Caroli de Aquino Societatis Jesu Orationum. Tomus 1. 2.

251쪽

tiosos. Postremo summa hac celebritate &frequentia, illius nomini sacra concinunt aera, festivis modulatibus per nant Templa , qui Mediolani, solenni hastarum ludo, inter confertos Iuvenum praenobilium cuneos despecto vilique jumento adequitans, pulcherrimum enim vero triumphum de contempta inanis pompae ostentatione circumtulit . Odiem longe clariorem ea Aloisii demissione quam Solet Dum ludicro & umbratili certamine aequales equestiem artem ostenderem, Aloisius strigoso equo & sarcinario invectus, serio praeliabatur, serio de humani honoris studio fastuque triumphabat. Et haec quidem, ex sola Aloisi Pueritia leviter decerpta, summatim attigi, ut vobis, oritatissimi Adole. Icentes,ad exemplum normamque proficiant. Non Illum ex obscuris Religiosi coetus pen tralibus , tanquam , ut ineptissime non pauci reputant, ex antro Trophonii, aut Timonis scopulo,humani generis osorem aut vindicem amarulentum produxi . Spestatissima P pertatis, Obedientiae, & omnigenae severitatis documenta intacta penitus reliqui intra sacros parietes, nequid inde ad vos prodiret, opinione fortasse vestra, subausterum & hodiridum . omnium tritissima crassiusque re

252쪽

concinnata veste coopertum, in singulis x bus alienae voluntati morigerum, vilissimis servilium operum ministeriis mancipatum ιdedita opera studioseque reticui. Morbos assidua corporis castigatione accersitos, vitam

aegrotis pestifera afflatis tabe sublevandis impensam, non modo nibit extollendam, sed ne indicandam quidem putavi. Puerum egregiis natalibus, suavissimo ingenio , indole facili praestantique , Vel inter parentum complexus ad summos honores enutritum, vel apud Reges maximosque Principes in Adarum i ce versatum proposui. Agite itaque in talem tantumque Puerum diligenter inspicite: ut ad cujus Urnam & Cineres summa pietate frequentissimas preces profunditis, ab ejusdem innocentia, pudore, integrit te, nullis illecti conditionibus discedatis. i f.

253쪽

ORATIO XII.

DE LAUDIB f

B ultima Antiquitatis memoria repetitum ad nostratre usque deductum tempora, ac passim ab oratoribus ': usurpatum video non satis is ut multi conjiciunt, com-- modum N ingenuum morem illum, ut virorum illustrium virtutes dquas exornandas suscipiunt, quanta maxime possunt, in luce codlocent, eorum Vero Iabes,' quibus ubertim mortalitas nostra inficitur atque

254쪽

que restagnat, silentii tenebris involutas dolose dissimulent. Id vero genus adornate fra dis eo magis est improbandum , quo gravius est genus humanum, quam privatos quosque decipere. Quapropter illud est proximum ,

ut Oratores ipsi alieno animo ac minus aequis auribus eaecipiantur contextae vero laudes minimum commoveant percellantque auditores , reputantes, quae nullo vitiorum confinio& quasi contactu laeditur, commentitiam,nec uoirrae conditionis esse virtutem . Qui enim probe sciunt, Hercules, Achilles, Theseos, in Semideorum numerum cooptatoS, imo V ro ipsos vetustatis fabulosae Deos a turpium Vitiorum concretione no fuisse vacuos & immunes, sedate serre non possimi, obtrudi sibi rem invidiosissimam & incredibilem, inculpatam undique rationem consuetudinemque vivendi. Alcibiadis Silenos converso quodammodo ab iis putant referri. Ut enim illi prima

fronte rudes,intus mira condebant , sic facundiae coloribus depictae horum imagines ornamenta omnia ad speciem, labes intus com pulsas atque retrusas abscondunt. Utrum autem adulationis causa, an ostentandae potius

artis studio id factitent, non est otium quaerere. Eam ego hodie notam a praeclarissimis

