Federici Borromaei ... De sacris nostrorum temporum oratoribus libri quinque

201쪽

mi , cum domum inde reuerterint, animo quieto cuncta sicum ipsi perpendant. Demosthenes igitur fluantum coniectura licet assequi, meditando magis , et contemplando , qua dicturus esset, quam alios audiendo, tantam est illam eloquentia laudem assecutus. Et quia videtur, miue -- res , oculosique totidem habuiste pratermittendo nihil υnquam, nihil transeundo per obliuionem,aeclarat ea res hanc ipsi fui se consuetudinem, ut lente admodum probaret ea, qua litteris manda ret . Neque enim ullus hominum tanta fuerit

felicitate in scribendo , ut ei Aub Dii Hatim acumen fluccedant ea, qua flunt ab ipso scripta diui

nitus. Apparet esse profecta omnia ex illius mente, qui multum temporis in meditando conmstu fierit; ac fere punt eiu odi, mi accidant ad aures noua et inexpectata, unicaque rario pluraret urit capita, et fines diuersos, quam ille rerum connexionem esse videtur Usecutus, addendo multa deinceps , et vini' subinde temporibus, argumentum uniuersum attente peruolutando. Sed quamuis in omni fluarum oramonum parte Demosthenes mirificus exces que reperiatur; iu

sPhilippi tamen insectitione mihi puperasse ste ipsum videtur , idque debuit accidere, mel quia s

mularetur oriraris animus erga Regem odio, via quia de maximis Oniuersa gracia rebus agere

202쪽

ivr ς publicamque salutem. id negotium attingebat,

re mersabantur omnes in flummo diseramine. Cain Demosthenes In

rerum , ille semper alias admirabilis re diuinuae, diu , ' in similium inuentione non perinde felix fuit; quod

arguit -nmam negor' totius di cutiatem, es na --. - . stros homines, mi eo genere parcin atque cau - ' . .

tius utantur, facile potest admonere .. Gensiuit, eredo, similitudines ipseM minus aptas esse sapientum auribus , cum formis nequaquam indigeant illis, qua ferme fiunt imperita multitudinis libri, si ti de pictura dictum fuit ... Riquas autem . ius laudes non satis a me posse arbitror explicari s neque nunc id aggrediar, ut quantuae reuera fuerit orisor Demo Jhenes, inendam. sir mo nihilominus, tantam in i o fuisse violentiam re motin adeo vivaces , tantumque vel artis profunda, vel natiua simplicitatis , ut non orctor;

sted res ipsa loqui videasur ,semperque tectior is amplifica rione Demosthenes fuerit, quam ficero; es hoc ipso pluae auctoritatis ad fidem faciodam habebat. Non pracurrit expectationem argumenti conclusione, sid inserit magni stemper aliquid, is inopinati 3 minimeque comentus nuda re simplici propositione , quam excogit rat , elicis ex ea qua cumque potest, et quendam ipsius exprimere quasi

Decum conisur. Hinc fit , ut communes eloquen-.

. . ., . sed meram

203쪽

metam istam misimam, ultra quam non exien-δtur humana mentis facultas. Plerique omnes contendunt, enthymema proprium fuisse Demosthenis, isa mi in es argumenιationu genere nemo magis exciauerit. Hoc enthymema existimo ego fimile esse tractWijs melanis, quarum adiumenus in re misitari fiunt, ac mouentur ea, qua nec fera, nec m-n s posse videbantur. Refert quo, que similitudine quadam nauium vesa, qua, cum sint molli admodum stagilique comextu , molem ramen illam tranti ponderis impellunt, nec 3 adimmuntur. Ad eum plane modum miraculab esure licet eloquentia , qua noliros tam leni motu flectere animos potest, immobiles Alioqui, et .sum siverabiles missentia. In occultam banc G- quentia tyrannidem femper intentam habere meum tis aciem notiri conrio vires deberent , amissis merborum fossulis, et consiectatione rerum , qu tumuda, et Aeregrina nouitate permulcere animos

μοι. 2uod si aliquis fortasse teneretur inani

pudio popularis aura , vitareque dicenda. deri magnuν, et augustuae, et flummos homin- exei. re clamores, non equidem video ego quid sit esse sam magnificum et admirasile , quam Om nium animos unius orarione conuertι, et ligari , sicuti sit, cum ad eos trahendos vim argumento Tum admouemin. ian sortasse miti reo copia

