장음표시 사용
341쪽
tiam nec Oramus frustra preordinavit equidem Deus ante Secula, e Voraetione; que Sit orantibu per tempora concessurus. non etiam putandum ne a Vpporr in '
est quod iniuste Deus in utero Iacob elegerit reprobaveritque i00 4 'ς Esau. alia est enim iusticia retribuentis Dei, alia potestas hominem facientis de illa namque dictum est nullum maluna impunitum et nullum bonum irremuneratum adducet enim Deus in iudicium pro omni errato, sive bonum sive malum sit de hac autem inquit Apostolus nunquid dicit sis mentum ei qui se finxit quid 'uom non ha
me fecisti sies an non habet potestatem figulus uti ex eadem ς, I massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam ut iniquum alicui videri non debeat, si fictor noster Deu ex gratia quibusdam miseretur, quam ad alio non extendit:
preSertim cum Omne ex maSsa corrupta peccato primi parentiS nascamur ire vasa annexum quidem nascentibus est peccati perche mascendo
II stipendium, que mors est, ut nedum dici non posSimus mereri φὶ ζςς xo, gratiam, sed iuste nullam clamentari possimuS et penam ante Ver quam naScamur, utpote cum mon SimUS, capace omnino non Umu nec meriti nec pene quam ergo, mi Bernarde, iusticiam desideras cum ante quam simus, nulla nobiScum SSea possit, et mox cum fuerimus in lucem editi, imo simul cum nascimur, Si consideretur natura corrupta debeamus iure damnari e meritata tema
nimis ergo sibi blanditur, qui misericordiam, cum damnabilis sit, requirit, ac invidus est, si Deus, quod iustissime sibi negat, per gratiam cuiuspiam misereatur etenim si salvaret cunctos, liceta hoc nulli posset ex merito contingere, sed solum ex gratia, nulliStamen innotesceret iustici debitum et benignitas gratie sique cuncto damnaret, licet iustissime factum esset, sicut omnino lateret gratia, item etiam iusticia non pateret varietas illa manifeStat utrunque, cum gratia luceat in electis et peccati iusticia 3 in pateat in damnatis quin etiam conducat ad bonorum Xercitium,
I S. PAUL. p. ad Rom. IX, 2o D. ad Rom. LX, 22 UOLSi DeUS ... 2I. Sustinuit in multa patientia Nasa et Allud a versetto diri. PAUL. irae, apta ad interitum .
342쪽
dum mereri OSSumus, perVerSita reproborum quis enim sine persecutoribus martyr esset que foret sine tentatore constantia, sine adversario lucta, sine impugnatore patientia λ eos non deh uod si ueras divine voluntatis in odio vel dilectione ra-
es, tionem, OnSidera tale affectus prorsus in Deo non esse; sed fisthis ti ei 'tis cum de ipSO, qui prorsus ineffabilis est, loquimur, metaphoricis
et tranStatis uti vocabul1 et a rerum Ilectibus psum ratum dici diligere vel odire immutabilis est prorsus illa divina natura nec humanarum mentium motibus alteratur ut optimam atque SUpremam eorum, que fiunt, causam esse cognoscas ternam Dei Ioatque infassibilem voluntatem, cuius rationem querere pluS StVelle Sapere quam oporteat sapere dic et tu michi cum scribis, cur, scindens cartam in duo equas a partem istam scripture deputas, hanc involucro, cum potuisses in illa, quam epistole custodiam ponis, eque bene scribere sicut in altera Θ nescimus de 3 nostris actibus plerumque reddere causam et nos Scire VolumuSeligentis voluntatis in Deo, quam adhuc nemini revelaverit, raedi necessario che tionem quanto melius est, hac curiositate dimissa, cum Dei
dinanet a io che voluntas et infinita Dei sapientia ipsa sibi suimet causa sit, cum
pyς' 'I', Apostolo dicere o altitudo divitiarum sapienti et scientie Dei: Goquam incomprehensibilia sunt iudicia eius et investigabile vie eius et ut hanc dissicultatem ostendat et ipsam Dei notet benignitatem in se liberam et, sive tribuat aliquid sive non tribuat, non esse mordendam, Subdidit quis enim cognovit sensum Domini aut quis consiliarius eius fuit aut quis prior dedit illi ueet retribuet ei Θ cumque quicquid fit, ab hac altitudine sapientie fluat, pudeat humane condicionis ignorantiam contra ipsam quomodolibet murmurare, nec velit finita creatura infinitum illud querere, quod nec apprehendi potest Sensu nec percipi quomo-paghi di conside dolibet intellectu cogitemus potius quod hec Dei sapientia at 3 o
