장음표시 사용
161쪽
peccatores statuendi essemus ad laevam tremendi Iudicis Christi JE- tu , per illius passionem Sc mortem in Cruce,translati sumus cum Ovibus ad dexteram illius. Quod ipsum profitemur dum plena manu idest quinque digitis Crucem sormamus. Hoc enim ipso indicamus, nos per crucem & per quinque illius sacratissima vulnera a morte aeterna esse liberatos. Od si vero crux sormetur modo Germaniaco , tunc pollici index innititur , profitemur naturam humanam inniti personae Verbi, atque sic duas in Christo naturas confitemur ; dum autem a fronte in os & pecti is descendimus, in fronte
Patrem nominamus velut Principium in Sanctissima Trinitate; in ore . verbum divinum quod locutus est Pater, seu Flium signainus, ac demum in corde Spiritum Sanctum amor i divinum contestamur : Terintius modus sormandi Crucem in benedictionibus consuetus est,qui sit in aere vel pleni manu, vel certe duobus aut tribus digitis formatur, idque contra Eutychianos qui uno digito crucem expresserunt, quia unam tantum in Christo naturam credebant. Nos vero aut duobus digitis utimur , ut vel duas in Christo naturas exprimamus, vel certe tribus digitis crucem facimus, ut tres in SS. Trinitate personas conii' Diniatiosteteamur..Hoc tamen benὶ advertendum est quod in sorinatione Sa- dextera uis crete Crucis dextera utamur, non linistra. Ut enim inquit S. Justinus timum. . quaest. ii8. dextera honorabilior est, quam sinistro; at vero DEO danda sunt meliora , cui pro nobis crucifixo & in cruce mortuo, sit omnis honor & gloria , in saeculorum
162쪽
Credo in DEum Patrem omnipotentem. Creatorem coeli, dc terrae.
primo Concilio Apostolico, ut singuIi Apestolorum suam huic sumbolo sententiam adjecerint. Quod symbolum deind*velut fidei ii ostiae summam, qui post ApostoIos in sancta DEI Ecclesia coniecuti sunt, posteritati, transcripserant. Ut quemadmodum loquitur S. Aug. ser n. II s. de Iempore. inter Omnes constaret, quaenam etaset fidei Christianae summa. Quarὶ idem S. Augustinus docet conti-SUMum neri in eo breviter totum Christianae fidei, Objectum. Quia ut inquite compς ' ille: Est comprehenfio fidei, nostrae simplex, brevis, plena. LIt sim-ε- consulat audientium rusticitati, brevitas memoriae , plenitudo doctrinae. Q re serm.1Iq. Symbolum inquit est breviter complexa regula fidei, ut mentem instruat nec oneret memoriam. Quod necessarium erat. Cum enim S. Athanasius in suo symbolo dicat: Quam nisi quitque integram, inviolatamque servaverit, absque dubio in aeternum peribit. Memoria humana obruenda non erat mysterijs fido , ideoque hanc synodalem sanctorum Apostolorum con-Quod necessiitate praecepti credi debet,
Symbolum Apostolorum in Iet. Ar
Cturi de sumboIo Christianae fidei, supponimus hoc sumbolum a duodecim sanctis Apostolis compositum sic esse in
stitutiois Diuitiaco by Cooste
163쪽
stitutionem, Oecumenica concilia , Nicaenum 3c Constantinopolitanum confirmarunt, suaque authoritate velut Apostolicam constitutionem x traditionem stabiliverunt. Advertendum tamen est. quod observavit Bellarminus tom. . Controv. l. r. c. q. Quod sicut sancta quatuor Evangelia non tam sunt quatuor Evangelia,quamquatuor libri ejusdem Evangelij, ita quatuor haec sancta Symbola nem-pὶ Sanctorum Apostolorum constituens duodecim Articulos fidei. Nicaenum, Constantinopolitanum , & S. Athanasij non tam sunt quatuor symbola , quam quatuor ejusdem symboli enarrationes. ibus sicut hactenus omnis Christi Ecclesia habuit reverentiam, Ac debitam submissionem, ita etiam olim ipsa Consessio Augustana admisit & agnovit. Licet Calvinus &Lutherus varia contra haec Conciliorum Symbola, cum suis asseclis turpissime effutiverint. Quibus praemissis sit.
