Artificiosa methodus comparandorum hortensium fructuum, olerum, radicum, vuarum, vinorum, carnium & iusculorum, quae corpus clementer purgent, & variis morbis, absque vlla noxa & nausea, blandè succurrant. Autore Ant. Mizaldo ..

11쪽

ser,nihil magis cogitans,quam illa catapotiorum sarcina se posse eximere & liberare, lub vesperam dum pnarmacopinu, Vrgente morbo, adire satageret, ecce, Ventris tanta saburra est leua

tus, ut postridie lςtabundus medicam illam scria piluculam ad me retulerit, dictitans gestationem illius, septenae purgationis & deiectionis loco ei fuisse praecedente nocte, & ob id belle valere, Mimmesas gratias mihi agere, Audis, Lector candide, audis,quid cogitatio & apprehensio pharm

corum, nedum sapor & odor, in multorum corpora exerceat. Narrabo aliud quod hisce oculis vidi, nimirum hominem eruditum qui quoties iter faciebat proxime pharmacopolium in quo

purgans aliquod pharmacum miscebatur, percopto eius odore, vix domum reuersus, usqueadebsoluta erat aluo,ut idipsum pharmacum sumpsisse videretur. Notus est mihi itidem alter non obscuro loco natus, qui in pharmacopolio quopiam vel tantillum moratus,adeo aluum sibi sentiebat moueri, ut foras illa depositurus e vestigio

exire cogeretur, excitata facultate expultrice a

viroso & tetro pharmaci cuiuspiam odore , vel illius saltem apprehensione, a quo tota abhorrebat natura, id cum plaerisque commune habens. Sed in his versatum satis: e quibus facile colligis, Lector optime, pharmacorum usum permultis aded exolum, & praeter illorum naturam esse, ut mori centies malint, quam ab eis semel, ut loquuntur, excarnificari, ob causas prius enarratas. Quod cum animaduerterem, prilcorum vestigia

insequendo, & delicatioribus palatis, exactumsi que

12쪽

LECTORI.

que sensus stomachis inseruiendo, & visui, ols Aui ac gustatui omniu obtemperando, praesens hocce opusculum, ex probatorum placitis co cinnatum, auctum & castigatum, multisque i cis locupletatum, in commune bonum foras prodire non recusaui. Quod scelix faustumque sit precor, & Opto. SuMMA

13쪽

ta eorum quae continentur in Libello de medicandu

h ortensium materis, it eorpus blande'abseque

noxa purgent. PRAEFATIUNCULA, in qua de officio docti & prudentis taedici,cum scopo & instituto Autoris. solio I. De eligendis & apparandis materiis, ad hortensium medicationes idoneis, cum earundem electione, & cat Iogo. solio Σ.& seq.Modus primus medicandi arbores, ut illarum fructus clementer corpus purgent. Vbi de arborum ad id accommodarum glectione. I 3.& seq.Modi sex eam in re admodu pulchri & perfaciles. sol .s. Artificia alia ad id, expedita & probata. fol. 6.& seq. Aliae arboru medicationes ad effectus alios quam purgandi corpus, summa animaduersione dignae. fol. 8.Fructibus arborum odores & sapores quosvis, necnon etiam colores posse eleganter ac facile comparari. fol. s. Arbores duae valde admirabiles, & sere prodigiosae, folio eodem, & seq. De collectione, repositione, custodia, & usu fructuum medicamentosorum, & aliis in Dentilatria obseruandis. solio 1 o.& seq. Quomodo fructus tam aestiui, quam autumnales, iam decerpti & asseruati, medicamentosi & purgantes euadent. Gl.ri.& seq.

Quomodo aliae hortenses materiae ab arboribus, dei ctorias facultates induent, & sapores ac odores varios admittent. DI.r3.& se'. Vites modis variis medicari,ut earum Vuς,& vina ex iis expressa, corpus absque molestia purgent. fol. I .& seq. Aliae vitium, uuarum & vinorum medicationes putichrae & ingeniosae. ad somnum, contra venena, dc alia. solio 16. & sequenti. Quomodo carnes alitu vatij generis, & quadrupedum minorum medicamentosae fiant, ut corpus ab excremen

14쪽

CAPITA COMPONENDORVM VINO'rum qua corpus arte purgent, ac diuersis morbo

elementer succurrant. PRAEFATIVNcvLA, ubi de variis antiquorum vianis factitiis ad diuersos effectus. selio Is.

Vinorum medicamentosorum artificiosae aliquot eo cinnationes, tam per vindemiam, quam alio quovis tempore. Al.I9.α seq. Aliae eorundem vinorum compositiones, magis tritae& a plurimis expertae. sol. tr.& seq Quaedam obseruanda, cum in praecedetibus,tum etiam sequentibus, pro exacta Oeniatrix fol. 11.& M.

dicatorum particulares aliquot formulae & praesidia, ex Graecis Florentini Georgicis. Vinum factitium ex Rosis, Anetho, & Aniso. l. 23. Vinum ex Asero , Pulegio & Foeniculo. sol.eode. Vinu ex baccis Lauri, P troselino & Conyza. I. 24. Vinum ex Ruta, Foenograeco, Hyssopo, & Apio.

folio eodem. Vinu ex Absinthio, ne non Thymo. fol.eod.

