Joannis Bernhardi De Fischer De senio, eiusque gradibus et morbis, nec non de eiusdem acquisitione, tractatus, de nouo reuisus et abundanter auctus. Accesserunt praeterea desiderati Franc. Ranchini, et Floyeri gerocomicarum, amplae sciagraphiae. Nec

241쪽

se a laatur humeri statiscatio in balneo ; fit hoe, egresiss e balneo, aluum 'ali deponere, deponit, sed mox lypothymia corripitur, risocillatur ablui..tione faciei cum vino Rhenano. aegerque proprio

eonsilio puluerem antispasmod. sT- Lia sumit, quem' ivomitus ciborum coctorum et crudorum sequitur toptime inde aegro ; Vietiis regimen tamen postea . iidem. platus ope pitularum iaccher, seliciter pel- ι .luntur: a et nunc vinum, Eremitage dictum, nune Hungaricum, vel Lusitanicum, mnderate tamen bia. . ibiti sub his omnibus tamen virium lapsus. . Posts 4 a dicta lypothymia dies, cum bono eum appetitu prandium edetat, et eum amieis obambulauerat, aluum depositurus sellam petit, deposita aluo, a sudore persunditur, surgit, dicens: bone Deus, quanista mihi eum sudore debilitas, mox autem conatiabus vomendi corripitur, evomit cibi et vini rubri parum, eorruit in manus cuiusdam adstantis, et sub

reeensetur histotia de ructibus, a leui frictione alic ius partis corporis euocatis: quae encheiresis ansam

mihi praebet, non solum illius mentionem faciendi, qua sinistri hypochondrii eo ressione manualli, in testini eoli, tortuosi domicilii, flatus pelli Ilent, .

sed et alius, qua- manu admodum calida', osulacro sortiter inducta, flatus ex intestino recto fuganturi. sunt, qui tantam virtutem manui ealidae non per. secte eonfidunt, et hune essemim, mediante sarto. rum ferro complanatorio, intense calido, i prod eunt. Alia adhuc apud Livoniae Lettos, vicinosoque valet methodus, dum aegri, in dolore ossis si ' er,

242쪽

uri, quem a flatibus oriri putant, quendam, in ossi, sacro, genubus sibi ambulare iubent, et quidem communiter in balneis, post adhibitum fotinne, quam methodum Serenissimus quidam ita mutauerat. ut anani cuiusdam calcaneis os suum stringi fecerit, duplici titulo sacrum. Credibile est, hae methodo euocari flatus ex ipso intestino colo. . ' . g. 'CXVIII. . . COIsta saepe infestat senes grauissime et perieulmssissime. Tono intestinorum deficiente, et substantia

illorum extenuata, ut vasa sanguiseta in illis adeo manifesto appareant, uti ipsis in oculi tunica adn ea communiter apparent, quid mirum, si constrinagantur mox spasino, mox distendantur flatibus, tam to saepe cum dolore, ut vires visibiliter destruantur. Sit autem spasmus, vel flatus, vel humor biliosis, vel seculentus, colicae causa, vel uti in g. praeced. monuimus, inseretus sanguinis haemorrhoidalis ; vel sit collea nephritica, vel adhuc alia, catile est tractanda senum colica, et dolorum sopitio caute est instituenda; per euacuantia scilicet, per os et anum adhibita, quando vel flatus, vel humores in causa sunt, et per antispasmodica, ubi spasinus, nephritis et infari s haemorrhoidalis colicam excitauit, licet et in his ipsius Tanguinis euacuatio, per vena sectionem, necessaria sit .Ephem. N. C. D. I. A. HI. Obs. 82. recensent casum notandum grandaevi cuiusdam, qui optatis largiter tractatus, ex illis obiit, et, cum pancreate Vlceroso, sphacetum pex omnia intestina post mortem praebuit. Equidem pancreati ulceroso primariam mortis causam adscribimus; interim iusta suspicio manet de adproperata moris per immodicum opii usum, excretionem materiae

243쪽

- Heerone 'et biliosae sessiaminantem. Prudentius

ibidem Obs I s O. alius grandaevias a colida ex re tentis secibus, curatus est, nempe purgante ex colocynthide, in petia ligata, Di. amygd. d. et manna, . post iniecta enemata, adhibitis. . Certe, licet eneia mala, tam emollientia oleosa, quam stimulantia se liora, ipsa aqua benedicta Rul. acuata, in colica ex secum obstructione, egregii sint usus: tamen bonum. et adaequatum purgans, 'l. amygd. dulc. vel etiam falli expresso nuptum, totam rem adstiuit.

