장음표시 사용
41쪽
naedicamentosos, reliquis ex ea arbore nihil tale agnoscentibus. Modu, hic tam est certus ac probatus, ut viderim quandoque pomiferam arborem, aperito artifice colono, quem uno aut altero colloquio institueram,ita medicatam δί co- paratam. Vt quatuor rami, ex eodem trunco natis, poma diueri rum qualitatum & medicin rum proserret, ac aliis quatuor diuersorum saporum & odorum. Quod nec inutione factum crat , nec alio adulterandi artificio, quam eo quod hic describimus. Erat & id summo in ea arbore admirandum, quod neque folia, neque fructus ramorum ita medicatorum ab erucis at quo modo infestabantur, aliis eiusdem undique populatis & erolis.Venio ad reliquos Dedriatriqnostrς modos,ut ex pluribus habeasvnde seligas. Sunt qui medicandas arbusculas opportuno tempore tras plantent, sed ira,ut scrobi illis facta Jc destinatae, selectas herbas medicamentosas, stercoris loco,iarg i manu prius substernat, & radicibus defodiendarum circumponat,ac demum adobruant,rem isto pingui l tamine terrae.Si feruida sequatur aestas, & insolens grassetur incen- diu, quale per γυ-κ εω τ . saeuire solet, aqua in cerationis plantarum substratis similium, arbu-sdulam idoneis horis reficiunt. Modi alu admodum faciles, expediti probati.
Qui D A M ex Dioscoridis consilio, in vino
Phthorio, plantas multas, quibus inest purgandi facultas,ad imum truncum medicandae arbuscula:
42쪽
arbuscular disseminat, vel undecunq; implantat,& adeo profunde illarii radices infodiunt, ut radicibus arbusculae, si fieri potest,adhaereant. Rusne resiccentur, aut tabescant, crebra rigatione
hinc inde tempestiue occurrunt, sataguntque ut plantarum facultates purgatrices, ea persuilone, quasi vehiculo, alimentis arbuscular radicatim permisceatur, de sursum, vi ramorum attractuce, emulctrice,& vegetatrice,ad fructuum formationem & alimoniam,senum attollatur. Sed ita sunt
coaptandae & disponendae huiuscemodi plantae,
Vt arboris truncum amplectantur & coronent.
Nam ex illarum ἴ- ροὶ dc eiu uuio, aliquid in amplexatam, insensibili transpiratione, abibit,&conformabitur. Quod sane absurdum esse non debet: cum videamus arboreos fructus plerosq;, certarum plantarum sapores ac odores prae se serre, quas vel substratas habent,vel haud ita procul dissitas. Sic quaedam mala, brassicam olent, quod illam vicinam videant, eiusque diurna & nocturna defluuia exhauriant, ac modo imperceptibili, duce aere, imbibant. Sic praetExea, vina quaedam plus aliis diuretica esse experimur: licet in eodem tractu & fundo omnia nata & educata sciamus. Quod vicinis & sociis herbis ac radicibus , quiabus facultas inest ciendi urinas, ascribendii duco. Non defuerular qui fisturas, aut terebrationes medicadae arbuscular,iuxta primam methodu artificiose factas , compositis medicamentis purgantibus oppleuerint, & reliqua prie scripto ordine perfecerint. Quod quam finiicitςr, nondum ex illis audire licuit. . m
43쪽
Novi quosdam qui ramum ex selecta arbore ita raptum & vulsum ut aliquid de ea secum auferret, ac generosis fructibus scateret, figulino
vase, aut ligneo cado. stercorata terra saturo, autissime infodiebat, & plantulas purgate facultate praeditas, hinc inde comites illi dabant, aestuque
igente, aqua macerationis plantarum consimi lium,diluculo,& vespere,larga manu irrigabant. Id tandiu , positis interuallis, repetentes, donec fructus adultos,& ad ungue maturos iudicarent. Modum huc verissimum esse, mihi certo an uti quidam ex eorum monachorum ordine, quos
Celestinos vocant. Nec aliis plantis sic sum ast rebar, quam iis quae in publicis coenobij hortis occurrebant nimirum Lathyride, Ricino,Tithymalis,Viola martia, Malua,& similibus. Quarum auspiciis, quo dictum est modo,corasia, pruna &persica praecocia,sibi comparavit,quae clementer& absque taedio,aluum sebducebat,ad tres, quatuor, quinque, plures vel pauciores deiectiones, pro assumptorum quantitate & numero. Addebat se magnam gratiam & fauorem iniisse pud multos praepotentes ac diuites,quos participes fecerat fructuum suoru medicam elosorum. Quod hic scriptum volui & adnotatum. Postremum erit, quod una & altera obserua-- πις μ' tione mihi ha ctenus seeliciter, & ex animi sen--u arνο--Sunt quaedam prae
