장음표시 사용
101쪽
Vti enim cordis motus in semno etiam remissior es , et quoad frequentiam fere idem, qui
in senibus vigilantibus ita tamen ictus celeritas minor impetuositas, minor in somno obseru tur, stit, qua moderatione facilior penetratio massae sanguia neae, uti ad peripheriam, ita ad viscera, et eerebri intimos recessus: et quemadmodum meninges, sub M o, etiam in remissione toni existere debent, ita longior in cerebro sanguinis mora essicit, ut vapor ille spirituosus medullarem substantiam cerebri; et neruorum sussicienter impleat, pro exequendi , sub vi Isis crastinis, cum vigore, ossiciis. , Hoc ut per sanguinis crasis bene debet esse conssit ta, i. e. elastica, quae uti infantibus valde talis est,
et iv iunioribus, pro usibus, sussicienter talis, in s rubus,nunc eximie deficit. Hinc est quod senum sininus breuis sit, et leuis et insemniorum serax; quae enim in sanguine supersunt particulae elasticae,
faciliet in cerebro consumuntur, pro coquendo illo vapore spirituoso roscido, ad usum neruorum per totum corpus, quibus Vtiliter consumtis, remissio ibis toni corporis continuari nequit, hinc somni br uitas.i Evigilant autem senes horis matutinis, eum
iuniores adhuc alto somno sepulti iacent; abest in senibus post euigilationem omni& somnolentia, cum . iunioribus post euigilationem labor restat omnem
somnolentiam excutiendi: apparet sic protractionem somni iuuenilis ex abundantia materiae elasticae
in sanguine illorum oriri, senilis, somni leuitatem autem, qua Vel sponte, vel ad qualemcunque sonum
euigilant, ex heruorum parca remissione oriri; facile enim, quod a tono' parce remisit, ad tonum reis
dit, quando non adest, quod remission toni folii' G 3 , blando
102쪽
Ioa CAp. I. REcENsIONEM HIsTOR IcAM blando sustentat; cum e contrario in iuuenibus t
ni remissio maior sit, quam saepe subsultus spata dicus totius corporis praecedit, quia in illis adest, quod plus et intimius neruos nutriat, 'ex quo illorum somni profunditas. Excipiendi autem hic sunt senes, qui somno diuturno reficiuntur, et quibus i de spes longaevitatis adfulget. Vivit talis quidam floridi, sere laxi, medii, habitusc grandaevus, anno rum 8 i, quemvis pastum uncios duos spiritus vini sumens, qui octo horarum placido somno fiuntur, sed non nisi cum bene coenatus lectum pexit; non bene repleto ventriculo enim, insomnia patitur dapisera, esuriente quasi mente. Cons. OD IL
g. LXX. . Quod tandem senibus sub semno pro usi crassiano corporis elaboratum est spirituosum, pareum simul est, et paucum; vespera enim vix accedente lassitudo π Amnolentia illos occupat, quia consumatum est virium pabulum, sub nocte praegressa collauctum. Deficit autem interdum in senibus plane seomnus, quae res de magna penuria materiae elasticae ad eerebri usum testatur, nisi sorsan alia incommmda in causa sunt, e. g. intestinorum flatulentia, ill
tum motum tumultuarium excitans, et plexuum nemtiosorum quietem et remissionem non permittens, ex quo impedimento et reisquum systema neruosum per consensum turbatur; quin saepe flatulentia, pr mendo diaphragma, ipsius cordis motum et respirationis organa a necessaria remissione avocat. vi taceam plura alia incommoda, quae senibus somnum saepe impediunt, vel turbant, e. g. tussis mἱctio crea
bra, de quibus infra, sub morbis.
