Scotia illustrata sive prodromus historiae naturalis in quo regionis natura, incolarum ingenia & mores, morbi iisque medendi methodus, & medicina indigena accuratè explicantur et multiplices maturae partus in triplice ejus regno, vegetabili scilicet,

발행: 1684년

분량: 269페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

91쪽

Pro , mi Naturam Scotiae. no- . nostrae saepe iti lares A. anomalae sunt: non ei in suas servant re i o. s. sed ex Tenianis infodianae fiunt re ex in dianis' noni, omi Tettianae. . um Alba ualido septimis. imo etiam decimo quarto die recurrit Parox mus. ut in vitili quo sarii viro obsetvavi. qui Rat , sinus aeutissimus erat . cum destriis A mam eis,poris jactati e. Qiunetiari aliquando comimiae evadunt. summos gloriam reui C tinti di autem rarissimas. habent crisin a d nos. Superveniunt quidem plute sudores; a uatulo alvi iluxus. A maxime in iis salutaris. salivatio copiosa: led: tu in nobstantidus. aliquando ad is. 17.2i. 2s 29. imo 3r dies Noduci uitur. S ε autem accidit . ut . priore lebre in . . A, desinente. nova quaedam lenta siniis sub , riatur cum exacerbationibus; unde diu languent aegri. Imo cum hane lentam alvi stu Us. aut frequentiores sudores comitantur. hectici fiunt Agri. vibre, rae. Febres Purpuratae didiae ut A Variolae & Morbilli.) apici nos aliquando maeula Lividas, imo nigras purpureis admistas habent: ne iue illae tunc adeo periculosae sunt. nisi maculae latiores ta Maximum apud nos reticulum est a subito maculatum recursu. eum tabris eum dyspnoea intenditur δέ alci fluxus supervenit: raro enim tunci xi mortem cisugiunt. His res Et generatim quidem Felnes nostrae mi asma quoddam se trusticum magis. quam pestilentiale vitus redolent, nec ira frequentes ardentes Febres sunt. ac illae qim i , in

pliam di genus Nervosum aiscere videntur. in quibus non tam accenditur nila. 'grat sanguis. quam a rvtu colluviei setosae spiritus opiprimuntur 3c peti urbi itur. Sunt etiam Febres a languine accensis. sed mitiores plarumque. ius in iis . in quibus' magnus humorum apparatus: iis enim putrescentibus pellitentialis febres sub unctitquandoque . quarum unam hic apponam.

ori si, Nobacim quendam virum tenuis & rari corporis habitus labiis anniversaria invadereri bin solebat. semper icte Mense Aprici quo natus et aut ulio: a qua tamen per duos

annos. Ub coelum krsan & solum mutatum . quod tunc peregrinaretur. immunis su i tat. sed anno seque e. dum primo Iunii apud Consangui heum ruti ageret. δc in valle quadam ad Amnem technatus cum Amico confabularetur, loci amoenitate calptus ι planities enim tete iotunda erat . quam Rivus Placide sumS inter iliacbat . quae .uniantibus undique collibus alborum varii genetis sylvat mis&per gradus ii fastigium, aput gentibus. Amphitheatri inseritis caveam ct grauus repraesentabat sensit subito tu batos sibi spiritus. impeditos A in quandam actos tuisse . nullo se prodente signo exterius; consurrexit & domum reverius est Sequente die. pluviosa tempestate et stante in iaciem subsolano. in urbem reversus est sine ocreis. quod multum kbi nocuisse putavit. Tertio die alterationem sensu. Quarto die subornas eli supra Laryn-gem tumor durus indolens primum magnitudine cetas, qui exance qui tulic magis au- tuti Sexto et septimo die nimna aderat a xietasi ι' urgatus tune suri lcni me

icam ito. die ab ii asione septimo. circa horam quintam matutinam . iis em in regione Iumbati , postea per totum corpus se ii sit. Duabus post hori levem n iliymiam passus est . quam secutus est vomitus humoris setosi amarescentis. quae priuia febr in erat. Die nono dolor in tumore subortus. auctus autem tumor pugnum superabat. panem deglutiebat Met. et iebris sensim crescebat. Decimo die

cibum saltidiebat et magnunt calorem per totum corpus sentiebat: nec dormire Imae rat no . sed hue illuc se baetabat. Volebat sanguinem mittere statim. Itercepto tumore ; sed antici 1m. ediebant. Advocatus Miaticus censuit abstinendum euam tune a venae sectione, nisi tumor magis augeretur. Die sequente aut tuS tumor . et tune languis ad ui as sex e brachio missus. Sanguis spumosus erat, putridus et setosior; ma quoque aliqua ex parte es luctus. Tumor magis magisque augebatur,

adiis ut is uio die per sex aut septem sequentes panem de utare non licuerit. Jusculum avi Pisanam et tum . Iulapium et similia . potulenti forma . stillatam ha tiebat. Tumoti v a applicata suere Emplatira; Diachylum simplex cum in qua parte Dia eucos : dein Emplastrum de Muci,aginibus . Diachylon magnum. eum Gummi cum Unguento Basilico. Auctus magis tumor . un. que aucta iebris . cum vigiliis perpetuis . dein itiis plane appetitus : collum ametius & regio thoiacis usque ia mammas inti animata. vesae dolebant et inquietudinem augebant. Applicatum fuit tumori Cataplasma de selus Acetosae Horiensis. cum Fictibus tostis.1 s s sensim augebatur . et mille rerum species menti obversabantur; querebatuiquesbi non solam species renim Occurrere. led et populi clamores et strepituς: quae t men phantasiae illusiones esse satis clare perspiciebat. Imaginatio ut ipse reserebat val-

de exaltata erat, adeo ut sibi temperate nequiret, quin orationeS mente tacitus ver

sata

92쪽

Ea tis Erimae Liber Deo s. sareti oculi rubicundi erant et phrenesin minabantur. quod pro sua misericordia avertebat. Advocati in consilium alii Modici. ex quorum consilio Oister innebis i& sub noctem Potio somnisera cum grano Ladani e bitae I urbata tuit mens adano. ita ut deliraret: dormiebat parum tamen. Quoniam cum tumoris inclemento

