장음표시 사용
71쪽
,, ingentis geriὸ artis nostrae lumina , seculique
se ornamenta , satis ingeniosὸ ratiocinantur , mnesque setε summa eloquentia victos in ill is rum sententiam facillime descendentes inveniunt : sed sola experientia duce caute Umo- ,, dum progredi decet . In praxi mea per rigintiis eireiter annos ei matum iniectionis utilitatem se deprehendi; sed cathartica mn nisi rarissi ὸ pro- psnare ausus sum . Optandum erat, qubd uiri ,, praefati meritissimi numerosiorem hi floriarum ,, seriem tam 'morientium quhm viventium protualissent, ut in re adeo ancipiti aequius iudicium ,, ferre potuerimus. Farrago sentetit aruui. tuariotis 13o. Variolas esse morbum novum satiori: u. ' demonstratur , qubd in multis mundi partibus nunquam visae fuerunt, ut apud Indos occidenta Ies ubi nunquam apparuerunt, nisi postquam Hi spani eo pervenere ς siquidem per contagionem aethiopis cujusdam , illuc delati, magnam Indo rum partem sustulerunt, ut testatur R. a Fonseca. Helbigius indubitanter assirmat incolas Indiae oris. entalis Variolas nunquam tentasse ante Commeraeium Hollandi cum . Art. iuei. In Variolis Alsaharavius omnes in .. - - ' frigidantes medieos nostri seculi multis paras angis anteivit ι maxime in primo Variolarum tempore, nempe, in sanguinis missione ad syncopen, de frigidae immensa quantitate , & eonfertim exhibi ista, potionς,' eaque saepius repetita, paucis horis γ, at quantum video, sine successu ρ his enim n'nob. stantibus , venenum intra habitum corporis reis
uitabat. sannihil, Art. Isa. Illud tanthm inquit Liser euriosi Manimadverti in Variolato cum maculis purpureis m. ariis. haemorrhagia natium & mictu sanguineo) sanguinem restigeratum tenerrimum fuisse, & ejus eras.
72쪽
samentum rubrum vel molliori pennae pluma per. cussum facile dividi potuerit . In aliis autem murulis , quibus urina cruenta , sanguinem e brachioni istum adeo 'aquatum , putridumque esse vidi , ut fluctuaret erassamentum in vase , non aliter quam ipsum serum; neque ullum servatum memini in tanta pestilentia, 76. Variolae prae- , , cedente crapula accidentes, ut etiam luxuriae ,, & intemperantiae deditis , plerumque gravi is res sunt , & pessimi moris, & fetὸ semper ,, lethales. Art. is s. In Variolis confluentibus inquit idem author hunc in modum praescripsi; Croc. 9j. v. dii 'cochinei. Jg. Dcchar. tantillam; m. pro chart. viij. cupiebat agra unam quarta quaque hora. eum coch. 'i vel ii. aq. theraneat. per triduum postea sexta quaque horas item diacod. Sj. manὸ συesperi , σconυaluit; &pro alia scemina ad eundem ferεm dum, V.Croc. Ss.coehinet. 85. Dechar. caud. s.
m. pro chart. vj- cepit. unam tertia quaque hora .