204쪽

nitentes purpura , gemmisique, et auro, si fuerint interea desides ad pugnam , ornatu suo mi toris gloriam superabunt 2 Uerum , si voles utique

cuncta in orationem ornamenta transferre, idque animo tuo fixum atque destinatum erit, illis tantummodo velim Utare, qua ιιbi erunt accommo

data ue debebi que satis habere, si potueris Earci Tullij, υel Sallustij, Liuijque, vel Tacitι orato

rios ornatus adhibere , ne etiam illa conquiras , qua sunt extrema vanitatis, quave penitus abhorrent a ratione, et arte, nec iustius aliud, quam ineptiarum, et mecordia nomen habent. Videtur

in hunc locum istud egregie cadere, quod est apud Clementem olexandrinum de principe Petorum opelle. Cum enim dissipulum ille fluum mississet ita coloribus Helenam expresisse, ut inses

rota gemmis, et auro circumluceret, conuersus leniter ad eum; tu vero , inquit 9 o fili, cum non

posses banc pulchram facere mulierem , fecisti faltem opulentam. redunt aliqui, positam se tyli,

et orisionis elegantiam in eo , si res , et verba quota vanitatis congerere , et ontentare posui, atque persuaseum babent, eloquentia, vel doctrina famam , et opinionem omnibuae modis esse coia ligendam . Ideo , di m audiuntur qui velint prompta videri sibi sacrarum Litterarum testimonia , qμψ- quamcumque rem propoluere, confr-T ment,

Consonatorum circa stylum, &Oratione Crror.

205쪽

quanam debeat esse persecti oratoris facultas, eaepientia. Iam vero , quia forma hac artificiosis sermonis nostri, qua dicitur eloquentia , tantu, tu demonstrauimus antea , circumst a disicultatibus est , ut in eo Deret catera omnia, qua vi ba comprehendere scientia et cognitione humanus animus possit ; ideo, prost ciens ad conpequendam huius eloquentia perfectionem nequaquam

auxili, fore satis in simplici ac nuda praceptorum

tra natione, faciendum putaui, ut exponerem quinto deinceps libro , quanam exempla ,

quive tum scri, tum profani scriptores eligendi esse nobis ad imit

tionem viderentur Nulla i

206쪽

quemquam admirari , quod non habeat hodie tales orat res Ecclesia , quales antiquis Graeca, cuASomisna Reipubia,' ca temporibus in foro curia κωersabantur. Non enim ris ar-- ad dum dum eo studio et cura , quam umbri Uuffc orato res adhibebant. Ubi nunc inuenirentur homme tam auari bonarum horarum, vir , simitonsa cripite, cogerent flet M ab ere νου- ό qua. inem ille deformiama feste contra metandi dulcedi nem armauiti quis hodiosuminum ripam, aut adire lutar a Maris mellet, ut boreseno illic as nefactuae .murmure.. Hsset ipse. Pasin i posieri

Veterum orato rum studiti

207쪽

voce contundere strepitum insana multitudinis , utque violentior in eam tonaret 8 squis nost 'a . mi magnus ille Semosthenes , humero dextriri mel sinistro ferrum applicaret eo ingenio , Qt, , tantillum indecore sese commoueret , eodem nmento vulneraretur arte sua P uuam paucos denique reperias , quos nece se sit exorare , ne dicendι munin relinquant 3 quive pertime cret shuius muneris pericula casiavique dubios , orationem unam ιn tertium usique premant annum, a ι- te qua n ad ronuntiauώυ. inducantur , et emendantes assidue flua Icripta constensant Non peregrinamur hodie Rhodum' que , nec excelli; ἰtissimos ariis magistros avide conseritimur , n Eaquis admittimus auribus aliena monita , qua ι

meliores Use Cicerone , qui exprobraotes fisi μ a

orationis vitia , tam libenter audiebat ; tu tot que tantopere castigare si quid amici luxui i s. . - - iuueniliter censiuissent. Ego igitur artem esse nullam, in qua minus opera con η ma homines , qu- in eis sentia; ferique iaλω ι

dis , ut ad res tantum ipsas attenti, lem cura in verborum, et sententiarum ornatu v quam , sicuti paulo antea conquerebar, occupemur . 3 Cum autem antiqui illi proceres eloquentia, inuicto laboribus animo, tantum temporis I et cura posi-rint in Acribendo, quis poterit duAmm, Min eo

