장음표시 사용
51쪽
bala ustiorum, baccarum myrti an .5 ij cornu cerui& ambrae citrinae an. moschi gra iij. stat puluis, excipiatur pauco metiei el per se etiam sumatur Isi atque lini mentum. Idio pathia est cauitate dentis & ciboru in ea rE- tentorii putredine, curatur pret missis revulsionib. dederiuationibus iisdem,tu extraetione eius per for cipem dentarium οδενταγωγὸν dictum si vacillet, vel uitione &tabe Adtione ii noni vacillet per cauteri uactuale,vel medicamenta acerrima, ut tauem siccatus decidat, vel denique limatura cai iosae & rubiginosae partis, si superficiaria sit: pollinodum lotio noex aceto scyllitico mane &vesperi,vel ablutione ex decocto galangae,caryophylloruin, spicet nardi in aceto, repletione denique cauitatis per frustulum ladani, storacis,benio ini aut radicis galangae &c. Sympathia ventriculi curatur,primu vitiosi humoris alteratione per syrupos frigidos, si calidus etisti noscatur, ut acetosum simplice: deinde purgat ione per pitulas Rufi, de hiera; postremo corroboratione per electarium refrigerans vitri alantalum, dianinrg. frigidu: si vere humor frigidus putrescar, per strupos calidos,ut de ire tha, oxymeli scyllitica coquatur , deinde purgetur pilulis alephan ginis &as lateret: Postremo intempcries vcntriculi relicta curetur electario aromatico rosato &diagalanga. Sympathia denique pulmonis curabitur propriis phthiseos remediis.
Ρ Articularis alius quoque foetor est, axillarum.
pedit, pudendique muliebris. Axilla enim paracorporis cum sit concaua & glandulosa, multisque vasis
52쪽
vasis maioribus praedita, atque calido humidoque temperamento & substantia rara, sudoribus multis patet, inualescente calore,qui cum non perspirent, ob partis abditum situm, vestiumque munime tua facillime putrescunt, in viris praesertim & sceminis rufis ut pote sanguineis, & hominibus libidinosis, unde Martialis, in celere Foetor hic axillarum Horatio Hircus dicituri Catullus caprum vocat, quando Sub alis trux habitat caper. Huius remedia sunt in diaeta & pharmacia, ut illa sit non modo temperans & frugalis, sed sicca quoque vel frigida,vel calida,pro naturarum & teporis anni varietate, pharmacia autem sit, tum purgans & phlegmagoga,tum alterans parte, id est adstringens laxitate eius,tergensque de exsiccas coinhibitos in poris liquores putres,tum denique odoxata: sed instituatur tantum alteratio haec post pilorum rasionem & quidem liquida,aut media forma i
rum rub. santali citrini,calami aram. an 3 ij alumin is rocli Ssi coquantur in vino rubro & hoc dec cho quotidie in introitu lecti pars cum linteolo tepide abluatur, deinde sequenti puluere aspergatur. M. Aluminis rochae nayrrhi & santali citrini an
j ij galliae mosch.3 si fiat puluis, aspergatur loco di
cto. Pedii quoq; molestissimus est laetor per aestate
praesertim motusque violentos,ex sudore commoto &put relicto ob tegumenta perspirationem impedientia, quoties accensus calor serum,id est sudoris materiam e proximis venis in cutem rapit te
Inde TragBarba pili mirandisve matri
53쪽
18 'LIBERI.nuem,raramque: Huic foetori opitulantur praeters o diaetam & purgationem praescriptam crebra mutatio calceorum,caligarum & linteolorum,quae sudoris putris madefactione olere pessime solent: sed maxime frequentes lotiones e si initi materia amara, acri, tergente & adstringente, ut ' summitatum . myrti, soliorum cannarum, vitium, tempore aestiuo,hyberno vero salutae, melissae, sampsuci, lauri,
nia vel in lixivio debili cineris sarmentorum vel in , portionibus paribus aquae & vini rubri. litinargyri arg: δ ij santalorum omnium Jcrosarum an . 3 ij fiat puluis, aspergatur superficiei pedupostqotionem. Pudendi denique muli obris foetor marito displicere solet,cuius origo pariter est a su- dore, vel etia humore putrido pret ealida & humi da loci temperie,rara substantia, humorum alienorum descensu, menstrui seminisque reliquiis cohibitis,quorum omnium procliuis est obtectum se. cretumque ab aere locum putredo.Hic quoque foe-
.. tor abigendus post diaetam & pharmaciam praescriptam, primum quidem rasione pubis ne qua - sordes illi ob haerescat, deinde lotione & cmbreg-mate simili axillarum, cui aliquid pulueris cyperi admisceri possit. Eiusdem putredinis soboles cst pediculoru prouentus planorum & multipedum, quorum Verrima est evulsio: necantur autem celeriter post lotionem amaram,acrem dctergentemque unguento sequente.
