Federici Borromaei ... De sacris nostrorum temporum oratoribus libri quinque

231쪽

et a

Ultimum e sevisset, mri mndit , ex eis, qui tunc viverent, Visarem fora meminem Ioanne Au--tiocheno ι phsthidum egregie munus sustinere . Basilium quoque Libamus idem monuit in fam, sari sermone , quamuis omnem ornatum or ria nis asernaretur , atque fugeret mitro 3 fore omen ob praeteriti temporis Eudiis is consere mei--nemque diuturnam mi ingeretur, se eloque- - , famiamque , aer illice a omnos rectioni .ltam seqDenenetur. μεθο Basilio dixit in sun laudatione. Naa,metuemus , hubmst ipsem eam irendi artem G qua flammas er ignem istinaret GVon ego nune i minar in erem AJuuationem,

dicam, satis esse mes s e nostinis , es laudatis Cyprianus Mam ter ac tuto po in imirari. Cyprianin mur occurrit ex ea Hasse quo in oras e grauitatem arbitror silmmopere esse commendandem , liscpraestertim aetate, qua, cum tot era coracio nouores egregios audiuerim , mis duas , tresve ad si-onum inueni , qui laudem eam in dicendo conlec . : . t Oza tarentur , non leui sane d cultatis a amemno, cuius ego causam explicare non postram. Orm rest prateria succosium, breuis, am dans varietate pulcherrimarum rerum , α ρε - π, mruasuri

232쪽

mi proponeret imitandum , pummam facise lau- dem in pregem posset inuenire. Certe licet a iis

orari quidsit causa , quamobrem 'in tanta copia, tot exemiis ornanda graviter orationis, malint homines eligere data opera , Ueluti per aberrandi ulcedinem , noua quadam , G a confluetudine communis stensus aliena, penit 'ue vitiosa re absurda. Fortasse facillius V equitur imitatiosi quid occurrit praui es peruersi , quam si perfectum res uiare quippiam declinauit , estque narura Bacomparatum , tri boni Mibit existat, nisi conωθω -

multarum rerum , qua sonam istum mitiantqlmalum Uero flat Umin xuntum rei mitio et culpis 'Ideo, ducet e pectore rudem 'agrentemque Nooemhomo quandocumque molet hed non idem suaves Yx arte modos exbibebit. rbitror prχω, EA μνητι quemadmodum orMores olim ex ij no deis

generem exemplo fluo dedere seboleo orinorum larua magno prouentu in sedulum illud est dis sinoim mali declamatores erudiant suis virijs ahωγ Mali declamaxo-er doceant ineptire tantum, atque aures , et ann eis ti' ''' ε'

mos hominum ostendero fluis modis. S, quis eris .gitur amplificanda orarionis incurioseia , πη- tardior ad muemenda- , et noum, atque viris drum inops , nec ea se uno te, mi Grnitur iis mustis, poterit ille meo Gripio δουρηter et Elyehte peruolutare in num . af θ itis nasisam inge

233쪽

nj sterilitatem euincet. Porro , ad euitandas humiles et abiectas atque sordidulas formulas orawionis , qua petita videntur a p&rrmocopola, mel a tonsore , passimque audiuntur e suggestu, sermones opportunos esse Sancti Leonis arbitramur , qui tollerent infelicem orawionem humo , atque languorem illum emendarent, qui plane inutilis e I ad perfluadendum. Hi graues, et ρ- Heri mores orawionis , atque honorum istud in dicendo fuisse videntur etiam adeo naIuriale munus

' Hieronymi Duc et menerandi Patris Ambrosiij, ut, si quis eorum scripta sedulo tractarit, illamque vim imbiberit animo , fieri non positi, quis

eius orario grandior exictat, et nescio quid vigoris , ac maiectatis adipissatur. Sed redire cogi,

mur ad illud, de quo Aum alibi conquessus, infiniatum sicilicet esse numerum eorum , qui Aientiarum, et eloquentia gloriam animis concupiscant illi quidem 3 fugiant autem laborem, quo prastantissima quaque relegenda sapias essent , donec habitus

acquisitus esset eius facultatis, quam expetiuere. Iam vero , qui volent oraπionem in puggestum aperre vividam , acrem , et robuctam malida neruorum compa e , tequi debebunt Augustinum. cuius tanta excellentia est in eo genere, vinsciam an Graecia tale quidquam orientare. Luam