Art. I 34. Ego inquit idem neni illam bis infectum memini, praeter unam foeminam , quae ἀn infieitiin hae urbe Eboracens me teste, intra annum Variolis bis decubuit, & convaluit . . . Art. I 33. Nihil servatione dignius est inquit Elimullerus qu m anhelitus oc vox in . Uariolis ; ubi enim prompte recteque agitur respiratio , vox facilὸ sequitur , neque raucescit , admodum salutare signum', Stercus equinum in Variolis est sordidum quidem , sed egregium re- Remedia
medium, promovet sudorem, praeservat guttur , dic. a quibusdam etiam depraedicatur percus ovianum. Nee locum infimum obtinet oleum semis lini , vel amygdalarum dulcium , ut praeticisis quibusdam peritis satis notum est . Quodnam is sit istud remedium , cui vires supereminentes,, Uvald chmidius di Dolaeus attribuunt, plane nescimus : optandum sane esset, qubd tale meis dica-
73쪽
dicamenti m , de quo loquuntur In morbo tamri exitiali., iri rerum natura revera daretur . Deri hoe remedio haec habet VDat chmidi fistulimur alio quodam remedio in forma liquida . se quod a primis statim diebus usque ad finem in ,, adnitis ad cochleare unum dari potest , quo ipso is puto reconvaleseentiam, divina adjuvante gra- ,, tia, eerte promitti posse s ut ut gravissim et ad- is sint symptomata ; praecipvh autem hoc remein ,, dium est dicatum insammationi , quo & exteris ,, ne uti possumus. Et alibi ς omnibus commendo,, liquorem contra Voriolas a D. D. Dolaeo & me ,, millies expertum , quem & nos una invenimus . ,, Multb uberior est Dolaeus in huiusce specifici,, laudibus, ut & videre licet, p. 374 Art. i 36. Variolae acu . perforatae tardilis cuin ,, rantur , & cruitis diutilis retinent, undE eica in trices foediores relinquuntur ; idelique naturae ,, satius sunt relinquendae. Maculas a vario lis relictas s observante Barbet te J praeprimis delet oleum Ῥrrhae per deliquium ex albuminibus ovorum pararum , ut & oleum vitellorum ovorum. Si quis lini mentum velit, sequens in usu apud medicos Londinenses est elegans praescriptum ἐδε Ol. a ed. dulc. Sis. cer. alb. sperm. cet. a Si. balsam. Gileadens. a liniment.
Ulcera corrosiva inquit Bonetur J in facie &alibi optimε sanantur cum spiritu vitristi.millerofaceo ad I eientem aciditatem permiso; sem
per respondent voto medentis, etsi dimidiam genam ulcus absumpserit. . . Art. t 37. Remedia in hoc morbo insigniora , praeter jam memorata , sunt , quae sequuntur δKermes , gum. lacea, viperina, cinnabaris antiis monti. tine tira heetaordica, tinfiura corallii, de-eoEctum rubicundum, decoEium variolosum , gargarima varioluum, lohoch rubrum , unguentum δε
74쪽
. I 38. Medicorum. est morbos curare non Ptoaea mkrre; dices tamen melleum peritum ac probum humanarum infirmitatum providum morborum suturorum occasiones praescindere , vel altem levi res reddere, aeque ae praesentes sanare, omni arte decere : Si hoc non ec Reedatur , quamobrem venaesectionem imperamus , emetiea , & eat hartica adhuc sanis & vegetis prophylaxeos gratia propi
Art. Is 9. 1nocusatio variolariuri ea nova pra-άi.
xis a Conflantinopoli ad nos nuperis annis transislata; & nritum est, quanta expectatione recept fuit, q inta industrix exculta ;' statim ineredibiliter inclaruit e in ipsa domo regia, in multorum procerum & . optimatum familiis magna ostentatione eelebrata fuit ; quo eventu & quali. successu eandem exercenIes ediderunt. Nihilominus sub tantis auspiciis & tam magnis exemplis interram popularem miniis increbuit; nostrorum hominum genio .& cogitandi modo vix ritὶ quadrare videtur. Quo ad fas, & an cum bona conseientii fieri posse multiim varieque ligatur ; de certituditie & incertitudine Uarinias genuinas produeendi, itemque an a Itos etiamnum morbos, & humorum contaminationes , unli cum Variolis , implahtari posse vehementer se strenuὸ disputat . Mihi quidem neque otium neque saeuitates suppetunt tantas componere lites . . , Art. I 6o. Interim inoculationis operatio ad hune modum facillimo negotio peragitur. 1mprimis in Promptu comparandum est exiguum pus guttae V. Vel vj. putast ab adolescente Uariolis diruetis
deeumbente , inter maturandum depromptum ,
quod parva phiala vel pyxide inc susum loco operationi assignato deportandum est. , ubi omnibus
75쪽
praeparatis inoculando vulnuscula duo infligenda iunt, unum in brachio , alterum in crure lateris
oppositi , & pus praedictum penicillis applicandum,& ligaturis firmandum; non opus est, ut inlisi nes fiant profundiores quam per cutem , neque grano hordei longiores, penicilli ad finem a4.h Tarum removendi sunt, & ulcera emplast. Diachi.