1 Lo tesso paragone ne De fato a S PAUL. p. ad Rom. XI, 33. et defori. tr. II, cap. X cod. it. c. 26 B. 3 Ibid. XI, 34.
343쪽
DI VOLUCCIO TALUTATI. 327 tingit a fine ad finem, hoc est a causarum principio usque ad rare che la sapien-
effectum, fortiter et disponit cuncta suaviter nam licet fortiter V qe gli eue
agat, ut nil sibi resistere Io SSit, GuaViter tamen concurrente s. i. '' 'cauSa in Sua natura et qualitate conservat ut eius irrefragabili J Stante potentia et necesSitate, non deSinant tamen Voluntaria esse libera nec contingentia OSSint jSSe necessaria, mi Si forte cum fiant. ex quo senS nuper cecini, cum de pace loquerer:
Hec eadem instituit, rerum ne discrepet ordo Principis a nutu variisque eventibus erret I Fatorum seriem, quibus omnia tramite fixo Sponte sua currant vel Saltem invita trahantur. Fata, quidem, causis, causas effectibus, illas Nectunt his salva cum libertate voluntas Elicit affectus, effectu imperat, Una IJ Lege means, qua nulla tamen nequit esse Voluntas Libera vel prorsus iam desinit esse voluntaS. Ut licet ex illa quicquid volumus facimusque Fixa lege fluat, nec sit mutabili ordo, Semper cuncta tamen cum libertate velimus 2 Que volumus summique hec est Sapientia regiS, Fortiter attingens, cui nilque resistere possit. Fiunt cuncta quidem que vult et suaviter ille Disponit propriam, nec causis invidet ullis, Naturam placide, sed in omnibus omnia salvat a).
a me habui que pro nunc ad ea que poStula responderem. in quibus si longior fui, ascribe materie Si te minu quam ap- Chi ede a Bernar-
peteres declaraV1, 1bi I putes, qu de re profundissima tam rudem erchia lungheaeta enucleatorem elegisti facio exemplar, tractatUm me sere oldii mari
3 dullitus ruminato. vale Florentie decimo secundo halend. viii.
I Lib. Sapientiae, VIII, I ma a cordato melPep. XV di quest, libro. citagione non e testuale. 3 DL questo suo Irattat aveva a L questo come si toto, mn atto Iarola a Bernardo P S. mel- frammento de carme allo Stella, ri- 'ep. IIII di questo libro.