54쪽
t, T S 1 E RI L. V r R I L I. is bis aut ter inducendum partibus obscoenis.
De grave olentia totius corporis quomodo curanda.
BEneolentia in brutorum genere rara est, uni que pantherae Aristotele& Plinio testibus pe culiaris:sed tamen comunis etiam cst i iidibus, hoe cst martibus zebellinis, cercopitheco & hi te, quae cato maiori similis est,& Zebeth Arabibus dicitur, e cuius vesicula inter pudeda sita,odoramenti species sciueta dicitur cochleari argenteo semel 'per singulas hebdomadas dcraditum Rarissima quoque in hominibus est nisi sortasse in Alexandro
Magno referente Plutarcho, e cuius corpore tam iucundus odor expirabat ut odorata fragrantia in .dusium eius satiaret. Graveolentia' autem proxima caussa est putredo sudoris non abstcrsi, aue
humoris serosi in poros cutis impacti,nequc libero& perscche discussi. Ea quidem quibusdam natio nibus gentilitia est, ut Recutitis quod Christuiri non solunt Campesto credente , sed multo potius, quod a sale, salsis de eduliis ex lege sua ab
stinere cogantur. Origo duplex est, una ab cxternis caullis ut crapula & ingluvie , aut caco-chymia humida : ab oraque enim multiplica tur in sanguine serosus, crudusque humor. Ab alis humor hic ex venis in cutis poros euocatur ut ab exercitationc impuris corporibus adhibita,ab situ: vel impellitur in eundom ut a ficubus, maxime vero si immundities corporis adsit, vesti iuraque mutatio negligatur, vela libidine & veneris intemperantia a qua tum coctiones perturbantur, tum crudi humores in habitum expelluntur.
55쪽
. Alia origo est ab internis caussis ut temperie humidiori siue calida, siue frigida. Huius graueo lentiae uniuersalis remedium primum est diaeta sicca & euchima, vel calida, vel frigida pro naturarum coelique varietate, a qua cibi omnes humidiores, crudiores , fatui , molliorisque substant ae arceantur. Eadem quoque frugalis sit &temperans ut omnis cruditas declinetur. Alterum genus remediorum est tum vacuantium caco-chymiam pituitosam e prima secundaque capitis regione , per phlebotomiam vel deiectionem, vel utramque 3 tum alterantium & vacuantium caussam coniunctam, id est humores cuti impactos a tertia regione, idque per sudores laconicos commouedos,balneis thermalibus& lauacris quae ex decoctis calidis siccisque tergentibus & odoratis constenti addito etiam sale& alumine ad cutis corroborationem. Talia sunt pro lotione pedum antea descripta; Interna quoque sunt eiusdem caussae coniunctae praesidia vacuantia vel per urinani, sic enim cardui radix in vino decocta, bibitaque copiosam foetidamque urinam mouet e vel per sudores ut decoctium; guaiacinum. Eadem es id est pedicularis morbi curatio. Eandem quoque graveolentiam vestium &. indusio rum fragrantia consopit, per sacculos sericeos odorato aliquo puluere refertos & vestibus indus1Ωque intermixtos, ut, N. pulueris violacei lib. I. pulueris cyperi j j misce condantur in sacculos.
. Iridis Florent. 8 iiij. sentali eitrini j viij be
nio in i xylaloe,cyperi calami aromatici, schaenathi, corticis citri an. si seminis o cymi,lauendulae an.
