장음표시 사용
41쪽
Constat eommentarios dici eas narrationeS, quae, neglecto adventicio cultu, de rebus ipsis tenuiter exponunt, ut, qui maius et Ornatius Opus scribere velit, habeat, unde petat. Cic. de Orat. a,lla. et de clar. orat. 75. Itaque Hirtius in epistola , libro octavo de bello Gallico praemissa,
Caesaris, inquit, commentaria editi sunt, ne scientia tantarum rerum scr*lortibus deesset, es. Cic. ad Div. 5, 12 , extr. Graeci autem huiusmodi com
dixorunt ut Strabo lib. έ. P. I 77, ο Καῖσαρ ἐν τοῖσυπομνημασι) , quoniam hoc genere narrandi uni memoriae rerum gestarum consulitur Memiares ). Potuisse hos commentarios dici ψημ δαέ , et revera nomine hoc a Plutarcho in vita Caes. c. aa insignitos esse, indubitatum est: utrum vero Caesar nullam, praeter commentarios, historiam suarum rerum scripserit , an et commentarios hos, et ephemerides ab his commentariis diversas, consignaverit , dubitatur. Posteriorem sententiam defendit Bualdus ad illum Plutarchi locum p. 858 ed. Reish. , quia passiin ex ephemeridibus Caesaris
loci a veteribus recitantur , qui in commentariis eius hodienum superstitibus , non occurrunt. Quod argu mentum ut est perspicuum , ita multi sententiam Bualdi sequuntur. Fabricius vero in Bibl. Lat. I ,
IO, a his ita occurrit, ut in Caesaris libris de belIo
Gallico lacunas esse statuat. Diuitiam by Cooss
42쪽
DE BELLO GALLICO.LIBER PRIMUS.
I. Proemiui I. p. r. Gallis leo ore caesam. II. Bellum Helveticum. p. a. 3. Motus Heloetiorum auctore Orgetorige. 4. Huius mors pracma tura. 5 . Iter Helvetiorum Per P Minciam tentarum , sed, via Caesaris munitionibus interclusa , Per Sequanos su- Ptiam. Io. Ir. Consilia Caesaris, ut hoc quoque itinere eos prohibeat. Gallorum querelae de iniuriis Helμetiorum. a. Clades Tigurinorum ad Ararim. 13. Legati Holoeliorum Caesarem. Postillata. minae. I . BeFOnsum Caesaris. ιrassignatio Heloetiorum, positis obsidibus. I S. GaIli equites ab Heloeliis misi. iter utrisscpιe exercitus. i I 8. Querela Caesaris ad ersus Aeduorum Princ*es. Lisci excusatis. per sdia Dumnorios Aedui, cui 19. ao. venia data, de recante fratre. II. za. Ovortiana Occasio Hia etios ob timendi errore P. Consi- adi omisιa. ab a6. Claues Heloetiorum. Iuga. a7. 28. Deditio. Poenia Profugorum. roditus Heloetiorum et sociorum instara suos. Bo ortina conlocatio in Aeduis. ,9. Numerus Hel etiarum ante
et Fost Mutim. III. Bellum Ariovisti.
C p. 3ο - 3a. Commiane Gallor meoncilium . querelae de Ariovisto, Germanorum rim . 33. 34. Conloquium a Caesare petitum , δε- negarum a rege. 35. 36. Postuliata Caesaris per legatos. re Pon-ιum Arioὐisti. M. Iter Caesaris au Arioistum. occupata V sontis. 39 4 i. Ingens trepidatio in castris non anorum. oratio Caesaris ad milites. De . 4 -46. Conloquium Caesaria
43쪽
et Arioc isti inpetu Germanorum diremtum. 47. Galli , Petitonoseo conloquio ad Ario, istum missi. in vinctilia coniecti. 48. Proelium cum summis copiis ab Axio isto συιtatum. equestre certamen. έη. caatra ab Romanis secta. mi ιorum obpugnatio. caussa detrecisti ab Ariovisto e oelii cum omnibus
eo lis. Si-Sέ. Galli lcgati erepti. hucrna Caesaris. iter ad conremus habendos in citeriore Gallia.