344쪽
CH, c. 48 B; c. 7 . Optimo viro se Iuliano Zannerini bononiensi cancellario. Firenete, II insisenis, frater et amice hariSSime. recepi litteram tuam, a
glio 39 v quam cum mense ianuario dictaveris et malo miseris, tanta
que consili, destinasse; et protund1Or1bux ni Xam rad1- cibus ratuS, nolui repente nec temere respondere. unde Si iam ad mensem distuli, non mireris, et eo presertim quia, cum pSam Ioperche non gli riu plurie accurateque perlegerim, adhuc tamen non valui ad eius
l' intimo senso. Sensum intrinsecum lenetrare et misi auo subscripta nomine foret, crede michi sine aesponsioni vicissitudinae tacitus pertranSiSSem. nec tamen calamum arripiens, novi quid ad tuedubitationis ambiguum preparare debeam referendum. nam, cum HS Siccome per in te Ssera admirari, ut tui utar Verbis, quod divinum opus, pul-
rimprovero 'aver cerrimum et ad recuperationem mostram conditum, mundum,
do divin sex Vr', omnia sapida, alacria et formosa, omniaque grandia, alta lata et penitus impossibilia cogitari atque in alterabili ordine et immaculata Deo obedientia continentem, tanquam causantem in nobis o infinita peccatorum et vitiorum genera fuerim bello, quem dis eculo et religione composui ' detestatus, tres ratione Subicere VideriS, quas, ut Verum fatear, usque nunc nullatenu in
tellexi quid igitur faciam rescribam, si potero, ad ea que
. Cosa che pero per errore de copista lego Cannerini CH Ser Iuliano cancellario Bononie S. CH inrette iam rao CH da duo sit obedientia
345쪽
superius a te conscripta predixi de rationibus autem alias, Si cosi a questa ac-
forsan intellexero, respondebo et ut lautus dubitationis Scrupulum, si possim, excutiam, principio Velim tenea me Undum, '' bis. F'Ebes. prout Dei creatura est aliquave substantia, nullatenus damnavisse. ς ς' V d D Q, scio quidem in Sacris Litteris scriptum esse vidit Deus cunctaque fecerat et erant valde bona δ nec me fugit illa secularium philosophorum nedum communis, Sed omnino Vera Sententia, que mutua acceptione consentit vicissim en et bonum, quoquo VerteriS, predicari. clarum enim aeSt, cum omnia, que I Sunt in eo, quia sunt, bona proculdubio sint, cumque malum non sit nisi privatio boni, semper in eo, quod aliquid et perconSequen bonum est, malum posse et non alibi reperiri nec in eo ponere aliquem rei subsistentis effectum, sed omnino defectum, cuiuS quidem prorsus nulla aesSentia AESt. nec magiSI frustra coneris, preter deformitatem et nomen, aliquid in malo reperire quam in vacuo, quam in eo, quod hoc vocabulo nichil solemu realiter designare quamobrem in operis nostri fronte, d lo condanno
cum mundum multipliciter dissintv ' , scriptum reperies ad hanc ferme Sententiam et ne accusandi studio mundum Dei crea- a turam, dimittam penitus illaudatum, sed parcendo sibi mitius Secum agam mundus est via mortalium c quibus verbis Sati eXpreSSum St, mundum, in eo quod creatura Dei est, suis laudibu non carere. Sed tecum considera quibus assumptionibus
ibi mundum, quave acceptione descripserim; ubique, ni fallor,
a S invenies me de mundo, non in eius naturali essentia, Sed Se ma lo considero e
cundum varias nostrorum condicione affectUum aut pro ipsa hia 'a ii. i. bconversatione vel usu mortalium tractaviSSe. nam et Verita ub bub inquit: non misit Deus filium suum mundum, ut iudicet
I Genes. I, 1. 3 Alle parole qui citate ne trai
a De saeculo et religione tractatus, lato seguono quest attre C peregri- lib. I, cap. Q In quo premisso renationis nostre diversorium, mini ordine dicendorum, quid sit mun- α Strator necessariorum et Suppedita- dus multis dissinitionibus explica utor etiam abundantissimus Volupta tur cod. Riccard. 872, B. tum D. lucem Salutati, II. I
346쪽
ne qua senso in munduIn Sed ut salvetur mundus in ipsum y an hic Scriptura