56쪽
s ij moschi optimi 9 j fiat puluis pariter conden
Sic flosculi rosarum pauca zibeta allinuntui
P Roximae sunt sterilitatis internae naturales caussae tres,natura,aetas & habitus. Natura quidem intemperata , simile seminis vitium profert unde sterilitas existit, nisi a diuersa seminis scenainini & sanguinis temperie ita reprimatur, Ut ex v-triusque mixtione unum quid temperatum emergat,quod arte non eget ad foecunditatem. Quod si utriusque sexus eadem intemperies in sterilitatem conspiret: tum in altero sexuum mutanda est: sed in foemina potius quam mare , quae agrorum fertilium instar,ubi temperata est, quodlibet semen semcundare scidet. Duae autem temperatae coeuntes naturae, . ni foecundiores, sicuti quando temperata v-na concurrit cum altera, quae minus insignitor inte-perata sit. Quando autem propriis signis perspecta
fuerit naturarum species, tunc illa primum victu contrario abrogetur qualis mox exponebatur, deinde medicamentis alterantibus ut calida frigidis,cuiusmodi sunt electu arra dura,molliaque. Illa quidem ut trias antalum,diam arg. frigidu, dia rho- . dum Abbatis: haec conseruar rosarum, violarum, cichorij: item strupi de en diuia, acetosus simplex, de agresta,de succo mali aurant ij,de limonibus. Hare
Omnia iciuno ventriculo mane multoque tempore ingerantur. Sic frigidiorem reuocant electuaria ca- De sterititate a caussis internis tum naturalibus,rum nou naturalibus quomodo
57쪽
lida , ut aromaticum rosatum , diagalanga, di ambra,conditura coxticis citri, radicis satyrio nis,florum roris marini & salutae. Iam vero quoadntatem, foecunditas definitur aetate duodecim annorum , & sexaginta annorum in senioribus. Ιntra supraque lautium veneris incitamentum, aut seminis remedium , est utile aut neccsarium. Aristoteles .autem matrimonium celebrandum
suadet septimo Politicor. in foeminis quid cita a decimo septimo anno , quod tum desierit earum accretio, sintque robustae & ad ferendos partuum labores & coitus violentiam : in viris a vigesimo quinto ad trigesimum , quia illi tum desinente
aceretione mentis corporisque praestant robore, possuntque liberos bene valentes tollere, eos u consilio regere & educare ad adolescentiam us que. Prius vero, vel inualidos vel tardius pro creant liberos. Tertia naturalis sterilitatis causiasa, est habitus vitium duplex, auctae quantitatis,&eipsdem diminutae habitus nomine complecti
mur externam musculorum corporis superficiem illa graecis πολ- ρκια,-χυσαοe vel παχυτης, latinis obesitas, crassities. crassitudo, corpulentia & Vel - , tricositas; haec λεοΠοτη e tenuitas, ιχνοτης graciliatas & λεπτοτι τ/χος attenuatio dicitur. Obesitas igitur est latitudinis & prosenditatis excretio ad partes anticas & posticas , extimasque & intimae. Duplex autem est, una naturalis insitae temperiei humidioris modiceque frigidae vel
calidae. Alicra non naturalis asci titiae N ex co
suetudine contractae intemperiei soboles. Vtraque rursus duplex esst , una salubris qui cum sanitate coniuncta est, possuntque obes sani, omnino obiro negotia ciuilia, vigilare, dormire, appete-
58쪽
DE STERI L. VIRILI. 23re , concoquere , ambulare , currere , spirare,. denique generare. Altera morbosa cst, quae ad extremum crassitudinis perducta est, adeo ut laedat functiones omnes , ideόque stupores sensuum, inertiam mentis , torporem m motu ob
luxui iantem mollitiem cerebri , & spirituum crassSitiem inducit , item dyspnoeam , indeque cordis tremorem & palpitationem ob thoracis grauitatem, fastidium, ob redundantem in ventriculo pituitam, sitis, sanusque impatientiam,ob paucitatem sanguinis & venarum angustiam, artuum moliendorum impotentiam,vi neque manusis ad fricandum aut caput,aut foemur porrigere pOD sint, multo minus generare,tum quod coniungere pudendum nequeant cum muliebri, tum quod sic men paucum, Idque sterile suggerant, unde neque Venerem appetunt, neq; eade tale stantur. lulicres quoque eadem seminis incommoda persentiscunt, neque etiam semen virile in sinum uteri caecipiunt, ob eius compressionem ab augmento pinguiori, neque immissum retinent ob mollitiem, aut si conceperint abortire solent, aut certe pariunt inbecilliores foetus. Obesitatis generatrices eaussae
