장음표시 사용
11쪽
Aut uti. haec, dei quibus praemonendus, Can dide Lector, videbaris,ui libri hujus lectioni praemisias, Aian, atque etiam rogo. Gumante annos aliquot Novo Tectamento Syriaco, legendo examinandos me accinxissem, ejus que latinas versiones , Tremellii unam, Guia donis Fabricii Loderiani in Bibliis Regis a teram , ejusdemque interlinearem Parisiis editam tertiam, interse conferrem, non pauca occurrebant loca, in quibus doctis mi Interpretes, aut vim vocum Driacarum, aut phrasium g nium , aut 'ri interpretis mentem non satis inteluxisse videbantur. Natus inde eis Observationum in dociliora loca totius Novi Testamenti Driaci libentas. Euem tamen edere in ani mum non induxeram , quin alias quodam, quas in dociliora magnae partis Veteris Testamenti loca paratas habebam nolin, praemisissem. Verum mutavit sententiam, quodpraecedenti anno , per Clar. Docti umque virum D. Gerardum Ioannem Vosum ex Anglia redeuntem , allatae nobis sint, qua hactenus Novo Tectamento S)riaco defuerant , Epistola scunda S. Petrtiscunda ac tertia S. Davis,inui isti S. Iudae Judio se opera eruditi mi viri Eduii ardi Potiche, ex M. S. exemplari, quod in celeberrima Bodleana,quae Oxonii est , bibliotheca latuit, δε-
12쪽
AD LECTOREM. rum editio quum curae nosrae esset demandata, se jam Novum Testamentum Syriacum Christianam Rempublicam habere universum gauderemus , oportune facturi videbamur, seditis isti Epigosis terventi adnucprelo , observationes noBraesupra-d D adderentur. 'o in inuituto paucis post septimanissi-ctus fui conmmatior, quum earundem illarum, quas dixi, Epi- solarum , uior Apocalypseos exemplar aliudM. S. elegantissimo charactere Dro exaratum,addito etiam divino Beati Ephrem tractatu de amor apientiae, ab Ornatissimo, Doctissimo, or aetemna memoria digno praesule, Iacobo Vsseris inrchiepiseopo -- machano, qui or ante biennium me Pentateucho Samaritano beaverat, ex Hibernia allatum fuit. In promtu enim jam erat,
quae in exemplari Epistolarum Bodleano, or Apocal stos Scaligerano, quod ante quadriennium a nobis fuit editum, minus erant emendata, ex altero hoc exemplari emendare, se si quη varia esset lectio , observare. gressi ergo sumus libri noctri pressionem, eo tantum animo, ut in locis disscilioribus veram Syri Interpretis mentem daremus, quaeque de his per universim
Te mentum chartae consignaveramus, uno volumine, eoque
exiguo comprehenderemuου. Hinc datus eu libro titulus, Commentarius in dissiciliora loca Novi Testamenti Syriaci. Sed, ut nihil ea humano ingenio inconstantius, quum ad caput atthaei octavum operae t)pographicae processissent, O lentis quam vellem progrederentur , cogitare carpi de Euangeliis Iaithaei Hebraicis, a doctissimis viris i unstero es
cero olim editis , meamque graviter incusare negligentiam, quod ea examinare in mentem non venisset. d quum tentarem, or non pauca in iis, quae cum textu Graeco conferri mererentur, observarem, ut fere labor alius alium trahit, operae pretium fore duxis non istas tantum Hebraicaου, sed se Vulgati, Erasini, Bezae, 0ri atque Arabis versiones inter se secum Graeco textu compararem,G ubi conveniant, ubi dissideant, quae illarum maximὶ genuina, se ad phrasim mentemque Spiritus Α - Sanm
13쪽
Sancti accommoda magis videretur, annotarem,non ubique quidem sdubi usium aliquem habere, textu que Graecus idporeulare videbatur. Haec dum ago, procedente prelo, novum nocitur opus, quod se alium a priori titulumpoRularet, or eo duplo majus , ultra quatuor Euangelia uno volumine extendi nonposset. Nam se absolutis Euangeliis, appendix addi debait, in quo per septempriora LMatthaei capita eadem tractandi ratio observaretur , quae ab octavo o deinceps observata fuerat. tauum autem ea essetpreli tarditas, ut iis, quae dixi , peractis, otii etiam alia qui veresset, visumsit versionem Aethiopicam auredi, orcu se modi ea esset, explorare. Lecto Euangelio Mattiai, se toto in linguam latinam transeato, placuit appendicem adfinem usque Matthaeiproducere, eique quadam versionis Aethiopicae inserere, uisaltem gus Ius aliquis istius transeationis doctis daretur, quo de ejin pretio judicari tosset. Plura istius aut oris addere, opera