Aloisii

255쪽

Aloisii Gongagae laudibus amoliturus,novum laudandi genus ingredior, rejectaque Virtutum recordatione, quas perpetuo illum pulcherrimoque comitatu stipasse constat, sola ejusdem vitia labesque in medium afferam, aquarum admittione aliqua sejungere se ac segregare non potest humanus animus in hoc decursu mortalitatis. Ρarcite proinde, decora omnia honestissimi Juvenis; virtutes illibati Adolescentis, ignoscite. Uitam in caeIesti patria degentibus proximam atque simillimam exegisle Aloisium, non ex ejus pudicitia , ne levissima quidem criminis aspersione contaminata,non ex austerissimo vitς genere,& implacabili cum omnibus corporis oblectamentis simultate suscepta,non ex rerum cauestium

studio, humanarumque fastidio, sed vel ex

ejusdem maculis contendam esse clarissimum. Verum ex hoc coetu nonnulloS commotius insurgere & obturbare me Video. Itane vero pro laudibus illibatissimi Adolescentis, vitiorum commemorationem intru-dist Quae te mala mens impulit quorsum tanta incessit maledicentiae rabies,ut vel summis CVitibus audeas dicam impingeret Mirabar tibi litium copiam &'obtrectationum adversus tui similes defuisse , ut immortales etiam

256쪽

4 etiam caelestis aulae Proceres censoria virga a prostindere, iisque diem dicere non erube-ι sceres. At non nocendi voluntate, nec insen-

. so id persequeris antipo, sed quo honesti rei ctique studium se jactantius efferat compatrai tione deteriorum, & quasi sol aliquis ex opa-i co nimbo spissaque caligine clarior elucescat. l O miram hominis sagacitatem atque soleri tiami initia tu hinc te quam remotissime abiisl gis cum isto perditae calliditatis ingenio, quit oblequii genus reputes, in eorum, qui extra contumeliae jactum sunt, culpas inquirere, &ipsis, si Deo placet, flagitiis colorem absolutet

virtutis obduceret At ego nihil de excelsarum turrium dignitate , nihil de montium editissimorum magnitudine eos Geometras detrahere existimaverim, qui immensam qua excellunt altitudinem non longa laborios, que ipsorum dimensione, sed umbrarum quas projiciunt modulo metiuntur . AII vero quisiquam fateri abnuerit, inexhaustam quandam divitiarum congeriem peramplis ac profundissimis Oceani spatiis contineri Ut enim missas faciam pretiosissimas merces, ad metum impendentis interitus evitandum, nautarum manibus projectas ; ut nihil de opulentissimis navigiis naufragio absorptis, nihil de tot

257쪽

vehementissima concussione haustis Urbibus atque Provinciis eloquar, ea est in infinitam opulentiam sobolescentium gemmarum co- pia, qua late circumfluit, ut omnem non mo-- do testimandi solertiam , sed cogitandi diligentiam fugiat. Jam vero quibus,obsecro OS, potissimum argumentis de tanta maris affluentia occultisque opibus judicamus i Nimirum quod lectissimi succini acervis Sarmatiae littora compleat: quod candidisilinae pelluci-d ue massae testulas, quibus confieri,quae veteres dixerunt Murrhyna, a nonnullis est creditum , in Sinensium oras effundat. At vero nihil isthaec nisi quasdam esse maris sordes &purgamenta accuratissimi naturae indagatores deprehenderunt. Ad ingenium igitur naturae secero,si ad internas Aloisii Gongagae & praestantes opes indicandas, ejusmodi gemmarum naevulos aliquot, aurique probatissimi scoriolam & recrementa proponam . Nec vero aut studiose omittam, aut dissimulanter obtegam , quo nihil accidere vobis inopinatius poterit , integerrimi caeteroqui Juvenis ne ipsam quidem infantiam noxis liberam vacuamque fluxisse. Simile illi quidpiam bullato Herculi dixerim contigisse, cujus cunas a teterrimia anguibus fuisse colami-