E X M. CATONE. Vinum factitiu ad aluum

mouendam. fol.24.

Vinu concinnare, si lotiudifficilius transibit. eodem. Vinu ad Ischiadicos. d. Vinum ad tormina, & si tineae & lumbrici molestierunt. foris. Vinum ad dyseepsiam,&

EX DIOS CORIDE.

Vinum Rhodites seu e Rosis. sol. 2s. Vinum Absinthites. f

lio eodem. Vinu Hygbpites. eode. Vinum ὲ Betonica. COLVinum e Thymo. fol.2sVinum ex Asaro & ex Dauco. sol eodem. Vinum Salutata,& Ma

rubiatum. eodem.

Vinum ex Apio, Anetho. Foeniculo. & Petroselino. folio eodem. Vinum Granatorin eod.

15쪽

ExJARNALDo vinum, foetum in graui

Villanouatio,& aliis; dis continens , de steriles ad conceptum pretparans. Vinum mirabile . pro solio eodem. melancholicis. sota . vinum Gusaei, & eius vinum cardiacum, seu legitima homici, Vinum Passulatum, vel Vinum ad praecautionem

uuaru Damascenatu. eod. generationis caleuli. l. t

Vinum Cydonites, siue Vinum ad maculas, se Cotoneorum. fol.18. des & descedationes faciei. Vinum Rosmarinatum. solio eodem.

sol xy.&seq. Vinum contra ventosit Vinu obstructiones ape- tes,raucitate,tussim & intariens & melancholicos ma. fol. s.&seq. emendans. sol. o. Vinum aqueum ad delu-Vinu ad oculos. sol.eod. dendos infirmos silibu Vinum Enulatu. sol.3I. dos. solio 37. Vinum Saluiatu, Hys Vinum faciem purpuris. pites, Foeniculatum, Eryn- sans, & egregio colore il-giatum, Antiatu. sol.eod. lustrans. sol.eodem. vinum Rhodites, siue δ Aliud vinum faciem er Rosis. sol. 31. gans & expoliens, necnon Vinum Halieaeabi siue manus dealbans. sol. eod. de Athehengi. sol.eod. vinum reparans visum. Vinum Caryophyllusi. & illum coseruans. sol.eod. solio 33. Compositio praestantissi-Vinu Gramineu. l. eod. mi vini & diluti e Sena,se-Vinu Ebulatu.seu ex Ebu eundum Ioan. Mesuem αIo,vel Chamaeacte. sol.33. Andr.Matthiotum. sol.38.

16쪽

CIENsIS, MEDICI, PULCHRA ET ARTIFICIOSA METHODUS co M parandorum fructuum, Olerum,radicum, usrum, vinorum, carnium, & aliorum quae cor pus blande, & clementer absque noxa ulla r purgent. i

opusculo quod de regulis

generalibus curationis ino borum edidit, prudelem &pium medicum satagere dedere im primis, ut medicin iam puris medicamelis mor' sis ictu es mspecti itaque, ac sapientis circa pectia studium eo maxime con- medici oss

17쪽

ceant adicliceant Fas ientes

in morosi

huiuι aetatis

tutuma

lida, ingrata & minus placentia stomachum se

uertere ac contristare solent, sic odorata, iucunda, ac grata eundem exhilarare & roborare consueuerunt. Odore enim iucundo fit, ut non m do iucundius sit medicamentum , sed etiam eo odore spiritus animalis una cum vitali iucundisii- me reficiatur. Hinc nimirum graveolentia tam

sani,quam aegri omnes libenter fiagimus.Debent itaque medicamenta purgantia iucunda esse,qu tenus licet & fieri potest,ut a ventriculo placide comprehensa & amplexata in actum facile dia cantur: & ne ex insuauitate nauseam, flatus de fluctuationes pariat. Res ea,ardua sane, si alias in votis fuit unqua, hoc maxime tepore esse debet. In quo non tam fastidientes sunt stomachi,quam delicatula hominu palata, ac morosi, intractabiles & indignabudi aegrotantes. Na vel audito solius pharmaci,ceu carnificis cuiuspia,nomine, nec du viso eo aut gu stato,usque adeb fremunt,nauseant, commouentur, deludant,& expallescunt, ut nihil mors in illis comutatura videatur. Quod dum sollicite animaduerterem, precium operae factitrum me putaui,si pro ingeni mei tenuitate, facilem & expeditam methodum proponerem, qua duce quiuis deinceps in suo hortulo,ne longius eundum sit, olera, radices, fructus, uuas, &, ut paucis dicam, solita alimenta, in pharmaca &medicamenta purgantia, salubriter ac iucunde possit conuertere. Quae non minus grata,quam salutari impostura, beneficium nec praecisum,

