Observationes criticae in comoediam graecam selectae

21쪽

rearis. atque Suevernius quidem Acharnensium scaenae lepidissimae nos monet. at quis Acharnenses vellicationem Euripidis nominare poterat 3 non probabilior Nubes Ι est, etsi ex versibus Ευριπιδης sat legitur melius Eυριπιδ in δ' ὁ τας παγα -

nonnulli in scaenam ibi eum prodiisse putarunt. etiam de Seneetute cogitari possit et idcirco Suevernii subscribi sententiae, ea. 424 illam fabulam actam esse, nam unum acerbissimum in ea de Euripidea poesi dixit Aristophanes fragmentum 17. sed de tempore fabulae rectius judicavit Bergkius, qui eam anno 420 tribuit, senes enim gaudio recuperatae pacis repueraseunt, Cleotacetur, Eucrates nihil probat, nam etiam 424 dominatio ejus, 420 nondum vita praeteriit. lagundiam vero Aristophanis per annos 426-421 jam paene incredibilem omnino nisi coacti non augebimus, nedum ita, ut 420-417 paene exaruisse putanda sit. sane hie ultra Veri speciem non progredimur, multa Vero cum probabilitate ita disputatum esse crediderim. ceterum in has, et siquas alii proferre velint, fabulas idem cadit, ut Vesparum loco significari nequeant, quod in eis non data opera rideatur Euripides, cum hie vel Equitum propinqua mentio verum docere possit. haec quidem

λεὶ Quod Dindorsus studio probandi, Nubes I paene non extitisse, hos verrus Teleelidae dedit, multis imposuit; mihi numquam persuasit, et valde gavisus sum judicio optimo Meieri Opuso. II, 309 sqq.

22쪽

vitarunt, qui Praeludium respici conjecerunt' ), quam argumentum Vesparum ipsis Lenaeis 422 cum Vespis

aetam esse tradit. Richterus autem summa temeritate illud testimonium. evellere studuit, et Vespas Liberalibus urbanis, Praeludium Lenaeis aetas arbitratur. persuasit, Opinor, nemini. Supersedeo autem hic argumentationem ejus singillatim refutare; omni enim idoneo caret argumento. at ansam ei dedisse videtur hujus ipsius loci Seholium, quod consulto huic loco seposui. deest in Ra-Vennate, Volgo ex deterioribus ita scribitur. ἐνασελγαινομενος it κατακωμφδουριερος , υβριωριενος,

ultima insipida et fatua; quibus diremptis restat contra tempus mendum, qualia ne hodie quidem inaudita et apud veteres grammaticos haud rara q), tamen hie serioris

aetatis commentatorem produnt. grave vero insequens

si) Maxime autem volgaris haeo sententia est; video enim eam tueri Berghium et Dindorsum ad Praeludii lam. Meine-kium, Com. V, 66. Weloherum griech. Trag. II, 686ὶ.λβ) Ne oratorum κρίσιν qualem Dionysii Dinarchus potissimum cognoscendam praebet asseram os. quae laudat Dindors. schol. Εqu. 523 Nub. 6 quibus addas Asclepiad. schol. Av. 348, schol. Vesp. 1326, denique aenigma Oedipum expectans, Schol. AV. 521. 7ὶ Verba intellegi nequeunt. ad thesmophoriagusas si refers, hiat omnis sententia. natura cogit, ut ineptias audias, Vespis rideri Euripidem. tamen fuit, qui serio ore hoe pronuntiaret: Firnhaberus de Eurip. Heraclid. pag. 3.

23쪽

exilia Praeludii frustula Thvestae ollam in ea ferbuisse dem0nstrant, et pro certissimo habere possumus Thyestam' i Euripidis ea vellicatam esse. hine sibi sumpsisse videtur Richterus, Proag0nem ante Vespas actam esse; tamen apertissimum est, grammaticum, qui haec' adnotaVit, tempora non curasse; volebat modo indicare, ubi Euripides praeter illam, quam hic respiciat, fabulam, irrideretur. talia sufficient ad labefaetandam fidem sπο- εισεων, quibus certius in literis antiquis omnino nihil est i at etiam alteram non possum non mirari sententiam: potuitne enim fabulam simul actam significare Aristophanes 3 concedo, spectatoribus Verum auct0rem non fuisse ignotum sper Philonidem enim docebat Ρrae-