non erat. Et quamvu reliqua etiam Euangelia in latinum ermonem transferre tuerim, edere tamen non salui, ni orte
viri pii se docti secus voluerint, quorum judicio hic o alibi
sandum judicavi. Cur autem, gravibus alioqui negociis Ecclesiastici muneris sat detentus, hHe porro, tum in vetere tum in Novo Teuamento laboressumpserim, tacendum non videtur. Versantur in hac nostra Academia viri pietate juxta ac doctrina illuseres, quibus a Nationali Θnodo Dor dracena demandatum
munus,novam tum Veteris tum Novi Tes ramenti besticam versionem adornandi. Sanctum , pium, Ecclesisque Belgicis utilis smum opus. ad quodpromovendum, qui quid possunt, si labori
curaefue parcunt, male de Ecclesia mereri, neque acceptis a Deo dotioussatisfacere existimamus. diuod adeo nobis cordi eis, ut
si bisse nostris laboribus aliquantulum saltem ad tantum tamque divinum opus costarum esse eruditi judicaverint, or vitam orcumae hasie maximopere smus nobis i s gratulaturi. Iuaeque resani libenter addituris benignus Deus otium concesserit, ordom non improbaverint. Vnum tantum deprecor, ne quis arrogantiae
14쪽
AD LECTOREM. rogantia mihi crimen imp ngat, quod Cl. Bela notaου interdum examinem , o ubi ejus ac Vulgati versiones confero , Vulgatus non raro praeferendus videatur. Magnus vir fuit Beeta, eximiae eruditionis , acerrimi judicis,quiquesuis in Novum Testim. v boribus nunquam laudatamsatis operam Ecclesiis navavit, aeternumque es sepra invidiam nomen comparavit. Verumsi Vulgarum quoque Interpretem, qui quis is tande uerit,doctum modoctissimum virum fuisse asseram, non me peccasse judicavero. Suos habet, fateor, naevos, habet uos barbari os. Sed quin pabsim ejus dem judiciumque admirer, etiam ubi barbarus via detur , negare non possum. Ecquis magnum se incomparabilem fuisse Erasimum neget 8 Integra quem totum terra nec que capit. ut Bezaeis ipsem habet encomtum. nemo tamen Cl. Ber indignatur, quod Erasmi es versionem se observationes ad censuram revocet,passimi emendet,ubi idratio es veritas posulare videban riuri Crisin exercemus libere,modeste tamen, nisis or. cr ea lege atque omine, ut si quid a nobis peccatumst, aliorum quoque crisin Iubire non detrectemus. Ea veritatis, praesertim sacrae rogativa est, ut tuendi eam omnes es adversus quoψvis potestate habeant. Nec est quodquenquam turbet, ea codicum lectionums varietin,
quae in hac transsiationum collatione passim conseicitur,quasi nihil certi haberet des Chrimana, cui inniteretur. Ego vero palam promteor, nunquam mihi magis cons malam fuit e fidem, quam
ubi hon modo veterem illum Interpretem Latinum, sed se Orientales illos Drum, Arabem, Aethiopicum, qu0 . Euangelium Hebrae m dedit, tum Graeco textu ita ad amussim in omnibus convenire vidi, ulsi res fidei steritis, ortum Christi,nativitatem,educationem, miracula, sermones, totam vitae seriem; mortem, resurrectionem , ascensionem denique, eum ubique consen sim invenias, qui de rerum VIIarum veritate non nisi improbo dubitare permittat. Mod euangelium conuituit, quod ChrisZi notitiam exhibet, quod dem salutarem generat, quod mores fommat , quod animum pacat, quod cons entiam, ira Dei percitam,
15쪽
An LECTOREM.tranquint, apud omnes idem est. In verbis nonnunquam effvarietas, quae quidem in quibusdam narrationum circumstantiis non eundemstensium praebet, rem tamen credendam nonpessundat,sed, mira quadam Dei providentia se cura, dei integram relinquit. Tantum abeis itaque, ut Erasinum , Camerarium , M*am, viros pietate se eruditione conlpic os, culpare audeam , quod in suis adscros libros notis marias etiam lectiones observarint , ut contra utilem eos operam navasse credam. cum
quibuη si jam nostra, ex Orientalibus histe versionibus desumta lectiones conferantur, qhid receptum magis fuerit, judicare si.
