장음표시 사용
211쪽
'Eo viqvx evRλtIONt. cst r Us dommuniter militantibus , : lenibus associetur. Laete recordor responsi feminae cuiusdam, diariathaeae habituali obnoxiae, cui aloes hepat. gr. rhabain. gr. XI L. et balsi peruV. guti. a. in puluere dederam versiis noctem sumendo, Vt per aluum educeretur, collecta in intestinis colluuies, et postea roborentur intestinas cum illam sequenti mane, do effectu huius laxatiui interrogarem, 'et illa ridens mihi responderet : loco alui subduetionis, quam rea mocto meo, et a tuo laxatiuo exspectaui, cum futuris, pro more meo, Vigiliis, per totam no tem beane dormiui, nec nisi hodie mane, unicam sedem habui.
, Cum venia Lectoris, recentem, de virtute aloes somnisera addam casum. Consialor a rustico, de uxore sua, infantem semestrem lactante, nunc autem post: sextiduum, quo sebre laborat acuta, phrenitidem patiente. , Quarto morbi die, dicebat, ipsi fuisse venam sectam, insurgente tunc primo phreniatide, cum Eiusde aliquali remissione; nunc autem adeo vehementer insurrexisse, ut a viris robustis, quos pugnis et dentibus petit, teneri non possit. Interrogo, an infansi a mammis remotus sit, quod annuitur; an sorsan alui fluxu laboret, quod negatur. Iudico alui subductionem proficuam futuram, et praescribo pulueris Polychr. laxatiui gr. xxv, vocsperi sumenda, riec male rem cessuram autumo, si insequente mane, et horis pomeridianis, aloe salibua
non acuata, super ingereretur, ad recrementa in viasceribus abdominis haerentia,' pedetentim euacua
da r. praescribo itaque, aloe hep. gr. 4, myrrhae gr. XX, et ne gustum rusticas pervelim. nter laed , , O a mn,
212쪽
axa CAP. II. DE MORBIs SENILIsus,' rem, ipsique pulueri maior moles accederet, addi, sacchari canar. gr. 4O. Fiat puluis in a doses aequales diuidendus, quarum altera sumatur mane, altera meridie; et sic in urbem ad pharmacopolium
ablego rusticum, simul unperans, ut post absorbios
omnes pulveres redeat, altero die. Redit autem tertio, nuntiatque uxorem, biliorio. vel trihorio post absorbium puluerem polychrestum laxat. Tranquilliorem factam esse, et mane insequente, cessato delirio, sponte alium puluerem expetivisse, copiose s dasse, medicinam pretiosam, et sibi salutarem praedicasse, tertium ue puluerem sbi dari mandasse, s
ninum, autem nullum inde habuisse; rogat itaque maritus, uti medicinam ad somnum praescribam. Interrogo, quot sedes ab his pulveribus sint secutae, respondet nullam, et Uxorem iam per sextiduum aliauum habere obstructam. Clysma ordinassem, si
huic genti rudissimae applicabile iudicari potuisset.
Praescribo itaque rursus pulu. polychr. laxat. gr. L. diuidenda in a doses, unam hyra to noctis, et alte-' ram hora sta matutina, diei insequentis sumendam, utque redeat vir iubeo; non rediit autem nisi tertio die, et quidem vocatus, licet per milliare a me dia' staret, desiderabam enim valde ulteriurem relationem de hac aegra. Venit itaque: interrogo, an sumserit uxor vltimos duos pulveres, et an aluum inde deposuerit Z spondet sumsisse, et tres largas sedes inde secutas esse, cum insequente magna debilitate, delirare autem illam rursus leniter, et nullam amplius medicinam Velle uxorem, nisi analepticam,
quam praescribo, de euentu huius morbi, nisi post
tres .circiter menses, a consanguinea aegrae, certior
factus ; haec narrabat, aegram illam, ante aduen-
213쪽
tum medicinae aiialepticae, horrore quodam febrili valido correptam fuisse, quo finito analepticam potionem sumsisse, ex tunc rursus incaluisse, dormiuis se, et sic pedetentim conualuisse. Liceat mihi superaddere, breuissimis, alium, lectu non indignum, recentissimum cassem. Adducitur mihi, iuuenis 3 oannorum, mehse aestiuo calido, melancholicus subia to faetus, nunc maniae initiis ferocibus tentatus, dedi aloes hepat gr. xxx, camphorae gr. xx pro dosi versus noctem, prima vice, et cum semnolentiam inde nasci viderem, auxi dosin camphorae O gr
ius, et additi OL absinth. dest. guti ro. simulquo iussi, ut elapsa, post sumtum puluerem, hora, versuR noctem, pediluuio frigido uteretur; mnolentia impediluuio iam apparente, pediluuio frustum glaciei
addere iussi cum insequente somno profundissimo,' et post repetitam ter. vel quater hanc methodum, aegri insecuta persecta sanitate. Tantam vim, adeo sonticas vigilias pellendi, sela camphora non ha- , buisset; debetur itaque, primario, haee virtus aloe, inprimis ciun virtutem laxandi aluum amiserat, ligata a camphora ; uti etiam in casu priari, quia aluum
non evacuaverat, aegram ad tranquillitatem duxerat. Frigida pediluuia mirum valent in tali casu εid quod olim in aliis duobus casibus expertus sum. Felix est iuuantium eombinatio.