cocia S fugacia pomorum genera, quae figlinis,
aut ligneis vasis capacibus, aluntur,crescunt, uentur Z maturescunt: dum poma dico , fructus
eos cum Grammaticis intelligo, qui molli pelle Vel
44쪽
vel tunica teguntur. Vbi illorum parentes arbusculas defloruisIe,& foetum adhuc insorinem, sua forma velle informare obseruo, tunc liquoribus ex maceratione simplicium medicamentorii purgantium & scopo meo idoneorum,expressis,n 1centes, & adhuc lactescentes arbuscularum partus, velut ex ubere, blado instillatu & irrigarii foveo, idque, electis horis & temporibus, dies aliquot facere perseuero, paucis contentus fructust arbusc*lis: sed iis generosis tamen,& ob id SI ab arbusculis tui horti, alia exigis medicata
auxilia, quam praecedentia squae aluo dunt xat lubricandae fuerunt accommodata,& talibus humoribus vacuandis destinata, quales medic menta ipsa mouere apta sunt)potes,pro cocepto
scopo tuo, quidquid visu in fuerit, arbusculis ipsis, iuxta praescriptos modos, committere, &
quodamodo implatare. Itaque si fructus habere ai,
45쪽
ANΤONII M I et A LP IF matbiushmoe voles contra pestem ac venena auxiliares , loco purgantium medicamentorum, commode ac si lubriter usurpare poteris, theriacem optimam,
vel mithridatium, aut radices alexipharmacas, &alia pesti ac venenis aduersantia de quibus multa in nostris contra peste Secretis) iisq; arbusculas tuas, qua dictum est methodo, imbuere, ac Fjus Am- saturare. Si fructus -ὐ-γμς hoc est, ni σῶ somnum conciliantes habere satagis, pum ueram
dices, semina sop ori sera, alia, arbus
Sed deliis satius huem tacere, quam plura crinere. Alia,pene innumera,pulchra & v tilia ex his cuprogymnasmatis&praeludiis nostris, facile excogitare ac inuenire poterit Lector ingeniosus,& industrius. Nam intelligenti, ut loquuntur', pauca sufficiunt.
46쪽
- MEDICA ARTIFICIA. 9rructibus arborum, odores er sapores qs uis, necnon etiam colores, facile comparari posse.
4 AE hactenus de medicationibus arborum
tradidimus, eadem etiam ad odores, sapores, colores, & alia quamplurima, methodo simili, fructibus comparanda de varie concilian da, transferri aptarique possunt, applicatione rerum idonearu pro voto & arbitrio tuo selectaru
ad id quod quaerisvi optas. Hinc scilicet, absque
ullo iniitionis artificio & mangonio comparantur fructus , etiam peio summam maturitatem acerbi,ali j acidi, nonnulli austeri: quidam dulces, melliti, saccharath plerique moschati, cinnamati, seu canellati, aut alterius saporis, vel odoris, tam grati, quam ingrati: &, ut paucis dicam, quales perito artifici formare visum fuerit. Quod verisse simum esse, non tam de auditu, quam ex gustu Modoratu, non semel exploraui & obseruaui. Imbuero quod fidem superare multis videbituri mo- 'ra lutea, pyra rubra, ac mala caerulea, tam intus, quam in cute, dc ex sua quaeq; arbore pendentia, non sine admiratione, aliquando conspeximus, contrectauimus, aperuimus, & gustauimus, sed nulla saporis gratia, quae coloribus illis adulterata fuerat, & hinc tota in pabulum oculorum potius quam linguae delitias. migrauerat: Miretur hoc qui nescit, nec intelligit multa in vasto mudi huius theatro, miraculi loco ei se, quae ingeniosa hominum diligentia, artificioso medicamentoruadulterio, & solerti insitione, comite ubique in
47쪽
ANTONII MIZAL DIdustria & labore, in lucem protulit. Vnde rectCadmodum scripsisse mihi videtur poeta,
Ipsa nouas arteis, aria experientia rerum,
Et labor ostendit miseris.' usique magister. Causa cum plerosque lateat,illis tantum miraculi & stuporis ingerit, ut praeter naturam talia fieri credant. Res ea, cum in lais quae hactenus docuiamus, & deinceps ostensuri sumus, tum maxime in variis arborum insitionibus & florum variet Νώ - - xς locum habet. Quarum ope & ingenio artia genia. ficio, medicamentorumque & colorum mangonio solerti, fieri pletuque videmus, Ut una arbor
prodigioso spectaculo, diuersi generis, vari j gu
stus, insueti odoris, nec non coloris & facultatis, poma,nuces,Vuas,flores, & alia ab uno eodemq; trunco emergetia,proferat.Quod exemplis duobus, pene prodigiosis, demonstrare ac illustrare pergam, licet id extra institutum esse videatur. Arbores duae symme σ prodigiose admirationis.
