장음표시 사용
21쪽
1 COMMENTARIVS IN Boderian. in Regiis , id autem omne factum eD, ut adimpleretur, orc. negligit ' ante locia tanquam pleonasticum. neque est apud Euangelistam. At in Parisiensi habet pro pronomine relat. vertitque, id autem omne quod factum fuit ut impleretur. impersecto sensu. Quem ut Tremellius suppleret, vertit, hoc autem totum quo uit, fuit ut implereiur. atque ita in similibus locutionibus, quae satis frequentes occurrunt, solet ' Vertere per pronomen, & desectivum scil- sum aliquo additamento supplere. ut I Cor. S. II. lym
der. in Reg. neglecto ', hoc autem fripsi vobis , ut non commisceamini circ. sic in Graeco est . at in Paris defecto sensu. hoc autem quod cris vobis, ut non commisceamini. Tremel. additamento supplet, hoc autem quo ri , ejusmodi est ut non commisteremini. Verum ubique id apte non potuit. ut
c ' , vertit, hae autemsunt algetoria duarum pactionum, neglecto ' ante . recte. Observandum ergo , illud ' non raro pleonastice sic usurpari, ut non pronomen,sed affirmationis emphasim aliquam denotet. 4od quum D. Erpentus non animadverteret, Psal. 87. ii, lliam vertit, lux quae orta eis juctu, absque ullo sensu. nihil enim sequitur , quod sensum complea C. At Gabriel Sion ita Syrus in editione sua negligit ', SI simpliciter vertit, lux orta eLI justis. Ac similem fere vim nempe mere emphaticam, videtur mihi Hcbraeorum 'πη , cui Syrorum ' retondet, habere in sequentibus locis, Psal. io. 6. Psal 9s. II. Psal. i 4. Ita Sam. IS. 2o. Esa. 8. 2o. Habac. 3.I6. Nehem. q. I a. in quibus per equidem, utique recte vertas. C 4 P.
22쪽
C Α p. II. II. VERS. I. magi. Inde fit nomen i ta aciquod a Ferrario vertitur,malia: cultus aesadium rerum calostium . nimis fortasse anguste res tantum c testes pro objecto ponit. melius meo judicio Lex. Syr. Arab.
laetin Dol' la, SQ.2 Gl , id est,cultus elementorum. Arabice is Fib DL Solia cultus naturarum s elementorum. Magi ergo proprie fuerunt physici, qui cognitioni elementorum rerumque naturalium operam darent.
Deinde in malum sumi caepit, pro ijs qui ea colentes ad praestigias etiam abuterentur. Originem vocis certam hactenus non habemus. Frustra omnino sunt qui ad Graecum μά βω, pinsolubilo referunt, unde μαγίς coquinarij instrumenti genus. alij derivant ab Hebr. mussitans. quod magi incantationes mussitando peragerent. alij a rura robur. alij , quasi , quod se 2 dicerent, ut Simon ille Act. 8. Hisce conjecturis conjecturam nostram liceat addere. . sic enim Syriace & Arabice scribitus habito ο heemantico derivamus a era, quod Syris S Arabibus est scrutari, explorare. ut sint M Na, exploratores, scrutatores naturae, rerum terrestrium dc caelestium vestigatores. qui cadem notione Magistris dicti fuere mon' o sapientes scrutationis. sic enim physicos peculiariter designant. Atque inde liquire potest, cur Act. I3. 8. dicatur, en E'λυμας Est enim Arabicum Elim, flens, tribuiturque peculiariter ijs qui res divinas humanasque ser utantur,atque earum sunt periti. Stri-- ctius namque sumitur quam quod quemvis sapientem ac prudentem designaU.
23쪽
COMMENTARIVS IN V E R s. o. Non es minimal O '-; ut&Arabs inter regesIehudae. Id est,inquit Iunius, proceres praefectos administrationi reipub. ut Hebraice sonat regum appellatio. addo, Syriacu proprie sbnare con-hles , consuluit. J r, consilium. inde sunt
i qui consilio alijs praeeunt& regunt. recte pOsuit pro eo πις ἡγεμοον . nec aliud sunt proprie apud Hebraeos. unde tot in exiguo tractu terrae Canaan reges. cuique fere civitati suus si, i. consili, , qui con-mio, adeoque&authoritate toti urbi ducis instar praeiba . C A p. III.