18쪽

adserent. Nam siue manducabuntur, siue ex decocto, vel aliter, haurientur, corpus adeo blande, & absque ullo taedio, a supernuis & grauat tibus excrementis vacuabunt, ut qui sumpsit, dicat, nihil sibi oblatum filisse, nisi quod alluetum, familiare & quotidianum erat, applaudente visit , olfactu, gustatu, dc ventriculi, corporis uevniuersi, assensu, ut diximus, ela complexu sane quam grato . Constar tanti artificij lapsis hinc

annorum duabus chiliadibus, plus minus, autores ac inuentores omnium primos 'fuisse Poetanorum & Graecorum solertes Geoponicos, ac medicos . A quibus, ceu per manus, tam nobi- ω'etu. le&salutare inuentum accepit, & diligenter ex--δε coluit; s Cato, Dioscorides approbauit, Co- ' /one lumella non ignorauit, Plinius proposuit, Ioannes Mesuae intellexit, Palladius non omisit, Ar naidus Villan uanus multum locupletavit, Scneotericorum medicorum, qui rerum experimera profitentur, diligens obseruatio apprime confirmauit, ac mirandum in modum adauxit. Beati j.ἡ a

medici, inquit summus ille philosophus & in a ri tadicus a Villanoua, quibus Deus scientiam arca- Γοδ. Dianorum naturae impertiuit, & secretorum suo- ammaduem rum conscios fecit. Honora tales, ait, quonia 'illos elegit Altissimus, & naturae quasi socios esse voluit. Sed, pro dolor sinquit) multi sunt ad medicinam vocati, pauci vero electi. His t apositis superest, ut rem, quod dicunt, acu tangamus, & unicuique facili methodo ostenda mus, quonam pacto deinceps in suo hortulo copiam salutarium ac suauiter purgantium me-

19쪽

dicamentortam, sibi & amicis comparare ficilὶ

poterit . Sic itaque a verbis ad rem transeo.

De eligendis σ apparandis medicis materiis . instituto idoneis. CAP. I.

OM N i V primum, si fieri potest, ineunda est tibi amicitia fidi ac periti alicuius medici:& eo praeiente, apud quempiam Pharmacopo iam vel herbarium, rerum medicatum diuitem, seligenda' si aliter non liceat) sequentium m dicamentorum simplicium, purgando corpori accommodatorum, sylvula: ut hortenses mat Nemo me' rias varie purgantes experiaris. Sed medicamen- ta ea , recentia, &, quoad eius fieri poterit, sit ru . isti ac ὀ multis selecta esse debent: non exsumn oriam. uis, marcida, cariosa, olida, vieta, & ob id viribus exhausta, scopo que tuo prorsus inutilia. Si talia comparari non poterunt, saltem his proxuma eligentur, & ubi Oeerandum erit expurgabuntur, eluentur, &, si opus erit, negligenter contundentur, ac die uno, vel horis aliquot, si- l cuti ostendemus, in aqua, vel alio idoneo liquore, macerabuntur: ut ad ingenium redeant, & collab entes vireis recolligant,ne frustretur opus, qua dicenius methodo, aggrediundum. Verum- enimuero, prius quam illi manum admoueamus, iucundum erit ac sane quam utile , nosse facultates medicamentorum, quibus hortenses materiae imbui debent, ut hinc medicatae ac purgantes evadant, pro tibi proposito sco eq. Auspic brinur itaquς catalogum a medicamentis, quibus

20쪽

MI Dic A ARTiFICi A. 3bus M. Catonem, &ante illum Poenorum,Gra corumque geoponicos ac medicos ea in re usos este legimus . Hinc gradum facturi ad recenti ruin obseruationes, & eorum maXime quos a canorum naturae locupleteS esse nouimus . Vera trum seu Elleborus, praesertim niger, quo maxi me usi fierunt prisci,utramque bilem ac pituitam purgat. Colocynthis pituitam & bilem cum humore muccoso a neruis.Scarnmonei succussu monii plantq) necnon diachridium seu scammo nea praeparata. Bilem atram, necnon flavam, exsanguine & partibus longinquis , perinde atque planta ipsa. Tithvmali omnes, quorum genus agnoscit Esula, pituitam, aquas & atram bilem. Cucumer agrestis,uel asininus,cuius succum Elaterium vocant, pituitam S inuccos a neruosis partibus. Turbim, pituitam. Lathyris, aquas Mpituitat quomodo cita Ricinus seu Palma Christi. Thymelida, quae Persis Megereon dicitur,bilem, pituitam & aquas. Haec a priscis inter arborum eu vitium medicamcntosas δἴ purgantes materiaS, connumerata lego. Quae ii quis obiiciat recenseri inter violenta pharmaca,& ob id parum tuta esse: huic responsum volumus, illorum vim ac furias Damari & alterari succis contrariarum qualitatum, quibuscum mis entur , &, ut ita loquar, concorporantur, ac trans subitantiatur. Addo quod illorum impetus frangitur, & si quae in- st virulcntia, coercetur via, modo , ac tempore transmutationis quam subcunt, ut causis alias mittam. Recentiores qui rerum secreta vigili studio rimantur & perquirunt, de obseruatione sae-

b iij