DEus Pater creavit coelium, & terram.
Ocent communiter scholae, solum Patrem esse Patrem notionaliter seu ad intra, quia nulla alia Persona divina genuit sibi filium consubstantialein. Sic enim teste David pD. . . Filius dicit de Patre aeterno. Dominus dixit ad ine, Filius P I r meus es tu, ego hodie genui te. Quem non ex nihilo produxit, sicut alias creaturas,sed eX propria, quam illi communicat natura, & quidem non secundum partem, ut alii Patres suis filiis , sed admirando modo totam, sine detrimento proprio&velut lumen ex lumine genuit, eique naturam suam communicavit. Quod ut clarius intelligeremus notanter symbolum fidei dicit: Lumen de lumine, DEum verum de DFo vero i genitum non factiim nimirum ejusdem plani secum naturae. An vero hunc filium suum aeternusPater adhuc gignat, 'aut in aeternum generaturus sit, licet id negaverit Calvinus in suis impit. l. I. c. II. . 29. contra tamen est, quia actus ille quo D Eus Pater illum genuit est internus, & ipse DEus,atque adeo necessario aeterinnus. Hic porro actus, est actus intellectus; sicut enim. cum nos ali
164쪽
quid intelligimus, formamus nobis conceptum rei intellectieseu verbum mentis; ita etiam Pater comprehendendo suam essentiam sormat sibi Verbum prorsus simile. Et hinc I. Dan. s. v. Z. cum dixisset quoniam tres sunt, qui testimoniuin dant in coelo Pater, Verbum, &Spiritus sanctus, statim subdidit: Et hi tres unum sunt. Quod Verbum necesse est esse Filium, quia procedit . Patre tanquani principio
vitae coniuncto in similitudinem naturae. Et quia persectissime Patrem exprimit, dicitur imago Patris & figura substantiae ejus. Neque obstat quod etiam Filius ti Spiritus sanctus comprehendant suam essentiam, & omnia in ea contenta: per hoc tamen non gignunt fili uiri, quia non habent notionalitatem aut relationem Patris , quae est incommunicabilis. Hinc ingeniose observati solanus, cur licet Christus habuerit duodecim ApostoIos, nul Ius tamen sit vocatus Ioseph ,αρ hisbse, sorte elig*retur aliquis in locum Jhidae, & inter sorte eligen- , ,hcilis,' dos esset unus JOleph dictus,tamen non loseph sed Matthias fueritatay, ω h sumptus licet ab Apostolis Ioseph prior fuerit nominatus, & iure n dictas. turali prior fuisset assumendus. Quod merito miratur S. Laurent. Justinian. Quis non praetulisset ex his Ioseph cognomento justuri &vita. Et tamen aliter judicavit omnipotens , cujusjudicia IongEab humanis dissimilia sunt. Hujus ergo causam Isolanus date Anticos Christus vocavit Apostolos , Iosephuiri vero Patrem scriptura sepius nominavit. Est enim amplioris dignitatis nomen Patris, qua imAmici. Sicut enim nobiIes prohibere solent ne alijsuarum familiarum gentiIitia arma ferant, ut ait Bariolus tract. de iligniis, ita imp divit Christus, ne ex Apostolico Collegio aliquis hoc nomen Patris
Nomεn Pa obtineret. Qiuasi diceret sicut in divinis hoc nomen Patris est incomnis siη- munieabile , alijs divinis Dersonis, ita etiam in generatione Tilij Dra secundum carnem, quoa Iosepho nutritio suo lacer textus dedit no- men Patris Luc. I. Et erat Pater ejus ti Mater mirantes super his, quae dicebantur de ii Io. Et paula post: myδ- Pater tuus D ego, S. Iosephi dolentes quaerebamus te. non voluit esse communicabile reliquis Α- gloria auia postolis, quos tamen amicos suos dixit & habuiti Licet autem n P ercbra Patris incommunicabile sit, tamen attributum omnipotentiae reliquis Personis divinis non negatur. Sed sicut juxta sumbolima S. A-hanasij Pater est omnipotens, i Ia est omnipotens Filius , &Spiritus sanctus. Adeoque dum Gen. II. v. ia dicitur: Ego DEus omnipotem, hoc attributum Omnipotentiae omnibus tribus personis commune