Non comprehendo, quomodo veteres, quibus laus circumspectionis denegari nequit , alloen, nomad grana, sed ad scrupulos integros dare potuerint, absque suspicione mali inde euenturi, et absque Ob- se uatione mali inde enati. Scopo purgandi, sino
dubio, excςssiuam illam dota non dedere, cum uno
214쪽
aI4 CAP. II. DE MORBIS IENIL BV tum illis esse non . potuit, tres vel quinque grana eundem edere effectum, quam viginti; ideo credor dum, illos humores viscidos sanguinis corrigendi .
scopo, in tanta quantitate eam praebuisse, idquo aeque aetati virili ae senili, quo Aloe illos attingere faceret annos Noae, uti fert prouerbium xythmiacum : nec apud illos fuit metus magnae exaestu
tionis flanguinis, vel fluxus haemorrhoidalis inde endemii suturi, uti nostris temporibus, de illa, valo terror panicus. Exeitare interdum aloen fluxum haemorrhoidalem in dispositis, certum est; sed cer . tum etiam, quosdam illa per annorum lustra, in pululis aloeticis usualibus uti, nec inde vel conamioa ad haemorrhoides sentire. Sit uaque Aloe non acueb damnata, non solum ob beneficium, quod ventri. culo languido, et sanguini viscidonargitur, et quod
sanguinis et intestinorum cruditates blande euacuati aedet ob virtutem eiu& somniser . LXXXVII. Non reiicienda interim sunt reliqua, quae diro cte magis operantur ad semnum Ipsum optum et Pharmaca optata usurpata, amaris, imo vino mixta huc faciunt, modo cum ei cumspeetione ad causas vigiliarum animus aduertatiu. LoCHNERus, senex
Medicus N imbergensis, vigilias suas, post multa alia, tandem papauere vicit, et gratitudinis ergo hanc plantam historice, philologice, et medice tu lustrauit, illamque Dissertationem Ephem. N. Curi inseruit. Medicus grandaeum quondam Lubece
sis, HANNE RENIus, vigilias suas seniles tandem se mo tabaci edomuit, v i mihi olim narratum: et nuper senex quidam mihi recensebat, se per trimestre illate fuisse insomneui, tandemque ex via nati ui
215쪽
. TORVMQVE CURATIONE. , somnum recuperasse; indicio, ex ventriculi assectu, et ex flatulentia ipsi ortas fuisse vigilias, quod et a nuebat. In Ephem. N C. D. III. A. IX. Obs. as 3.
docetur, essentiam Ambrae, cum succo rosarum se meritato paratam, plus Valere contra vigilias, quam
Opium, et similia. Nec camphorae deest virtus hypnotica, ubi sub ingressum lecti, aliquid eius mastiacatur. Quanta in esseris vigiliis sit, in maiore quantitate adhibita, vidimus 3. LXXXV.