vel foliis brassicae operanda, & in futurum semel vel bis in die pro ratione quantitatis puris ibidem scatentis detegenda & medicanda. Hoc facto morbus sensim producetur, & symptomata sequentia
sympto plerumque exoriri solent. mara su- Art. 16r. Circa diem octavum post operati ai.hi; nem erumpere solent pustulae, iis, quae in discre tarum genere ordinarib contingere solent, haud
dissimiles, praeeunte febricula, & reliquis usitatis symptomatis, sed mitioribus. Quoad loca incisa , 4t die rubeseunt , & inflammantur, die o v ad
suppurationem vergunt , & pus ichorosum emit , tunt. Sub eruptione quidem pustularum invadente Febre ulcuscula pauid miniis fluunt; post verberuptionem , usque ad declinationem Uariolarun1 pus in dies augetur, ex quo tempore iterum sensim diminuitur; ita ut spatio quinque hebdomadarum ulcera plerumque penit lis claudantur. Quanto ma r ior est evacuatio puris per ulcera haec artificialia durante morbo, tam b mitior erit morbus. In genere observatum fuit Variolas per inoculationem' inductas discretas esse, periculo ut plurimum Va . cantes, pustulas perpaucas, cuti foveas rarb relinquentes. Subsequuntur saepissime in variis corporis partibus tubercula & abscessus', nonnulla quidem levioris momenti , interdum verb mali m ria, & difficillimae eurationis. Art. I 62. Ad corpus inoculationi praeparandum i diis, multi multa loquuntur de Uenaesectione , de usa emeticorum , & catharticorum, &e. Sed pros
Eib, si inoculandus sit aetatis juvenilis, boni habia
76쪽
T CAP. I. ' Pestis. 6stus, & absolutὸ sanus , nihil horum neeessarium
videtur . Sufficit temperati regiminis tempus,
ante operationem observatio . Operatione peram rinoeulato solitum viundi morem persequi conceia sum est, nisi qubd fortassis carnium nimis liberalem indulgentiam prohibere pretdeh*i, erit . Morbo incepto idem regimen ac ia Varioli , disseretis , modo .ordinario conIractis , observandum est, & si medicatione aliquali opus sit , Variolae inoculatione 4nductae eandem, postulant medendi
est morbus peraeutissimus , Pestis pernieiosissimus , & maximὸ eontagiosus, ex ligno & occulto spiritibus ealorique nativo tota substantia infestissimo inquinamento ortus, a quo omnium viseerum , & imprimis eordis, functi
Art. i M. Pestis est diversum quid a Febre. &Febris est eanthni eius symptoma , ut multoties te observavimus , ac proinde nonnulli Pestem 'malEper Febrem definiunt , elim Febris non sit iaipsos essentia, ut inst, probιbitur. AN. I 63. Inter signa pestem praeeedentia & s Dum praesagientia sequens obser tum fuit , unia.
nimirum, maxima & incredibiliis inlaestorum s Pia , qualis vix unquam visa fuit , ut eulleum , Papilionum , searabaebrum , era bronum , cicada rum , omniumque maximὸ muscarum , quarum utroque anno stupenda ubique eopia reperiebatur, ut aedium interiorum parietes undique muscis eo
str viderentur , -& foris ipse aer inultis in locis asi muscarum nubibus obfuscaretur. ε Art. I66.