165쪽
tre, quod sit Omnipotens. Quae Omnipotentia in DEO est absoluta, terita tri . ita dicente Christo Matth. 19. v. acl. apud DEum omnia possibilia per)μlant, qua potest etiam sacere . quae nunquam sachmis est. Qiiod 'η- ostendit Christus Matth. 26. v. quando dixit ad Petrum gladio ta-vientem, an putas, quia non possum rogare Patrem meum, exhibebit mihi modo plus quam duodecim Legiones. Et ideo etiam DEus ut potentiam suam magis manifestet, ea quae per naturam fieri consueverunt, saepὸ non dissicilia tantum , sed etiam impossibilia reddit. Sicut dum Abrahamum multiplicare voluit, iubet Isaacum filium immolari. Ezecniam ad lectram & ad mortem pen)dejecit ut insperate sanaret. Ita visum caeco restituit, & luto oculos linivit. Lararum etiam mori & sepeliri voluit, ut eundem resuscitaret. Sic in principio terram inanem & vacuam creavit, ut se tilem faceret, &s ecundaret. Quoties e contra potentiam suam in minimis ostenditi ita enim Iudith. q. v. rs. Holosemem potentissimu militiae Ducem, dejecit; Erit enim hoc memorialc nominis tu cum manus foeminae dejecerit eum. Sic David non regijs indutus armis.
sed in senda 1c Iapide dejecit GoIiath. BenE S. Chrysostomus bom..6. in seir. Hoc factum est ut virtus DEI aperia monstraretur, & quae
fiebant non armisadscriberentur. Sic una manus scribentis in pariete Dan. s. exterruit&confudit Baliliasarem Regem IuniverLain
aulam illius. Ita modicis ignis scintillis Dan. 3. perierunt Ministri regii ad fornacem ii Iam Babylonicam. Ubi enim vulgata habet. Interfecit eos flamma ignis, hebraica versio legit. Interfecerunt eos scintilIae. SicelegitDEus Petrum&Andream, honfines abjectae visisque conditionis, eosque ad supremam Apostolatus evexit dignitatem ut his vilibus 8c despectis instrumentis tanta operaretur , quanta sunt praedicatio Evangelii, & rotius orbis conversio. Et haec causa est inquit Magnus August. trad. r. in Ioan cur NathanaeIem Apostolis non annumeraverit, quia erat Iegis Iosaicae Doctor. Intelligere e- D , ω nim debemusinquit NathanaeIem eruditum ti peritum legis suisse, 6 propterea noIuit jllum Dominus ponere inter discipulos, quia Idiotas elegit, ut confunderetmundum. Hinc etiam DEus tanta portenta rebus assixit minimis. Utisadic. Is. υ. Ict ingens iIIud robur Sain nis tenuissimis pilis capitis ipsius. Advertendum est namque quod
Anastasius Nicaenus exEusebio2 eooesariesi benet observat, nempe
166쪽
rem observatu dignam , quam 3. Reg. g. v. 33. refert sacer textus. Et disputavit super lignis a Cedro, quae est in Libano usque ad hysopum, quae egreditur de pariete. chio loco refert, quod aliqui dicant Neronem hos libros Salomonis combustisse; Eulebius tamen putat hos libros Erechiam Regem concremasse ex Lelo erga DEum, quod homines non amplius a DEO remedia peterent, sed totam fiducia in suam in illis libris collocarent, indeque se sanitatem consecuturos 'crederent. Certe David ps ros. v. 28. intento nobis digito ostendit, quo nostros oculos convertere debeamus dicens : Aperiente te manum tuam omnia implebuntur bonitate ; Et statim subdit; avertente autem te faciem tuam, turbabuntur. Ex quo loco eleganter insert S. Prosper : od DSus saepe faciat turbationem, in poenam non agni tae manus divinae. Concludit: Omnis ergo anima ipsum esse , &totum