Fallia est omnis divisa in partes tris, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam, qui ipsi rum lingua Celtuo , nostra Galli , adpellantur. Hi omnes lingua, institutis, legibus ii iter se di isterii iit. Gallos ab Aquitanis Garumna flumen , a Belgis Ma
trona et Sequana dividit. Horum omnium sortissi inisunt Belgae , propterea quod a cultu atque hinnanitate Provinciae longissime absu ut, mitii ine lite ad
EOS mercatores Salpe commeant, atque ea, quae ud
effeminandos animos pertinent, ii si ortant: proximique sui it Germanis , qui trans nitentam incolunt, quibuscum continenter bellum gerunt: qua de Caussa
GaI . Intelligit eam dian axat Calli.ie Partem . qirae tioudum an manis erat de twllata. All hroges enim et Galliam provinciam . ne de Cisalisina dicam. nmittit. Du ia. aeaim εx hoe ea te experimit inlauus Marcelli. 3b, I. Mot s. tria. Sie eodiem veteres et editio Nedi Ol. 1477. Oml. Coti . Nomen hoe . Galline Narhotiensis incolis proprium . etiam ita usurpatum es e, ut ad omnes GAllos transferretur, ah Pie eo interdum Germanofi C ιm- Prehenderet, ostenderunt Deri ι viii ad Ael. V. H. x a. a. . et FHeLins de Dratidis P. , qu multo ulion scri litores ite Λmpliore nominis Celtarum significi tioue onumerat. lamnium instar e,t nepstinus nostra , qui in Alsatia illis irata l. i. P. IO. et fusius
in Vitidietis Celticis A. Ament. I b, . docuit, solis Guilis proprie
Domen Celtarum convexa ire. ProMinciae. ΕΑ a pars GaIliase, quae illo tempore in in in Rom. H.iel roviii elue formam riviacta erat. M. Proximique. Ita eodd. et edd. vet. Male aligereoniunetionem delevit. quia de caussa - belliam gerunt.
I. C. H. in Linolidationibu eritieis, insertis Miseel inneis Lipsieus ilius novis. 8. LiPA. 3743 sq. Vol. a. p. 3o, verba is in Priagicis emate habet et reiici iubet. idque eo magis, quotl ibi inule leslvetiis tri hiiuntur, quae Biduis sint tribuenda . qiloti lite Philist Post GP. z. de Helvetii η Puti
44쪽
-5Holvetii quoque reliquos Gallos virtute praecedunt, quod sere quotidianis proeliis cum Germanis contendunt , quum aut suis finibus cos prohibent, aut ipsi in eorum finibus hellum gerunt. Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capita flamine Rhodano ; continetur Garumna flumine . Oceano , sinibus Belgarum ; adtingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum ; vergit ad se temtriones. Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur ; pertinent ad inferiorem partem si uminis Rheni ;spectant in septemtriones et Orientem solem. Aqui- . 'tania a Garumna flumine ad Pyrenaeos montes et eam partem Oceani, quae est ad Hispaniam, pertinet , spectat inter occasum solis et septemtriones.
a. Apud Helvetios longe nobilissimus et ditissimus fuit orgetorix. Is M. Messala et M. Pisone COSA., regni cupiditate inductus , coniurationem nobilitatis fecit, et civitati persuasit, ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent: per sacile esse, quum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri.
45쪽
Id hoc sacilius eis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur : iana ex parte fluminenlieno , latissimo atque altissimo , qui agrum Helvetium a Germanis dividit ; altera ex parte monte Iura altissimo , qui est inter Sequanos et IIclvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano , qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus fiebat , ut et minus late vagarentur et minus facile finitimis hsellum inferre possent : qua de caussa
homines hellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum , et pro gloria helli atque sortitudinis, angustos se finis habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. 3. His rebus adducti, ot auctoritate Orgetorigis
permoti, Constituerunt ea, quae ad proficiscendum Pertinerent, comparare ; iumentorum et carrorum
sana erant neutitur co/ιt nerentur,
si1at. Leetionem vulgarem de niti Posse Aratuit laue ius, hi cogit . in i in regionibus tum magnis ei eui tibiis nil sup udos montes et ad vitandos laeus opus suis e.