. ': ά- .' ' locilla Si de celo, Stelli et elementis, an non potius hominum genu non iudicandum, sed salvandum esse predixit et idem EVangeliSta, cum e sua persona dixit nolite diligere mundum, neque ea, que in mundo sunt ' ; an de mundo in ea descri Ἀptione. quam sonis, forsitan intellexit patent clarae cunctaque dixi, ut nonnisi violata littera aut preter imo contra id, quod non Solum intendi, sed expressi, tua possit obiectio coaptari. nec credo quicquam, cum mundum diffinivi, posuisse, quod non valeat intra divinarum Scripturarum iracula reperire aliud ho.6do hesi. bbsia Ggitur est 'Undum, prout Dei creatura est, quo sensu tu lo- i. ' 'l' 'μ' queris aliud, quod ego prosecutus sum, prout in ipso Vel per ipsum Deum offendimus et ab terne legis ordine deviamus. ut quicquid ille que michi quidem inaccesse rationes Velint, illo,
Non crede o non St SenS forte possint, ut arbitror, militare. mundum au- IS
)ό, άό όβ'φη φ' te te Velle ad recuperationem nostram conditum parumper admiror fateor mundum nostri gratia procreatum, non UtamiSSOS recuperaret, sed ut recuperandis Vitam transitoriam vel potius ipsius vite momentanee necessaria ministraret nulli quidem creature redemptionis nostre gloriam fuit conveniens X- Ο hiberi, ne forte nos contingeret aut tu vel saltem equaliter creatur cuiuSpiam, quam creatoris beneficus obligari quod si, Ut concludere Videris, appetitus noster ad perfectum et integrum inhians et videns cuncta mundi, que omnia, ut aSSeris, Xpediunt, se priVatim habere non posse, in Deum, qui solo palmo concludit a Somnia, libere se committit; nescio Videre tamen unde ratio
tua concludat id quod post paululum intulisti; videlicet mun- .c ' iii Una non esse causam illiciendi homines in peccata, sed potius, i ib ''' ' cunctos ad gloriam sui opificis invitare; nisi forsitan dixeris te
Sitientem, cum aquam ab arenti petere raponcello, non repertis oundis, si Sapinam vel Renum adiveris illum ad istos et non po-
347쪽
DI VOLUCCIO SALUTATI. 33 Itius sitim et spem inveniendi potum, quem optaveras, impulisse ' ; et nisi volens de quocunque dubio declarari, si videris hec forsan fieri non posse Bononi et decreveris ire Parisius, asserendum censea patriam tuam te in transalpinarum Galliarum metropolim destinare. Oportet ut aliquid proprie alicuius effectus dicatur causa, quod in eius productionem efficienter, non deficienter, agendo Vel Saltem coagendo, concurrat alia de necessitate concluderetur Deum SSe caUSam peccatorum, que nunquam in aliquo actu nostro contingerent, nisi divini numinis coopero ratio defuisset quod quidem quante impietati Sit quamque, non dicam irreligiosum, sed omnino sacrilegum tibi reliquerim iudicandum. desinas igitur admirari, Si mundum volui properan Persiste quindi
tibus in patriam, cum in contraria distrahat, sumendum. Rex Volst sal: rsi deve
enim superne Hierusalem iudici, cui potestatem ipsemet dederat, I inquit regnum meum non est de hoc mundo 'h nec putes futuram gloriam, que revelabitur in nobis, vel mundi vel alicuius creature accessione compleri nam, cum illa beatitudo non sit nisi adeptio summi boni, qui Deus est, et increatum bonum, quod suapte natura a nullo prorsu dici potest in creationis rationea presuppOSita dependere, cunctiS, que creata Sunt et ratione et S- Sentia et bonitate necnon omnibus respectibus antecellat in aliquo creato bono vel bonis nec illa supremitas potest colligi nec voluntatem nostram implens, nisi cum ad increatum perveneris, reperiri. adiuvant, fateor, que in mundo Sunt, ut ad illud perve quale non po-
as, mi atur Summum, satians et implen bonum, si recte noverimus 'ζΠxodi ε lute, se
eis uti si quantum deceat, illis voluerimus delectari si non plus 'Π'iamentur quam Oporteat; si ad ea mens nostra quantum ratio postulat de convertat sed quis est ille et laudabimus eum: orchi quagglupuo
fecit etenim mirabilia in vita sua ex qua difficultate, si volui 3 o mundum talem esse, qualem illo tractatu longiuscules disputavi,
I La voce C raponcellus manca a Savena, noti fiumicelli det Bolone' lessici Dalruso che ne a qui it nese m non saprei adess, darne S. si deduce ch'essa sta a Significare una soddisfacente spiegagione. u C rigagnolo in contrapposigione a S IOHANN. XVIII, 36. a re orsi 'ac qua B, quali Reno e 3 Eccles XXXI, 9.