quod accepit, ad D Eum referre debet, tanquam ad sontem Originalem , a cujus misericordia omnia obtinuit, qui omnibus dat libe- Omnis ad raliter I assiuenter. Quod tanto magis mirabile in DEO est , quia praevideret ingratitudinem hominisci se creandi, nihilominus sἡΣ liberaliter ad extra se effudit, ut non solum hominem ipsum , sedro ρὴ . etiam creaturos rutiquas hominis ipsius causa creaverit. Exclamare mihi liceat cum Gliaricoserm. r. de Pentec. O DEuml fas sit dicere, prodigum sui l Sed hoc mirum non est , quia ut inquit D. Antiochenus. Non potest divina natura quidquam avare continere, nam ipse est, qui dat omnibus assilienter, ut inquit S. Jacobus in sua Ep. c. r. Et per hoc divinitatem agnoscimus , teste Arnobio l. r. contra Gentes. Hoc est proprium DEI veri, potentiaeque regalis, benignita-DΕus e , ncc reputare, quis mereatur, aut non. Hincii iis thera Licet Israelem sciret populum ingratum dicens: Scio e- tis εο epi nim quia priaevaricans praevaricaberis, & transgressorem ex utero beneficia. vocavi te, nihilominus non desinam mea beneficia conferre. Idque propter nomen meum, propter me faciam, &gloriam meam alteri non dabo. Nam ut benE S. Curillus i. .. in Isa. Gloria Domini est misereri& prodesse omnibus, etiam ingratis benefacere. Sic Gen. ag. Servus Abrahar, dilectam Domino suo Sponsam ex hoc agnovit v. ro. Quae dixerit bibe, quin D Camelis tuis potum dabo. Pulchre Theodoretusqm6t. 3 . Expectabat ut videret , an omnibus daret. quantum opus erat. Camelus ingratum animal est,aquam, de qu, bubit, turbat. Homo superbus & insolens licet DEO insultet, ab ipso ta- ..
167쪽
men beneficia phirima accipit. Exodi I6. v. . AIurinuravit populus contra Dominum&ut Tertullianus inquit, allium & cepas potius, quam coetu in stagrare volebat. Reserunt hoc murmur populi AIoyses& Aaron, DEus per eosdem populo respondet. v. . mane videbitis gloriam Domini, Hebraeus habet divitias Domini. Fortassis indignatus est Dominus,& fulminabit coelum, aut dehiscet terrai Non sieliberalissimus agit DEus; mane apparuit cibus angelicus , &manna de coelo pluit DEus. Haec ne mi DEus est gloria Dominil Fecit hoc infinitus amor amantissimi DEI, qui tanta beneficia libem ter perdit, modo etiam unicam animam salvet. Quid vero hoc mi- um sit in D Eo, cum etiam profano amori id sit conluctum , quia- ii it mantes mire facit liberales. Plutarchus cerita nquit, amantium cxumena porri solio vincta est. Nihil scilicet amantem poenitet prosusae pecuniae, modo amoribus suis potiatur. Magna relinquere inquit Chrysologusserin. I . ut minora invenias,DEI amantis est non lui manae cupiditatis. Mirantur aliqui Luc. Is. prodigum illum filium ad Patrem reversum, tam cito a Patre susceptum; Cum adhuc longe es-
set. Nihil exprobrat de dissipata substantia , sed untur fili j reversio;
omnia damna compensat. Non miror ego jam cum S.Chrvsollonio DEum urbem Iericho destructurum, septem integris diebus morari, se enim Iosue 6. v. a. DEus ad Josue locutus est: Circuite urbem cuncti bellatores semel per diem, sic facietis sex diebus, septimo autem die sacerdotes tollent septem buccinas, septiesque circuibitis civitatem. Mirum inquit S.Chrysostomus : DEus qui sex diebus cre- lavit orbem, dum una in urbem demolitur , septem diebus & moram dedisse, & expectasse. concludit: quam aegrδ DEus iacturam suam dissipat 3 Audite Jeremiam Threar. a. v. S. Cogitavit DEus dissipare murum filiae Sion. Cogitavit nimirum, si quis sorte resipiscat.
