장음표시 사용
121쪽
g. XCII. 'De prioribus duae elos formari poterunt. In primam locabimus illos, qui natura debiles sunt, et
qui ad conseruationem sui ex naturae instini tu ab infantia se abstinuerunt, ab illis rebus, quas Valetudini noxias obseruarunt: hinc rachiticos et gibb sos iactos esse grandaevos non rarum. Ipsam a tem talem, naturae et fabricae corporis debilitatem, velificare interdum ad obtinendam prouectam senectutem, exinde censemus, quod subiectis teneris. quoad partes musculosas imo osseas, talibus, natura saepius neruos eminenter validiores praebuit: videas enim infantes, e. g. rachiticos, mole capitis grandi communiter praedit esse, et consequenter mole ipsius cerebri grandiore; cum iam tales infantes per annos pueriles a morbis periculosis immunes
euaserunt, 'moles cerebri, cum annis condensata, egregiam oeconomiam pro largienda copia mat riae elasticae neruis corporis dabit, et reliquos re-
farciet desectus: quid, quod sanguis' talium puer rum, quibus viscera quaedam sunt debilia, ut inde impersecte valeant, non sit semper craseos tenerae et delicatae, sed saepe crudioris, et a falsedine magis imbutae; quo ipso autem talis sanguis minus subiectus est destructioni per contingentes stagnationes,
vel ex alia causa; cum e contrario notum sit, quam . quod notissimum, infantes et iuuenes optime vale tes, et quibus optima crasis sanguinis, cum qua optime et robuste .valent, occasione febrilis morbi facile obire. , h
Quae nunc tali constitutioni valetudinis aequia uocat accedit Vitae cautio, vitando ea, quae ipsi ob - , H s ' serva
122쪽
ieta Cap. I. REcENsIONEM HIsTORICAM seruantur contraria et noxie, tunc talis vacillatim valetudo, ex robore cerebri increscente, et ipsius, singuinis, per nutrimenta conuenientia, meliori a
quisita crast, firmior 'crescit, ad senium prouectumvsque. Sussicit enim in talibus subiectis, ad grand- laeuitatem attingendam, et corporis et sanguinis doterior, at bene cultus, status. De debilibus autem, qui ad longaeuitatem proueeti sunt, perpauca dam. gur exempla; nam in grandaevitatis stadio multum de sanguine, per bonum regimen meliorato, rursus deteritur; praeualet enim denuo vitiosior pars, et relabitur ad prima vitia, quae ipsa senectus auget, et se corporis plenaria destructio s.ccedit. Interim exempli loco hic mentio facienda famosi illius Itali:, COR NAR I, qui aegrum,corpus, exactissima diaeta, et . vitae regimine, sibi electo, conueniente, prouido, adeo corremit, et coluit, ut lo euitatem sibi acu
sciscereti XCIV. Ad fecundam classem pertinent illi, qui optimum
habitum corporis, et quoad omnes partes solidas perfectum, simulque optima crasi sanguinis gauden,
rem, caute, temperanter, et sobrie conservarunt, e
que ipse vitam in seros annos protraxerunt. Horum sunt plurima, quae prostant, longaevorum exempla. Prodeat inter illos, quos supra adduximus, Vngarus ille Petrus cetARTAN, qui prout Annal. phis. med. Hatisiav. aliaeque de illo datae relationes publicae
asserunt, annos impleuit, er consideremus eius regimen: resertur autem, illum quotidie bonum hausum spiritus vini sumsisse, de cetero lacte usum fulsi
se et pane triticeo; ieiunia autem .rigorosa ecclesiastica, quaς in Ungaria obseruantur, Graeca, simia
123쪽
obseruasse, i. e. lacte tunc abstinuisse, et vel ex piscibus, vel ex farinaceis, vel leguminibus vixisse. Anglus
ille annorum I 3O, Vltimis annis ex pane, butyro et saccharo vixit, quod autem aliquid spiritus vini sumserit, non memoratur. Anno IT 8, de- longaevo Anglo I s 6 annorum, mortuo, reserebatur, illum iri
ultimis quinquaginta annis solum cibum illum farinaceum, Pudding, in brandio edisse, et quouis mane infusum melissae, cum melle edulcoratum bibisse. Quis hoc regimen ad longaeuitatem serio commemdaret 8 Animalia fastidiunt perpetuos eosdem cibos, et varietate delectantur. Transactiones Philosoph. - docent, virginem, ex esu salis perpetuo, pica urgente, ceu caro salita, inflexilem redditam fuisse, quis non ex perpetuo farinae esse metueret, se in massam redditum iri pistoriam. Mira sane instinctus naturalis , dictatura, principiis medicis a priori repugnans. Repetenda hic sunt breuiter regimina
longaeuarum seminarum, quarum supra mentionem fecimus, et quarum Vna Ios annorum, ex obsoniis
frigidis vivebat; alia nonagenaria frigidissimam bibebat ; alia solum ex pane et multa cereuisia vitam prolongabat. Addamus seminam anglicam, quae secundum datam I748 relationem, anno aetatis centesimo octauo obiit, et temperantiae semper dedita, per ultimps vitae sexaginta annos, solum ex 'e biscocto, et pomis pro victu, et lacte eum aqua pro potu usa erat. Quibusnam ex regulis diaeteticis, s cundum res non naturales, conditis, hoc regimen sibi sanciuit, et sacrum tenendum duxit, cum no dum esset quadragenariat CORNARus nondum quadragenarius, valetudinarius, legem sibi sanciuerat, ultra Ia vacias, Ox carnibus, O , piscibus per diςm.