Aliter se res habet in colicasatvlenne, ubi nec purrigantia, nec clysteres repetiti multum valent. Meialius agitur aloe et rhabarbaro, sali tartari, vel neutro, , vel cremori tartari iunctis. Nec manna, v pote sermentans, detur, nisi comite sussiciente ere- more tartari. Exhibeantur praeterea essent: pimia pin. scordii, cascar. corti aurant. spiritus carm. de tribus ete. parce repetitis dosibus in vehiculo aqv so, tepido. Nec reiiciendum lac dulce, cum floriabus chamomillae coctum, addito nitro, susscienter. Spasenorica colica maxime castoreo, camphora, gal- 'bano, et talibus, parciter additis Optatis. s nec noni , clysteribus, a galbano, castoreo; asa foeta parum animatis, curatur: . ipsum iam iam commendatum lac conuenit. Nec reiiciendus est usus iusculorum pinguium, crocatorum, imo oleorum expretarum,

quin, quod omitia superat, in hac colica, antispa- 1 odica, ipsius adipis liquidae balenae, cochleatim sumtae. valent ut hic, uti in Mni sere colica, pse diluuia calida. -

244쪽

f. CXX. cillea mphritica, stranguria, cum dolore trae iam Heterum sequente, notata, nam omnem sere coliacam interdum comitatur stranguria) acido citri, et oleo amygd. dulcium, cum aquis appropriatis muxtis lenitur: maxime vero illo, ab aliis iam comis mendato Hysmate, ex oleo lini, et vino generoso dulci. Nitri usus et hie multum valet: conuenit

et veppesectio in pede; quam tamen primario p scit colica haemorrhoidalis, uti etiam hirudinum a plicationem ad anum, cui interdum intrudantur sep- 'positoria aloesica, interpositis solibus. Clysteres simul debent iniici emollientes, nitrosi.

Enumerando 3. CXVIII. colicae species, addudimus haec verba: adhue alia..et ideo reeoia mur adhuc alius, nempe vostematicae. Grauissima

omnium haec est, respectu periculi: bidui enim spatio saepe hominem tollit, periculo, sane, sic reliquas

superans. Formant bane colicam abscessus lenti,

et si quid lieitum est in transitu dicere, puerperis' aunioribus saepe ex grauiditate tales abscessus remanent, post paucos menses, sub culicae larua praeuia lethales) in inflammationem praecipitanter suppuratoriam iranseuntes. ubi pus commodum exitum per intestina acquirit, et simul vires vitae bene comstant, res interdum feliciter cedit: ubi vero vel iminflammatio suppuratoria impersecte fit, et in ga graenosam ilit, vel puri exitus non datur, res sene sta evadit. Suspicionem autem huius colicae in senibos facit Erysipelas crurum praegressum, . vel ipsa inflammatio podagrica praegressa, et dolor colicus' fixus, in certa regionς abdominis. Tales easiis in

245쪽

limioribus obseruatos adducere facile esset, sed proferam casum in sene obseruatum, ubi de vesicae moris bis sermo erit, quia funestus ipsi ex hac colica gen rabatur vesicae affectus, vel sub larua vesicae affe-etiis g. CXLVI. Quae interim in tam graui mom. bo, ex usii esse possint remedia, sunt valde ancipitia. Si non urget affectus, venaesectiones in pede, pro viribus repetitae, prosunt; 4temque nitrosa, largitet per os et anum exhibita. Pediluuia hic non valent, quia sanguinem eatagitant ,. nisi sint valde tepida. Posset huius loci esse passm iliaca. quae senibus qui busdam herniosis. conuenit, sed referendus est hic inorbus ad praegressam colicam seculentam, et adhibenda sunt remedia, quae vires seniles permittunt, . ex farragine ita dictorum remediorum livoicorum,

in tali casu usualium: Conf. et S. sequ . g. CXXII Alui obstructio: in senibus,. interdum ex parcitatebrici intestinatis, et bilis coniuncta inertia oritur. Contingit coi, uniter iis,. quibus. ante seniqm iam laesule alui segnities: quin iis, qui a coena abstu nent L conducibiles autem experti cibi, inprimis excarne parati, moderato sumti, sistinendo motui potistallico fauent. . Insolita scybalorum excretio Otastructionem' s epe praecedit. Si pertinax est obstr ictio alui senilis, sontica res est, quae, nisi lenioribus repetitis; laxantibus, e. g. , Elinuario lenit. Flor. medicamento non ingrato, parce, sed saepius exhibito, cum interpositis oleos dulcibus, et clysteribus largioribuς cplocynthiacis. oleo colocynth.) solutitur, quia lotestina senum purgantibus fortibus, qua lia obstructio alui pertinax requirit, non sunt paria.