208쪽

Mum monumenta sint abstrusissima artis Ce enhomnem huma a sapientis vim amplectantu Legendi fiunt igitur accuram meritatione , nec so lum, ut hauriamus rude res pulcherrimas , qui lus eorum Rater oratis , vive cos gamin elocquentia pracepta, qua μαι ibi expresa divinities. sed etiam , quia mim niais eam facile seu eriminbunt , qua permovere mentra auditorum , et in nostros leui momento trahere pensius posiimus. Non amplector autem ego profanorum a pella rione, fabellarum auctorea, eome, qui Graeca. mel Romana vanitatis exempla litteris mandauere απια tantum ob eam causam ce eo tractandos me

poetaε, ut similitudines, et lepores, et flosculi, et nania multa, sed potiss, ut holidi stiatus ex eo

σum lectione decerpantur, exprimendo nimirum mim. acrimoniamque merborum, et v-ios mise

ricordia, vel doloris affectus, in quibus examu-dis eorum plerique fluminam se consiecuti La dem videntur. Est igitin inanu ex profaria stameterum auctorum confluetudine timor, acque re. tigio 3 nec poterunt unquam moribus Aese no lyris, si maturo consillo, et ea, qua decet, Cautis ne tractabuntur. Nam , sicuti magnopere nobis et optandum, ut, si posset reuiuiscere Demosthenes, et Christianos induere mores , conriona

vetur de nostra Fidei m erra ea mi ὲ qua proprio

209쪽

DE SACRII ORATORI Bus

suis'ipsius , es inste retur acerrime vitia re LAIes, qua nunc tu communi vita versantur , ita studendum est concionisoribus hodie noctris , -- psent ratem ab ore fundere sonum orasionis , qualem Demonianes olim ipse fundebat. Quantam existimare debemus ora res illos othenienses habuisse mim in dicendo ; qua moris, es actionis, et motur e cuia etsos fuisse, quandoquidem necessariam, esse legem putauere, qua velaret oraetorem in exordienda orctione , vel concluden miscere quidquam ad animos permovendos , tolle inretquo praecipua ornamenta , qua propriam in orationis principio, ae in fine sedem habent i Non tamen poterit acredere Di quam ad eorum imita tionem , nisi prius ea, qua scriptri reliquere, peruolutarit, neque perfectus omnino contion ror exi seret, nisi qui tractatisne illorum diuturna fuerit

quisitae imita- exercitatus. Exquisis autem imitationis formam

' ' ' is modum sicuti sculptor aiebat eximius, cμm δεμa loqueretur Wte, tunc erit aliquis a Mus, cum transierit ars in nararam, quod nequaquam exigui temporis esse negotium intelligere omnes possunt. Nec ideo debemus imitando procedere

tam longe per imprudentiam, mi stulticari homines pomi, videri nobis alienum a Budio , Gexercitatione dicendi praceptum illud, quo Marrem Tullius Cicero decorum . definiuiij,

210쪽

ira diseret, Admodum autem tuenda sunt sua cuique non vitiosa , sed tamen propria , quo facilius decorum illud , quod quaerimus , re

tineatur. Deinde paulo post pubris ι Id enim maximὶ quemque decet, quod est cuiusque

suum maxime. Monemur eograuissimo consilio, ne leuiter ac temere noctra formam orasionis immutemus , neve descendamin istuc nusta m-mulante necessitate 3 et tantum Budio quodam experiendi, num alienam nos induere formam possimus. Ita Cicero , cum Demosthenem imi. taretur , magnopere attentus fuit, ne quam Aut partem euerteret, atque labefactaret, sed ea tantum sequeretur , quibus i e flua studia, et nata uum babitum atque pro ensionem animi quam perfectissime posset expolire. Nescis , an mihi progredi liceat illuc, ut affirmem , quamuis Πρ

iat atque exultet imitatione Demosthenis Cicero , contigisse tamen ei , ut exprimeret ea tan-rum , qua in illo fuerant orasore, obuia es prompta, vim autem Usam, et acrimoniam, ac vi lentiam enthymematis, magnitudinemque siententiarum, es consiliorum, G quandam tora di fusamo rione magnanimitatem laud hane fuisse const- ratum. 2uod si res ille tantas esset assecutus, minime dubitamus, quin conditionis sua gloriam potuisset augere partibus infinitis, es exhibere b=θ-X a ciem

M. Tollios de Osee. Lici. I. Cicero qnomodo Demosthenem

imitatus.