δ') Thyestam dico, non Cressas, consentio enim cum G. Her- manno, praef. in Cyclop. XIV has tabulas diversas suisse pronuntiante, quamvis alias secutus rationes. Cre8Sarum enim argumentum tradit schol. Soph. Ai. 1269. Aeropae adulterium, quo cognito Nauplio traditur in mare proicienda, at ab eo servata Plistheni nubit cui Agamemnonem et Menelaum parit Apollod. 3. 2, M. Thyestam vero idem argumentum traetasse atque Sophoclis alteram certo et Senecae fabulam, Praeludium docet praeter alia minus certa. haeo quomodo conjungi potuerint, liberrima conjectura non possum assequi. miro autem morBabutuntur schol. Ar. Acharn. 433 Θυεστε υν ὐακῶν r ῆDι in τῶν κροσσων ῆ αυτου του Θυέσων. ego hic audio, Thyesteae laciniae

aut ex Cressis sunt, ubi ille persona) aut ex ipsa cognomine sabula, ut diserte optimus interpres diversitatem probet; illi videntur putasse, dici, Thyesteas lacinias in fabula Thyesta aut Cressas portasse aut ipsum Thyestam; quod ineptum est, nam quid Dicaeopoli cum chori vestimentis 2 ceterum Valdhenarium Welcherumque salsos esse, ei tribuendum, quod Orione nondum uti poterant, qui Thyestae rara frustula duplicavit.

24쪽

ludium) at num spectatores statim hoc ita interpretari poterant 3 valde simplex est, eundem poetam eodem die non esse tractaturum idem argumentum, potestne hoc eum longe diversis misceri 3 certe igitur, quoniam EcclesiaZusarum exitus probat, etiam ordine fabularum constituto assutos esse a poetis versus, indicandum illud erat Aristophani, nisi potius mecum consentis, omnino ineptissime fabulam alio nomine modo actam respecturum fuisse Arist0phanem. devenimus igitur hic quoque ad idem, quod supra collegimus de Versu praecedente, scripsisse Aristophanem praeter notas etiam aliam quandam ante Vespas fabulam.

Jam, nisi doctrinae veteris auxilia, dudum quidem publici juris facta, sed, quantum mihi certe harum literarum innotuit, adhuc spreta, accederent, perluStrandae essent fabulae, quibus aut Hercules aut Euripides continebantur; sed, quamquam confido, sobrium et cautum, quod tamen ob difficultates desperandum non dueat, judicium verum fuisse reperturum, gratia codicis Veneti non opus est salebrosa conjecturarum via. Venetus enim teste Duebnero adn. ad schol. p. 450 loco scholii supra positi exhibet ad us. 61. ου μονον ἐν τοῖς Ἀράμασιν

εἰσηκ G κ. M L, quod Verum esse Duebneri fugere non

poterat judicium. jam Vero, quaeso, superius Scholium

contemplare: εν τοῖς προ τουτου δεδιδαγμένοις φαμα- σιν εἰς την 'φακλέους απλ μίαν πολλα προείρητο .ecce etiam illa patent; quam verum hoc sit, pluralis arguit, qui per se ineptus esset, quoniam ad unam fabulam respexit Aristophanes. agnoscimus autem disjecta membra antiqui et optimi commentarii, quem scholiorum compilatores Symmachus et Phainus) con-

25쪽

texuere futilibus ipsorum commentis; in illo commentario adscripta erant ad us. 60. ουθ' Ηρακλῆς li ἐν τοῖς - ποῖ α προείρητο, ad VS. 61. Ουδ' αυθις ἐνα Ἀπινόμενος li ου μονον ἐν τοῖς ψιαπιν -'Ἀχαρνευσιν. haec Vera et sincera. atque quod saepe in Aristophanis scholiis animadvertere licet, hie quoque locum habet, optimae notae scholia, quae ad Didymum et Alexandrinos redeant, antiquitus cum talibus permixta esse, quae grammaticus, fortasse non ita recentis aetatis, scripsit, verba tantum aliquo modo ut discipulis potissimum explicaret, usus ille integris fabulis eis tantum, quas n0squoque habemus, atque praeditus linguae n0n spernenda doctrina, ceterum valde medioeri, ingenio satis pingui.

ceterum, ut ad causam nostram redeamus, unice Se

quendum mihi videre, de Dramatis quod traditur, vix est, qu0d pronuntiem. sunt, qui aliter judicent de grammaticorum veterum fide; quos iratos habeam, nam sane mirum est, bis ab Aristophane eandem significari fabulam, neque aliunde eodem ducunt nisi tenuia et pauca vestigia. tamen non esse afuturos spero, qui prae Veterum doctrina nostraque ignorantia extrinsecus allatas spernant dubitationes. id vero etiam nobis licet c0gnoscere, quam accurate habuerit scriptor illius adnotationis historiam comoediae. Verbis enim τοῖς προ τουτου δεδιδαγμενοις distinguit inter duas, quae extiterunt, Dr

mata. altera igitur ante Vespas, altera p08t acta erat, qua de re facile est judicium. Niobus enim ab antiquis criticis Archippo potius quam Aristophani tribuebatur. Archippus autem fabulas docere coepit post Vespas ').