Vltimo addimus; vigilias excludere et somnum inuitare valet corporis lassitudo per vecturam corpus commode, vel paulum incommode succussantem, inducta, si per horammam vel alteram ante horas somni durauerit. Liberi hac via manent pedes se- ' .niles a fatigatione, ut ambulationi felicius inserviant interdiu ; ad hanc praeterea mane et ante somnum fricandi. . ' i
LXXXIX. Licet vigiliae senibus sint magis familiares, quam
altus somnus et sopores, illae tamen, utut molestae, non adeo sunt periculosae, quam perpetua sem lentia, nec hanc iaeo feliciter pellemus, ob causae eius grauiorem rationem.' Vti enim iuuenibus somnolentia, et somnus magis naturalis est, ita ex na- . tura cerebri senilis, uti supra monuimus, vigiliae senibus magis propriae sunt. Indicant hoc Holla di prouerbio quodam rythmico, huius tenoris: cum iuuenis non amplius poterit dormire,nec senex a plius vigilare, ambo mox vivere cessabunt. oritur
autem sopor continuuti isque ivarius, et periculi dis- strentis, quando cerebrum senile, quod pro gradu
sinu ctrium gradum soliditatis habere desit, in illo. 4 vel
216쪽
αi6 CAP. II. DE MORBIS SENILIsus, vel excedit, vel a soliditate ad mollitiem recedit, ut inde nunc inflammationes, nunc abscessus, nunc seri diluuia, nunc putrilagines gignantur. Quando sonum sanguis exaestuat, ex febre, inprimis plethoricorum, et sanguis aestuans contracta iam vasa cer bri distendere nimis intendit,Toporositas, cum Obrusa cephalalgia adest, et cerebrum periclitare indicat. Accedit, seporositati senum omni, anoreria, imo interdum vomitus, ex cerebro consensualis, et tunc lethargus metuendus, vel apoplexia grauissima. Ρulsus sub hoc statu est plenus, rythmi naturalis, si non
Quae ad medendum conueniunt, sunt masticat xia, apophlegmatizantia macra, radix pyrethri , semen sinapeos et talia nodulo inclusa, et aceto macerata. Venaesectio in pede, et pro rata, in brachio: capillorum derasio: scarificatio repetita in vertice, et in sutura coronali, qua interdum serositas sanguinis detegitur, qua detesta, vesicatoria in ipsis cranii integumentis, et in nucha ponenda erunt. Interne acidula conueniunt, et diuretica salina ne tra, spiritus salis ammoniaci, spiritui nitri nuptus. Potus sic tenuis . aquosus, frigidus; exulet omnis sortior. Frictiones artuum inferiorum prosimi, et
pediluuia in aqua, primum tepida, post frigida, insequentibus nouis frictionibus. Clineres iniicia tur squillitici, vel colocynthiaci, quales in apoplexia
Commendauimus. Senna, rhabarbarum, cum sale tartari, tartaro vitriolato, imo cum grano trochias corum alliandat iuncta, repetito dentur. Testiculi inuoluantur frigida, uti in haemorrhagia narium doctum est. ν
217쪽
Descendimus nunc a capite, per collum, ad par tes inferiores, examinando, in transitu, duos affectus seniles, deglutitionem discitem, et anginam. Deglutitio senum dissicilis est duplex: una contii git ex ipsa faucium coarctatione, per senium facta , altera ex relaxatione et Abilitate osophagi.
g. XCII. Quoad primam, ex ossium in senectute ariditata,
et molis eorundem decremento, patet, faciem se- num minus amplam, quam antea, esse: hinc maxillae superioris cum osse palati subsidentia adest,' quam cartilagines articulationum, etiam ad osseam naturam exarescentes, promouent e fit autem, eo, ipso, ut maxilla inferior minus firmiter articulationia . bus inserta, collineante adhoc musculorum debilitate , in senibus promineat, quae positio faucium fretum minus patere facit transitui bolorum masticatorum pristinae niolis, senesque necesse habeant, cibos minoris portionis deglutire, nisi velint illos circa laryngem haesitare, et suffocationem minari. Situs et capacitatis faucium haec mutatio, vel ex ipsa arteriae asperae, cui annectitur oesephagus, s ras facta prominentia apparet, quae senes simul impedit, ut collare ad modum consuetum constringere . non valeantia obseruatur etiam eadem arctitas fau-
cium, circa mucum, qui per asperam arteriam ex pulmonibus eiicitur, quem in tanta, ut antea, mole, se non expectorare posse fatentur senes, quod i ryngem facile tegat, et Iutacationem minetur, nisi
statim intense 'nisu eiiciatur. Hui desectui vix aliud quoddam opponi potest remedium, quam prouida O ς mastic in
218쪽
, CAP. Π. DE MORBIs sENILIno, mastu alio, et per paruos bolos deglutitio. - Pra terire autem hoc incommodum senile noluimus.