348쪽
33a EPISTOLARIO Poteli dunque non tibi videri debet inconveniens vel indignum. ad illam enim
uce alla be xitu' ternam terne glorie Societatem VirtuteS, que Dei donum sunt,
consiste noli' mgr assistente divina gratia, nos perducunt Virtu autem, ut inquit
ς'δμ, Aurelius ad Macedonium in hac vita non est, nisi diligere quod diligendum est cum autem beatitudinis perfectio carita GDei sit it solus Deus sit propter se diligenduS, cetera Verorion , 'uopo de propter ipSUm, quid Opu est mundo, ut illo summo bono fruentes
ligit mundum, non est caritas patris in eo ut fateri oporteat mundum non Solum futuram beatitudinem non perficere, sed nOS, IOne perveniamus ad illam, suis illecebris impedire vale felix et mei memor Florentie octavo kalendas tulit. Rimandi pili Miseram tibi litteram Stas, Sicut vides, de mense preterito
eopia delia lettera reScripSitque mercator quod 1n manu tua trad1derat ipsas ecce
nunc iterum remitto, quanVis admirer tuum ingenium de his quae I .d ,phim. 1. u. Scribi adeo dubitare Antichristum autem alium, quicquid lym
ticristo devexit, ut contra Veritati evangelice testimonium audeant dii finire tam tempora quam momenta, que non est homini Scire, cum a Pater ipse posuerit in potestate Suasi , somnient aut affir- Oment nisi bicipitatum Ecclesie, nisi scissuram in inconsutili tunica, nisi violentam intrusionem in cathedram Petri et in vicariatum domini nostri Iesu Christi, tempore nOStro nec per nec metUO. quod monstrum cum Oppressum Videro quod a Deo propter semetipsum et infinitam eius bonitatem aliquando futurum reor. 23 la speransta si humanitu autem non niSi de manu christianissima liliorum ex-
di Francia si tron pecto et Spero nichil erit, ut arbitror, quod me valeat pertur-
bare si tamen hoc tempore datum est ut Antichristus veniat AE ,
4. CH ag tans nisi sopra linea. 3. pone in fronte alia poscrittar idem I 5. CH admiretur Io aut aeri videlicet Ii Cmomette in 22. a vicariatu
I S. AUG. p. LV, cap. IV, 3 AY, Hist univers. Parisiensis, PariSiis, in opera II 67 I. MDCLXVI, III, 2 o) la venula delPAn- 2 S IOHANN. D. I, II, s. ticristo 'era rimandata sulla sede di 3 Cf. Act Apost. I, 7. testimoni ange autorevolissime ala 3OO; 4 Dopo essere stata a lungo asse ma come VVerti Va con una certagnata a meZZ i secolo 111 angi pili disillusione frate iovanni a Parigi precisamente a Ia 39; cf. DU BOU- et suo libro De Antichristo, anche que-
349쪽
det michi Deus inconcussam in fide constantiam, pro qua mori vita est, quamque in me cum divine tamen afflatu gratie Spero
mansuram, nisi miraculorum aevidenti, conquassetur vale. et Promette 'assi-
illum tuorum filiorum pedagogum habebo, sicut postulas, recom de' figlidell'amico. missum Florentie decimo kalendas sextilis.
Spectabili et egregio militi domino Anthonio de Albertis.