77쪽
Art. i56. De causis Pestis maxime ardua inter medicos quaestio movetur . In . eo conveniunt omnes, illam excitari a caeca quadam pernicie , &inexplicabili aeris labe; sed unde labes illa emerserit, quomodo aer tantum vitium contraxerit , quid hoc elementum inquinaverit, de eo dubi tant, & in eo inveniendo laborant omnes. Pri
ma & primaria causa est justissima summi Dei
ira propter hominum peccata ; ab hac causa pro manat illud το , quod pesti inesse animadvertitur , cuius etiam Hippocrates saepe mentionem saeit e & hoc omni aevo creditum fuit tam
apud Gentiles , quIm apud Iudaeos, & Christianos ἔ idem quoque sacrae literae passim plus satis
confirmant. Nos arbitramur Hippocratem per ἀθων intellexisse causam quandam morbificam , praeter naturae ordinem ac potentiam, a diis e sublimi immissam , vel in & ex aere de novo ab ipsis suscitatam , cuius essentia nec in certa elementorum mistione, nec tu manifestatum qualitatum intemperie , nec in magna aliqua putredine, eonsistit, sed in novo quodam veneno , praeternaturiliter a diis in hoc sublunari mundo suscia
Q modσ Art. 167. Cum aer a venenoso inquinamento incipit alterari , pollui , ae ad venenolitatem diruponi , incipit simul etiam rebus sublunaribus val- insensus & noxius esse, interdum armentorum magnas strages edere , interdum segetes & terrae fructus corrumpere, inter genus humanum Febres malignas & Pestilentiales generare, & mox ipsam Pestem Contagii Art. i58. Contagium est communieatio inqui- ..iI ' namenti ab uno corpore in aliud, sive illa actio communicationis fiat per immediatum contactum, sive per medium s requiritur autem apta dispositio ad hujusmodi seminarium recipiendum, alias non communicabitur , Pestilens vellenum cum vesti.
78쪽
veitibus, aliisve rebus ad alias civitates 'ὁe regi nes deterri Lexplicabilis' quidem es M vunum dispositio; quoad cout ιum recipiendum. vel non; in aliis talis eii , ut a Pettiteriti veneno statim assiciantur , an aliis talis , ut dissiculter ab eo laedantur, in aliis talix, ut eidem sine ulla n
Art. I 69. Febris pestilens . Pestis comes, oritur a veileno Pettilenti, se& mediante putrediis a. '' ne , id est non genera ur propterea , quM humores a veneno Potilenti inquinantur sed quM cor Petillenti veneno irretitum . obrutum , pluriamumque debilitatum, inquinatos humores debito modo neque coquere, ac dilatare, neque regere ,& satis dispellere possit ; qui hac de causa putre scunt , caloremque praeter naturam concipiunt , sicque Febrem excitant I quae ob dictam causam ordine posteriorem necesIarib est diversa ac separabilis. a Pelie , ejusque sit proma . Hoe ipsum confirmant dogmata & auestoritas tam veterum quis neotericorum , nec minat quotidiana praxis, α obvia exempla. . . t Art. 17o. Multa symptomata horrenda & gra. . passis via restem comitantur , quo rum nonnulla sunt ei magis propria. ut bubo, anthrax., & exanth imata . alia autem aliis morbis communia, 8-rum primaria haec iunt, capitis dolor, phrenitis, , sopor, vigiliae, anxietas: debilitas seu magna virium . proitratio , visus turbulentus , cordis palpi- tatio , linguae siccitas , vomitus , singultus, tum brici , fluxus alvi , haemorrhagia nariam , men struorum profluvium , sanguinis mictus, sputum cruentum , dolores lateris, hepatis, renum , aliarumve partium . , i . 17 i. Bubones & carbuneuli fiunt, a ven ''na Pellenri , quod cor ex sese per arterias ad alias partes expellit . . Bubo est tumor dolorosus carum gundulatum , quae sitae sunt retro 'u es ,
79쪽
bunculus a pullula plerumque ortum ducit, & est partis. alicuius gangraena , dum est in fieri, &sphacelus, dum est in nulla vi naturae aut artis edomari, & in pus converti potest , sed integer a vicinis partibus separatur. Carbunculi non habent eerta determinata loca, in quibus exoriantur , sicut bubones , sed in quacunque eorporis parte excitari possunt . modb enim conspiciuntur in thorace, vel collo,' modb in ab omine, vel dor.