g. XCIII. Alterius speciei deglutitiqnis causam, ut eo facilius rimemur, duos de illa praemittam casus. I . Sexagenarius robustus, qui a multis retro annis, molestas illas vomituritiones matutinas habuerat, de
difficili deglutitione queritur: aluus ipsi est obstructa, pedes et manus frigidae, sentitque simul inte dum horripilationes et formicationes in artubus. Vinum adustum, quo moderate uti consueuerat, iam non seri, quia ventriculum morsicat: laborat interdum seda ; constat tamen aphetitus. Reclina 'to corpore in lecto decumbens, suffocationis leuex insultus, et strangulationis speciem sentit, ut caput erigere necesse sit.. Dissiculter deglutit esculenta et potulenta, inprimis potum frigidum Prima vice, hoc incommodum a copiosa ingurgitatione laetis . acidi coagulati sensit. Accidit ipsi talis strangulatio tuterdum extra pastus tempus subito tamen evanescens. Ex cibis sumo induratis et falsis, ex qui- bus huc usque. seliciter victum habuit, minc cardial- giam leuem sentit. Bibere incipiebat contra hoc i' malum aquas minerales Emsenses, sed inlama inde mox succedens continuationem disuadebat. . Sana- batur tandem sub usia continuato pitularum aloeti- lcarum, nunc Beccherianarum, nunc Francosurien- lsium, et remediorum quorundam carminatiuorum,
grandaevus factus filius sexagenarius debilioris corporis constitutionis, cum iuscula farinacea, mu-cilaginosa, ex avena, etc. imo ex lacte parata, ede- ibat, mustulos oesophagi deglutitionem recusare o
219쪽
pellere opus haberet. Cereuisia frigida difficillime deglutiebatur, calida autem, vel vinum calidum litae facilis erat deglutitionis. Cibos salsos, solidos etiam, licet frigidos, facile deglutiebat. f. XCIv. Lieet haec deglutitionis species illi appropinquet,
quae suffocationem hystericam comitatur, quia tamen hoc unicum, separatum symtoma hypochon-driaeo - hystericum, absentibus reliquis, in his duo2bus senibus inueni, ad affectus seniles numerare placuit. Apparet. autem ex nocentibus et iuuantibus, morbi naturam in neruis et neruosae tunicae oeso.
phagi haerere; hinc frigidus potus et iuscula in sulsa farinacea officiunt, proficiunt autem, calidus potus ex cereuisia et vino ; salsa, ainara, aloe, non ta-men indiscriminatim, conducunt, uti casis docent, sed pro constitutione indiuiduali ventriculi, etc. R gimen diaetae non unum idemque senibus omnibu esse idem, sed variare, variantibus circumstantiis debere, docemur. . Alius generis deglutitionem difficilem lege in S. CLXXVII. g. XCV. Alter colli senilis affectus, angina, maioris est
momenti, non. quod etiam deglutitionem difficilem reddat, sed quod inflammatio sit faucium, et maxime oesophagi, absque eminente tumore partium vel glandularum: respiratione communiter salua, cum 'labre tamen. Oesophagus senum, iam pro senti . . natura, praebet oculis inspicientibus vascula flaccuda, rubicunda, et tota sanguine distenta; nunc ac cedente inflammatione magis marcescit. et lentae Ingraenae fit obnoxius, quae, cum ventriculi orbcio communicata, post aliquod dierum Agultum,
220쪽
mo CAP. II. DE MORBIS SENILIBUS,
senem necat. Grandaevis communiter lethalis as' fectus. Quicquid interim auxilii est, in his asseerubus, illud ex venaesectione moderata, et ex degluistitione vini rubri, pauxillo spiritus vini animati, vel non animati, petendum: quod remedium tamen si valde rodens lentiatur, vehiculo quodam mucilaginose, saccharato miscendum. Praeterea, haec talia, etiam gargarisatione et syringatione faucibus appi cari possunt. Aluus unice per clysteres emollientes
f. . XCVI.' i In thorace senum, qui nascimtur morbi, comm niter sunt, I. Tussis, a. Ρhthisis. 3. Asthma, 4. C tarrhus suffocativus, s . Polypus, 6. Hydrops p ctoris, T. Haemoptysis, 8. Pleuritis, Pleuro-peria
Tussis adeo propria est senibus, ut, reserentesTRALENBERGIo, in relatione sua de Rustia, quidam Siberiae populi, aliud nomen lenibus dare nesciant, quam Tu ens, illudque quidam ex seno tussis sum-rum. Quid mirum, quod, cum transpiratio corporis senilis diminuta est, omnes humores magis ad intra vergant, et organa indurescentia secretoria corporis adcubitu onerepi; , illa autem ita onerata, uti. in tussi sunt pulmones, decumbentem humorem, omni vi eiiciant. Adsunt praeter hanc generalemeausam, et aliae, nempe seri salsi ad musculos lGryngis decubitus, communiter vehementiorem et sere spasmodicam tussim excitans, quam illa, quae exbronchiorum congesto muco oritur, et cum sibilo coniuncta est. Corripit et senes tussis, quae cum subiraneo bronchiorum, et arteriae asperae muscuis lorum