cebit. iam/m autem in 'riacarum dictionum explicatione , Lexici θυ- Arabici creDram faciamus mentionem , monendum duximus lectorem , manusiriptum esse exemplar , quod ex libris magninalberi, una cum Nov. Test. Aethiopico, abirique quibus tenuis noura Bibliotheca destituitur ,subministravit Academiae nostrae Bibliothecarius, ejusdemque praeclarum decus, qui obtudiorum nostrorum vera anchora, Dan. Hon π. autem defectum, ad Nnem tantum literae Nunproductum. quod tamen tanti fecit bterarum illud praecipuum columen Ios sali-ger,ut ex exemplari Sorebano sua ipsi manu iddesri erit.Auior libri dicitur Iacob Elgais, munere presbter, aetate nex, ct ut expraefatione liquet , re ione Christianus. compositus est anno 186s aera i lexandri Magni. Merum eis Glossarium. alioqui accuratum satis. nisi quod saepe mendosam or confusam doluifripturam. quod nequaquam incuriae Magni Scaligeri, viri in omnibuη accuratissimi se diligentismi, sd corrupto proculdubio, quo usus ea , exemplari tribuendum. Restat , benevole Lector, ut candori tuo labores hse nouros commendemus: si desideras, quam, salsis, orsiti requires se in rebus, eam ab iis e ectandam teneas, quior literis melius funt tincti,s minoribus paucioribu que negociis distenti. Excusare autem potissimum debet, quod prater priamum institutum,procedente, ut dixi, preo , pleraque o maj ris
16쪽
Αn LECTOREM.ris momenti, ante ne cogitata quidem ,sunt exarata. nec deinde denuo excussa. sive qhod tempus non permitteret.sivepotius, quod eo me animo esse fatear , ut mens ad nova semper se proripiens, ad ante acta di culter revocari patiatur. In quos temeritatem culpo , censeram non detrecto. nec jure rei di ebor.
η o,sita piis docti que viris τsum fuerit , facile me deinceps ab hoc scribendi genere ab erreri patiar. ut se facile me ad ea qua restant impelli incitarique am , s isdem id utile , Ecclesiaeque commodum judicaverint. His io , Candide lector, utque his meis laboribus grata in Deum mente utaris , meisque porro , signa sunt, dii aveas, precor rogoque.