so ; modb in brachiis, vel Oruribus ἰ modb in manuum pedum ve digitas; modb unus aut alter , modb plures simul, vel in una vel in diversis partibus alimb saepe etiam in partibus internis Obo
riuntur , ut in pulmonibus, ventriculo, renibus, & Art. I72. Exant emata Pestilentialia Aunt maeulae purpureae vel rubrae, vel nigrae, vel violaeeae , ut plurim: lim rotundae , aliquando latae , oblongae aliusversormae, in summa cute efflore
Art. 173. Acutorum morborum inquit Hippo. crates incertae admodum ae fallaces sunt praedictiones. In Peste Noviomaeensi observavimus sex. tae diei crises semper certo lethales sutile. Quicunque circa novilunium aut plenilunium Peste eorripiebantur, ii maxim8 de uita periclitabantur. Prostratio virium in morbi principio , animi dein liquia , & cordis palpitationes plerumque lethalia signa erant; pullus intermittens semper lethalis isopores, sternutationes, motus tremuli, delirium, dolor in gutture , & raucedo, anhelitus laetens ima lὸ ominantur; pleuritides semper lethales suppressio alvi bonum signum , spem salutis exhibens salvi fluxus eontrarium , cum hoc vix temesimus arger evadebat ; sanguinis per sedes vel urinas signum lethale , ut & menstruorum fluxus. ocitilis bubones prodibant , tanto meliores , s sine Febre , vel ante Febrem , prodirent, salutis ma- 'a snam
80쪽
gnam spem' dabant, & contra ; si im emunctorili
meo bubonum emergerent earbunculi , mum periculum indicabatur . Si carbunculi. tar
dius prodirent , malum ,'valde multi , pe
Inum 3 in loeis .carnosis , meliores, in nervosis , periculosiores I maeulae purpureae , nigrae , vir scentes , violaceae, quoein que tempore appar tes, semper leth les; cum rubris nonnulli evad bant , etia paucillinii. .
Arri i74. Praestantissimum & eertissimum pro. phylacticum a Pelle eis fuga eum timore 'raptitata ἰ recessus eircumstantiae in sequenti ve si
me iνια iubiseum tollunt adverbia Pessem, Mox, ιοπὸ . tardὸ, rede, recede, sed . 1 Iullum melius Pestilentis aeris eorrectorium in rerum natura datur qu,n ignis ut multiplex experie tia comprobavit . Hippocrates famosam ilIam pestem, quae ex Atiliopia Graeeos, in v serat i olim per ignes edo uit , & extinxit 'iusserat enim per totam civitatem accendi ringnes luculentos nocturnis praecipuέ temporibus, .ut aeris inquinamenta purgarentur . Ignis ligno iuniperino vel fraxineo nutritus ad venenatas ae
ris ' corruptiones emendanda s molium valere creditur. Aecensio sulphuris er pulseris p reii aerem , purificat, di ejus eorruptionem ab git; 'idem Deiterematio succini, thuris, piris navalis, &c. Item suffumigium arari eum ferro eandente veh ignitis lateribus exeitatum . Quoad diaetam consultum est Pestilenti eonstitutione temperantiam coiere, quae magnostere ad sanitatis eonservationem trodest ; omniv vetb repentina mutatio pericu ola est , quapropter a eonsueta viisus ratio. ne subiib dueisere maximε periculosum esset . Malum est vigente Peste ieiuno somacho iapubiscum exire . Carnes porcinae. maxime da. inuosae censentur . Omnia dulcia vitanda sunt ι