valite augebatur subris, suadebant quidam tumoris apemonem Cauterio aut Lancea; sed alii malebant qus maturationem expectare. I iij et ius sub noetem Clyster. in quo reddendo Lipothymia correptus est. R per tres horas post. pulsus intermittebat. deli rabatque aget: dicebat enim se ad Ripam Rivi cubusdam inter Cautes jacere. GH-liumque. ut inde eripctetur. implorabat. Die sequente ruptus est tumor. & per quinque sequentes dies multum puris eii luxit. Remisere tensim omnia Febris Symplomata. &Ddatior factus aeger dormiebat paulam. nee menti obversabantur illae rerum species. Post ruptionem tamen exorti infra mammillam dextram intra costas tumores diu, pisi magnitudine, qui adeo dolebant. ut nec Linteorum tactum paterentur. inflammata quoque ci eumcirca cute. Postea etiam in axilla dextra duo tumores similes exotti . qui tamen post

duos dies omnes evanuere. Ruptionem quoque tatim in ta ecpiosa salivatiore aliquot dio. qua multaples' Macrana per sputum reddebat. Eam secuta est tussis sicca. quae Agrum valde quassavit, ut a debilitate per morbum contracta per sex septimana, in itea non nisi baculo innixus incederet . quamvis pii sana laxativa purgatus fuisset di ueumultum uteretur. Dii inae benignitatis certe munus suit. quod evaserit. eum multi r bustiores passim tunc morerentur ex febribus minus mali nuuisi hae enim per haustum in illi Convalle mi ma quoddam putridum. quod spiritus 3c totam sanguinis massam corrumpebat . coenu . Fe sane Pestilentians typum expressit. Nune da nova Febris ip

cie agemus.

Quemadmodum indies et escit hominum luxuria. ita δc novi succrescunt morbi . s non os Ei iij.

veteribus incogniti. intesti saltem. Nec mirum . cum ab insolitis cibis Avaria eorum iniM F. tuta novae oriuntur humorum depravationes. Inter multos autem morbos. qui huic M. vixi

culo originem debent. nuper time Febris observata est . quae dicitur a coccineo colore snostratibus Marin lingua Vernacula anpellato quo cutis sere universi tingitur. Hujus Morbi non ita frequentes Observationes uint. ut inde accurata ejus theoria tradi occurandi methodus extrui poterit. Unam Observationem apponam: teliqua accuraum O, servatio postea complebit. Puella quaedam nobilis Senatoris in Foro Iuridico filia. o. favum plus minus agens almnum. ccepit de dolore gutturis queri. quem secuta est Febiis. Vocatus deprehendi pulusum valde concitatum; magnus quoque aderat ad tactum calor; sacies summetu Dat. ita ut Variolas metuerem; delirabat re se in lectone abat. Sequenti die eam visens vid tam rubedinem quandam non solum pet faciem, sed et per brachia dc pectus. una eum levi quodam tumore ad tactum aspero. per cutem undiquaque dissutam Perse, et abat delirium. Ego ejusmodi temperata Cardiaca suadebam. quae in Variolatum eruptiones miliaria sunt. Die tertio reperi Febrem minorem. Mario adhue leviorem; dc evanuerant rubeta et tumor. minio surrexit e lecto Febre libera

In adultis autem observavi cuticulam sere per totum corpus decidisse. Quibusdam quoque ut ab aliis Medicis mihi relatum est post rubedinem illam pustulae per totam cutem eruperunt. minimaequulem illae instar capitis Miculae . quae tamen niaturaverint. arefactae crustam deprauerint. Videtur autem a latis in servuinea massa si te mi asma quoddam Seor ticum in hae Febre praevalete . a quo sermentante et ester vescente natura materiae tenuioris emorescentiam in corporis Ambitum protrudat, quae pro materiae subtilitate et raritate, citius et tutius periodum suam illaivat: paucissimi enim ex hae Febie mortui sunt.

CAPUT VI.

di quibusdum iis ectibus vasmossicis.

PUella quadam undecim annorum. filia Coloni prope Umuchum in Lothia ra Oc. Wrimo iis

culentati. post malienam Febrem coepit horridis Spasmis aspiari. ita ut . cum mus pici a viis, a motibuS convulsi vis agerentur. a viris robustissimis vix teneri poterit . quin ad ipsum domus tectum se levaret. Patentes et qui in Vicinia degebant res novitate obstu-

93쪽

pefacti eam Daemoniacam judieabant. & quod illi horrendi motus a Daemone corpus

ingresse ex inarentur. Cum ego tum in iis oris agerem. a Parentiariis vocatus sum, ut Agram inviserem: ita autem illam allectam inveni. Jacebat in pavimento supinus Pater, eamque Enachiis N pedibus armisime adstr ebat. Erat illa tunc Paro sino libera: sed vix per quadrantem horae taederam. cum illa immum coepit Ssmum in Minim proferre; dem per totum corpus horrendum in modum convelli. Facies versus colli posteriorem partem retorque mar . manus pedesque quoque retro eruebantur; δα tunc coepit motibus convulsivis violentissimis agitari cum maximissu, sultibus, adeo, ut . quamvis Pater vir robullus illam omnibus vicibus deprimeret. se tamen ad trium pedum altitudinem a solo uiri eum Patre elevaret. Qui adstabant narratant eam alias multo altius evectam fuisse. Duravit hie Paroxysmus per horae dimidium. quo durante murmur quoddam inarticulatum edebat, donee sentim se remitterent motus convulsivi; & tune per aliquod tempus ab iis immunis erat. Ego in eo eram animo. quod moibus esset contractus ex recte mentis acribus quae Febris teliseruerati decumbebat enim Afra in tugurio adversus Aeris injurias parum munito. --e a se me impediebatur H t. per quem Febris rudim solet. Ec transpiratior te laesa cana latos humoris erat in cerem ad quod maxime in iis Febribus rapitur eo

auo. Unde vellicatae cerebri fibrae illos spirituum animalium motus inordinatos inducebant. Cerebrum certe primo asseeium fuisse argumento est . quod facies minatim, dem totum corpus convelleretur. Suasi initur. ut Parentes no essent animo. morbus cum esset intra naturae vires. nec ab ullo Daemone excita me sperare me. quod ordinariis remediis debellari possit. modo in eorum ulum consentirent di steram Urbem vicinam deducerent. Consensere. & exhibita ni jussu fuere ea Miaic metua. quae in assectibus Spasmodicu niaxime valent, quorum usu, aspirante divino Numine, ab illis motibus convulsivis plane liberata sint. Sed diu erat . antequam aditus firmi evaderent. quod a s equenti s convulsivis motibus nervi admodum debilit, ii essent.