Io CIO, magnifice et egregie miles, Hieremiam raptum in spiritu 'Vgh00, , Q
monuisse populum Israel: recedite de oedi, Babylonis it parotidi Ge
de terra Chaldeorum egredimini et estote quasi hedi ante gre- 'Alberti
sta data era rascorsa, senZa che deltemulo recursore della catastros finale si avessero novelle; cf. Hist litter.
de a France, XXV, 238. Nel 13S7il francescano iovanni de Roquelaillade to annungio, per per ii 37O; altripercit 378 cf. ol. I, p. 297 fra Giovanni elle Celle, citando ellesue Lettere ed. Sorio, ep. XXVII, p. 36yi Vaticinia pontifici dedo pseudo Gioachimo, dice che secondo quelli Gregorio XPsarebbe stato Pultimo papae opo di lui 'avrebbeci finimon do. Scoppiat lo scisma, corSero UOVeprosegie, chelavano come ultimi papii dissidenti Urbano VI e Clemente VII; mentre attre rimandavano labenula delPAnti cristo agi ultimi lustri delsecolo e talune angi at 393. Cf. PASTOR, Histoire des apes, I, 63; F. OCCO, I Savonarola e a Profert in ita taliana ne rinasci-mento, II, et teratura, Milano, I 893, p. 3SI gg. dragone di Ba-
bilonia D continuo ad essere atteso de resto per tutio it secolo eguente; anginel 44 il gran maestro delPOrdine di Rodi ne comuni cava la nascita, aVVenuta allor appunt in Babilonia, abduca di Milano con una curiosiSSima lettera conservata a cod. Parig. Fondstat. 873 I, c. 3 B.
uomo ricchissimo e citiadino rispet- tato, mercatante a Braggia, gio condo ospite dei glardini de Paradiso, mi- stico con s. rigida, o ricredente e imperialista, o di nuovo peni tente a Roma, professore a Bolore gna ed in si glio sempre intento a co Spirare n e Stata intessuta contant garbo e cos ricca copia di no-tigi da A. EsSELOFsΚY, i Paradiso
350쪽
ges φ . Psalmistam autem hec aut similia dixisse, licet non recolam, attamen nonnisi exacto iudicio denegarem quare tamen hoc preceperit, aperte Subnectit quoniam, inquit, ego suscit et adducam in Babylonem congregationem gentium magnarum de terra Aquilonis preparabuntur adversus eam et inde capietur Spos ono, intorpro si nificans ad litteram forte sub Alexandro Grecos aut imperium
ficare potuit fugere mundum, qui vere confuSio est, in quem ab Aquilonis regione, hoc est a superbie quodam Situ unde quon Iodam optima creaturarum ait ponam sedem meam ab Aquilone et ero similis Altissimo q); veniunt feritas, translatio atque demon. quid enim est in mundo nisi concupiscentia carniS, quam com- . munem habemus cum beluis, ut feritas quedam sit, concupiscentia oculorum, que nos tranSferat per avariciam a celestibus ad terrena, IJ
et Superbia spiritus, quin per demonem, qui sciens interpre-
des Alberti e Ii ultimi trecentisti ini Parad. des Alberti, romango di GIO-
VANNI DA PRATO, Bol Ogna, 867, I, par. I, p. 42 gg., a rendere Super flue ulteriori ricerche. A no bastera quindicivvertire chelepistola preSente, rimasta ignota a filologo russo, de-v'essere stata deitata dat . quando PAlberti, disgustato delia vita politica,s'era volt con que Suo ardore irri- flessivo a misticismo e deliberava lasondagione 'un convento rigidiano accanto alia deligiosa villa de Paradiso. Soltanto un uomo infervorato ne dispregro delle os mon-dane poteva infati desiderare di possedere uri libro cosi profondamente ascetico quale it De saeculo et religione de nostro. O poiche a notconsta che la lacotta 'erigere ii monastero de Paradiso in concessa al-PAlberti da papa Bonifagio X conbolla et 26 gennato 392, a iuglio
lita di cogitere ne segno SSegnarela presente La quale in tuti i modi non ovrebbe ascriversi maiis data anteriore at 39Ι, perche irolamod'Uggano, de quale it S. a qui men-gione come di persona desunta eraspirato com gi si Vide cf. p. odi questo volume), ii 2 novembre I 39O.
Babylon, confusio B c. 8a I re Chal- daei, quasi daemonia, vel quasi ubera
aut feroces attres D UTRIPON, Concordantiae Biblior sacr. p. XXI.