103쪽
Quod attinet generandi vires in sen ,-mtigna es iam circa illas existit mutatio Ante seneis utemniari adest potentia 1 prolem gignendi' haee vero, praesente senio mutatur 4n impotemiani si non omni seni, tamen multis' familiarem: quis enim senibus multis superest, e luim adhuc seriepandi potentia, illa aetatis praegressae valde diminuta ςst, et communitefinin lefandaevis et sit amistota deficit, 1icet' xempla 1llagentur, qu6gΤ'in his
uacuas viguerit. Mentititiens supra ferimiti salaeitatis in Anglo longaevo, adducere psaeet adhuc
duo exempla nationis Danicae. Primum dat Ba
. tholinus in Actis Med. Hassii l. III. IV. de viro centenario, qui in hac aetate testis puellae 'alicuius in baptisitio fuit hanc puellam, cum annis nubilem, in uxorem duxit, et ex illa tres suscepit liberos, ipse
tandem anno aetatis Ia mortuus: secundum dant
beio, staturae mediocris, temperamenti Histerici, qui anno aetatis 9o, virginem vetulam, annum a , talis s3 tium agentem, duxerat, et quavis nocte, bis, saepius tet, perfectissime, et vix interiecta mora, cum illa concubuit. Addamus hie tertium multi pote tiae grandaevum 72 annorum, Russum, de quo li., ' terae publicae anni mentionem, mense Maratio fecerunt, illum cum duabus in successivo matriamonio, uxoribus, septuaginta genuisse liberos, com- muniter gemellos, laepe trigeminos aliquando qua- 'drigeminos Singularissimus autem est casus, et ad morbos potius reserendus, quem dant Ephem. Nat. r. D. II. A. II. Obs Ia I. quo refertur, septuagena-- - G rium
104쪽
Alleganda praeterea. hic sunt nericula, quae suta eum series, . m. generationis omesum praestum cu pium:. HTerxeant sane isti casus, quos Ephem. Nari
Obitu fanum. in amplexibus venereis, et mox ab illis, sne dubio isebi accedente Θcoptico inexta, recem sent. a se Horrenda sine res, ex voluptatisἰ naturalis 'complemento mortis amaritudinem. haurire et anmmam reddere. . Lentam. mortem grandaevus quudam, ex cohabitatione cum arista, aliquando. PUOD tabat: phimosi enimi assiciebatur, quam,.. cum n gligeret; et contra frigus, hibernum non bene muni, ret, inflammatio gangraenosa, sequebaturit et hanas acetvit taliber excipiebat... Quae in eiulis adest
105쪽
illa iam communiter, amipsis ad prolongandam vitam, quia continuata foεὲunditas vires corporis petanitus pessundaret; utilii etiam natis et marito, ut .vacate' possint educationi natorum ultimorutii, et mariti .etonahisdis. Casus, qui prostant de foecunditate vetularum, adeo rari sunt, ve inter raro comtingentia, et simul malo cum successu, acta, numerari debeant. Fructus immaturos, post nouam m-- struationAm, seminam quandam peperisse, docent Ephem. Nat. Curios Cent. IX. X. et paruum monstrum i tricep , eum duplicato collo, eaedem, in Cent. ,V. H. Vetulo autem non carere appetitu venereo, multi docet, casus. 'Nouellae Gallicae Lei- denses, II , mense Februar. reserebant, vetulam quandam a 2 annorum, nec infime ' sertis, nupsisse viro 3 qannorum. Taceo casus illicitos ; sic olini mihi iuuenis retulit, sed a gi adaeua quadam, variis blanditus ad concubitum alleistum fuisse, et inde g norrhaeapi reportasse; postea etiam audiuisse, hane vetulareb diu ian malo coexsput catam suisse, et eredidisse, se unice ex concubitu eum iuuene liberam sere, hoc transplantationis modo. Alia vetula, oria anotrophii ministra, pueros duos pubescentes ad frequentem congressum secum allicuerat, qui gla dis vitia cum glandulatum faueium; inflammatione inde sibi acquisiverant. Sane, topieis Ranchinianis non opus ipsis fuit: vidi Sesagraph. Ranch. Parte 1Ida therapeui. Sech. I S
Progrediamur nunc ad mutatisnem fulvum ternorum et iris morum in senibus fientem : in ta tura tametu mice, quatcnus adhuc satis salui sunt,
m is temh- impotentia te senium adfiiit; utilis
106쪽