Tremel. cingulum pelliteum super lumbos eju . Boder. in Reg. nonamque pelliceam circum lumbos sios. at in Paris. orcingulum medium pelliceum circa lumbos suos. Verte cy' cinylum lumborum pelliceum supra lumbos ejus. ζων vertit .atalcingulum lumborum, ad indicandum,Graecam Vocem Hon quodvis cingulum, sed quo lumbi cinguntur significare. quod Hebraei oraκ balteum vocant. recte. unde &Hesychius tradit, i lis interdum quoque dici τὸν Umτὸ τόπιν, i ον ἀ-ν ον ζωννυμε . Arabes hoc cingulum vocant ita dia dc αλ . . .
der. Et aperti sunt ei coeli. verte in singulari, Et aperitim euei coelum. l r, is enim utriusque numeri est. S hoc loco quidem verbo singulari jungitur. Estque in singulari&mascul. S foemin. generis. hoc quidem loco mascul. at Matth. I 6. a. l . ri rubet enim cae-
24쪽
M A T T H. C A p. IV. stum, tamin. In plurali solet este mascul. , S: a sing. distin- qui duobus punctis numerum indicantibus, i ri . C A p. IV.
& Boderianus, ne impingas in Apidem pedem tuum. Vertendum puto, ne impingat in lapidem pes tuus. existimo enim verbum hoc in Pcal esse intransitivum, in Pael vero transitivum. ubi hallucinatur doctiss. Trostius qui in Lexico sito vult esse Fut. II Pael. non fert Grammatica. Sed est Fui. Peat, formae j I faciet, eme t. nisi forte hoc loco legendum sit . Quod malim, ut cum Graeco prorsus conveniat. Sed consentiunt in priori lectione editiones omnes. Baptista Ferrarius in Pael citat pro ossendere, impingere. dicitque proprie reserri ad pedem.
Boder .irans Iordanem. id Syri dicerenx O, , , lItaque rectius ad verbum Tremel. transitin Iordanis. id est, extremi limites Iordanis. sicut Matth. I2.42- & Luc. II. I., Syrus vertit. J transitus terrae, id est. extremi limites terrae. sic Ese. 9. I. z ΠΠΙα' Π etua maris, limes Iordanis, Galilaea gentium. Nam &sumitur pro ipsb limite. ut hoc ipso cap. vers ult. Σω ἡ Γα, λωας, e ΔεκαmMως, G. svοπλύμων, c I'ουλωαι, e I,-δάνου. ex Galilae.1, o Decapoli, o Hieros)mis, Iudaea, olimite Iordanis. ubi S Syrus V IO...' a transitu Iordanis, id est, a Diere se limite Iordanis. unde usu venit, ut in Hebraeis, i Syris, Hellenistis quemvis limitem desenet,non ulteriorem tantum, sed SI citeriorem .
25쪽
in umbra mortis. verte, in umbris. est enim plurale. singit.
V E R s. 24. Dicuntur adducti ad Christum da moniaci, maκ nam, i. se lunatici, αλί-αθιδμοι, quasi fili, agrorum, inquitTremel. in qua interpretatione doctis. Fullertis duo reprehendit. Primum quod avos verterit, quum Syri Graecam alibi vocem exprimcntes, eos dicant m κ Marc. 6. 36. id recte. Alterum quod hic verterit silium. Argumentis duobus id refutat. Primum, quod relativum eo sensu supervacaneum hic esset. quo argumento impellitur, ut credat 'ra hic significare extra , ut sblet apud Syros quando sequitur praepositio P, itaque poni pro h κ μ qui extra tecta δε-gunt. quo sane sensu particula ' non est supervacanea. sed addo quoque , eo sensu ita esse necessariam, ut abesse nequeat. quum tamen Mail. I7. IS. N κ'rari, rem, particula ' non praefigatur. ubi si sensus est, habens diritum qui extra tecta vagatur, omnino dicendum erat 'gi n, n . . ubi ex sententia doctiss. viri sumitur pro ' Π, quod sermonis compendium non facile concedam. Imo dicendum erat, squod magis etiam fidem sententiae isti adimit poni pro P m, . Syri enim 'δ pro extra non utuntur, nisi praeposito ,.& absoluic quidem, quum non regit post se nomen, dicunt
,. ut m m . extra sani , id est foris, Matth.
