculo & commodo rei venditae: nis' Mesessores idonei a venditore ejus elictionis, scilicet gratia , Uerantur. Alterum in l. II 8. f. pen. D. de Verborum obligationibus : In troposto enim diem non disserendae actioms

54쪽

PAP. PARITIA LING. GRAECAE. Ianionis incertum videri. ridem vero Constructione scribit in l. 77. g. s. D. de Legatis lib. 2. Emtorem Meicommi in mine, non teneri constabat. Rursus in l. s. D. de Suppellectile legata: Cum Ulixem ex auro S argento lectum viventis arborisrruncis aediscatum ornasse , , pro ornasse tradatur. Sic pro praesentidie in I. A. D. de Legatis lib. 2. Item comperto matrem suam intestato decessisse, id est Cum comperisset in l. 86. g. ult. de Acquirenda vel omittenda hereditate. Prorsus

Atticum & priscum praeterea ejus loquendi genus indicavit Cujacius ad lib. XIX. Re-ὶponsorum in l. 23. g. f. D. de Appellati nibus. Sed & genuinum sapit, in peculium habere l. I 6. D. de Castrensi peculio : In potestatem habere, Titulo IX. Col lationis Legum Mosaicarum: Deprehenditur

in hereditatem, l. IOI. g. 2. D. de Stipularione servoriami Proclamare in ingenuitate, l. 4. D. Si ingenuus esse dicatur. anquam, ut Verum fatear, non adeo necesse videtur, ad Graecismum hic convolare,

cum lc Plautus, Cicero, Virgilius, H ratius , Ovidius & alii verborum Latinorum elegantissimi, certa & proba ratione communem illam praepositionem, vel cum accivindi , vel cum auferendi su junxe-C 1 rint.

55쪽

4x C A P U T Wrint. Qua de re videndi Gellius lib. I. cap. . Servius ad Virgilii 2Eneidos lib. I. vers. 176. Joh. Fredericus Gronovius ad Livii lib. ΙΙ. cap. I . Uostius Artis Grammaticae lib. VII. cap. Giphanius Conlectan. in Lucretium: Et quis non de hac anomalia aliquid notavit Z Quam vellem autem juris civilis studiosi ex his exemplis tandem di .scerent, necessarias sibi esie litteras Grae- . CaS, ad ea, quae in manibus habent, recte intelligenda. De Accursio fabula est, quo, ties ad Homeri versus pervenit, dixiste: Graeca sunt non leguntur. Ante Alciatum quoque omnes barbari interpretes pro Grae-Co nomine , in l. II. D. de Pignoribus, antiphona legerunt: sed &adeo Uetus Graecos nunc servat cista libellos, uti ex Flacco monendi sint nostri:

- - - - Vos exemplaria Graeca

Nocturna versate manu, versate diurnas

f. I. Papinianus vixit seculo aeneo , cujus omnes scriptores facundia superavit . II. Vere AEmilius V Disertissimari. πώ

56쪽

PAPIN. PERITIA SERΜ. LΛΥ. V I p. verba ejus bbrater sua factans. LII. Injuria reprehensis a Russardo, quod nimis anxie verborum proprietates secta us. IV. In stupri , adulterii distieremita a Vallae, Budaei- tmani crimia. nationibus vindicatus, ad I. 6. f. I. D. i ad Legem Puliam de adulteriis. V. Hus proprietas N puritas. Purgium V o rixa amantium . curatius, quam Ulpiani fri-vusculum. Lusricum tutet e quid in I. 3. de Usuris. VI. Recte rem dixit pro tire. Descriptio testamenti, pos

minis. AEM. v SCribit inlenus, miraculi loco Graecis

fuisse, unum hominem duarum linguarum peritum et , a syllanis autem temporibus, Romae id adeo frequens, ut in multorum laude ponatur, quod Gi aece atque Latine eruditissime fuerint imbuti. Ovidius lib. II. de Arte amandi p. I 2I. Nec levis , ingenuas pectus colause per artes

Curast , S linguas edidicisse duas. Illud vero summa admiratione dignum est, Papinianum, hominem peregrinum, & Syrum quidem, in utraque lingua, emendate& apte, illo scripsisse aevo, quo omnis paene Latii gloria coll/psa erati Jam ab obitu Tr ani

57쪽

Trajani defecerat pristinus nitor, dc argentea aetate in aeneam tum Conversa, nullus

non figuras loquebatur, atque inanibus senis ludibria excitabat. Gellius & Apuleius sub Antonino Principe, tunc Cum Papini nus nascebatur, clarissimi, maximo studio dc aerumnabili labore, Latinam linguam eXColuerunt 3 at quam duri, horridi,&saepe sordidi nihilominus in ea sint, nemo eruditorum nestit. Severi & Caracallae principatu Tertullianus in omni eruditione emianebat, incomtus tamen, pinguis-obscu-x. Serenus Sammonicus inter saeculi ejus-n doctissimos, idem qui a Caracalla interemptus periit, carmine satis humili medica sua praecepta descripsit. Hyginum,