lege. Cum Bruties ratum bis bile o
rint, quod O N etorix civitati per Nun erat, res deercta dieitur lego. Est ergo lege idem, quod alibi. consilio piabliso M. Ad eas res conflatendas Org. Millim . Ad ea GDV. eoieris tam-
46쪽
LIB. I. CAP. z. 3.7quam maximum numerum coemere; sementes quam
maximas sacere, ut in itinere copia frumenti subp teret; cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare. Ad eas res coniiciendas hiennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum prosectionem lege confirmant. Ad eas res consciendas Orgetorix
deligitur ; is , ubi legationem ad civitates suscepit, in eo itinere persuadet Castico , Catamantale lis filio,
Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat, et a S. P. R. amicus adpellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet, quod
pater ante habuerat : itemque Dumnorigi Aeduo, fratri Divitiaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime plebi acceptus erat, ut
galeatum mim epi apite eOIo , PD- lica , inscripta osciTIRIX , equum uomitem , quem generosum stle-hat Gallia. Muteri vius. qui nu-rtium e vilibet in ree restex eurieu- es des mi nitates de Frante P. S . non dubitat, quin ei, cuius hic sit mentio, sit tribuendus et Co-ι a Nomen Hrbis vel Pam esse putat. tanti:i Boeliato in Me moires sur in SuisRe ancienrie t. 1.LSηέ. videt tir Dumus , qui PPetiue . non Graece, inscri Ptus. non nisi Postero temPare Cusuμ. Nomeli Orgetoricis adpellativum esse censet et noui e Prineistem
pagi ; Coios ipsi Caιus e t. Propritim viri nomen. Displicet hoe Oderie in Epistola de argenteo
dubium. Sic et infra 7, 54. Eρω-
is, uti Im. - userpit , in eo itinere Ita lex. ex aut Oritate codd. voti sibi. nam siιι susciPere vix est a Caesare. n. Cur eodices nora sequamur, nulla es ratio.
a P. R. a Senatu Populi Romani. ic anti Inissimi rodites Probat ovilendorp. recte. V. Bri&1on. de soletn. 2 . i 35 seq. Lectio vulgata a S. P. O. iube tuelibrariis , frequνntem formulam inscite Praesereritibus. Sed vide infra Α, 12. 7, δι . . ut regnum - oc Parri , ut loranicidem adsietaret. Mox dicit principiatum. II. Dumnorigi. Levi inflexione in Gallieis numis occurrit m DPex, Duhnoreia, diverso schemate, nuri uilles adest statis , utraque manu put humaniim leuet fi , uuia rarales gradieris aprum liasin de fixum uo tuns. Aper, symbolum Diti tua inis, frequens aptia i ullos et Hispanos in numis , item Gernantiis in honore, teste Iaeito tu Germ. c. b. Occurrit et in Rcimanorum militari hus signis. v. Plinis Il. N. to , 5. Postica nitant hahet Dian AGDs , sensti dub: o. Le, heli. c. p. 63 et 74. in emitate. ulgo adduut sua. Ecd a bouis codd. hcare .abest.
47쪽
idem conaretur, persuadet, eique filiam suam in m a triti io ilium dat. Perfacile tactu esse, illis Probot , Conata PersiCere, propterea quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset: non esse dubium , quin totius Galliae plurimum Helvetii possent: se suis copiis suoque exercitu illis rogna conciliaturum confirmat. Hac oratione adducti, inter se fidem et iusti arandiam dant et, regno occupato, per tris PQ- lentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant. 4. Ea res ut est Helvetiis per indicium enunciata, moribus suis Orgetorigem ex vinculis caussam dicere coegerunt: damnatum poenam Sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta caussae dictionis, orgetorix ad iudicium omnem suam familiam , ad
Minaretiar. Putet ulissilia legendum conetur , ut tempus P useus Praexenti re simu leui. Sed tu tiar- ratione Pofit Ρm e*entia, quae im-l ersectorum et Iaersectoruui Ioerim tenent. Ponuntur etiam imi e secta. Hare Davisi ut et ClarLius num ita corrigere volueriint , ut
set tiliique legitima lem Porum consecutio, Led contica reprcli elisi sunt ab Oudemtorpio. Iam Ccirtius ad Sallu L Catil. e. 44 ostenclE
rat . non esse omnia ad unam certam legem revocanda . mom it -
Gati. Putat quippe , Helvetios a
Caesare non luisse Galliae adce i- Leetio ri cepta c. 1. ubi Heli etii reliquis Gallis obpon utitur, eontri.irium docet, quae Verba vero eritis an ex Pisugit.