'in Talis tota videtur sabularum Archippi indoles ae natura, quarum Pars - V. o. Pisces nobilissima - post Euclidae annum

26쪽

si p0rro grammatici seivissent, Niobum ab Aristophans ipso tamquam genuinam respici, de origine non poterant dubitare. Centaurum igitur ante 422 docuit Aristophanes. atque quoniam annis 424. 23 jam binae adscribendae sunt fabulae, Lenaeis autem 425 cum Acharnenses ageret, jam in conscribenda Equitibus occupatus erat Aristophanes ''i, duas vero fabulas etiam primo anno quo in publicum prodibat, vix tradere audebimus,

unum restat festum tempus, quo Centaurus docta esse

potest Lenaea 426; cujus anni Dionysiis Babylonii' )

docta est. qua in computatione egregie juvor Acharnensium us. 1155 ubi chorus Antimachum execratur, ος γ' Aηναια χορηγων απέλυσ αδε ωον; quae niSi

fatue admodum locutus est Aristophanes, ad proxima referemus Lenaea, ut fabulam illo tempore ab eo doctam esse, per ipsius Sciamus testimonium '). Etsi autem fructus, qui ex recta illius scholii interpretatione colligitur, omnino n0n exilis est, tamen valde dolendum est, de argumento fabulae, quae ob irrisionem Euripidis summae nobis esset obieetationi et ad utriusque poetae cognitionem multum afferret lucis, nihil posse

docta est, ut de Suidae testimonio s. v. dubitandum non sit. cui non refragatur Aehol. Vesp. 479 nam Aristophanes ipse non unum certemque hominem respicit. ') Apertissimum hoo est, et vel Athenienses non videtur latuisse, propter VS. 300. λὶ Vido Dindoinum in praef. Babylon. Poet. Seen. ed. LipS.

quinta, pag. 185; Bergh, Com. II, 966. δὶ Quomodo Moinehius hasio ad ipsa illa Lenaea ipsam illam

χορηγίαν Acharnensium reserre potuerit, hist. crit. 41, non intellego.

27쪽

enucleari. namque vel id aegre perspici potest, quo modo Hereulis cena abrepta furor cum Euripidis vellicatione conjunctus esse potuerit. quod enim facile coni

cimus, fabulam aliquam Euripidis parodia expressam fuisse, diffidite demonstrabimus. Scilicet, Hercules furens p0st pugnam ad Delium commissam 424) scripta,

huc non pertinet' i. praeterea in censum venire p0test Alemena et fortasse Licymnius, si ex fgm. 476, quod de Hercule dicitur, eum personam fuisse, recte colligi potest. at adeo oblitterata utraque tragoedia est, ut V

num videri debeat, hic. aliquid conjeetari' ) atque ex

λεὶ Alcmena prorsus obscura est sabula; quamula speciosa una ex parte Neleheri sit suspicio, non diversam eam suisse a Rhadamantho, quando quidem in marmore Albano omissa est. cur vero Rhadamanthus spuria haberi poterat, si eadem erat atque Alcmena genuina 2 fragmenta vero, quae extant Satis multa nihil probant, nisi sortasse antiquiorem esse fabulam, nam severissimis numeris 2b senarii constanti Licymnius, si dis placet, Obscurior est. aeta Vero ante Pacem Aristophania, nam

quod schol. 528 lam. 727 τηλέφου ἡ Η πολέμου laudat, priori nulla fides est habenda titulo; cum enim Aristophanes saepissime rideat Telephum, grammatici, ubi parodiae exemplum nesciebant, ex Telepho aut fabulosa Telephi editione priore repetebant, os. schol. Ran. 1427, Acharn. 472. Tlepolemus autem nisi in Licymnio persona esse nequit; ibi sive dubio est accedit, quod meminimus Aeschylei versus Prometh. solui. 196, quem Euripides nescio au consulto expresserit, ubi Herculis filium alloquebatur. quod vero aliquot critici Avium us. 1242 ad Euripidis Licymnium rettulerunt, errore factum esse, jam Callistratus Vidit. atque re vera spectaverit Aristophanes Licymnium aetO-

28쪽

fragmentis ad Euripidem nihil referas; ex incertis vero nihil juvat cum Dramatis jungere, siquidem etiam Ca-Veae occupatrices, GerJtades, partim etiam Senectus Phoenissae Polyidus et fortasse haud una praeterea dicteriis eis locum dare poterat. at Hercules cena privatus etiam sine hoe auxilio felicissime agnitus est a Bergkio. qui ex fragmentis 3 et 5 porro ex Dramatis nude allatis fragmentis 2 et 3 conclusit, Herculem apud Pholum devertentem in Centauro esse repraesentatum. atque illa ipsa cena turbata est per Centaurorum, quos odor vini a Ρholo prompti alliciebat, irruptionem. titulus Vero Centaurus incertus est, quisnam enim ille est 3 Pholus 3 Chiro 3 ita hic in dubio haeremus. neque certior alter est. ad quem contulerunt Elym. M. S. V. δρα