externae sunt, quaecumque aut calorem hebetant, aut alimentum augent, aut Vtrumque praestant, ut
aet frigidus, humidus hinc Scytharum corpora obesissima Aristoteli) otium, quies, animi tranquillitas, somni diuturnitas, cibi euchymi, plures, & alimentosi, vi vinum praesertim clarum &dulce, siue album, siue rubrum. Internae causae
sunt intemperies humida quidem e sed non impense frigida , calidave, quae sanguine eiusque
oleosa materia abundet , cuius , quia venarum
59쪽
34 L .r B E R Iangustia totum capere non potes , magna pars ellis truditur foras,quae vel in partes frigidas, calida sue, vel in pinguedinem vertitur, vel in habitum,eius deinde accessione& caloris temperati robur,&ca nea moles exaggeratur, assimilatione di coctione. Porro obesitas omnis odiosa quidem est: sed di ferentiae eius propriis internoscendae signis, ut puista naturalis a colore albo, mollitie cutis, glabritie, di venarum angustia,no naturalis di asci titia colore subrubro nigroque cutis duritie, pilositate, vcnarum amplitudine, morbosa cx symptomatis functionum ante commemoratis, salubris ex functionum integritate, obesitas denique ex p nguedino detegitur cc albo colore, laxitate totius corporis di frigiditate ad laetiim. Quae ex carne prouenit, illa ex colore albo cum rubore mixto,ex soliditate habitus, ex caliditate ad laetimi,agnoscitur. Ob
stas omnis tam salubris quam insalubris omni ope declinanda est ut pote quae non solum senibus grauis, sed & iuuenibus indecora, & vitae plerumque noxia st. Patet enim hic habitus multis obstruinionum, Iγhlegmonarum, febrium acutarum haemorragia ruimque & suffocationis caloris natiui Periculis, rest e Hippoc. aphor. 4. lib. r. & Galen. secundo de t emperamentis capite ri. quod paucus in venis et oncludatur sanguis, scuti pauca vis caloris Sc vii iii s spiritus in arteriis. Omnis porro obesitas artes superabilis est : quae tamen naturalis di diuturna l difficilius remouetur. Obesitatis cuiuscumque t quum effectrix caussa , sit tempe ries pra sertim humida : sed modice tantum frigida vel callida , apte quidem curabitur diaeta
60쪽
calida, siccaque, quae tum temperiem mutet, tum materiam obesitatis dissipet . Aer igitur comparetur calidior sicci uerque, vel sole vel igni sub quo
maneat nudus si possit, aut arena vel cinere a sole calefactis saepissime obruatur : motus hiat vehemetes & acuti, quique laborem, sudorem di lanitudi ne accersant, eiusmodi sunt luctatia, equitatio, lusus pilae paruae vel follis magni, fossio agrorum , dimicatio gladiatorum, cursus vehemens , Idque a cibis coctis, somnus brcuior super cubile durum non plumaceum, negotia ardua, graues curae, frequens iracundia,farcum quotidiana excretio , vel clystere
acri paulo post pastum, vel pitulis stomachicis ante pastum sumendis, . ut chyli distributio impediatur. Ad pharmaciam quoque spectat crebra & ve hemens purgatio pituitos humo pis, copiosi sudorcs, vel ex decoctis guaia cinis, vel aquis thermali bus vel laconicis: phlebotomia quoque crebra , sed pauca ob paucitatem sanguinis , & hirundines non harmorroidibus tantum, sed artubus, aut toti corpori admotae, electaria denique acerrima qualia sunt mithridatium,theriaca, confectio an a cardina, trochisci viperini , quorum crebro longoque via quosdam adeo attenuatos suisse testatur Gal. libro
I .meth. cap. Di. ut mortui sint.
Iam vero obestati contraria est, ut diximus, a Diactio illa, quae macies, tenuitas & gracilitas vocatur: nempς carneae substantiae infra naturalem modum diminutio, quae sterilitatis quoque effectrix caussa est: tum ob seminis & sanguinis inopiam,
tum ob facultatum naturalium, vitaliumque & animalium ruinam. Gracilitatis differentiae sunt tres praecipuae. Vna naturalis, secunda non naturalis,ter-