siretissimoa. at Drtissimoa . . Ossa. Ea res ut est ete. Ante hoe put Iaeuuam adgu eit I. C. H. quia Doti indicatur, a quo et quaae caussa Urgetorix fuerit in vincula conjectu . Deque con,pirati illa orgoirerigis cum Casti et Dumnorige satia clare exPOnitur. Mihi secus videtur. Orxetorix habebat in mandatis eum Pr imis eiMilati s yaeem et amicitiam confirmiane. Is eontra earum civitatum et is, ius Holvetiae libertatem cum Aecivo et Sequanis e usi'i-Vit , quae res nou Poterat noudi plicere Hulvetiis, qui re en--
et caussam dicere coegerunt. Sic omnia hene cohaerent. Perperam Porro monet eriticus. scribendum fuissa regnis D tiyatis . non regre 'iato, quasi non de regno a singulis ita sua civitate obtinendo
Variant eo M. Videtur sui a seri-
48쪽
LIB. I. CAP. 3-5.9hominum milia decem, undique coegit et omnes
clientes obaeratosque suos , quorum magnum numerum habebat, eodem conduxit: per eos, ne cauSSam
diceret, se eripuit. Quum civitas, ob eam reni i citata, armis ius suum exsequi conli rotur, multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est: neque abest suspicio , ut Helvetii arbitrantur, quin ipse sibi mortem consciverit. 5. Post eius mortem nihilo minus Helvetii id, quod constituerant, sacere conantur, ut e finibus suis e eant. Ubi iam se ad eam rem paratos esse arbitrati sunt, oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aed: sicia incendunt, frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut, domum reditionis spe su lata, paratiores ad omnia pericula subeunda essent: trium mensium molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis , uti , eodem usi consilio , oppidis suis vicisque exustis, una cum iis proficiscam tur : Boiosque , qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque obpugnaraiit , receptos ad se socios sibi adsciscunt.
Miuus exerrendis o eram dabant. v. ind. AEL Pro suam alii habe tatii. v. oudendo . Orgraorix mortuus est. Celsus addit in carere .
Uri incenatini. Et liaee, et alia de his Helvetiorum rehus . quamquam summatim, attigi Plu.iareli. in Caes. e. 18. M.
domum reaitionis. ut apud Plaurum Amph. 3. 3, 2I. cinatis rem. molita cibaria, sarinam. In M.
Tulingis et Metobrigis. Istorum memtiriam servat ho lieque u men oppidi Stuulingen in Sue- via ue nos nemo novit. Codiore vero osteriaut - Latobibus. Lat bivia , LatoDieis, unde Dudend. exsculpsit et late viris sinitimis, quod tameu nee ipsi satin proba
sibi adsciscunt , i. e. foedere sibi eos iungutit. Recipiunt eos ad se. et qui lem ita ad se reci-iunt , si1,i adsciscutit . ut eo abeant socio . RI. Noreiam. Sin veteres libri, et
49쪽
IO DE BELLO GALL. 6. Erant omnino itinera duo , qui hus itineribus domo exire possent: unum per Sequanos, angustum et dissicile , inter montem Iuram et flumen Rhod num , vix qua singuli carri ducerentur; mons autem altissimus inpendebat, ut facile perpauci prohibere Possent: alterum per Provinciam nostram, multo facilius atque expeditius, propterea quod Helveti rum inter fines et Allobrogum, qui nuper pacati erant, Rhodanus guit, isque nonnullis locis vado transitur. Extremum oppidum Allobrogum est, proximumque Helvetiorum finibus, Geneva. Ex eo o pido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese Vel persuasuros, quod nondum hono animo in P pulum Romanum viderentur, existimabant; vel vi coacturos, ut per suos finis eos ire paterentur. Omnibus rebus ad prosectionem comparatis, diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant: is dies erat a. d. V. Kal. Apr. L. Pisone , A. Gabinio coss.