circa eadem sere tempora florentem, plebejum striptorem, vocat Schioppius: . Solino sui sunt idiotismi, a mediocriter antiquis etiam alieni :& nullum hac aetate inusnies scriptorem, qui operosa sua diligentia vel e longinquo ad Veterum accesserit m jestatem. Soli soli Jurisconsulti verborum religionem & proprietatem ubivis adhuc servabant, quia tractatio pristarum legum de librorum eos in puriore litteratura contine-hat. Ut tamen aequalibus suis omnibus palmam praeripuit Papinianus 3 cujus in tota:

oratione tanta est puritas di non assectata

quae

58쪽

PAPIN. PERITIA SERM. LAT. 4squaedam venustas, uti auream prope aetatem restauraverit: tantum acumen, ut qui quid addideris, mutaveris, aut detraxeris reddas deterius: tanta gravitas, ut non tam interpretem quam legum latorem agere putes: tantus deniquo candor, ut demtis vcI

confusis legum inscriptionibus, ejus capita propriis notis facile dignosci posse videa

tura

s. II. Quod igitur scite magis, quam

vere, mutarchus in vita Paulli AEmilii r fert, Pythagorae filio Mamerco Emilii cognomen A ἀμυλώω λογου - , dicendi leporem'suavitatem , haesisse: adde nostro AEmilio praedicari potest: qui non scribendi tantum laude claruit , sed & fando doctiss1mus, extra ordinem a Caracalla parricidia sollicitatus, uti orationem cominponeret , vel haberet, qua facinus nesserium dilueretur, teste Spartiano cap. VIII.

Atque hoc est , quare Iurisconsulti atque

Imperatores verba ejus libenter sua faciunt, etiam nomine non laudato, quia totidem velut oracula & apophthesmata apud omnes nota habebantur. Ulpianus legem I 86- de V ex lib XIX. Quaestionum in I. 24. D. est mutuatus. Marcianus ipsa verba l. I 8. pr. D. de Conditionibus ininiu-tionum in lib. VII. Responsorum in I. 77.

D. de

59쪽

D. de Conditionibus ζ'demonstratiombus hali is sit. Paullus lib. IV. sententiarum tit. s. g. 8. eandem decidendi rationem elegantissimam assignat, quae Papiniano tribuitur in I. 3 s. g. I. C. de In cioso restamento. Diocletianus & Maximianus Compositam gnOmam in I. I7. C. Mandati ex illius L s6. g. 3. D. eodem petierunt, & in I. 2o. c. de Negotiis gestis nitidissimam ejusdem sententiam ex L 39. g. r. D. de Administratione Npericulo tutorum usurpant. Inprimis autem Zeno &Justinianus Papiniani formulas am 1 io, ut ex Collatione I. g. q. D. de F 'δ0ussoribus , cum I. ult. C. de In integrum restitutionibus: L. 7. D. de Fideisssoribus

tutorum, Cum I. ult. C. de Constituta per ria: L. 77. g. I 2. D. de Legatis lib. 2. cum

g 3 . instit. de Legatis cuivis obvium est Quid multa ξ Ipse Imperator eum VIRUM DISERTISSIMUM appellavit, in I. ult. C. de Institutionibus S substitutionibus.

g. III. Atque haec ita ad demonstrandam ' Papiniani Latinitatem diei a sumerent: nisi morum perversitas postularet, uti adversus quorundam Calumnias eum protegamus, &quam laudabilis atque necestaria circa se monis Latini puritatem & proprietatem ejus fuerit curiositas, plenius enaa remus. Neque enim illa tantum consuetudo invaluit,

60쪽

PAPIN. PERITIA SERΜ. LAT. 4, ut parientes ad vota properantes liberos scholis, quae ad humanitatem ducunt, inepti

lucelli causa subtrahant ; sed & ipsi stiperiorum , ut vocant, facultatum magistri, hisce doctrinis non imbuti, vel leviter ta tum adspersi, eas, ceu inta pecuniam positas, contemnant , quae tamen omnis solidae eruditionis praesidia sunt & munimenta. His igitur miserrimis noctuis, di ignorantiae patronis, nostrum opponimus, quem ad Grammaticorum serulas descendere non puduit, cum universae ἐγκυκλοε&ιδείας latia

fundia jam peragrasset. Non satis quidem magnifice hac de re sensisse videtur Ludovicus Russardus ad indicem veterum Iurisconsultorum, ubi Papinianus, inquit, homo acut, si us est, N ad superstitionem

etiam nonnunquam ingeniosusfertur. Verum , exceptis verborum proprietatibus , in quibus anxie satis versatur , ad cetera sic aequitatis studiosus est , ut nemo magis. Quemadmo- . dum vero non ideo minor Orator est Tullius, quod idem artis hujus diligentissimus sertur ue nec vim Caesaris fregerunt editi de Analogia libri: sic nec minor Jurisconsillius ideo est Ρapinianus, quod maximus simul & severus Grammaticae exactor habetur. Minus serendos esse, jam olim dixit Quintilianus, qui hanc artem, ut tenuem