246쪽

CAP. II. DE MORBIs sEmL1Bo, cum insere u intestinum colon, ad atoniam, sphace 'lum inducentem usque: sphineter ani tunc frustra laborat tenesmo, nec iniectos retinet clysteres, quin aliquando naiseri vomitus iliaci, inprimis in senibus ventricosis, quibus capacia sunt intestina, sequuntur: retinent enim, nati ex atonia, sacciali seces, soramiana sphacelata in intestino saepe generantes. mandes ex sensu ponderis in regione coli sacculorum oritur suspicio, tunc non solum laxante blandisIMmo, Electuario lenitivo, vel aloe, 'benignissima in testinorum amica, hepatica, vel experta alia i pilu- Iis, paruae sed repetita dosi agendum, et corpus in Theta mouendum, sedendo, vel interdum decum-hendo, quo sacculi, a laxante vellicati, facilius seces Promoueant. De ex vitio vesicae ,

Qicta, oritur alui obstructio, illa leuata, haec eu

inescet.. CXX Praeveniant senes itaque alui segmtiem, ne iustalia cadant pericula. Longaevo I 3o annorum, aeuius cap. I. mentio facta, vel aliis talibus paulo minorum' annorum, obstructiones alui magis naim x ales sunt, fiec periculosae; parcitas enim ciborum non aggravant intestina; ex liquidis enim commu- , niter vitiun selum trahunt. Septuagemiriis, et Octo- ,

genariis itaque maiores parant insidi s. Vtantur itaque in victu olei qmis, atriplice, farinaceis, pane secὼino, inprimis ex secati aestiuo, quem lubricare magis aluum praedicant, qui alui segnitie laborant. Nec non brassica muriatica, eum pingui brodio. carnis bovinae cocta. reuisiam bibant mollem, rarum. Iupulatam, ' vel . non lupulatam, - triticeam,

.uena agi: sumant haustunt vini Hispan. dulcis.

247쪽

RORVMQVE CURATIONE. 247Comedant in prima mensa, quae aluum lubricant, 'ficus, pruna macerata, poma assata, cocta: inte ponant . cibis gelatinis fructuum horaeorum, et ba carum variarum. Abstineant ab aromatibus cibi que fumatis, siccis, piscibusque; halece salita rece ti, sardellisque exceptis. Lubricant etiam pinguedines salitae, suillae, anserinae, etc. Valent et hic, ad tussim commendatae medicinae fastidiosae der gationes. Interponantur praeterea clysteres emotitient , adiecta 3tia, vel 4ta parxe cereuisiae, pro amico stimulo. .

g. CXXIV. Diarrhoea fenilis oritur in senibus quibusdam a

rnuci intestinatis copia, uti huius iamiam indigit ta parcitas obstructiones parit. Praeterea, orta ex . senio, intestinorum laxitas ad diarinoeam cooper tur; et hoc tanto magis, quando talis constitutio intestinorum, ex habitu indiuiduali, iam ante senium adfuit. Separatur In aetate senili communitor ma- 'ior muci copia e massa sanguinea ad organa destunata, quam in aetate praegressa: hinc in senio m ior muci narium, faucium, bronchiorum, et intestianorum, pro indiuiduali constitutione, . separatior cui posteriori, si iusto tempore obex non ponitur, et eius moderatio non formatur, diarrhoea habitualis facile inde emergit, inprimis in seminis, quae, ivti varia oeconomiae corporis, per menstruationes 'et puerperia, vicissitudine, vita sedenteria, cum par-

c' potu, ad obstructiones alui pronae sunt: ita e iam saepius, ad muci intςstinatis copiosas secretiones, et ad diarrhoeas procliues sunt. Taceo, quod ad illas magis di ponantur, per potus acidulos resti. gerantes, cibosque dulces et lubricos, quos prae

248쪽

maribus amant. Vetula quaedam tanta laborabat copia muci intestinatis, et quidem cum torminibus purpetuis, ut tres vel 4 clysteres non sufficerent

evacuando muco, et moderandis torminibus. M

uus saepius aequabat illi pellucido, qualis interdum

ex intestino rebo, saepius autem ex intestini tenuibus secernitur: interdum tunicae intestinatis similes mumbranae cum multis torminibus Miletebantur, et illam in Ephem. N, C. D. III. A. IX. Obs. 6O. et iapud Λuctores alios notatam diarrhoeam carnosam so libant. Proderant interdum insilia herbarim. veronicae, mHissae, agrimoniae a nocebat recisa.