258쪽

natas est fabulose confictum. Casala, majus non obscurum est oppidum in agro Laudensi , haud ita procul a Pado amne . Detinebatur lic septennis facile Puer cum genitore Fer

dinando . Is, ut erat bellicae gloriae cupidissi-, mus , ludicris armorum certaminibvx is quenter editis , multaque imitatione Ordbinum disciplinaeque militaris, ad ejus artis: pe nitus imbibendum ardorem, Filii exacuebat indolem. Breviores etiam illi acinaces, pugiunculos, hastatas securiculas, ornatu niti do & eleganti , generosa quaedam veluti crepundia, comparaverat. Ρer eam speciem ludumque rem Ferdinandus seriam agebat 9 uehis nempe invitamentis & artibus ad armoritum studia Ρuer appelleret animum. M certo olim agebant Spartanae nutrices, cum insom nes puellulos non imbellibus naeniolisiconsopirent,sed feroci virilique cantu, & qui bebilica celebraret avorum facinora: plane ut tyse pater inertiae somnus serperet eruditus &cum soporis dulcedine imago virtutis & no viae egregios occuparet infantes. Dum his Aloisius exercitationibus quanta maxime per aetatem licet contentione indulget, sensim que animus occultis bellicae laudis igniculis incalescit, eo demum puerilis alacritatis pro-

259쪽

gressus est, ut, funiculo igniario ει nitrato pulvere ex onerariis, militum capsulis clam direpto, majorem siclopum, interius ad ictum probe temperatnm & instructum, exploserit. Diditus: repente cum fragore metus perculit oppidanos, suspensos quo tandem stridor iIIu& fremitus pertineret. Caeterum propinquio ris flammae vis ex arcula pulveris tormentarii sublata correptans & ustulatam Pueri faciem misero deformique spectaculo infuscavit. Recognita Aloisius non secus indoluit ,.quam si improbo atque sacrilego flammarum cori rctu Apollinis Delphici, aut Ephesiae Dianae/ templum incendisset. Nullum lugendi'modum, . nullum acerbissimo doloris sensu ambctandi animi finem facere . Se quietis publicae hostem Urbium perturbatorem, crebris Samaris questibus incusare . Virorum arma, periculo publico, per ineptissimam mimi levitatem attrectare ausum, insigni injuria asse-cuse populares; indignationem populi concitasse; merito demum in omniu invidiam exdi

Urationemque venisse. Ignorare nou poterat Puer optimus , se indolis suavitate, morum elegantia. modestia singulari omnibus esse a ' ceptusimum . Videbat erecta in se studia , ct neminem,esse ab humanitatevtamialienum. i H qui

260쪽

qui illam facilitatem ingenii, pietatem illam

vitaeque innocentiam non majorem inomo'

dum diligeret atque suspiceret. At ei catasa admissi, ut rebatur , flagitii implacabilior erat postulator & vindex, ut qui sui studiosis simis non reformidauet creare pericurum 9 eosque furialibus machinis inconsulto lacensere, a quibus non modo nulla provocatus injuria, sed summae testificatione benevolen tiae esset affectus. Sub haec excolendi Maditis studium paulatim effluere ex animo: non armorum gestatione, non equis phaleratis , non militaribus ludis delectari. Ut autem a bellicae disciplinae usu atque consilio penitus cogitationem abduceret , in citamento illi fuit novum quoddam, & ipsius judicio enorme piaculum. Castellionis Marchio Ferdinandus, cum censendis in Insubria

copiis Hispanis praeesset , Aloisius liberius aliquanto, familiarius , quam pro eo splen

dore generis oportuerat, militum studiis atque convictui insueverat. Nihil illo genere hominum occupatius, cum in acie ferro docernit, nihil otiosum magis & vacuum, cum ad hiberna dimittitur . Moris itaque militaxis ducunt, confabulationibus plusquam foscennina licentia aspersis, longum diem falle-