nec ab incolumitate pristina valde declinauerunt quod si enim in tantum murati sunt, ut, murbi tit tum mereantur, nondum sunt huius soςi. p o O
Inter sensus externos principatum visus organon in senibus singulares tarit murati nes, quantas reliqui sensus noti subeunt r . Versatur autem haec mutatio, vel solum circa locum et diastantiam obiecti videndi, vel etiam circa debilitatem ex senio. ' Prior minoris est momenti, quam quae debilitatem inuosuit, et desectum. Dependet autem mutatio. circa distantiam obiecti versans lab oculi. Partium constitutivarum mutatione lodali, cilicet vel ab humoris crystalli remotione ita pupilla, vel eius appropinquationς versus illam, vel ab ipsius globi per aetatem coarctatione 9: vel eius relaxation positionem variam humoris vitrei, imo crystallim utut subtilissimam, cau*ntibus ; vel tandem ex t nicae xorneae, pro constitutione indiuiduali, maiore vel minore reddita conuexstate et quae,. et plura, visum pro mutatione loci magis vel minus perfectum reddunt, semper tamen ut hoc statu saluunt seruant reum e contrario debilitas seu; habetudo insus senilis trullatenus visum diu per se saluum manere siniti quia acies. eius sensibiliter, ex tunicae neriae , rites ipsius nerui muli atonia, vel ex corruptione humo
rum, sensim sensimque magis se manifestante, mit
g. LXm. Notissima est osseruatio circa visum senum, quod, plurimi illatum visum acutiorem ad obiecta remota possideant, cuius rei primariam causam esse censemus, corneae tunicae maiorem enatam convexi
107쪽
coaristantur, quo petr oculi humores assti, Omnes retinam feriant, id quod in. praegressa aetate, ob pi
niorem corneae otunditatem non factum res propinquas minores autem senes non adeo distincte et commode vident, quia multitudo radiorum, per eo pexitatem corneae irruentium, confusionem parit non nisi perspecillorum refractionem. tollendam. Interim, quam parit mutationem cornea, illi muti
tum ponderis venit ex humoris crystallini obstetriacatione, et appropinquatione ad pupillam. Non enim ipsa tunica conuexior fit, nisi ipsius globi a longatione, quae simul humorem vitreum, non potis est non, in longiorem, et-etiam antrorsum pro. primere. Causam aliouationis huius in fibrarumqmnium totius globi relaxatione, . et orbitae oculi ex senio coarctatione ponimus. Memorabile autem maxime.omnium circa visum senilem est, quod dentur senes, quibus notata visus mutatio, iam ante seis
tuum facta sit, sub qua, absque perspecillorum operes minutas propinquas distincte videre non potuerint, elapsis autem aliquot annis, in ipse senio, tamen pristinum vigorem vitus, ad res minutas absque ope perspecillorum videndas, receperint. congActa N. C. Vol. II. Obs. 47. Redsit enim humoribus et globo seristinus situs, qui non amplius indiget x diorum per perspecillos irruentium actione.
Quod attinet ad debilitatem visus, ex senso, ita debilitati nerui optici speciali adscribenda est, vel originis et systematis neruos communis. debilitati, ex sanguine minus 'elastico. Durρt haec int dum par annos, et vix perspicillis siue concauis, cuς comvexis
108쪽
nexis liniatur: leuatur tamen interduns quibusdam remediis, ideo eius ampliorem mentionem sab moris bis senum faciemus. Addendum autem huic seria, moni de 'itio visus senilis hoc mirandum, quod liaeet multiv senibus visita vasto modo laedatur, imo plenarie tollatur, multis nihilominus longaevis visus perstet incolumis, uti id multa testantur exempla, Quanta persectio in hoc nobilissimo et artificiosi amo latuit organo, per tantum temporis Otium d
rans i Nec hoc solatii genus hic sicco pede praetereunta dum, quod quibus in iuuentute phantasinata qua
dam, sub telarum aranearum complicatarum fia M. obuolitarunt, licet in seni, annis augepntur,: tamen in grandaeustatem usquὸ visus aciem 'non destruam / LXXVII ..