12.47. at quum sequitur nomen . ut extra casea. extra civitatem , Hebr. Ir. I 2. Unde porro Constat etiam hic se omitti non debuisse , quia regit post se nomen Alterum argumentum est , quod Matth. occurrat
26쪽
M A T T H. C A P. IV. in plurali. at in Vuκπl, est singularis numeri. itaque si v ibi nomen sit, dicendum fuisse ι κ 'rar. ad quod respondeo, quamvis sit singulare, tamen esse plurale, quum Mati. 17. is . ubi de uno lunatico agitur κ κdicatur in singulari. ubi observandum in ejusmodi compositionibus Syros non semper primam, sed sypius secundam dictionem mutare, cum ex singulari formant plurale. sic
Nec probandum videtur quod statuit D. Fullerus, lunaticos sic dictos fuisse Syro, quod diabolica rabie correpti cxtra tecta in litudines agerentur, quomodo dcscribitur ille Luc. 8.27. Hoc enim τῶν δωμονι λων est, qualis iste erat Luc. 8. At vero Mat. . expresse distinguuntur οὶ λυμο-
Existimo itaque hic significare silium , & filius
tecti, sine I esse ipsum morbum seu spiritum lunaticum, sic dictum,quasi amantem tecta,tectis addictum,non quod homines extra tecta agat in deserta, sed quod extra domorum conclavia agat in tecta. hoc enim lunaticorum seu noctam-bulonum proprium cst, dum dormiunt,surgere & instar fe- lium tecta aedium conscendere. qui autem eiusmodi morbi aut spiritus est sive eo praeditus est, dicitur m κ' ', & in plurali i κ'a', ubi ' non tam cst relativum, quam more Syrorum format adjectivum, ut i m ligneus, iam
carneuου, proprie qui signi eis, qui carnis erit. A lici ;
quisi*iecti eis, qui isto spiritu agitur lunaticus. Eis autem
supra dixerimus, non eosdcm esse lunaticos & daemoniacos, non negamus tamen morbo lunatico daemonia se immiscua isse. Nam pater ille, qui Mati. i7. de filio suo dicit, ita σε- , Marc.9. dicit de eodem οπι πιευμα Sed hoc
27쪽
8 COMMENTARIVS IN hoc tamen discrimen videtur statuendiim, quod sicut morbus lunaticus non cst continuus, sed certis lunae intervallis ac periodis Oritur,ita S daemon non nisi istis periodis homi
Adde quod ea quae sequuntur, saepe incidit in aquam, spe in ignem ,spiritus ρ - in τὸν , o facit eum , Cum morbo potius comitiali affinitatem habent, quam cum iurore isto quo extra tecta per solitudines aguntur daemoniaci. ego haec damoni adscribo, qui ea in hoc subjecto sit operatus, quae alioqui ex ipso morbo lunatico non proficisccrentur. Arabs vocat qui corripiuntur in initiis lunationum. docere videtur, miseros istos morbo suo corripi solere in novilunijs, quando inter- Iunium cst.
o a Decapoli. In Paris. de decem urbibus. Tremel. se a decem civitatibus. vel inquit, a decem civitatum. subaudi, regione . nihil opus est. ad verbum verto, sea dena= is civitarum. lim enim non propriE adiective decem, sed subastantive denarium numerum significa . estq; formae constructae,ab absoluto sicut a
numerus duodenarius, quod passim in Evangelio pro numero ia Apostolorum accipitus. C A P. V.
, sicut in Graeaeo retinetur, ψαίω λέγω υμν sic S in Syro atque Arabet . Solus Ioannes geminat, ἀμίω ἀμίω λεγω. in quibus jurandi formulam contineri, asserunt cruditorum multi. ncgat γd multis doctissimus Fullerus in Miscet laneis.
28쪽
M A et Tiri. C A P. V. Ianeis. Vocem tamen quod contendunt plerique , ipse quoque fatetur juramenti formulam isthic loci & alibi subinde continere, quia Apost. ait, ολος, ἱστει
λογων αἴλω σω re. quod si ita est, non video cur non & vox cita, quae eadem fere cum ημόω, dc multo etiam ea cfficacior, juramentum valea . Si Deus juravit per se, dicens Zλογησω re, nescio cur non dici possit jurasse per se, si dicat , Hau ae λαγόσω re. At errare mihi videntur, qui in voce η altio juramenti vim sitam arbitrantur. Neque enim ea mens Apostoli est, Deum ideo jurasse per semetipsum quia dixit. , alia ae λογητι. G. nulla enim ejusmodi vox in Hebraeo extat quae juramentum valere possit sed Deum jurasse per semetipsum in eo loco, ubi dixit. μμ G d λογων αὐλογησω
quod Deus dicit in prima persona, Per me uravi, Apostolus in tertia persona narrans, dicit, Deus juravit per seipsium .