Qui occasione adverto DEum non creasse mundum uno momento,
verὶ spatio sex Dierum Licet S. August. super Gen. c. is. per di ἀπ
symbolice intelligat cognitiones Angelorum, quorum mane dicit esse dis Leognitionem rerum in verbo, ve iseri autem cognitionem in se ipsis. Cum enim Moyses historice scripserit, non video cur hi dies insensu allegorico sumi debeant. Maxime cum explicari non possit, quom do eodem momento suissent tenebrae St Iux, vespere&mane, terra inanis &scecunda. Taceo quod expresse Scriptura dicat, prius suin scaenam, quam ccxtera illius ornamenta, & terram prius ornaverit antis
168쪽
Quidnisi plantis & gramine, quam caelum suis luminaribus. Si vero petiiserea:erit quid DEus quovis die creaverit Z Respondet Moyses in principio sex diebus. suae Genesis quod nimirum D Eus prima die creaverit caelum Empy
reum, quod S. Paulus vocat coelum tertium, David vero coelum cc
linominat. Deinde lina cum terra abyssum , id est aquam, terra uiaque ad Empyreum expansam. Ex qua, die secunda re non ex nihilo produxit firmamentum , ut loquitur scriptura. Tertia die factis in terra voraginibus ti extrusis montibus, discooperuit D Eus terram, eamque vestivit plantis herbis , gramine , virgultis arboribus. Qitaria die produxitDEus Solemia Lunam ac stellas , ex substantia caelorum. Quinta die pisces-aves produxit ex aquis Gen. I. υ. 2 O. Producant aquae reptile animae viventis, & volatile super terram, sub firmamento coeli. Sexta vero die produxit animalia terrae rationacarentia, quae Moyses distinguit in jumenta , id est animalia cicura, uti sunt boves, equi, canes &c. in reptilia quae pedibus carent, vel pedes habent valde parvos, quales sunt serpentes, lacerti; Denique in bestias quales sunt Leones, ursi, lupi,&c. Tandem fecit etiam ipsum hominem Adamum scilicet Sc Evam. Quae vero ex congressu civersaru in specierum nascuntur, vel ex putri, aut exhalationibus vel sudore prodeunt, produxit tantum virtute, utpot)quae suo temporci
erant proditura, septimo autem die requievit ab operibus suis, id est
ut explicant Authores, nullam novam speciem, non contentam Virtute in ijs, quae secerat, ab eo tempore produxit. Cur vero DEus requieverit ale septimo & non alio ὶ Respondet Petrus Damianua quod DEus dies antecedentes quibus aliquid creavit, statim etiam distinxerit verbis illis, factum est vespere & mane dies unus. Ubi vero Scriptura diei septimae meminit; dicitur : complevitque DFus die septimo opus suum, quod fecerat & requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. In quo die quia nulla fit mentio de Uespere vel manε, haec dies quasi semper luminosa semper clara D absque tenebris dicitur, atque in hac requiescit divina majestas: Est itaque haec dies coeli, D non mundi. Neque enim D Eus desinit cooperari creaturis suis , quas continuato influxu per suam providentiam benignissimε conservat. Quaerit curiosδ S. Basilius cur DEus non creaverit Paradysum eadem die qua coeteras plantas. Ubi enim DEua
Gen. II. υ. II. dixit Germinet terra herbam virentem , D iacientem
semen Se lignum pomiserum faciens fructum juxta genus suum, cujus
169쪽
ius semen in semetipso sit, subdit; Et sactum estivespere & mane dies pae ad sis
tertius. Ubi vero Gen. a. v. S. mentio fit paradysi , dicit Scriptura; non es er Plantavit autem Dominus DEus paradu sum voluptatis a principio id cum est prima die, quando creavit coelum Empyreum, &abyssum terrae. Unde ostenditur paradysum cum aliis sylvis die tertia plantatum non esse. Dictiis S. Basilius causam hanc dat, quia cum homo esset singulare opus DEI, non erat conveniens, ut eadem habitatio foret ii minis utorii animantium, sed sicut disserentem planε habebat na- , tura ita etiam alia haberet voluptatis suae mansionem. LIbi nova oritur uaestio quomodo Eva, serpente potuerit induci ad peccandum, sierpens non suit in paradyso Z Respondet Rupertus Abbas omnia animalia e rara paradysum suisse producta uti & serpentem, sed Evam curios δ vagatam fuisse in paradyso, & ad portam pervenisse , per rissa te quam ubi prospexit, serpens occasionem habuit eandem tentandi. tationi ob Apologus est de capra quae filiae mandavit, ut se absente ad portam