νης. Sed neque haec a quoquam probabiliter explanata sunt, neque certum est, utrum poeta an grammaticus

Aristophanes significetur. nota est Berghii sententia quae partim fgm. IX Epul0num, quod videbatur, revera Theophylaeti Simocattae est, et interpolatis et benea Dindorsio sublatis verbis, quae in Elym. M. a me eX-cripta secuntur, nititur) ludicras fabellas comoediae intextas his significari; atque habet, quo arrideat, Sed multum abest, ut veri similis dici possit; certe Bergkius

επεισοδια non debebat comparare; quantum enim intersit inter scaenam, quae extra fabulae continuitatem porem Πομπομπιον Aeschyli, quam inde Niobae trilogiae recto inseruit Welcherus cs. Alciphron. III, 43.2

29쪽

sita sit, interque duplicem actionem, qualem exhibet a Berctio comparata Shakespearii ἡ Somnium solstitiale', non opus est exponi. itaque hoc quoque obscurum est; satiusque videtur, ignorantiam fateri, ubi solum adhuc obrutus fons aut d0ctrinae aut ingenii aliquid certi aperire potest, contentique simus et quando et quo consilio Centaurum seripserit Aristophanes, jam n0tum e8Se. tamen, ut fieri solet, ubi lux insperata effulsit, radii aliquot ante obscurati aut non animadversi perspiciuntur, qui ad eandem lucis sedem ducere potuerant. quod enim ex Dramatis laudatur l. 4. ex Centauro esse, Centaurum vero ea de causa intra annos 426-422 scriptam, dem0nstrari poterat; scilicet βυρσαν MLν Ἀθηναίων )nisi Cleone imperitante dici non potuisse, apertum est, nec fugit Meinekium ad lagm. adesp. 111. Niobus vero illo tempore cur doeta esse non possit, demonstratum est 'q). hucusque igitur ceteris nostris subsidiis ad eundem pervenire poteramus finem, quo nunc nos duxit antiqui grammatici adnotatio. atque talia fortasse augeri possent, nisi pigeret me disputationis, cujus clausula ubique eadem esse deberet, omnia esse incerta. fines vero

inter ea, quae probabilia aut vera videri p0ssint et ea, quae et sciri nequeant et nesciri debeant, satis distincte mihi videor discripsisSe.*βὶ Videtur enim ita recte seripturam codicis emendasse

Musurus.

'β) Si rationem habemus ingeniosissimae Hermanni conjecturae in vita Sophoclis pag. 8 Jah n) qua tota de Sophocles παρανοίας reo ad Λραματα redit labella, ultra progredi licet. nam quoniam et optimum et comoediae aptissimum est, quod tra-

30쪽

Cognito vetere scholio dubitationes, quas supra aliis causis delere conatus sum, sponte condiderunt quasi ex eventu. et certas et Aristophaneas singnificari fabulas,

constat; etiam de juglandibus igitur non aliter erit si tuendum ; quibus quo pertineant cognitis etiam 58-59, qui jam obseuri sunt, patebunt. quod laetum iri non

est desperandum, adhibita indirecta, quam Vocant, Rrgumentatione. aliam, praeter eas, quae notae Sunt, fabulam ante Vespas non scripsisse Aristophanem, paene certum est. atque praeter servatas etiam in Dramatis non videntur juglandes a duobus servis in eaVeam projectae esse; primum enim ter eandem fabulam respiciparum probabile est, deinde etiam grammaticus ille, qui Centaurum noverat, aperte ejus ante Us. 60 non meminerat. restant igitur tres fabulae Babylonii, onerariae, Agricolae. multo vero hujus dissertatiunculae excederem fines, si de consilio et compositione illarum fabularum disserere vellem, quamquam multa accuratius poSSe cognosci mihi exploratissimum est. his Vero pauca sufficient. Atque Babylonios quidem legatorum a rege PerS rum reVerSorum superbiam et Vaniloquentiam, insularum a rabulis Atheniensis fori male habitarum inla tunia, Eueratis et Cleonis funestam et sceleratam potentiam continuisse notissimum est; atque quin interditur de Oedipo Cotoneo ante judices recitata, post 401 sabula illa Λράματα acta est. suit igitur Niobus, cujus tempus ita aliquatenus eonstitutum esset. etiam ex Dramat. incertis lam. Centauro tum tribuendum esset ultimum. furtum enim vix exprobravit Aristophanes Chaerephonti mortuo. sed ille diem supremum obierat ante Socratem. Plat. apol. 21 B. 2.