17쪽
ANIMADVERSION Esad Sacrum Novi Foederis, praesertim
i uth c Reverendo ac Ctirissimo Viro
IR coelitus mirande, Vir pignus Dei, i . Rarumque munus additum mortalibuS, . Quoscunque lato icrra complexu tenςt, Et circulari Phoebus aspicit rota, Quem primo ab ortu, qua serenat aetherem, Accedere ausus, vixque nascentem sequi, Belgarum adusque claustra, dc extremum mare, Victum superbus S triumphatum trahis ;Quae lingua laudes digna prosequi tuas, Edocte quasvis 8 Seu Palaestitio placet
Disertus ore, siue Chaldaeo, aut Syro, Sive AEthiops perustus, aut felix Arabs ;. Obstrictus omnis Ortus applaudet tibi, Et ora soluet. Omnis intuebitur, Non fabulosis aut sepultis ritibus, Romanaqueis gens & Pelasgorum tumet, Emancipantem, larga quae dedit manus, Et autor ipse muneris tanti Pater: Qui foedus immortale mortalis Dei, Mortalis, immortalis, ac semper Dei, Viam salutis, disciplinam gaudii, Quod cuncta vincit, fine temporum caret, Tot gentium fulgore perfundis nouo: Emensus ante, quicquid ignotum, abditum,
Et involutum vox Prophetarum canit,
Oraculorum qui sub obtentu latent, Et
18쪽
Et veritati regiam pandunt viam. Ademabori seque sufficit tuo Rex ipse rerum: siue facundus sacrum Imples theatrum, mente sublimi, ignea, Et verba fundis plena veraci Deo:
Siue in nepotes ingeni vires tui, AEternitatis candidatus, cxplicas, Nondumque natos lumine inuoluis tuo. Coeli sacerdos, posteris sacrum caput, Amor piorum, quos amabili jugo Sponte ac volentes vitae ad exemplum trahis, Haeres paternae laudis atque adoreae,
Quem vox diserta, digna majestas polo,
Alte recepta consciorum mentibus,
Oblivioso segregat silentio, Coloniana spes opusque, sanguinis
Inusitati germen, ut facundiae; Sic te fauor benignus, ad metam vehat Consentientis eruditorum chori, Sic cuncta discas, cuncta doctus asseras Quae barbarorum foeda destruxit manus, Sic inuolutum quicquid, aut reconditum Imperuiumque, charta caelestis tegit, Tecum peritus orbis asscribat tibi,
Famaeque liuor ipse subscribat tuae; Vt auspicato assurgit ac plaudit tibi 'Mens Heliasiana, prisco amore saucia ιLaudis tuorum: Goliique Sol recens Exortus orbi, nec minus capax tuae . 'Et fautor ardens Imperator gloriae. DAN iEL HEIN SIV s.
19쪽
Haee in ipse limine oculis subjici voluimus, quia in iis nonnulla sunt, quae Lectori statim ab initio nota esse velimus, ut quando in ea inciderit, quomodo a nobis correcta fuerinL, recordetur.
P Ag. α .lin. i', lege p. . l. IS. lege p. 7s. l. q. lege p. 13a. l. lo. malum lege malim. p. is s. l. 19. ἰζῖς AMMil. p. L 76. l. 29. Mati. 26. legeas. p. iro. l. 26. lege R. p. I 39. l. . lege quod enim in Graeco est κωφον, μογι- λαλον, Arabs inverse ordine dixit mutum, siurdum. p. zoo. l. 19. Ah lege & l. ro. pro lsi Quaeque lin. 2I. sequuntur, Lex. Syr. Arab. collidunt, comprimunt, deleca omnia. quippe quae per incuriam irrepserunt, neque ist- hic loci ad rem faciunt. p. 243. l. i 3. Ps. i. lege 68 p. 29I.l. 3. secuti Romanos vertimus ex prima conjug. cognoverunt. verte ex secunda, proprie cognostere fecerunt, id est palam indicarunt se sprevisse,&c. pag. 3 i , l. i-π, lege . p. 3 4 l. 2P. adeo lege pag. 4II. l. a. .uρο u lege p. 447. l. ult. particulo, lege particula, p, qt l. II. lege p. 498. l. 6. lege p- Sr . l. 79. ρς η μία, lege ρηις α.
20쪽
MA T T H. Cap. I. Vers I9. R E M E L. Et non volibat publicare eam. Boderianus, ιraducere eam. significat proprie deIegere, revelare or in publicum proferre turpitudinem vel ignominiam. Unde Esa. . t 7. V m lima n n 3 ct Dominiu pudendum earum denudabit, Syrus usus est verboc 'a a, teste Baptista Ferrario. Inde, teste Masio,. m m ' ipsa membra genitalia, I Reg. 2o. quia pudendum cst ea palam e poner . Sensus ergo hic est, et non moluit ignominiam ejus detegere . Sic Col. 2. IS. R
voce quod observamus Act. I9.27. Arabs vertiti non voluit manifestare eam .