vel ad senestram non accederet, etsi maternam Vocem suam audiret, Cafras suturum enim ut lupus vocem suam imitaretur , cui si portam ape-liam vi:netriret aut senestram, a lupo certo certius devorandam. Paruit obse--st e
quens filia, & lupo licet balanti non aperuit , neque ad portam aut senestram accessit, adeoque salva permansit. E contra gallina quae in senestram insili jt, & curiose vulpeculae complementa observavit, Galli Vertiginem passa ex senestra decidit, & vulpi in praedam cessi. Audite Rupertuini. g. in Gen. c. 7. Dum mulier corpore & oculis Ua- , . Ugando incontinenter ambulat, sorte prospectans mulier, qualis extra paradysum mundus haberetur, locus, diabolo datus est, D o casio porrecta, unde tentaretur. Qitare S. Ambr. Virgines monet. Evam cave, id est Evam saepius recogita, ne curiosa pariter cum Eva tenteris. An non gallina curiosa suit Evae filia , Dina Gen. 3.. v. I. quae egressa est ut videret mulieres regionis illius. Sed ecce vul-
pes Sichem, quam cum vidisset, adamavit eam , &rapuit & dormivit cum illa , vi opprimens Virginem. Talis Gallina fuit Ieaabel, quae cum curiosὶ Jehu Principis ingressum contemplaretur, praeci- curis';pitatur de senestrI L . canibus devoratur. Curiositas oculorum, causa est ut saepe DEI obliviscamur,&illud appetamus, quod vid lori mus. Quid ergo mirum si creaturae nobis cor rapiant Z accedimus nimium. Si ad tabulas elegantis Martificios theatri accedimus nimium , turbatur centrum opticum. Orbis hic theatriun est, tabulae T Crea-
170쪽
Creaturae sunt, opticum centrum est D Eus. t Quo remotius a tabulis recedimus, seu a creaturis removemur, eo clarius D Euin centra nostrum observa inus. Benὶ namque observavit S. Ignatius in suo Exercitiorum libello in suo fundamento. Qiiod licet D Eus omnia creaverit hominis ipsius causa, non tamen Omnia homini expediant. Sicut enim in apotheca bene instructa, multae sunt medicinae, non tamen omnes sebricitanti serviunt; ita omnes Creaturae in se sunt bonae , non tamen omnzs ad finem talutis nostrae conducunt. Laudamdus est igitur DEus , omnium Creaturarum author, sed nos illis solum uti debemus, quae ad DEI gloriam, & nostram salutem nobis de
De Creatione, Sc lapsu Angelorum.
Um nullam penitus Moyses de Angelis secerit mentionem, occasio data est Theologis disputandi, & quaerendi, quan-- όdo nam Angeli creati suerint Et credibile est , eos creatos non esse ante mundi productionem quod putavit Origenes,quia cum Angeli paulo post suam creationem lapsi fuerint & ideo de coelo in infernum praecipitati, supponi debet in illa abusio, quae in pri
cipio creata fuit, quando D Eus secit terram, iam tunc extitiste infernum ad quem rebelles spiritus praecipitati fuerunt. Qtiare cum S. Epiphanio&Augustino putarem illos creatos esse in principio Millo momento quo DEtIS creavit coelum ti terram. Quamdiu vero ingratia perstiterint, certo definiri non potest , cum ex EZechiele habeamus inter creationem &lapsum aliquam intercessisse moram, cum clare dicat c. 28. N. M. In medio lapidum ignitorum ambulasti perfectus in viis tuis, a die Creationis tuae, donec inventa est iniquitas in te. Quarὶ non male opinatur Hugo de S. Uictore. Tunc divisos esse angelos bonos in gloriam , & malos in poenam , quando D Eus divisit lucem a tenebris. tInde consequenter ad illud Job. v. . Cum me laudarent simul astra matutina , & jubilarent omnes
filij DEI, per astra matutina multi intelligunt angelos bonos , qui in