ubi vero & quando juravit per seipsum t ubi & quando dicit, ἡμί- α λογων ae λογήσω re t ubi a Lxx. ponitur pro 'a apud Mosen, a κ Saepe enim 'ta asseverantis& confirmantis est particula, valens οντως, quomodo Sc ἰm usurispatur I Ioan .3.2o. ἐπι καGγινώαν ραῶ ,1 καρδία, οπι μέζων ἐῶνολος. ubi ἔπι est οντως, vel Nolim tamen refragari iis, qui non simplicem sed cum juramento asseverationem verbisChristi inesse arbitrantur,
men, amen dico vobis. ipsam enim veritatem testem citat,
quae quid est nisi ipse Deus, ipse Christust qui propterea vo
& verus Deus dicitur Esa 6s. I S. Adeo ut άsali Ohau λέγω υ υν, idem sit atque εγω ο ψαίω ό Halia λέγω υέ ν. Nec dubito quin id voluerit magnus & eruditissimus pater Hieronymus, quum ait, in Veteri Testamento Dei B jura -
29쪽
so COMMENTARIVS IN juramentum esse, Vivo elo dicit Dominus, in novo autem, men, amen dico vobis. Nec miretur quis, met/o ego, dc amen
amen, quum a Deo dicitur, ipsi pro i)sdem stimi. nam ubicunque in Hebraeo est 'κ 'o, Chaldaeus habet Qκο p, id est proprie constans, abilis, firmuου vel los. vita enim Dei cst ipsa veritas, firmitas, stabilitas essentiae di-Vinae. quamobrem Psal. Io 2. 27, quod Psalmistes de Deo dici rura i ri , vitae Dei immutabilitatem designans, Apost.
Hebr. I. II vertit --Syr. Lal in Ast eadem
voce qua apud Chalae Vertitur, ego. Quum ergo Deus asseverat per sum Amen, per seipsum, per suam vitam, peressentiae suae veritatem & stabilitatem iurat. Nec aliud notat adjectivum' quum iungitur substantivo os, quam
constantem S perennem emanationem. 'n tro aqua perennes, indesinenter scaturientes, Pppe κ, i ro, ut Ionathan vertit Ier. 2. I 3. quod Syria cc recte diceres
sicut tau Gol '- D infirmitates tuae assidua, a Tim. s. 23. id t quod o p apud Chald. pro Hebr.
passim ponatur. κ' κ ora juravit Deus, quasi, rem stabilem, certam, firmam dixit amen dixit. Adeo ut amen amen dico vobis, Chald. bene vertas, 'Mη p ra m n N, iuro, juro vo bis. Atque hinc factum arbitror ,quod τι ά alta passim quidem a sanctis usurpatur quum optant,sed non quum asseverant. Nemo unquam Prophetarum aut Apostolorum dixit,
Amen dico vobis. Soli Deo Christoque hoc relinquitur, quia ejus est qui per seipsum assevera .
V E R s. I 8. Graeca vox , a Syro vertiturinam . quae dictio paululum examinanda venit. Hebraeis significasar care,levem incisura acere. Levit. 2I: In carne
sua κ, non incident incisuram. Et cap. I9: Non facietis
30쪽
M A T T H. C A P. V. 'o in carne vestra inciseram pro mortuo. Arabibus idem prorsus est L o m. Hinc apudRab. n u is &-sunt incisera o lineamenta manuum, quae chiromantici observant, ut divinationes instituant. Hinc SI utuntur verbo uo's, quod exponunt 'et ΡΠ p est m*ν Ππν, id est duxit lineas charta ad regatim velamus rectam. Inde apud Chaldaeos, mutato et in O, c d lineas duxit. Ut I Sam. M. Iq.
se signavit seu lineas duxit in super valvas ianua ,
Ionathan vcrtit m n m ' p o m. Apud Arabes transpositis solummodo literis Ioa quoque est delineare, lineas ducere. Unde colligitur, κono apud Syros & Chaldaeos nihil aliud esse, quam lineam quae sive scribendo sive s culpendo S incidendo inducitur, quae in charta est quod incisurae M lineamenta sunt in manibus. Videant itaque eruditiores, an Tremel. & Boder. recte hoc loco verterint apicem, qui rei alicujus summitatem S extremitatem denotat, non Iineam. Arabs quoque pro habet , quod lineamentum, sulcum significat. ut SC verbum lineare,insiuLpere, describere . Nec absurdum cuipiam videri debet, si κεραοι Vertatur linea, lineola. etsi enim proprie apicem , extremitatem, quae instar cornu emineat, denotet, dicitur tamen etiam de linea quae duobus utrinque cornibus S extremitatibus costat. Ita sumitur apud Hesychium interpre
μειον ἔμελπι ο- ἡ κερο ττω πις δυο θυώς τἰρ aliae lων Io εαγ. Lemniscus hic est , ut recte pingitur a doctiss. Drusio in hunc Matth locum. mcdia ejus linea vocatur Hesychio κενυία, quae supra& insta habet δύο ς ιας. Imo Hesychius Lexicographus, κερ ta,