Sunt etiam motus quidam is modici. qui eum saevis doloribus Ventrem inferiorem Aa in asseiunt; quales in Cive quod un vidi, qui saevissimis ci uciatibus in A, domine s. e per annum integrum assectus erat . qui nullis remediis nec Opiatis ced ham. sed miserum urarum primo ad tabem. dein ad mortem ultimum irratoriam remedium deduxere. Mus Multi ex his doloribus splenetici dicuntur vulgo. quidam Hysterici. quidam N phritici; in quibus tam n Splen. Renes. Vesica A Uterus ab omni labe immunes s hi Meses. Perito eum autem dc Nervi sexti Paris per Abdomen sparsi ab aerium hum,

e . rum recrementis vellicantur. indeque motus illi Spasmodici dirique dolores provenaum. Scortaticis autem maxime iam essent, a quibus etiam Appella Grantianuia SHos RUTT originem traxit.

recurrente. S in Tabem Det MPm δε ense.

licis l. Uidam honesto apud suos loco. validae 3 robustae Constitutionis vis es

ea aetatis annum tricesimum sextum. coepit Ventriculi debilitate 3c doloribus C licinaborare, cum dispostione quadam Seotbutiea. ut apparuit postea ex laxiore facto emporis habitu obesioreque. alvique nune constipatione . nunc mollitie. in Diarrhaeam trium aut quatuor dierum crumpente.

Circa quadrageninum annum invaserunt dolores Nephritici, qui per sex aut septem septimanarum periodos primo lenius, dein sevius. tandem atrocis une insentant Dolores colici. nephritici Ec alvi fluxus cum fietquentius . tum atrocius vexabant, postquam gravissimam animi aegritudinem eontraxerat propter illatam sibi a potentiore quodam Cive injuriam, nonnullaque in se publice cum multa induratione exprobrata: ab

94쪽

Partis Primi Liser Z in cis. ab eo enim tempore. rebus su hartis indies cedentibus. gravissuma animi pa-

Haemia contraxit . quae dolores illos alvi iluxus saepe excitabant. Demum ex lapsu de Cuma dolorem in Hepat s regione contraxit . a quo tempore caepit doloribus Rheumaticis cruciari. sine semper tum . aut cutis discoloratione. Et hi quia

dem primo peeius invadebant; dein . mense Elapse, dolor humeros' inteista lium invasit. uigentibus simul Colicis & Nephtitieis doloribus; dc dolor versus lumbos tunc te rat . qui postea in sacrum occupavit. Postquam vero Rheumaticus hic dolor in sacrum occupax erat, ita periinaciter huic parti usa sit . ut per tres fere menses nec Venae lectioni . nce Anodynis cederet. donee tandem applicatis bruis Cucurbitulis eum Seatificatione remitteret quciem parian. & versus Italum sive Coxendicem magis verg eL. Sanguis de V a. ut &Marificatione eductus statim colorem albo pallas mem instar sol lacus contraxit, eamque visciditatem. ut vix scindi posset. r hic rebellis, sine tumore aliquave partis coloratione . dextraequandoque. aliquando sinistiae natis partem interiorem in it. A inde in cius. ac lai cm in pedem ipsum prorepsiti Et quod nurum primo. instat Paroxysmi Fes iis alicujus intermittentis. siam horis iiiv ebat. citato dc pleno. robust Alue sub initium Pistox,sini pulsu. qui sub finem rarus. Abilis A tenuis evadebat. A dolore lal bene te habcbat ad oblata. cibumque di appetebat dc digerebat. donee invaliscente morbo ct latiscentibus viribus dejiciebatur Appctitus. Ultimo extenuarum vigiliis Et doloribus Febris Hectica invasit. quae vix postea r

misit. licet semper de se ole conquereretur. dc tirgua man laevum non pateretur. Hanc tussis cum san uinis excremone seruta eii atina ante mortem aetas Febris leves delirationes in ectat. pulsus auton. qui alias ad miraculum validus postuetati debilis dc tenuis evasit. Omnia sere solamina. quae I er admitteret. ex Medicorum consilio tentata sunt:

sed vel levem . vel nullum est tum habuere. abeunte sensim assectu in tabem . quae mihi videtur . si non eadem. consimilis certe illi. cujus mentinit Dinocrates sub ii mine Tabis duriri s. ab humoris ut Sotialem Medullam Miluxu, qui ita apud eum describitur. υ - Alius morbus oritur ex desurione C itis per Venas in spinalem Medullam i . 8 has a. ii '' autem in Sacrum os impetum iacit, quo M ulla ipsa iluxionem perducit. A-m coxendicum acetabula sive juni iuras de mi; dc. si tabem feceiit, homo iliat. Hi Dc-4-cesciti Atque hoc modo contristit 3c vivere non expetit: statim enun scapulae do-- lent amboque pedes 3c crura consequuntur. & semper tandem percunt multo tem- , pore curati; atque sic deflorescit homo dc moritur. Idem ait: Quam vero in N Lib. h dullam fluxio colitigerit. tabes oe ita ae uiconspicua oboritur. Quod apprime in E motho ic bat: nam per totum morbi decursum nunquam vel tumor c. vel cinisse Lao. discoloratione se prodebat dolor. Ut autem tam rari asse ius .Etiologiam ex divini senis mente instituam. mirari priumum subit tanti viri judicium: in morbi enim bubus inscriptione ea apposuit signa Pathmmmonica, quae causa, cum ante dentes . tum proximas. tum ab aliis morbis differentiam abunde denotem. Inter quidem se osteri quae non solum laborem et immoderatas actiones ut Irucr procra vocum communiter I unt scit et aerumnas ex miseria percepta. luctum. animi vis.ctionem et aegritudinem significat. D. quantam vim hau t maeror δι tristitia in tabe procuran-osterulit Regum sapientulimus . ait, cor ex ιι ι viatum: in nurrere cordis lungues it spiritus. At. Animus gaudens aetatem facit uridam: spiritus tristis exiccat ossa. Et . dic ut tinea vestim Io. vomis heuo; ua trastis tum viri nocet cressi. Ea enim est uistitiae vis. ut cor conlitingat arctius quam decet, arteriaium motus comprimat ita. ut nec sanguini reclinendo. ncc expe laudo et da Di dendo sussciant. Hinc a diminuto cordis et arteriarum motu . sanguinisque acceptione et expulsione et per corpus diffusione. primo languor virium tomis corpolis consequitiar. dein praecipuarum sunctionum notatilis laesio: quin δc maeror ipsi, humintibus Pimentariis acidam. lentam et fixiorem qualitatem imprimit morin et nutritiora ineptam. unde patres suo nutritio succo detraudantur.

Lib. -- Causam autem a lectus proximam optime explicat Hi pocrates, dum est. Tabec autem similiter a cavis Venis; hae vero pituita libesopi tormi et bile replentur.

Sin. 33. - Patitur autem eadem. ab utris tandem tabesciae. et homo statim n et fit ae subtiis dus, et paries sub oculis pallidae fiunt. Et venae in corpore pallidae, distentae sum P x is quaedam

95쪽

Prod ini Naturassis Hi Ioria Scottiae... Quaedam vero valde mincundae. Et instat Ubi revorruit. levior sibi csse videtur, , , deinde, modico tempore interposito . in iisdem desori , Jacet. Hic etiam acutius, loquitur . quam eum sanus et i; & rigor ae te interquiescens rursus sudor si coraripit. Quae ut speetem morbi egregie desineant. ita et causam ejus proximam optin demonstrant: quod ut in is constet, aliqua ex eodem divino Scne estuasi et creopo

luetium erit... Corpus hominis ut ille refert liabet in seipse sanguinem et pituitam et bilem du.-plicem. ilavam vias. et nigram: atque line sunt ipsi corporis natura. et per haec et L . tat et sanus est. Sanus equidem maxime . ubi temperamentum haec inter se habuerint. - moderatum tum facultate. tum copia. et ubi maximet fuerint permixta. AEgrotat -- tem. cum horum quid minus aut amisius fuerit. aut separatur in corrote. et non fuerit reliquis omnibus contemperatum. I unc enim quodcunQue fuerit. quod in uno

, quoque sorte M ix. - . . --. ε----- . . ς - . et humana natura poten--uus est. quodque non possit superare . hoc ipsum laedere duxerunt. et hoc auserre quaesiverunt. Fortissimum est autem inter dulcia dulcissimum. inter amara amaris rimum, inter acida actassimum. et in omnibus iam rebus. vigor ipse ac sum- ,,ntim. Haec enim in homine inesse viderunt. et hominem laedete Inest enim in limis mine et amarum salsum. et dulce et acidum. acerbum et fluidum. et alia instru- ista omnigenas sacultates habentia. copiamque ac robur. Atque haee quidem mixta. - .. ac inter se temperata neque conspicua sunt. neque hominem laedunt. Ubi vero quidia horum secretum fuerit. atque iplum in seipso suerit. tune et conspicitum est. et sinminem laedit. Amplius porro etiam alia quaecunque mala homo patitur. Omnia a ta- R d. s a cultatum potentiis J profici I nriir. Itaque cum amarit 'o quaedam dise, fusa suerit. quam bilem navam appellate solemus. quales statim anxietates . et aestus, . et impotentiae occupant ' Verum . ubi liberati tuerimus ab illa et purgati. aut spon-- te. aut per medicamentum . si modo tempestic quid ipsorum fiat. manifeste et a..doloribus et a calore liberamur. Quanto autem tempore eadem elevata fuerit. et is cruda. Et meraca ac intemperata. nulla arte neque dolores. neque febres sedare posiisss. Et quos quidem acuta actisque ac aeruginoia bilis affligit. quales mox tabies. N- morsus viscerum ac pectoris. δέ desperatios Non sedantur autem haee. priusquam eadem expurget ut & prosternatur. α aliis permisceatur. Caeterum & haec cognosce- Totu 3ν. - rLoportere mihi videtur: nimirum . quae auestiones homini ex facultatibus de te istiis, quae item ex figuris adveniunt. DV. - Quod autem dico tale est: Nempe si facultatem quidem esse . humorum summas vites ae robur nosse. Figuras autem di--co, quae in ipso homine insunt: aliae enim cavae sunt. δc ex amplitudine in arctumia coactae; aliae expassae: aliae selidae dc rotundae; abae latae δι pensiles ; aliae extentae; - aliae longae; aliae densae; aliae rarae de hiantes: aliae spongi formes ae molles. Et infra: , Depotentiis autem humorum . quid singuli ipsorum in homine facere possint. Per-- spectum habere oportet; quomodo cognationes inter se habeant. an et in. dulcis ini-- mor in aliam speciem mutetur . non a contemperamento . sed ipse desciscens oc, immutatus ab ipso. qualis primum suerat . amatus. aut fallu S. aut acerbi . aut aci- ,. dux Sit sane acidus: ergo acidus humor cae eros praecellens. maxime incommodus, , fuerit. si utique dulcis omnium commodissimus existit.

