Civis Christianus, sive peregrini quondam errantis restitutiones / [Johann Valentin Andreä]

171쪽

ter e cinaretur,nullo dubio Chaos desineret, ct in pulcherrimum, ac senatissimum terrae templum, elegan- arum plenissimum, desineret. Nonim species desunt,3c materia,omniSestructurae apparatus nec operarijsent maximo numero; sed Archite- i, i :i dum delineationibus occupanar,& inter se distentiunt tempus periunt. Magnificus me Christe, ausus,

Monarcha dignus , dispersat rorem Dei dona, cingeniorum sublitorumstetus , sub unum imperium gere, atque inter se ita conia. ehere,' pus unam conlpicuum , orbisque reviarium esticiant.Sed haec intra vo-i subsistunt, ut somniato ius, quam; assilia videri possin Itaque Christianus tacitus pectator ob bulat d ex

anta opera una diversitate , ct tanta nate darum nobili ci e,di anto formanum artificio, sed etiam ex delin ratiolum genio, voluptatem ingentem ca-it, dc Deo humani 1enetis pati Ono,

ratias agita. Inter

172쪽

re; an perim res,oculos non vagos. attentos, de cum mora circum schutrumq; sane D i admirationem sui peditat, cum singulae species Creat rem suum Laenoscant, claudent, reserant;hoc tamen huji; terrae no sti convenientius videtur qui no uni urbis omnia particulari , sed ' a plurium singularia contemplari aimo concupivit. Opus autem est auri cathena , qua nexus rerum hi mala: rum, desin er se comtrinati nc agniscat, nec in diversiis speciebus voli tet, sed decenti ordine ab una ad ali

ram transea oc ad rerum capita subii de redeat illucque contemplationeircferat. Ut prinuam enim, mirus suum reliquerit ex oculis, aut eo usi fuerit progressius,uic itinetere id de

tra tua non possit, errabit in hoc Mesdi labyrintho nec se facile unquam nisi ab ipso Deo reductus , e plicabaUnde tutior etiam est, uitius alicuj

173쪽

CHRIIT IANus. Gniacij intuitus si is non in admiratiorem de idolatriam abeat; plinium velis abilior, de cordatiori, sed si caput

nimpleat, aut turbet. Solet enim liis hujus dissonantia , multos coim dere, quibus concordantiae in pro-ilo non sunt, ut dum dubitare libule datur , decern re tandem vix li- , eat Chiistianus vero, cui nunquam 'ioc universum majoris fit q iam Deus oluit, haec temporis fallimenta adnittit quidem, sedin animum non tim omittit; placent, sednon capiunt; in-

itant, sed non possident. Ille enim lut in aliena domo elegantis picti , sculpturiaeque tabulas oculis deli-

at, despiobat non vero eas secum

aufert,vel impotentis animi desiderio post se aegre relinquit.

174쪽

n66 CIVIS XLVI.

Scientia.

Exij qui modestissime sunt Phil

sophati Socrates Christianis prpinquior est , cujus vel hoc inton quo se uini scire , quod ibi sciproscisa est, laudem inveniat. Nest,credite,hominis imperit , aut limulantis consessio , sed viri cui exmnibus lamelaetiit, antita penetrase, omnia examinare datum est,ingi, nulla sue qua rerum omniuri cali in e inanitatem dc dubia agnoscit. Reperi itaque Vanum Deorum cultum, abitu dum Tyrannidis imperium , stultio hominum motiis, turpes algi moren frivolam Philosophori loquacitatent: S sanandis iis ins lix Medicus obam .

bulavit Christianus γer scit se ni scire , nisi quid spiritus sacer docea . quod omnino solidissimum est. N autem opus habet hic ibistor ingenia subtili, sed tractabili;nec tempore se rper opus habet,ied uno momen o si iti videatur, distipulum suum impled subita'

175쪽

CHRIsTIANus. 67hit , ut 3,permulta facti sunt,duin alii sub mora erudiuntur. Illud tamen lendum, posse aliquos hanc instit nem dediscere, divina hac scholaidere nam quos Mundus flagitio- cathenis abripit, valere hi jubentiritus charismata, vitiorum ludosequentant, quis Poenitentiae flagellis redire cogantur , quam tremunt, . tuam delictorum piget ac pudet S ,L ices sane nunquam effugiunt, sanieq; id profluente carent. Usque adeo

uerditae naturae sumus, ut cum nos niti scire agnostamus, etiam nihil dist D te velimus rusque adeo malitiosi, ut Aessima quaeque apprehendamus, x- liamus, eieramus , de docilitatemiaximam monstremus bona veronte, frigide, stupide, somnolenterque diamus, accipiamus, possideamus, stemus, atque omnino ad malum tos, ad bonum adactos nos esse o-

Recte faciunt qui Veritatem Chrianam maxime quidem ex verinte Christo hauriunt, ripulos inmen