' Antequam medicaminia contra diarinoeam commendamus, monendum,' ut iudicetur, an diarrhoea senilis sit fessan critica, et maius forsan leuet m lum, an symtomaticat notum enim est, diarrboeam saepe fieri multorum morborum, c. g. melanch liae hypochond. haemorrhasiarum omium, hydr pis, in qua sunt viscera salua,' arthritidis, etc. leu men magnum. His animaduersis, extra notissimam methodum curatoriam, non habeo, quod exspatier. Post laxantia temperata, rhabarbarina, optatis, et adstringentibus agendum, nec non aromaticis, imprimis galangae radice, paucis 'granis admixta εquae uti communis, ita utilis methodus est. Diae' ta sit aromatica, et illi contraria, quam mox in auui obstructione commendauimus: Non omittendus hic casus Ephem. N. C. D. V. A. VI. Obs. o. res rens diarrhoeam senis lethalem: exulcere, intestinum rectum perserante. Vidi aliquando diarrhoeam le-

lem eucri ex perserato intestino duodeno. Cuic viniquo lanum lora assignata est ex distin a diem ' suum

249쪽

suum claudere, ille tot atrocia non patietur symi mala, quam qui ex obstructione alui occumbit.

Nephitis e. Iculosa saepe infestat senes ex impro vise, cum vel latuerit iam, per annos quosdam, cauculus renalis, vel senio ineunte ex muco induratus fuerit. Digestione ventriculi in senibus imminuta, ut cibis acido - salinis illam reficere opus habeant, quid mirum, ex nato inde sanguine mucosb-salino remanere in organis secretoriis materiam calculi crescit tabs mucus facile in consistentiam calcaream, qualis in dentium superficie, sub tartari titulo, notus est. Ipsa sola mala digestio ventriculi, absque .victu acido-salino, mucum, calculi matricem, gene- 'rare potest. Accedit haec nephritis communiter, eum hortore sebrili et aestu insequente, paroxysmo vehementi ; accedunt dolores in regione renati, mox que vomitus, et stranguria ad calculum. Sciendum autem Erysipelas interdum Nephritidem mentiri a nec non stata inflammatoriam sanguinis intestinorum, cum tenesmo, idem facere. Attentione itaque opus est, et signis pathognomonicis. Haec autem sub initiis paroxymi raro se produnt, inprimis 'in aegro, morbo alterutri iam obnoxio, qui hospitem aduentantem, et tumultuantem facile agnoscit. Dolor cruris, niox ab aestu insequens, in crure erytapetas formari, et dator renum, cum stranguria, cauculum adesse indicat.

S. CXXVII.

Venaesectio in utroque casi comisnit. In ne I inritide autem ' calculosa hoc primarium est, omniudici calculi' felicem progressum per clysteres, te remedia olςoso-acida, Per nitrum potumque susta

250쪽

aso CAP. II. DE MORBIS SENILIR , cientem promouere, non autem per activa pelli

tia, dum de calculi mole incerti sumus. Vbi, post

medicamentorum usum, nec calculi excretio facta, est, nec paroxysmus nephriticus recurrit, abesse cauculum non audacter asseramus, cum obseruationes

doceant, senes calculum in renibus Quisse absque manifesto signo nephritico. Recursum quiem pa- . xoxysmi retardant, et caIculi augmentum impediune, si illum non diminuunt, nunc tincturae antimo.ii acris, nunc autem spiritus nitri, imo spiritus salix Parcus, frequens tamen, usus. Nullum hydropo- . tam fieri podagricum, raro calculissum, opinio et obseruatio est quorundam Medicorum. Rariores, et leuiores fieri paroxytam fi vesperi cubitum eum. do, et mane surgendo, haustum frigidae bibant cal-'culosi, ego obseruaui. EPFERus in Ephem. N. C. D. I. A. II. ML 12. asserit, raro in Helvetia, ubi vina rubra bibuntur, colicam et nephritidem obseruari. Cogor, hac obsieruatione occasionem dant allegare observ. eiusd. Dec. I. Anni III. quias. XVI. methodi cereuisiam braxabdi Livonicam mentionem feci, et in hac alligata Ephem. Obse uati e refertur, in Livonia raro reperis, calces sos, quia cereuisia ope silicum coquatur, quasi silices

Igniti impraegnent cereuisiam virtute, calculosam materiem resoluendi, quo e corpore eliminetur. Verum hanc obseruationem referens, ex praeiudici

de virtute silicum anticalculosa illam consignauit Adsunt nephritici calculosi et podagrici apud nos et qui sint, ex pingui cereuisia materiem calculi hauriunt, licet cum silicibus cocta. Tanta virtus non inest silicibus, nec, si esset, hac enchelaesi trai siret in cereuisiam, ipraeterea, dum ultima obsidio Risensis, ,