234쪽

di utantis in bareticos Mugumni transferre coinnaremur in eos stermones, quibus hominum vitia et iniurias in Deum obiurgamin Z Non ille 'rabit rem unis argumento , hed congerit plura semper, nec una conteutus victoria, vincere μ- pius amat, vultque ducere vietos in triumphum. Dixere nonnulli, remi um esse quiddam in Sermonibus Augussim 3 quod fortasse ρotuir accidere propter ammos auditorum, qui placidum ac lene

enus oraσionis requirebant. Scimur eum unica

oririone pubegisse populum , τι abstineret a poenicis ludis , quorum erat in animis inueterata dulcedo , ineque de se loquitur alicubi , et ait, holitum fui e demandari sibi contionandi munus, quotiescumque se praepente negotium aliquod incidisset eis odi, mi verba facienda essent e stuperiore loco. Etiam fuere qui dicerent, re quam esse 'i similem Augustiuum , nisi ubi cum a uersarijs altercaretur. . Ego stemper existimaevi, immam Patrum etiam in Ala eloquentia iam dem fulse , cum tam multa simi amplexi suis

litteris, cumque potuerint argumentum Omne tra

tare quodcumque illis placuisset'. Habetvna , via altera Ariptio , hberque recte compositim vn- magnam mitique commendationem 3 sed plurimσscribendo , stare semper aqM gradu , neque u cistare unquam et lari, magis arbitramur esse

235쪽

DE SACRII ORATORI Bus gloriosum. Concidunt enim titera longo velut itinere, cadimus, aberramus, interdum pracipitamus vltro. Poterunt quoque certa tantum argumenta , certasque res aliqui flumere

sibi ad Aribendum; ideoque mediocris orator facile mincetur ab nauta, vel statuario , mel pictore, si forte moluerit cum eorum aliquo de i ius arteronferre sermonem. Linguarum enim proprietaS, et notitia finibus interdum angustis includitur,

quod facile sientire possunt illi, qui de quacumquere flatim fleste profitentur se dicturos , atque pec

cant sape concionatores in eo , dum pratiorum apparatus, et caseus maris, ac naufragia, tempestatvique destribendo , plurima dicunt ab sturde, quia nimirum illis egredi fines voluere, intra quos

eorum contineri sermonem oportebat. Dubitari posset etiam, num Patrum volumina, qua nunc

extant, stridierint ipsi , an vero ,sicuti fit, di

rint. Ombrosius enim , et Mugumnus alicubi

tum Aripsisse, tum dicta' ipsos aiunt , qMod pe

riculam , atque discrimen , nescis , an profani Graco um oratores voluerint adire. Immo nostrorum Gracorum unus longius etiam proce ς audendo ; non enim repugnabat Origenes, quominus ipse concionante ad populum, ea, qua diceret, exciperentur 3 eiusque verba punt ei mori, ut ex re nam dixisse multa ipsum declarent. Hunc ta-

236쪽

men origenem accepimus , fluam omnem in pus Origenti.

pensio Fapientiam tenMisie, donec ad quinquagesi

mum msique progressum 4tatis annum, diuturna, . . iet Usidua fecit conluetudine, ut legendo ea, Θμ- fudisset impetu , nihil omnino mutare, vel 'addere necesse haberet. - omitso G

Trures temporum ordine , Tertulliano Temillianua.

primum dicam . Posset aliquis hunc legendo sta- pius, atque in quotidianum usium et familiarita- P

tem assumendo, consequi vim es robur orisionis, M sterium quiddam , es eius denique partem auctoristis, qua propria magistrorum est in loquendo. a tu quoque breuitas existeret, es facultas

quadam mugiendi fastidisj, dum ex aliorum libris

erudite, ac marae multa di utantur. Lactantius Lia,M;u. .

mtilis potest esse et , qui mellet Cideri floridus,

'Mundans in orarione dilatanda , quive gratiam re lepores, amaret eos , qui flatim in oculos incurrunt. Gregormat Nissenus poterit asserre solidri si*be. νέρ eloquentia fructum ., es mere ora rios ornatus , ' 'non tuanes phalerao , . tinnitumque verborum ἀ-Dilatat is quoque prudenter orasionemς quodque .

pluris esse sariendum puto , tramites calcat eos squibus ad Ueram peruenire eloquentiam possimuου, octenditque perfecta amplificationis etiam. Sed iam tandem oportebit transcendere penitus in Graciam, es sacros eius Lingua Acriptores infrusi

237쪽

picere, qui mnmm sicilicet ad recte dicendum cuia

Iustinus Martyr, ram re operam contulerunt. Iumnus Martyr,

' u Mibenagoras erunt faciendi plurimi meo iudicio , quamuis i orum mbertas, et elegantia non uideatur famam aquare , qua de scriptis eorum inueterauit. Scatent sentemjs, vigent neruis, maiestate quadam , es feruent eo spiritu, qui per ea tempora christianorum animis in sidcbat. -- π . ' quesis horum atati flemens Alexandrinus cum ea sicribit gratia , re venustate , ut nostros inter. auctores prope referat Tiamrchum ι runm est maristas in sententjι, in simιubin, in argumentis , qua tratiunda pulcepit: nec unquam ille res Uctando nouis, et inauditis νxcessit in stiuola et inania ς quod Uitium acate nostra plerique non vitavere . Dum enim stententias volunt offerre cum pungentibin , ut ipsi loquuntur, aculeas , et

acri sapore, credunt omnibur illico placere, si quid

ipsis arrisit , Uerissima esse quaeumque venerectatim in mentem, et st cliarim acutiusque via re, quam rateros omnes. Inde sit post .mr, si libros eiusmodi quispiam attente perpendat , erigatque fleuere sententiam, et pondur Unifrsum, deprehendat ablue dubio lamnas , et mitra, qua

antea minus apparebant propter inuolucra memborum , et quia sepectabantvir ex ea tantummodo parte, qua magis ornata in speciem erat. Ret gitur