176쪽

168 CI VI men per universium orbem dis Christiana sagacitate indagant a decverum a falso sive fabulis quasi retunt ac vindicant. Ea enim est hujuniversi de Christo , eiusque Evanglio unanimis consessio.e orbis concodantia, ut ne densissimae quidem, bulaea portentosae fabulae, satis obtgere veritatis radios possint, una cubi penetrent, undique sapientia si eam rigide excutias, plagis accusenon enim ut quidam ait, exili verbuti In veritatis ex ore sapientum huius multi aldi, quod non quadret cum lege hin

stiani , hoc est Christici Apolliolorui l

doctrina Evangelica ut inviti etiami istimonium conserre cogantur. Hir Alcoran,Talnaud,Metamorphoses, iracula , dc similia impietatis monstra ldum longe aliud agere videntur, int l. opaca sua veritatem non cohiben seti iillustii rad uitione hinc inde emittunse quam Christianus facile dignoscit, adii suun que Ch istum pertinere in .severat. Id, de nostri temporis haeret: si sibus dicere possiemus, quae quicqui iscis

177쪽

invicem mordeant lacerent, in multis tamen talibus conveniunt, Christiano accepta sint, ac fidem eum confirment. Interdum dive corda eadem verba senant,quod no-im interdum diversi verba in uno icordant,quod in rem Christiani fa-hihil tamen unquam Divino verbolas, potiusque sit, quod quisquis in- eaudit, inter Mundanos Divi- , inter Gentes christianos, inter thodoxos rheterodoxos,optime deuodestillime discriminat. XLVII. Sapientia. Erum humanarum Regina Sa- pientia est, quam nemo felicius in sapientum Rex Salomon descri serit. Ait enim eam rerum habere co- itionem verissimam , scire mundi tus, elementorum effectiones. Iovisse principium,finem,& medium aporum,solstitiorum vicissitudines,

tempestatum mutationes;annorum

bes, de siderustus; naturas animan-

178쪽

tium,ec bestiarum animos, 'en rum impetus , de ratiocinationes liminum, de stirpium differentias idium vires denique quaecunque occulta sint, vel aperta capere, utpab omnitim opifice edoctam. Inde esse in eastimum sagacem, sanctu unigenum, multiplicem,subtilem,aglem,expeditum incontaminatum, clrum,innoxium, boni studiosum, amtum,imeluctabilem,beneficum humnum,fixum, firmum, securum, omnpotentem, omnia contemplantem,

omnes mentissuros tenuesque spiri tus obeuntem quovis motu mobilic rem, omnia prae puritate penetrate ITQuippe vaporem esse quendam divinae potentiae,& since am gloriaeomni potet)tis effluentiam, quo fiat ut nihin ea cadat polluti lucis aeternae splendorem intaminatum actionis Despeculum,& imaginem bonitatis eius

Et cum una sit omnia posse, & in seipspermanentem omnia renovare,dire

secula in sanctas animas migrare, De amicos 4 vates efficere nec enirit

179쪽

contaibernalam te naimque pe- fiorem elle, ' omnem siderum 6- , Rionem superare, lucique compa-itam, praestantiorem in v niri si qui leni illi succedat nox t sapientiam no, uacat impri bitas,quin ea ab extremolad extremum valentior pertingat, caelancha pro administ et Q n linteriliae Christianus , nonia exclamet: sanda Deus, Delum hanc Saneu

uam exsacro coetu, ct a tuo glorios θ-1 io, mitte eam ut mihi praesto a .ret, intelligami qui fit tibi gratum. Quotiescunque Philosophorum viviri mentem ventuti qui suarum pia

intonum professionem fecerunt, mira subit, nihil tale inrempublica Chria i ianorum hoc tepore tentari, quo maxime Christian philosopha indige- emus. Non talem volumus,qui vel A- istotelem, vel Platonem anxie secte, our,d, ad horum regulas omnem scien uagendique modum definiat, nec et qui in nonnullis Verbo Dei cedat, teliquo totus gentilium Latiocim,

180쪽

C et v I stionibus immersus sed humani gene ris aliquem medicum,sive quod de So

erat dicebatur lenonem, qui vario SSpiritus dictamine humanos errore noscat, protrahat, Iane , melioribu emoribus commutet, cujus certesusui praeclarissimus esse posset. Nam cunpaucissimi sitos morbos, naevosque Vi drant, ct sub adulationum involucro vel conniventiae silentio, vel consuetudinum occupatione, via tyrannidi violentia, omnia Veritati adversuneant, opus seret Christiano Philosoph qui hanc in se curam susciperet,ut qui commodissime, ac insigni artificio hol

mines, rerum commonefaceret, qua:

ipsi minime animadvertunt,autearuenormitatem non agnoscunt. Idqualiud agendo faciendum seret, cum e

sit humani generis impatientia, ut vi ferat duriorem vel rigidiorem Medicum, sed molli brachio velit mari, Ssinat quasi per ludibrium iq iis quaerat, cujus jussu vel conducti id facturus sit Philosophus , nae ille listolidissimum fatebitur. Nam ad id a