metimhrastes, ni quis est Νιε, αυet lutit ingeriana lahula. GI r. Emo reliquae leetioues magna .nim est seri I,turna varietas in h. v. salsae sunt. M. Cellarius duas Noreias a meit . alteram ii Norico . alteram in Han-neri eadem esse putativst Sequanos , inter raram et Rhodari im. Sed noli satis intelligo. situ locorum compnrato , quo tan dem modo, qui Dequanoraim fines transire voluerunt, Inter iuram et Rhodanum, tibi utilli Sequani fuere, iter saeere potuerint. Crist. rusius in Probabi thus Crisicis p. t 6-2OMentim voluit legi, Pro B dianum, secutus Strabonem et metaphra tu Caesaris Graecam , in qua sane est Pisae : ita sit inter Iuram et Rhentim, deinde venitur ad Sequati . don dubito . Crusio adsentiri , praesertim eum et itiM. R. Stepit.
-m legatur Me m. Iuuita quidem
Celsus de vita Caes. p. rs eommode his verbis expressit : alterum erat iter sub montem Aram in Saraiavincta. M. Perperam iter intersuram et Rhenum tentatum Helvetiis statuunt, quum iste ad hunc non Pertingati Accedit, quod . quum Rauraei in societatem ex en adsciti ab Helvetiis. sinistrum Rheni latus ineolentibus, planum iter his ad boream datiatur in Sequanos. Itaque res si e capienda. Ad meridiem Helvetiae duplex erat iter, alterum ad xiuistram per pontem Genevaetratis Rhodanum in Allobroges. alterum in Sequanos ad dextram per funera inter Iuram et Rhoda
penetrare an Gallias tei, Limant e. s. et ad Aeduos misere legatos. Id ipsum ostendit, non ad ream, ut vulgo Putatit, et ut ni per etiam Manuerto in opere Gemraphico t. a. P. . P. O .
50쪽
LIB. I. C. P. 6. 7. It . Caesari quum id nunciatum esset, eos per Prinvinciam nostram iter sacere conari, maturat ab urbe
Proficisci; et, quam maximis potest itineribus, in Galliam ulteriorem contendit et ad Genevam pervenit: Provinciae toti quam maximum potest militum numerum imperat: erat omnino in Gallia uuleriore legio una pontem, qui erat ad Genevam, iubet rescindi. Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt, nobilissimos civitatis , cuius legationis Nameius et Veru doctius principem locum obtinebant, qui dicerent, sibi esse
in animo , sine ulti malescio iter per Prouinciam δε- Cere , Propterea quod aliud iter haberent nullum: r gare , ut eius poluntate id sibi jacere liceat. Caesar , quod memoria tenebat, L. Cassium Consulem Occi- Sum , exercitumque ejus ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non Putabat: nequa
homines inimico animo , data facultate per Provin-
vetios et tum enim ad Lingones . non ait Aeduos, legati suiΑsent ni ittetidi. Itaque, ni aliud olistet
x sequeutibus . Aervanda est le-
etio vis Igarin: de Rhetio enim hete
D Ativillius etiam . ae graPliorum superioris Baeculi princinis, tui 1-ettim eLaris locum reliquit in
Naar qων. i. e. qtia Parte seu regi De vix sing. e. d. - Iu edd. vulget. est . quo via. M.
AllobDogum. Teste Strabone L. 4. P. multis hominii in mil- Iihux in a Ileuax terras qui ridum exr duismea si Mepere. Hinc nominis ratio ex Iitigua Celtica.au, alius bro, terra. V. Oriones Gauloises , auctore viro militari eximio Latour d'Au vergite, in nupero liello in Graiiantia caeso. 8. Paris. u. V. P. I 84. Inio dictioliastes Ili venali, ad 8. . 234. demat nomen .eruis etiam a b gae, Rger . et alta aliud , quia ex alio loco translatu. Rectiussor san O-Brien in os,e re cit. ad c. I 6. ducit ex Hibertio-CeItcailingua ab alli, rupes, et b g. habitatio , rupium ineolas dieios. Nuper 'nati , a C. Potntinio
omnes in torpi et ex monuerunt. II.
N.ile quidam addunt P. R. P PMo Romano . invitis Id. Pis. Gabin. mss. Fuit annua V. C. 696. M.
quam maximiam Potest mil. num.
. a olest non Iesitur in ed. Rom. Neuiol. veu. Commode quoque abfuerit.