124쪽
324 CAP. I. RECENsIONEM HIsTORICAM . non edendi, et potus tantum uncias 4. Seuera lex ante senium; in grandaevitate et longaevitat. indulgens, quoad cibos; quoad potum autem etiam seuera; non enim sufficit ad sanguinis fluiditatem conseruandam. Verum, non obtrudamus illis nostra coiisilia ; ipsi res suas dirigent et in suam salu tem peragent. Anno t749 moriebatur' in Nos is comici Berotinensi longaeua, etiam lo8 annorum, quae quolibet mane, non admodum modicam poristionem potus Cassee absorbserat: quis ideo has fabas ad longaeuitatem commendaret, cum non desint, qui per hunc potum empyreumaticum vitam ab breuiari declarent. Illum autem in nutrimentum huic seminae cessisse incredibile est, neruinum p tius ipsi filisse certum est. , Nouimus enim seminas bona constitutione neruorum gaudentes, hoc empy- reuma, ceu roborans in deliciis habere, et bene serro . eius activitatem in neruos; simulac autem nerui
imbecilliores ex morbo facti sunt, vehementius in illos hoc empyreuma operari, ut illud ferre ne tu ant : hinc praiticis prognostici loco est. /S. XCV. Reserunt praeterea allegati Annal. Vratisura de pluribus longaeuis, illos quotidie haustum spiritus vini, vel frumenti, inprimis oleo quodam dulci, e. g. anisi, foeniculi, imbuti, sumsiste, cibosque molliores dulces, insipidos. Notandum etiam, has rela-itiones solum docere, quomodo hi longaeui ultimis vitae annis victum sibi parauerint, except3s in praeced. f. duobus longaevis anglicae nationis cum iam emarcuerat sere fons liquoris gastrici, qualem
tu grandaevitate, et ante tantum annorum num
rum, sine dubio nullatenus adhibuerunt: indomita
125쪽
enim ultimis annis, vel non emendabilis amplius ipsis fuit ventriculi reprobatio circa cibos solidiores. perhibent relationes simul de his longaeuis, quod fuerint plebeii, rustici, et vilioris conditionis homines, de quibus iudicare licet, illos cibos simplices, viliores, solidos, ut ipsis solenne, in usum tantum traxisse, idque temperanter, nec immodice: non datur enim luxuriet et intemperantiae locus circa simplices et simpliciter paratos cibos; simplex, et in- 'curia est illorum praeparatio, quin saepe crudiores, absque omni, vel parco igne parantur. Memini hic responsi, a rustica, quae sibi rapas cum sale coquebat, mihi sorte adstanti, dati; vix enim seruida
aqua incaluerant rapae, cum catinum ab igne re-
moueret, et ad prandium ex illis parandum properaret; mirans ego festinationem, cum rapis insuffi- , cienter coctis, hoc tuli responsum: Ohi si nos ple- . beii cibos nostros adeo sortiter coqueremus, yti vos opulenti, adeo imbecillos foremus, uti vos: mirabar, et probabam tacite hoc responsum, nec habebam, quid regerere.