Et ham siquis ibi insecus quaerens consequi possa. is semper. quod melius est. ex

omnibus eligere queat. Et cum contraria contrariis curemur. is qui de humorum potentiis. quia singulae ipsorum in homine sacere poterant . perspectum habet; etiam quin

modo minuantur. temperentur, expellantur, aut in aliam speciem mutentur, Icire

poterit. .

Hinc autem justa causarum proximarum hujus assems delineatio elici potest. Praevstiisse enim tam bibosos quam pituitosos humores in hoc AEgro. Argumenta sunt iei dolores sub initium morbi frequentet invadentesi dein a gravissimo illo animi pathemate ..acidum in sanguine praevaluisse arguit tum passionis sit ira minor 3c animi aegritudo. tum doloris species; obtundens scit. dc gravativus primum fuit . ut 8c rebellis naturae. in viscida tenacique pituita hospitans. quae acidi. ut plurimum. sedes est 3c materia Accedit. quod per totum morbi prπressum nullos Spasmodicos motus expertus sit, qui acriorem dc volatiliorem causam arguunt. Sed δc sanguis universus in pallidam δέ lentam pituitam degereraverat, ut ex autopsia appatuit, in qua necessario eminebat acidum. quod recrementa multa de se demittens dolores pariebat. eum

pirnutim per totum morbum de s ore quod acidum potens esse declarat) eo umreretur . nec stigidae manus testiun pati potuerit. Acidum tamen hoe una cum bilissae lixivioso

96쪽

2 urtis Prim e Gler Sminuus. lixiviose sementationem subii se premi Paroxysmus Febrilis. A lancinantes atrociter tunc dolores. qui tandem. bile quoque s uinem corrumpente. Hecti in s innis sputum induxere. Modum aut . quo dolores afficiebant. GH stocrate sic elisecimus, cum Venas distentas narrate illa enim Venarum tensio suit inde . quod dum a reliquis humoribus secretum potensque factum tum qualitate tum quantitate sita luerit . bili in massa sit uinea occurretit . una cum ea serbuerit Rexaestu verit. adoriue simul exaltati fuerint humores acidi dc biliosi. Hi ne secutae Venarum. Nauseae. h. e. sanguinis ex Venis refusiones. cum Venae tam ex propria im- Meillitate . quam ex acribus recrementis ab ista humorum lucta depositis irritatae. velut nauseabundae, sanguinem humoresque eitundunt aut evomunt. Sie enim necesse sitit. non solum surguinem. unde secessa. male se habere a soluta partium ejus imitate; sed& locum . in quo depositus humor. Hopter humoris cum copiam. tum qualitatem potentem. Recrementa enim illa acria una deposita. nervorum fibras& ossium membranas vellicando. atroces illos dolores producebanis primo quidem periodice . p. cita set L steretis & congestis recrementis; demum eorrupto toto sanguine. iisque in Petuo in partes illas stillantibus . constanter excitabant. Quod autem tam senaciter in doliis. lumbis. Osse Sacro & Coxendice inhaeserint. causa nait illarii in partium Mura ad eos recipiendos de hospitandos oppomina. Pro varia aurem humorum metallis. nune peditas. nunc crura. tibias ipsumque pedem afficiebant. Agmen cla

dat Proonsis H pocratis . Et semper tauam Per s. quod hic Aset quoque e

CAPUT VIII.

Observatis de Dors concretimis Carti agmia obturat/.LDrissima ct laudatissima quaedam Domina variis Ventris torminibus per siquot

menses misere divexata. eum Abdominis insigni d stentione . miris tu tibus ει με πιν - squi Tonitrus senum aemulabantur immani etiam vomitu omnium aD sumptorum , non taro humorum viscidorum. S totali Alvi suppressione laborabat . ita ut vix Eneniatum usi qiiicquam excerneret eonquerebatur enim nihil assumptorum ultra Umbilicum desi e re unquam in menses etiam toto illo tem iκ re sistebantur: depondere in Ventriculo conquesta sepe eli; appetitus non imminutus tantum . sed abolitus fere. Varia Medicamentorum genera. purgantia. carminant a. rob rantia. anodyna incassam exhibita&adhibita. toto aegritudinis decuisu. vocatis inconsitum Dominis Doctoribus D. Haio S D. Sibbatis: tandem die sexto Abin an ni i678 cruciati & vivere desit. Consensu moestissimi Mariti&ieliquorum Amicorum. Cadaver aperuimus. causam abditam tam miserandi eas Nobili nati morbi rimaturi. Noli ultra infimam edistis risionem strando progressi sumus. cum ibi morbi mortis causa abundo patesceret. Intestina insignitererant distenta. A flatibus cum liquore iste cibus liquidis aliquantum laedato sorte a Clistetibus is diis restitante) repleta. qui ex in stinis cultello leviter apertis magna vicis nitu ad distans exiliit. Ventriculus non tantum valde tumidus a contentorum copia . sed statuum vi de tot sonibus ita figuram . quam secundum naturam selet habere. amiserat . ut vix in Intestinis discerni potuerit. divulsis sere ejus tunicis. Pylori stus sui eorundem flatuum ibi contentorum immutatus.& in laevam corporis partem detrusus. Sed quod maxime observandum. R eui fatalis mali initium& finem ascribere visum est lisco Sphini stetis Pylorum secundum naturam

aperientis &constrineentis . aderat Circulus fere Cartilagineus. immobilis, latus circa pollicem unum. erasia circiter disitum unum. in quem Gltellus non sine magno emnatu potuerit adigi. quique ipsimi Pylorum ita coarctaverat . ut non nisi exili stylo tram situm concederet. Hine ventriculi capacitatem invenimus sectibus liquidis di foetidis sinus repletam: unde demirati sumus Dominam Agram nee ista stomachi contenta evomume unquam, nec de foetore unquam questam. Uteto aperto. Gravitam o,

servavimus Nasculo Embryo . quod ab initio suspicati sumus. eontra ipsius Dominae opinionem.