238쪽

'MBER QIINTVS. xitur denique si us , voluendo rem in omnes partes, et varie commutando Jatimque Romachatur

animus noster inania sitiqet 'eam. Offendet animos fortasse nonnullorum hac oratio, hed neque designamus aliquem nominatim 3 et studio meri maius quoque periculum adiremus. Magna inter cateros fuit fama Basilij, non modo qua venire ma mortem solet admiratione librorum, sed qua prosequitur etiam viventes. Orasor sane

vehemens, et robu ius, et argumentis abundans,

densius praeterea, compressus, et stententiarum luminibus iliaricis ue qua laude fortasse magis, quam trateri de nostris , Demos Uenem est assecutus. candore fuit eximis , et quendam lilius linguasorem custodiuit , qui tamen flos, et candor, sicuti

catera virtutes , in hunc diem minus apparent eorum oculis , qui donatum latinitate Basilium legunt. Fecerunt autem , ut credere licet, alia ipsius occupationes et cura, ne maiorem nobis relinqueret copiam eorum Ariptorum, quae ad comparandam hanc eloquentiam pertinerent. Ingenio

semper apparet eleganti, quantum esse quisquam possit, sita in diuina siex dierum opere, tum alios, tum vero seipsium longo interuallo stuperasse est

. misiu. Florente Basilio, meruit or raris nomm alius, quisocietate studiorum, et amicitia .inculo - mirifice cum eo coriiunctus fuit. Is omnia, qua

Z a scriberet,

239쪽

DE SACRIS ORA TORIBVs

scriberet, exigebat ad nominis illius o cium , et normam, uec excidere sibi quidquam ρatiebatur, quod non e et di num orirore perfecto. Debuit in scribendo maxim. accum in esse. quantum coniectura licet assequi, lentus etiam , pauolue mersiculis una scriptione contentus i planeque nullus e nostris maiora signa praebuit diligentia, magisque visus est examinare singula verba sitiis in mentis, radiumque lucerna ferre libentius Grest ris a tan ena. Nihil reperias in tota librorum eius varietate , quod temere ac fortuiso, G sine magna rotone esse positum videriur ue nec πιτ quam illius oroisi fertur inanis ercassa : contra quam mssueuere multi, quorum verba punt deni, tum b risu , es stensu , neque pubiectam vilam omnino flententiam habent. Huiust crurio'; cum sit plena rerum , et artis , et succi , siniit atque

moratur sive legentes haud sine fastidio, b et pyriea DII idium istud secum ferar potitium et volup

tatem. Orationum principia punt oro a mirifice, multumque iritus et migoris habent. Tigreditur ius Io longius interdum , estque in parenthesi multis locis interponenda fortasse nimius. Mitur inductione libenter , optimeque omnium eloquentia potuit artem 'ad nostra Fidei mysteria transeferre.'Visus'est in primis eo genere delectari, quod varios diuinarum Litterarum locos attin-c geret

240쪽

eret inter dicendum, idque facit sismma menustate, es arte, qua et tam utitur, semet ipse rem' cando, postquam aliquid exciderit. Su opere placuit item ei argumentari e magnis minora, ese minoribus magna eticism. Elucet in Sanctifisimi sire rori1 monumentis incredibilis qu/dam humanarum rerum fluentia, profanorumque testimonijs utitur adeo prudenter et circumstecte, itantaque dissimulatione', ut nemo suerit adtaς meo certe lussicio , qm parem in eo locorum v udaudem mereretur. . Non ille Gentilimii pondus,

est auctoritatem addit extollendo, sicuti plerique solent, eorum dicta, sita oblique carpit , ae nihilominin inde petit tela, qua torqueat in imos. Hac

ego non arbitror aliunde ' cisii , quam ex earum littera m mstu, qua . ab humanivite nomen accepereo Sicinierim amplectitur hominis natura magnam Priem eorum bonorum qua Aint diuina prouidentia munere di ensem in res creato , re inter catera, lenitatem, g Iiam , pukhritudinem animo, corporeque unus gerit: ita littera illa quasi multarum artium, haesstiarumque compendio , excitant animum ad ea excogitanda molliter es iucunde , qua ceterarum artium robore, ac steueritate vix unquam assequeremur; accidit- quo beneficio litterinum eiusmodi, cit , cum ali- qu d volumus explicare , quod noudumnanimo

Rem mona menta a Interiorum Lit. terarum e m- mendatio .

ι - -