Certum itaque est, qui fuerunt longaevi, uti ex plebeiorum genere plerique suerunt, ita victu simplici, pro regionis commoditate, vel ex carnibus, vel ex piscibus, vel ex vegetabilibus, addito, vel absque, sale usos fuisse ; corpus praeterea motu laboriose,
pro exigentia vitae generis, exercuisse. Interim uti fuerunt secundum nostram relationem, qui modera-
te spiritu vini, vel frumenti, usi spnt longaevi, ita suerant etiam, qui illo abstinuerunt. Illa supra allegata longaeua, multum cereuisiae bibens illo non utebatur; et sic de grandaevis. Octogenarius qui-
126쪽
I 26 CAP. I. REcΕNsIONEM NISTORICAM dam tussi graui saepissime decumbens, nullatenus iulum sumebat, sed potum frigidum miscebat saepe cubis frigidis, e. g. brassicae muriaticae crudae, es similibus; de cetero autem interdum calida lacticiis nia pro victu adhibebat. Brassicam muriaticam fru gidam edere, in his regionibus, multis solenne est, et noui longaeuum 93 annorum, hominem opule tum, qui illam inter lautissimas suas dapes numerabat. Non vereor in hanc classem includere Lappones et 'Calmuccos, nam aliarum gentium, in reliquis mundi partibus degentibus, vitae regimen huc trahere vix licet) qui ex cibis crudissimis, tempera ter sumtis; illi ex radicibus variarum plantarum, pulpam farinaceam praebentibus, baccis, piscibus et laete ceruino, vitam longaeuam trahentes ; hi excarnibus crudis, pariter absque sale, longos vivunt
Senes' omnes sere potus amantes esse, plerosque autem frigidam potare, iam supra innuimus, exemplis, additis aliquibus rationibus; hic addamus, quod plurimi senum, iuscula calida in victu aue sentur, inprimis versus noctem. Eadem ratio, quae frigidam bibere iubet, iustula calida sorbere Vetat, quia, uti frigida pota fibras ventriculi et intestino-irum roborat, et aestum sanguinis in venis flaccidis, et semiuaricosis stagnantis temperat, ita talia eo trasti sunt effectus, et flatulentiam, cum inquu:tu dine, somnum impediente, pariunt; repletur ectimet extenditur magis ventriculus a calidis iusculi i et a calido potu, nec nisi in robustis ventriculis, ua-lis in senibus rariores sunt, licet saepe edaces sint, locum inueniunt: onerant ventriculum saepius vl-
127쪽
PRIMI ENIr, ete. Iaretra vires resistentiae, explicando rugas et plicas ven- ericuli, validi signum: et quod maximum est, pameum liquorem gastricum diluunt, et obtundunt, e
piose sumin ; parcus enim illorum usus, inprimis in assuetis et iis, quos instinetus ad illa sest, et nihil
incommodi inde nascitur, non est adeo noxius.
S. XCVIII. Esseetias copiose assiampti iusculi non in eongrue aequiparari potest, illi, quem, e. g. aqua calida, v seae bovinae infert, si haec illa impletur ; sequitur
enim infusionem aquae in vesicam, licet siccam et corrugatam, huius subitanea distensio circa omnes fibras, qualis non contingit, si frustis rerum solid rum impletur. Interim, quando videmus senes cubos solidos, sumo induratos, salitos, aromate imbutos facilius concoquere, hoc non attribuendum est robori ventriculi senilis sorsin aucto. quin potius debilitati ventriculi documentum est: Fert enim et iubet instinctus ad haec, ut acuatur ipse liquor gastricus, ad concoctionem meliorem, salitis, fumi s le volatili induratis carnibus, piscibus, aliisque ita conditis eduliis, modice sumtis: ipse sanguis a chylo inde parato resectus a visciditate Iouatur, et viris
tutem acquirit aperitiuam, qua colatoria penetrat, et tam secretiones quam excretiones melius persiacit; ventriculus, et intestina quorum motum peri-stallicum promouet, a flatulentia praeseruantur, nec audias renes et vesicam, a cibo hoc, per sumum lugnorum sere ammoniacalem, facto muco abundantiorς onerari. Oportet autem, ut talis caro sumata,
si, I. pinguis et succulenta, et. sale antea sufficienter penetrata, 3. sumo longo non exsucca facta, nec ψ. rancida. CARLivs in monitu suis medrei allegaz
128쪽
I28 Cap. I. REcENsIONEM MIsTORICAM allegat virum 84 annorum, qui spatio 24 annorum a carne abstinuerat, recenti et fumata: largimur hoc verum et possibile esse, ex quo autem victum ceperit, si bene memini, non addit; forsan ex pisciabus et regno vegetabili. Qui pisces aere exsiccatos, absque incommodo, comedunt grandaevi, quales dantur, illis de robore ventriculi et liquoris gastrici gratulandum. Verum enim vero, bene hie animaduertendum, non omni nationi Europae nostrae tale, in senio, vescendi regimen suaderi posset variat enim hoc pro conditione regionum, et eius variae sertilitatis. Multum dominii in hoc sibi poscit consuetudo a' teneris, et haereditarius sanguis. Certe Hispani, Galli, Italique adsueuerunt cibis mulatum tenerioribus, carnibus recentibus, pane hordeaceo, piscibus delicatis, fructibus saccharo conditis, vel 'non conditis frugibusque terrae vario modo paratis, nec multis artificiis, nisi conditura simplici, correctis, potu plerumque aquoso; et ex his sibi