Relatio

97쪽

co P Naturalis Histrariae scotiae. Relatio haee mihi e munieata fuit a D Gilberto Ruti celebri Practico Berescensi.

qui Dominae aegrotae Medicus ordinarius fuit. Narravit autem mihi ipsa Domina. na rarunt Prodnqui. Maritus& Pater Domine. ipsam aestate pri gressa pruna multa immatura A adhuc viridia comedisse. me ab eorum esu ibstinuisse monitam de periculo: unde congesta fuit in Ventriculo ni gna humorum acidorum & viscidorum s utra.

CAPUT IX.

Mium de Ga Iere Co ista. I Ulieris Comutae meminit TMmas Bari inusi Similem rasum obtulit haec Urbs. et asetha quaedam Cornu eujus Ieonem vides Tabula Vll. excisum habuito mo quarto die t ab anno 16 i , Chirum hujus Urbis satis eelebri Artauro m.

c. Accreverat autem capiti ad tres pollices supra dextram auriculam. δc per septem annorum istium . in eam magnitudinem dc formam crevit. Fama erat abscissum renasci. licet quinquaginta annorum esset. cum abscinderetur.

Ipsum autem Cornu abscisitim in Bibliotheca Academiae Edodrantaensu eonservatur. udi illud vidi, ejusque Iconem ab ingehioso Mathematico dc M amico ime

depingendam curavi.

Similem Substantiam . si non plane corneam quam δc in elaem Tabula videte est super digitos pedum acer escentem habet paupercula quaedam in Urbe cia rh. Hujus leon ex ipsa substantii derasa delimata quoque est.

Observitis de Venae sectu- ante Va istarum cruptimem.

v - QOlent nostrates a Venae se bone in Variolis abhorrere . quae tamen. ubi magnis in bris est. dc . prae sanguinis aestuantis nimia copia . in nobiles paries metastasis in I . - saepe salutaris est . ut exsequente casu videre licet. Mercatoris Minta gens

penus. slius Danues nomine. quintum aetens aetatis annum. satis bene se habuit. dum hora ordinaria se somno componeret. circa tertiam vero matutinam coepit male se habere dc sanguinem vomere. Hoe subito allectu consternati Parentes me accersverunt; reperi vomentem adhue purum sanguinem. Parentes autumabant, aut in Schola ab uno

ex sodalibus ictum tuisse. aut ex easu laesum. eum nulla alterius ait Mus se Iroderent indicia. Ego tam periculoso morbo praesens se iactam remedium Venae sinionem. Proinde de Mediana Brachii chimim quatuor plus minus uncias emisit: dein ex temperaris adstringentibus Julapium exhibitum est pro sat ine sistendo. a quo assumpto sistebatut Vomitus. Hora decima sputum singuine levitet tantum tinctum erat: Ante undecimam. sputum satieuinis plane expers fuit. Sed circa duodecimam accrevit Febris. Jc post meridiem seeuta est Variolarum eruptio. I repidabat tunc Nater. 8t de suo Filio actum esse clam M. Ego contra omnia tuta iste piomittebam, quod sanguis ea qua gravabatur plenitudine levatus facilius, quod concoqui erat habile. esset concocturus; quod expelli habile. expulsum . Me me sesellit animus: optime enim eruperunt variolae. Jc ala earum eruptione febris temisit. δc sine ullis sere Medicamentis adhibitis. Reliqua pro voto successerunt. Jccitissime convaluit aeger Ubi ergo corpus plethoricum est. summaque est sanguinis ebullitio 3cesservescentia. α ruptionis alicujus vasis est metus. locum habere potest sanguinis missio. si vires serant dc nulla adsit malignitatis suspicio Sed ubi subita virium prostratio est. humorumque sumnia putredo S corruptela adest. abstinerulum est a Venae sectione . quod ab ca tum minuant ut vires, mi Tmavenenatum se latius spargat. totamque se uinis massam inficiat. In quo easu Cardiaca bc Alexi pharmaca temperata . quae spiritus refocillent δc restaurent. corruptelam sanguinis emendent. putredinem arceant A cxpellant, maxime ex usu erunt. . Intel

98쪽

Pamtis 'Primae LMer breundus. Inter quae . acida& puli eres testacei primum locum tenenti caute tamen natura motus observandus est . ut laboranti suppetias . non aisi, addamus: & summa cura sunt vitanda. quae vel sanguinem nimium colliquare. vel magis accendere possinti

CAPUT XI.

rinis P.SAnguis saepe inordinatos motus asse . quando vel nimia copia redundat. vel aes hiat si in Jc es vescit nimium. vel ab humorum ae ine stimulatur. i Nobilisqviedam Vis , annotum nunc viginti quatuor. pertres annos Vere ingruente sum oriri. Vomitum sanii uinis immanem passa est. quo ut tinas sanguine puro. quandoque vom uin magna frusta coagulato, replevit. Cum rites essent inde imminutae . suasi ego. ut Diaeta rei tigerame&incrassante uteretur; λ Iulapium refrigerans. V stringens' mi, ranς praescripsi, pro sanguinis eiici Vescentia nimia&motu nimio comprimo dis. Nihil minus tamen vomitus it severabat, etiam quod initumi erumpentillas Menstruis& per aliquot dies nitentibus. quod bis in hae Agra acciditi Vomitum praecedebat angor de

dolor in pectore gravativus. Nunc . ex Quo nupta est. nullae de eo vomitu querelae. Solet certe sanguis in Vasis aestuans&ebulliens quan praec structione. Vel materiae sit ista, dispositione se nequit λοῦ. exonerare) insolitas quandoque vias tentare. per Per quasse deponat. Dum rure agerem. venit ad me ancilla annorum viginti. auxilium in gravi assectu petitura : conquesta enim est. periodo menstrui fluxus recurrente. se. loco Menstrui per Uterum nuxus, magnam pati haemorrhagiam ex auricula. nec aliud praeterea pro Menstruis habere. Ego. ut motum sanguinis naturalem reducerem. com uiui ut purgaretur Ec eis uteretur Medicamentis. quae cursum sit Nuinis per Uteri vias restituerent. A quibus usurpatis Menses ordinate suebant; usque dum ingruente Autumno servitiis in agro occuparetur. praesertim in frugibus demetendis r quo opere calefacio sui verisimile est nimium corpore. praeternaturalem per aurem cursum sanguis ebulliens repetebat . eoque nimium fluente austis viribus brevi periit.