INC o M' ARABILIs ille rerum naturae in terpres Plinius,de insigni quadam arbHre,hunc in modsi scribit. Vidimus instam arborem iuxtarii' Tiburtes Tullias, omni genere pomorum onustam: alio ramo nucibus, alio baccis, aliunde vi te, ficis, pyris, punicis, malorumque generibus: sed huic breuis vita fuit. Hactenus ille. Multo
mihi prodigiosior videtur arbor ea, quam Ioannes Baptista Porta, Neapolitanus, describit in opusculo suae Magio: na inralis. Vnam, inquit, nouimus
48쪽
MEDICA ARTIFIci A ronouimus arborem, delitias horti nuncupatam, crassitudinis & proceritatis non ingratae. Haesi AHor pro- trifurcata erat,& in uno ramo uuas duas vinaceis i. a Nvacuas, discolores & medicatas gerebat: qua rum altera soporem, altera alui deiectionem moliebatur. Secundus ramus persicum proserebat, ex persico & nuciperitico, interuallis pluribus, aeque distinctum, dc absque ullo osse. Quod
si cui inerar, nucleum dulcem uti amygdala da- bat: & nunc hominum, nunc animalium faciem mentiebatur, diuersaq; lineamenta demonstrat. Tertius, cerasia exolla, acida ac dulcia emittebat : adhaec mala aurea. Cortex floribus, rosisq; rconsitus erat. Porrb fructus ipsi debitam magnitudinem superabant , ac aliis dulciores &odoratiores erant. Verno tempore efflores ce- Afi b. ω iabat arbor, & vltra legitimum tempus suos foetus aurea, sita. educabat : nam diu in arbore morabantur, &continuae foecunditatis orbem toto anno minita pς μ μ
strabant. Per quosdam enim gradus poma sibi succedebant, , Detura interpolabatur. Brachia ponderibus inclinata procumbebant. Denique sic coelum & solum arbori fauebant,ut pulchrio-
rem in tota vita non conspexerim. Hactenus ille: ex quo tam rarae arboris historiam huc proferre voluimus, ut intelligeres, Quantum ars ipfι- alet, quantumque industriapolrer . . Et quantum insitis secundos adiuuat Lonos: Necnon ingenium medicandi hortensia holers: Queis fauet impatiens oti, labor, optimus artis
49쪽
Α -- insitionς, de qua nuper opusculum;ἡμι. in edidimus, institurum repeto, & ex diuerticulo innis viis Viam coeptam redeo: a qua soccasione data ideo muri pose nonnihil deflectere voluimus, ut ostenderemus μ' artem medicandarum arborum cum insitione copulatam, plane admirada moliri, si in peritum& industrium cadat artificem. De collectione, repositione, custodia vlis frue Iuum medicamentosorum: π aliis in hac arte obseruandis. CAP. V . A qmtis . N T A quam propositam narratiunculam ag--ή μῆ- grediar, admonebo artis huius studiosos, quod medicationes hactenus praescriptae, minorem materiam, rigationem &sedulitate exigent in arbusculis fructum paruulum ac molliculum ferentibus, quam iis quae illum maiusculum aci duriusculum producunt. Primi generis sunt, co. - Iasus, morus, prunus, persica arbor, antepersica, praecocia, olea, de vitis. Secundi, malus, pyrus, cotonea, amygdalus, iuglans de similes arbores: τὸ m. ae quarum,Vti etiam superiorii, fructus non exacte motas eoia suas vires medicamentosas exerensi ante maturis. Per quam die sereno, circa novilunium,
& vitio, fructus decerpe'tur, ac loco idoneo,Vt in nostris hortorum Secretis docuimus, in usum accurate reponentur. Si custodiae non erit locus, vel, quod anni tempestas australis de pluuiosa, illam negauerit, adeo ut hinc a labe de corruptione periclitari videantur: vel quod per imbres
50쪽
& nebulas collecti fuerint, & ob id excrementitio humore, putredinum parent abundauerint, sublata omni mora, calente clibano si per Solem miniis licet) aut craticulis ad focum suspensis, ii tegri, si parui & tenelli erunt: vel bipartito, aut quadripartito diuisi, & ab interaneis repurgati, necnon depellati, si magni & duriusculi aderunt,
paulatim resiccabuntur, ac blande torrebuntur. His ita comparatis, illico mundis vasculis,vel calathis,papyro interne vestitis, reponentur,& accurate seruabuntur.Si recepto more condire voles, praeclare ac salubriter ages. Vsus omniuerit,
vel ex propria cuiusque carne & pulpa, vel ex eiusdem iusculo & decocto, sicuti de prunis seri solet per Ichthyophagiam , & esuriales ferias.
Tempus utendi esto matutinum, vel paulo ante pastum, & nonnunquam sub somnum. Quantitas limitabitur pro cuiusque corporis modulo, aetate, sexu, temperamento, mouendi facilitate, vel difficultate,& medicamentorum, quibus imbuti erunt fructus, natura forti, cita, aut debili. In quam rem, tibi prudenter & opportune consulendi erunt docti atque cordati medici. Quod Vt facias, te etiam atque etiam amice moneo, δί- valde cohortor. Pene omitteba quod fructuum pulit,ia cimedicatorum tam ossa, quam semina, diligenter - ου,- colligi debent, ac diligentius custodiri, ob vim lauda. omedicamentosam quae summa illis inest, non dicam aduersus lumbricos 3c interanea ventris animalia, liberandasque obstructiones, sed & alia quam plurima,quae hic reticere maso,quam paucis explicare. Habent de multis id solenne, quod c ii