Auditus organon iii seribus nullam 'singularem mutationem subit. nis eo muniter iri peiae , Μιαμ talem nempe odiendi, estis tympani aridi pristiaris,
accidentem, et faeile ita surditatem transeuntem,. de
qua ideo in capite sequenti. i - .
g. i I locum Gustus et olfactus nerui communiter immunes inanent in senibus etiam tofiseeuis. Gustus illorum omnium ' sapidoriam, usiim 'ad longaeuitatem usque amat : delectantur autem inprimis dulciesis; prasterea etiani salinis, aromaticis, spirii uosis, nec non acidis moderatis; aisara Vero, in hae aetate magis auersantur senes. Verum, uti nihil tam generale, . quod non specialem exceptionem patiatur, sic memini handaevae, quae quotidie absinthii comulam, unam vel alteram, in pane, pro tentaculo sumebat:
Circa olfactum, sene, odoriseris humidis magis dolactantur, ex herbis scilicet; - et fioribus, vaporibus
109쪽
Ios que aliis stagrantibus humidis, quam quae ex lignis
et resinis adustis hauriuntur, utpote quae magis exaridos faciunt meatus olfactorios, nares: humidum autem blandum magis conuenit marcescentibus his partibus, quam siccua
Si tactus sensum examinare placet, facilis est coriaiectura, illum minus exquisitum esse in senibus, quam in iunioribus, senesque minco cum dolore serre vulnera et cruciatus varios, quam iuniores: quo magis enim fibrae sunt vividae et elasticae, et sanguis vegetus fibras laceratas expandens, e0 maior dolor: 'cum autem ex fibris minus vividis, et minus elasticis senilibus, et sanguine senili vappido, nulla vel minor potest fieri fibrarum laceratatum expansio, A minor senibus erit dolor. Probat hoc experientia, tam bellica, quam serensis ; siquidem senex tales vulnera, quae animo intrepido excepit, somti patientia ferre obseruatur; et senex maleficus poenarum pericula vilipendens, etiam grauitatem illarum vilipendet. Frigoris sensus quidem inprimis humidi, vel et sicςi intensi, non solum molestus, sed et periculosus est; proteritur mim per illud, quicquid adhuc superest elastici in corporis peripheria, et sic
Vires vitae afficit. Notatu autem dignum est, senes . a frigore, quem saepe obseruare licet, sere conuuti sivum, non conuelli, quemadmodum iuniores e ca sa in elasticitate peripheriae neruosae corporis imminuta aperte latet. Interim extremitates artuum, digiti nempe manuum pedumque, insensibiliter, i, cautis, labem a frigore acquirunt, ceu partes magis
exsangues, hinc perniones, sphacelus, parouchia. .
110쪽
Iro CAP. I. RrcEusIONEM HIsTORIeAM i g. LXXX. Mutationes, quae fiunt in corpore senili multia uarias iam considerauimus; sed restant adhuc, quae sunt prae omnibus magis sonticae, nempe, quas patiuntur sensus interni. Omne sane reliquum, quod ab hominibus expetitur bonum et beneficium flebile est, quando sensus interni a vigore suo multum mutantur. Cum enim in horum vigore nobilis illa prae brutis, existat differentia, certe hac, per i bem insignem sensuum interno m, sublata, brutescimus. Sunt autem sensuum internorum, post perceptionem, seu sensationem passam, Imaginario, ricatio, seu imaginum formatarum et iudicatarum repetitio. Perceptio omnis sensuum e ternorum ope perfieitur, qui ubi sunt vitiosi, perceptio, imago impressa, iudicium de imagine, et imaginis repetitio erunt vitiosae, et falsae: quae res eum facile ex vitiptis sensibus externis oriri potest, do. lenda quidem est; attamen tantae miseriae speculum non praebet, quam si sensibus . externis persectis, sensuum inremorum debita ministeria animae
Contingunt autem hi desectus in senibus, vel ei. rebri quodam vitio, vel . ex intensionς nimia illas imsacultatum; nec valde rara sunt exempla senum, ex hoc desectu plusquam brutescentium. Η reo, clum reminiscor exempli, quod praebuit vir apud Nosse tes, olim vitae activae, iudicii acris, et per to ram. Vitam bene valentis, qui, dum in senio Variis a :m-mnis praemeretur, grandaevus factus, non solum i fgnem memoriae labem incurrebat, ut infante se