CAPUT XII.

Marrarita quaedam honesto loco nata apud suos. annum agens decimum sextum, postquam hesecem salitam comederat . circa deeimam nociis horam valde sitiens aquae trigidae largiorem liaustum sumpsit. Me aliam ipsa narrabat fuisse sui Moibi originem. Ab eo tempore coepit male se habere. licet&tunc. N quod mirum ad mortem usque rite fluerent Menstrua dc petiodum servarent. Venter sensim tumere incipiebat. de

Perinennium augebatur magis magisque. ita. ut anno postremo tumor vel quanaor Infantibus Gravidae molem longe superaret: adeo enim distentum Abdomen. ut super Umbilicum sederet. idque in lixtili absque lando substrato di me prae tumore per aliquot

annos Tibias suas videre poterat. Ita autem augebatur indies tumor mensibus aliquot mortem praecedentibus, ut prae pondere aquae contenta ambulare nequiret. 8c valde metuerta . ne prae nimia tensione Venter rumperetur. Quapropter rumore ad eam delato.

Virum quendam Hydropicum in Comitatu Perihensi a D. Ioravia Vicecomitis de Mormoni stat te. D. VII. Perihi Praxin tune exercente. instituta Paracentes suisse ab Hydrope liberatum . dies noctesque amicos rogabat . ut supra dictum Dominum accersirent. quo Paracentesis in ipsa perficeretur: aliquam enim spem sibi assulgere per eam se Iiberatum iri, eum dira mors auis prae sotibus instaret. Accitus e suit D. Moro mi.&una cum consultantibus D Punio D. M. Celeberrimo Practico. Clarissimo D. B.r

99쪽

consulto. ne vires laberentur. Ei ad Urbem veni. & uente mane me par tam ut operationi interessem inter alios enim me advocaverat in consilium ) cum ecce hora nona. quae erat constituta pro operatione. nobis relanam est. illam mane selitomaturius e lecto surrexisse Ahono sacrique animo, omnia bene sibi successura ominatam suis manibus crines capitis compsisset a quo motu uti verisimile est conquansata aqua amurcam in sindo excitaverat . unde putridi malignique Vapores Elevati comvulsivos motus ei procurarunt . qui hora ejusdem diei undecima ipsam 4 vivis abstule riant. S uente die concessum ab Amicis. ut Abdomen Cadaveris aperiretur. ut tam prodigioli tumoris causam scrutaremur. quod salsium praesentibus supra nominatis D minis, me etiam priente. M quod vix credibile est) ne una quidem aquae gutta in Abdominis cavitate teperta: imo Viscera omnia sana, nulla iam tacta repetis sunt. Sed Tuba Uceri quae &-dicitur in dextra in eam molem extenta erat, ut i tam Abdominis mire distenti cavitatem repleret. Figura autem accedebat ad sacculum coriaceum largissimum. quo Causidici Chartas recindunt. Erat autem plus quam duos pedes longa. pedem dc dimidium lata. prodeuntibus e lateribus saccis minoribus instar peratum majorum . quibus in semoralibus utimuri Ex illo sacco vidimus educias qua- et inta quatuot untas Doricas Pinta autem Scotica continet quinque Libras Meducas ct Uncias quat'κὶ aque atro rubentis. In iiundo autem acerat magna quanti sat materiae crastistis S letuae, uitu: amur . quae erat auo virentis coloris. Uulam Theologiae Candidatus temperaturae alias in Venerem pronioris . circa luadragesimum aetatis annum. ex commoratione in domo humidissima. palustrillaco ad Forthum sita . passis est ingentem humorum decubiciam in tauco dc guttur: ex quo tumor subortus. quem paulo post Testium tumor di resolutio secuta. ι umoribus discussis. remansit absoluta ad maritale debitum pei solvendum impotentia. de qua gravissime mihi conquestus est. Sejam per aliquot mense, ad hoc munus plane ineptum esse. dc obnixe rogavit . ut in tam h lorato asseciu opem seriem. Ego elim ex sympathia. quae inter Testes 3t organa vocis intercedit . iacile pose contingere ejusmodi humorum intelligerem. jussi hono ei let animo. sperare me. ipsum restitutum iri, modo ob uentem se praeberet prascriptae melliodo pro valetudine ipsius recupcranda, quod ille qui leni alacriter suscepit se peractutum. Initituta ergo primum diaeta, ut scit. ab omnibus piscibus . a salicis di exiccatis carnibus avibusque palustribus abstineret. cibisque boni succi dc multi nutrimenti uteretur. vinoque ad cibos poneresb. corpus aliquoties purgavi; et tum quae partes illas saccentes et evanidas coti. roborarent tam intus quam istis utenda imperavit quibus peractis pristino vigori restitutus est. saepius lue gratias mihi quam potuit maximas egit Ut hujus Alictius causina explicem operaepretium erit Sympathiae inter partes ratio- nes reddere. Et quidem nihil in rerum natura majorem sui parit admirationem. quam. in . ., quae Passim obses Mur. rerum aliquot diruersarum . quarundamque omni sensu eatentium Conspicua illa in M: nete ad Polum Arcticum se non aliter. qu,m samma simum. lapis deorsum. convertente; ad se vero serrum vi non minus ainlita aeuiente. Sic Electrum Paleae conjungi amat. Hinc etiam animalium totam demors corrumpunt substantiam: nonnulla alicui tantum parti hella indixere. ut vescae Canularides. Quin et seras ipsas praesentissimo veneno tu mes . atque -- primis Scorpionum. sua plagae remedio esse non impositas tantum . ita et comestas, Veteres prodi runt. ip lue Viperarum carne constans alteriaca convincit Causa autem est illa, quae ex varia Elementorum Permissione intercedit. Substam

CAPUT XIII.