g. XCIX. Consuetudini, secundum quam victum nobis paramus, et 'ex hoc, sanguinem, magnum est imperium, illudque maxime apud aegrotos attendendum est. Qui grandaevos, quando aegratant, a cibo solito duriore, quorum usu grandaevitatem at secuti sunt, in totum arcent, et idum cum alio teneriore mutare iubent, facile peccant. Exemplo sit vir a norum 79, robustae, non tamen plebei e, conditi nis et huc usque optime valens, qui ex contusione tibiae, eius ulcerationem incurrebat, quae vel ex continua ambulatione cum refrigerio, vel ex Ch1. rurgi mala cura, lentam minabatur gangraenam. Aduo-
129쪽
Advocatur itaque alius Chirurgus, qui mutationem. diaetae, ab hactenus cum florentissima aegri saniutate usitata et carnibus salitis et fumatis, talibus. que piscibus, leguminibus constante, ad delicati
rem, iuscula nempe cerealea, et ex came recenti pati'
rata, similiaque, seuere suadebat; alias enim cons lidationem viceris fore impossibilem. Obedit aeger,
morose licet, ed cum res nihilominus mane cederet, quiritat perpetuo, se ex nouo mortis genere, nempe ex eupeptis moriturum. Moriebatur etiam sub his
cautelis diaeteticis. Si minc iudicium aequum de hoc casti formare licet, dubito quidem, aegrum sub pristina diaeta reconualiturum fuisse, non quidem
vitio diaetae, sed quia ganhraena in partibus f
num exsanguibus, ex minore influxu, et penetratione sanguinis nutritii in illas, vitam, per senet hitem debilem, facile destruit: interim per diaetae mut tionem mortem eius adsestinatam fuisse, credere lucet ; liquor enim gastricus, qui per diuturnos annos, alimenta solida, fumata, et leguminosa, cum magna euphoria oeconomiae corporis, ceu validum se mentum, in optimum succum et sanguinem verte rat: et simul ex tali vii tu vires proprias conseruau rat, nunc ex nouis insipidis, tenerioribus alimenti obtusus factus, non alium, quam a natura aegri tortum diuersum, semicrudum chylum, parare potuit et hinc autem diuersum et semicrudum sanguinem, particulis vividis, volatilibus, elasticis vacuum, nasci necesse fuit: hinc nulla porro affinitas, nulla colla rentia noui sanguinis, cum particulis corporis solidis, a pristino sanguine nutritis; e contrario subs quens, uti totius humorum massae noua, inconu niensque crasis, ita partium solidarum mala nutritio,
130쪽
3o CAP. I. REcEΗsIONEM HIsroRICAM labes et fatiscentia. ' Magis locum inuenit diaetao. qualis cunque mutatio in illis, qui delicatae selectiorique diaetae assueti sunt ό quia liquor illorum gastricus multivariis, aequivocisque cibis est assuetus: in s nibus autem vegetis, quamdiu ipsis vigor superest, nec ipsi, instigante natura, sua sponte, a diaeta conis sueta recedunt, id quod tamen, accedente longa uitate, ipsi, medicis inconsultis, optimis regulis peris
petrant, periculosa est mutatio. Nec animalia qua uis a consueta esca, licet cum meliori commutau
ris, remouenda sunt ; sic equi, gramine tantum, qui pasti sunt, et inde bene valent, si hoc negato, au nam foenumque, simul et semel, obtuleris, successu ue aegrotabunt, donec sanguis illorum, huic nouochylo assueuerit; qualem mutationem adhuc minus serent equi senes. ig. C. In duas divisimus classes illos, qui caute et provide, pro naturae Viribus, vitam secundum res non naturales rexerunt; et locauimus illos in primam, qui natura debiles, et teneri sunt, et in secundam illos, qui optimum corporis habitum caute et te peranter sibi consuruarunt: cum autem reperiamus, naturam in suo systemate ubique gradus obseruare, et ubique inter extremitates medium tenere, licitum nobis sit, mediam, tertiam classem formare, et in illam reponere istos, quibus inter teneros et rob stos medium habitum dedit natura, et qui ex selecto et conueniente regimine, si . non ad longaeuitatem, tamen ad grandaevitatem peruenere. Regimen horum historice describere', uti titulus huius classis p scit, difficile erit, quia quas habemus de grandaquis et longaeuis relationes, in fidem veritati accepi