De Imputentia ad rem Veneream frumoris λ Gutture ad T sra tra lationem sep ente. Mericamentis feticiter curiatia.

tiatum

100쪽

artis Primae taber Se Eus. 6 3tianam similitudo et dissimilitudo. jus tamen humanum intelle tum l. ue essugit. Multum sane essicit hic perpes N ,ssiduum quod dari e stat ex

quolibet eorpore tenuium dc spirituosatum partium eiiluvium de quam ab animatis tanta cum inacitate indagat & insectatur canum industria: quippe natur li instini hi & pondere partes hae a corpore egressae desiderant ad illud. tanquam ad si uni centrum re locum remeare. quod saepe non vacuae texisunt; sed impregnatae pote aliquo ipsarum tanquam aculeis transfixo. sicut filamentum subtile et invisibile partium a Succino evaporatarum ad illud secum revehit paleam. & a Magnete extulantes particulae ponderosum secum terrum apportant. Quae in nostro empore est napathia fit, cum superstite priores opus in alterius . se intrahitur. Et talis vel euabsolute &postive . vel privative. Absblute et postive talis quae etiam dicitur fit matruriae scit. morbum committentis propagatione, cum vapor nempe. vel humor a parte primario affecta in Mi iam eiicitur. Sic vitiosi vapores c ventriculo vel inero ad Ceictrum delati dolorem vi delirium inserunt; ad oculos delati. in iis excitant similia. quae per illa noceanum tui. Sie clausis Vesiculae Bilariae ductibus. Corycio tincta cri eo prae caeteris . Glanda. auratur corporis superscies, cessat naturalis Clyster. argillarea dejiciuntur, cum -- . . Sic Aura ex parte inferiore sublata Epilapsi . , Privatio talis est . quoties . parte aliqua primatio assecta. pars alia privatur asil ri materiae. vel facultatis ad agendum necessariae. Sic Larynx per Sympathiam laeditur. cum. I sib Thoraee. vocis materia illi praeripitur. Sic Spinae dors obstriictio crurum t utionem insert; nervi optici, caecitatem: quia facultas Opii ex innuere prohibetur. Compatitur autem pars alteri tribus modis. Primo ,--,..... seu Vicinitate. Propter quam Uterus compatitur Recto latestino & vescae . Heuiimque illa Utet O. Unde ieri Utem vel Intestino Recto instamniatis . . se A. et vicissim Vesea ab Ulcere. γ Phl mone vel Calculo obsessa. Tenesmus oritur. qui stranguriam et Abortum uid est . ut Pleuritis Febrem.-Ad hanc spectant Continuitas, Contiguitas . Cohaesio quae medio aliquo copulantur. Secundo ...' operis secietate . quae spectitur in partibus communem actionem liaiantibus. Sie Abortum iacturis Mammae graciles fiunt. Sic Musculis con-minibus in una parte resolutis. in alia convelluntur. ut in canina resolutione sana oris pars assectae eompatitur. Hinc facilis-ώ Σῶ e ... .. ....in Hac

diffitator evadit Respiratio, male assinis Hepate de Liene, in I, inpathia Reius alte

rius urina crebre 3c parce mittitur. Tertio v. - H. generis eommunione. Huc reducitur Vasorum communi qua nervosi novo .glanduissa glandulosae arteriosa arteriosae. membranosa membran

is condolet. Hine Vomitus laeta cerebro. aut Meningibus: Cephalagia. Ventriculo imputa quavis illuvie praesertim bitu sa rescito supervenit. Hae Diaphragma inissammatum. generis similitudine & societate, principium, Le. cerebrum . in contagionem adducendo. paraphoricum assedium : nam μι-, --ι - . Σ. Percus sum. risum aecessit Sardonium. Hae Musculus Temporalis, laeso oeulo. laeditur. fit

Syncope. laeta Ventriculo; Vesita. Vertebris talis Saeti assectis, laeditur; ae deni.

que vox Testibus male constitutis. Dum viget mirabilis illa Elementorum in empore nostro Harmonia. dum temperatae extitiae eoia surgunt Qualitates, patresque principes suum prodes ito in inferiores e uuntur bente. o mimperium: Aeae non minus morigerae partes suas quoque agunt: neutra prae nimia telicitate superbiunt. valet Natura.&suas omnes ad salutem animantis fimctiones obit. immutes ili in M. eonstantia cx cibis ingestis idoneum partibus eo oetione praparat humorem; praeparati portionem utilem et lamiliarem ab inutili secernit: illum deducit dc exponat in partes; earum substaritiam suprema concoctione mox futuram. hane in ea quae huie muneri delimavit conceptacula.recondit donec per vias convenientes soras exturbAQuem ardenti stomacho

haerens cibus impersedius lanν em pepererit. hunc. nisi nori exhibitione cibi distrahatur. petistitie summovet; ac siquid erudi congeratur humoris, qui eas Mesentini vias . per quas Chylus traducitur, inserciat. hune subigit. mutat. coquit, aut mitigati Quin 3c impuros ii mores omnium sere Morborum musas continentcs in Vasis majoribus conclusos, aut in ea-vis Viseerum delitescentes. Venisque minoribus coercitos pristinae restituit bonitati; lentos deaergiti crasilas incidit. compactos imminuit et varie disjungit; scrocientes . turgentes&quoquoversum impulsos eompescit; exustos blande repurgat. 3c quovis alio m Aso contaminatos, nisi quid peccatum fuerit quod gestiones interpellet. ab utilibus segregat. secretos per Uecos aliquando Meiosque recessis extrudit. sinus per dumis tritos δc idoneos bonis aegri rebus excernit. Hi ne illae in Morbis subitae ad salu- ω, tem aegrotanus, praeter spem impetitorum , mutationes ; in quibus quamvis . - R hums-

SEARCH

MENU NAVIGATION